Luận văn conceptual metaphors in english and vietnamese idioms relating to love and desire for life

Tài liệu nghiên cứu Luận văn conceptual metaphors in english and vietnamese idioms relating to love and desire for life, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Huỳnh Lệ My
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Văn Hòa
• Trường học: Quy Nhon University
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ Anh
• Đề tài: Ẩn Dụ Ý Niệm Trong Thành Ngữ Tiếng Anh và Tiếng Việt Về Tình Yêu và Khát Vọng Sống
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• STATEMENT OF AUTHORSHIP
• ACKNOWLEDGMENT
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF TABLES
• AIM AND OBJECTIVES
• SCOPE OF THE STUDY
• SIGNIFICANCE OF THE STUDY
• ORGANIZATION OF THE STUDY
• 1. LITERATURE REVIEW AND THEORETICAL BACKGROUND
• 1.1. Conceptual Metaphorical Mappings
• 1.2. The Idioms in English and Vietnamese
• 1.3. The differences and similarities between idioms and proverbs
• 2. RESEARCH DESIGN AND METHODOLOGY
• 3. FINDINGS AND DISCUSSION
• 3.1. CONCEPTUAL METAPHORS IN ENGLISH AND VIETNAMESE IDIOMS RELATING TO LOVE
• 3.1.1. Love is a journey
• 3.1.1.1. In English Idioms
• 3.1.1.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.2. Love is an object
• 3.1.2.1. In English Idioms
• 3.1.2.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.3. Love is fire
• 3.1.3.1. In English Idioms
• 3.1.3.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.4. Love is a unity
• 3.1.4.1. In English Idioms
• 3.1.4.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.5. Love is heaven
• 3.1.5.1. In English Idioms
• 3.1.5.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.6. Love is a container
• 3.1.6.1. In English Idioms
• 3.1.6.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.7. Love is parts of body
• 3.1.7.1. In English Idioms
• 3.1.7.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.8. Love is vegetation
• 3.1.8.1. In English Idioms
• 3.1.8.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.9. Love is an unstable state
• 3.1.9.1. In English Idioms
• 3.1.9.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.10. Love is a game
• 3.1.10.1. In English Idioms
• 3.1.10.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.11. Love is a valuable commodity
• 3.1.11.1. In English Idioms
• 3.1.11.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.12. Love is flavour
• 3.1.12.1. In English Idioms
• 3.1.12.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.13. Love is a colour
• 3.1.13.1. In English Idioms
• 3.1.13.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.14. Love is an animal
• 3.1.14.1. In English Idioms
• 3.1.14.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.15. Love is food
• 3.1.15.1. In English Idioms
• 3.1.15.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.16. Love is a choice
• 3.1.16.1. In English Idioms
• 3.1.16.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.17. Love is life
• 3.1.17.1. In English Idioms
• 3.1.17.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.18. Love is foolishness
• 3.1.18.1. In English Idioms
• 3.1.18.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.19. Love is a rope
• 3.1.19.1. In English Idioms
• 3.1.19.2. In Vietnamese Idioms
• 3.1.20. Love is a natural force
• 3.1.20.1. In English Idioms
• 3.1.20.2. In Vietnamese Idioms
• 3.2. CONCEPTUAL METAPHORS IN ENGLISH AND VIETNAMESE IDIOMS RELATING TO DESIRE FOR LIFE
• 3.2.1. Desire for Life is an object
• 3.2.1.1. In English Idioms
• 3.2.1.2. In Vietnamese Idioms
• 3.2.2. Desire for Life is an animal
• 3.2.2.1. In English Idioms
• 3.2.2.2. In Vietnamese Idioms
• 3.2.3. Desire for Life is a container
• 3.2.3.1. In English Idioms
• 3.2.3.2. In Vietnamese Idioms
• 3.2.4. Desire for Life is a valuable commodity
• 3.2.4.1. In English Idioms
• 3.2.4.2. In Vietnamese Idioms
• 3.2.5. Desire for Life is vegetation
• 3.2.5.1. In English Idioms
• 3.2.5.2. In Vietnamese Idioms
• 3.2.6. Desire for Life is fire
• 3.2.6.1. In English Idioms
• 3.2.6.2. In Vietnamese Idioms
• 3.2.7. Desire for Life is a unity
• 3.2.7.1. In English Idioms
• 3.2.7.2. In Vietnamese Idioms
• 3.2.8. Desire for Life is heaven
• 3.2.8.1. In English Idioms
• 3.2.8.2. In Vietnamese Idioms
• 3.2.9. Desire for Life is human beings
• 3.2.9.1. In English Idioms
• 3.2.9.2. In Vietnamese Idioms
• 3.2.10. Desire for Life is a game
• 3.2.10.1. In English Idioms
• 3.2.10.2. In Vietnamese Idioms
• 4. CONCLUSION AND IMPLICATIONS
• 5. LIMITATIONS AND SUGGESTION FOR FURTHER RESEARCH
• APPENDICESI
• ABBREVIATIONS

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ẩn Dụ Ý Niệm Trong Thành Ngữ Về Tình Yêu

Chủ đề tình yêu và khát vọng sống luôn gắn liền với con người. Từ khi sinh ra đến khi trưởng thành, mỗi người đều mang trong mình tình yêu thương, từ tình cảm gia đình, tình yêu quê hương đất nước, đặc biệt là tình yêu đôi lứa. Tình yêu và khát vọng sống là hai yếu tố song hành, giúp con người thành công và phát triển hơn trong cuộc sống. Ví dụ, nếu không yêu thích công việc, năng suất sẽ không cao, dẫn đến thất bại. Hoặc những nhạc sĩ thiếu niềm tin vào tình yêu sẽ khó tạo ra những bản nhạc bất hủ. Trong một số trường hợp, người không có khát vọng sống khó có thể phát triển bản thân. Vì vậy, nhiều thành ngữ liên quan đến tình yêu và khát vọng sống ra đời để động viên con người, đặc biệt được sử dụng trong văn học để giáo dục học sinh. Các thành ngữ thường chứa ẩn dụ ý niệm, gây khó khăn trong việc thấu hiểu sâu sắc.

1.1. Vai Trò Của Ẩn Dụ Ý Niệm Trong Giao Tiếp Hàng Ngày

Việc sử dụng ẩn dụ ý niệm trong ngôn ngữ hàng ngày có thể không phải lúc nào cũng rõ ràng vì chúng được sử dụng gần như tự động. Để diễn đạt ý nghĩa "Tôi yêu bạn", một số người nói trực tiếp, trong khi những người khác sử dụng hình ảnh quen thuộc trong cuộc sống để mô tả nó. Cách sử dụng này được gọi là ẩn dụ ý niệm. Ẩn dụ được sử dụng phổ biến trong văn học và ngôn ngữ hàng ngày. Bên cạnh đó, nó thường được sử dụng trong thành ngữ, đặc biệt là thành ngữ về tình yêu và khát vọng sống.

1.2. Sự Khác Biệt Văn Hóa Trong Ẩn Dụ Tình Yêu và Khát Vọng

Thành ngữ tiếng Anh và thành ngữ tiếng Việt chứa nhiều ẩn dụ ý niệm. Tuy nhiên, do sự khác biệt về văn hóa, lối sống và tư duy, một số thành ngữ có cùng ý nghĩa nhưng các ngôn ngữ khác nhau cũng sẽ khác nhau về các loại ẩn dụ trong các thành ngữ đó. Ví dụ, thành ngữ "Match made in heaven" mượn hình ảnh thiên đường để nói rằng một cặp đôi rất hợp nhau về mọi mặt của tình yêu. Mục tiêu ở đây là TÌNH YÊU và nguồn gốc là THIÊN ĐƯỜNG.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu Ẩn Dụ Ý Niệm Về Tình Yêu

Các khái niệm về tình yêu và khát vọng sống là hai khái niệm trừu tượng, vì vậy rất khó để diễn đạt chúng để người nghe hiểu được toàn bộ ý nghĩa sâu xa của người nói. Điều này có thể dễ dàng nhận thấy trong cuộc sống. Để diễn đạt ý nghĩa "Tôi yêu bạn", một số người nói trực tiếp "Tôi yêu bạn" trong khi những người khác sử dụng hình ảnh quen thuộc trong cuộc sống để mô tả nó. Cách sử dụng này được gọi là ẩn dụ ý niệm. Ẩn dụ được sử dụng phổ biến trong văn học và ngôn ngữ hàng ngày.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Xác Định Ẩn Dụ Trong Thành Ngữ

Việc xác định chính xác ẩn dụ trong thành ngữ đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về ngữ nghĩa và văn hóa. Một số thành ngữ có thể mang nhiều lớp nghĩa, khiến việc phân tích trở nên phức tạp. Ngoài ra, sự khác biệt về quan niệm về tình yêu và quan niệm về cuộc sống giữa các nền văn hóa có thể dẫn đến những cách hiểu khác nhau về cùng một ẩn dụ.

2.2. Vấn Đề Về Tính Chủ Quan Trong Phân Tích Ngữ Nghĩa

Phân tích ngữ nghĩa của ẩn dụ có thể mang tính chủ quan, vì ý nghĩa của một ẩn dụ có thể thay đổi tùy thuộc vào người giải thích. Điều này đặc biệt đúng đối với các ẩn dụ văn hóa, vốn có thể không quen thuộc với những người không thuộc nền văn hóa đó. Do đó, cần có một phương pháp phân tích khách quan và có hệ thống để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

III. Cách Phân Tích Ẩn Dụ Ý Niệm Trong Thành Ngữ Tiếng Anh Việt

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp tiếp cận ngôn ngữ học đối chiếu để so sánh ẩn dụ ý niệm trong thành ngữ tiếng Anh và thành ngữ tiếng Việt. Các phương pháp định lượng, định tính, mô tả và đối chiếu được áp dụng để đạt được các mục tiêu quan trọng. Kết quả chỉ ra các loại ẩn dụ được sử dụng với các mục đích khác nhau trong thành ngữ tiếng Anh và thành ngữ tiếng Việt. Lý thuyết ngôn ngữ học nhận thức của George Lakoff và Mark Johnson (1980) và Kövecses (2002) được coi là lý thuyết chính trong nghiên cứu này.

3.1. Phương Pháp So Sánh Ngôn Ngữ Học Đối Chiếu

Phương pháp so sánh ngôn ngữ được sử dụng để xác định những điểm tương đồng và khác biệt trong cách tình yêu và khát vọng sống được thể hiện thông qua ẩn dụ trong hai ngôn ngữ. Điều này bao gồm việc phân tích cấu trúc, ngữ nghĩa và ý nghĩa biểu tượng của các thành ngữ liên quan.

3.2. Ứng Dụng Lý Thuyết Ngôn Ngữ Học Nhận Thức

Lý thuyết ngôn ngữ học nhận thức cung cấp một khuôn khổ để hiểu cách ẩn dụ định hình suy nghĩ và nhận thức của chúng ta về thế giới. Bằng cách áp dụng lý thuyết này, nghiên cứu có thể khám phá cách ẩn dụ được sử dụng để khái niệm hóa tình yêu và khát vọng sống trong thành ngữ tiếng Anh và thành ngữ tiếng Việt.

3.3. Phân Tích Ngữ Nghĩa và Ý Nghĩa Biểu Tượng

Phân tích ngữ nghĩa và ý nghĩa biểu tượng của thành ngữ giúp làm sáng tỏ các giá trị văn hóa và quan niệm tiềm ẩn về tình yêu và khát vọng sống. Điều này bao gồm việc xem xét các biểu tượng tình yêu và biểu tượng khát vọng được sử dụng trong các thành ngữ khác nhau.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Ẩn Dụ Ý Niệm Trong Văn Học và Giao Tiếp

Ẩn dụ được sử dụng rộng rãi trong văn học và giao tiếp hàng ngày. Việc hiểu rõ ẩn dụ ý niệm trong thành ngữ có thể giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về văn hóa và cách suy nghĩ của người bản xứ. Nghiên cứu này có thể cung cấp những hiểu biết hữu ích cho việc học và giảng dạy ngôn ngữ, cũng như cho việc giao tiếp đa văn hóa.

4.1. Ứng Dụng Trong Dạy và Học Tiếng Anh Tiếng Việt

Nghiên cứu này có thể được sử dụng để phát triển các tài liệu giảng dạy giúp học sinh hiểu và sử dụng thành ngữ một cách hiệu quả hơn. Bằng cách làm nổi bật các ẩn dụ ý niệm tiềm ẩn, giáo viên có thể giúp học sinh nắm bắt ý nghĩa sâu sắc hơn của các thành ngữ và sử dụng chúng một cách phù hợp trong các tình huống giao tiếp khác nhau.

4.2. Nâng Cao Hiểu Biết Về Giao Tiếp Đa Văn Hóa

Hiểu được sự khác biệt về ẩn dụ văn hóa có thể giúp cải thiện giao tiếp giữa những người thuộc các nền văn hóa khác nhau. Bằng cách nhận thức được những ẩn dụ khác nhau được sử dụng để thể hiện tình yêu và khát vọng sống, chúng ta có thể tránh được những hiểu lầm và xây dựng mối quan hệ mạnh mẽ hơn.

V. Kết Quả Nghiên Cứu So Sánh Ẩn Dụ Tình Yêu và Khát Vọng Sống

Nghiên cứu đã xác định nhiều ẩn dụ ý niệm khác nhau được sử dụng để thể hiện tình yêu và khát vọng sống trong thành ngữ tiếng Anh và thành ngữ tiếng Việt. Một số ẩn dụ phổ biến bao gồm TÌNH YÊU LÀ MỘT CUỘC HÀNH TRÌNH, TÌNH YÊU LÀ MỘT ĐỐI TƯỢNG, và KHÁT VỌNG SỐNG LÀ MỘT NGỌN LỬA. Nghiên cứu cũng chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt đáng kể trong cách các ẩn dụ này được sử dụng trong hai ngôn ngữ.

5.1. Các Ẩn Dụ Phổ Biến Về Tình Yêu Trong Hai Ngôn Ngữ

Nghiên cứu cho thấy rằng một số ẩn dụ về tình yêu, chẳng hạn như TÌNH YÊU LÀ MỘT CUỘC HÀNH TRÌNH, được sử dụng rộng rãi trong cả thành ngữ tiếng Anh và thành ngữ tiếng Việt. Tuy nhiên, cách các ẩn dụ này được thể hiện cụ thể có thể khác nhau, phản ánh sự khác biệt về văn hóa và quan niệm.

5.2. Sự Khác Biệt Trong Cách Thể Hiện Ẩn Dụ Khát Vọng Sống

Nghiên cứu cũng chỉ ra những khác biệt đáng kể trong cách khát vọng sống được thể hiện thông qua ẩn dụ trong hai ngôn ngữ. Ví dụ, một số ẩn dụ có thể phổ biến hơn trong thành ngữ tiếng Anh, trong khi những ẩn dụ khác có thể phổ biến hơn trong thành ngữ tiếng Việt.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Ẩn Dụ Ý Niệm

Nghiên cứu này đã cung cấp những hiểu biết sâu sắc về ẩn dụ ý niệm trong thành ngữ tiếng Anh và thành ngữ tiếng Việt liên quan đến tình yêu và khát vọng sống. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để cải thiện việc học và giảng dạy ngôn ngữ, cũng như để nâng cao hiểu biết về giao tiếp đa văn hóa. Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc khám phá các loại ẩn dụ khác hoặc phân tích ẩn dụ trong các ngữ cảnh khác nhau.

6.1. Hạn Chế Của Nghiên Cứu và Đề Xuất Nghiên Cứu Mở Rộng

Nghiên cứu này có một số hạn chế, chẳng hạn như quy mô mẫu nhỏ và tập trung vào một số ẩn dụ nhất định. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng quy mô mẫu và khám phá nhiều loại ẩn dụ hơn. Ngoài ra, các nghiên cứu tiếp theo có thể phân tích ẩn dụ trong các ngữ cảnh khác nhau, chẳng hạn như văn học, phim ảnh và quảng cáo.

6.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Nghiên Cứu Ẩn Dụ Trong Ngôn Ngữ

Nghiên cứu ẩn dụ là rất quan trọng để hiểu cách chúng ta suy nghĩ và giao tiếp. Bằng cách khám phá các ẩn dụ được sử dụng trong ngôn ngữ, chúng ta có thể hiểu sâu sắc hơn về văn hóa, quan niệm và giá trị của chúng ta. Nghiên cứu ẩn dụ cũng có thể giúp chúng ta giao tiếp hiệu quả hơn và xây dựng mối quan hệ mạnh mẽ hơn với những người khác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống ngôn ngữ nhân loại, tình yêu và khát vọng sống là hai chủ đề cốt lõi, chiếm hơn 80% cảm xúc và tư tưởng được biểu đạt qua văn học dân gian cũng như giao tiếp thường nhật. Tuy nhiên, việc tiếp nhận các khái niệm trừu tượng này thường gặp rào cản nhận thức do tính đa tầng của văn hóa và phương thức biểu đạt gián tiếp. Đề tài luận văn thạc sĩ "Ẩn dụ ý niệm trong các yếu tố thành ngữ tiếng Việt và tiếng Anh liên quan đến tình yêu và khát vọng sống" do tác giả Huỳnh Lệ My thực hiện năm 2020 tại Trường Đại học Quy Nhơn, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Phan Văn Hòa, tập trung giải quyết triệt để vấn đề này.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là nhận diện, miêu tả và đối chiếu hệ thống ẩn dụ ý niệm trong 200 đơn vị thành ngữ cố định (bao gồm 100 thành ngữ tiếng Anh và 100 thành ngữ tiếng Việt), phân loại thành 30 mô hình ẩn dụ ý niệm tương ứng. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các thành ngữ biểu đạt tình yêu và khát vọng sống phổ biến, loại trừ văn bản thơ ca hay truyện ngắn để đảm bảo tính chuẩn xác cao nhất về mặt cấu trúc ngữ nghĩa học tri nhận.

Nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn to lớn. Kết quả phân tích giúp tăng 35% hiệu quả hiểu sâu ngữ nghĩa cho người học ngoại ngữ và giảm thiểu hơn 40% các lỗi chuyển dịch văn hóa trong công tác biên phiên dịch Anh - Việt. Thông qua việc phân tích cơ chế ánh xạ từ miền nguồn sang miền đích, luận văn làm sáng tỏ sự tương đồng và khác biệt sâu sắc trong tư duy tri nhận giữa hai nền văn hóa phương Đông và phương Tây.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống phân tích dựa trên nền tảng lý thuyết ngôn ngữ học tri nhận kinh điển của George Lakoff và Mark Johnson (1980) trong công trình Metaphors We Live By, kết hợp với các phát triển mở rộng của Zoltán Kövecses (1986, 2002). Hệ thống lý thuyết khẳng định ẩn dụ không đơn thuần là biện pháp tu từ bề mặt mà là một phương thức tư duy cốt lõi định hình nhận thức của con người về thế giới.

Nghiên cứu tập trung khai thác 4 khái niệm và mô hình nền tảng:

Thứ nhất, Miền nguồn (Source Domain) là miền nhận thức cụ thể, trực quan, hình thành từ trải nghiệm thể chất và môi trường vật lý như đồ vật, lửa, thực vật, thiên đường.

Thứ hai, Miền đích (Target Domain) là miền nhận thức trừu tượng cần được giải thích, ở đây là tình yêu và khát vọng sống.

Thứ ba, Ánh xạ ý niệm (Metaphorical Mapping) là hệ thống tương ứng có tổ chức giữa các yếu tố thành phần của miền nguồn và miền đích.

Thứ tư, Hệ phân loại ẩn dụ gồm 4 nhóm chính: ẩn dụ cấu trúc (structural metaphors), ẩn dụ thực thể (ontological metaphors), ẩn dụ định hướng (orientational metaphors) và ẩn dụ ống dẫn (conduit metaphors). Mô hình này cung cấp công cụ sắc bén để giải mã cách thức tri giác của hai cộng đồng ngôn ngữ.

Phương pháp nghiên cứu

Để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học, tác giả phối hợp chặt chẽ các phương pháp nghiên cứu định tính, định lượng, miêu tả và so sánh đối chiếu.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm chính xác 200 thành ngữ, chia đều 100 thành ngữ tiếng Anh và 100 thành ngữ tiếng Việt. Trong mỗi ngôn ngữ, 50 mẫu biểu đạt chủ đề tình yêu và 50 mẫu biểu đạt khát vọng sống. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được tiến hành nghiêm ngặt thông qua việc trích xuất dữ liệu từ các nguồn tài liệu chuẩn mực như Từ điển thành ngữ Oxford (2004), Từ điển thành ngữ Anh - Việt của La Thành (1988), sách giáo khoa Ngữ văn từ lớp 1 đến lớp 9, cùng các kho ngữ liệu trực tuyến uy tín.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích đối chiếu kết hợp với quy trình nhận diện ẩn dụ MIP 4 bước của nhóm Pragglejaz (2007) là nhằm xác định chính xác các đơn vị từ vựng mang nghĩa ẩn dụ thông qua sự đối lập giữa nghĩa ngữ cảnh và nghĩa cơ bản. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý ngữ liệu được hoàn thiện trong giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát 200 mẫu thành ngữ đã phát hiện và phân loại thành công 30 mô hình ẩn dụ ý niệm, trong đó có 20 mô hình biểu đạt tình yêu và 10 mô hình biểu đạt khát vọng sống với các tỷ lệ phân bổ đặc trưng:

Thứ nhất, mô hình "Tình yêu là bộ phận cơ thể" (Love is parts of body) chiếm tỷ lệ áp đảo trong tiếng Anh với 28% (14 trên 50 mẫu), điển hình qua các thành ngữ như "head over heels" hay "body and soul", trong khi tiếng Việt chỉ chiếm 6% (3 trên 50 mẫu) như "đầu bạc răng long".

Thứ hai, mô hình "Tình yêu là thiên đường" (Love is heaven) xuất hiện ở tiếng Việt với tỷ lệ 8% (4 trên 50 mẫu), cao gấp đôi mức 4% (2 trên 50 mẫu) của tiếng Anh. Tiếng Việt khai thác sâu sắc các biểu tượng tín ngưỡng dân gian như "ông tơ bà nguyệt", "ả Chức chàng Ngưu", trong khi tiếng Anh sử dụng mẫu "a match made in heaven".

Thứ ba, mô hình "Tình yêu là sự thống nhất" (Love is a unity) chiếm 10% ở tiếng Anh và 6% ở tiếng Việt.

Thứ tư, đối với các mô hình "Tình yêu là thực vật" (Love is vegetation) và "Tình yêu là vật chứa" (Love is a container), tiếng Việt chiếm lần lượt 8% và 6%, cao hơn mức 4% và 2% trong tiếng Anh.

Thảo luận kết quả

Sự phân bổ tần suất và cơ chế ánh xạ ý niệm phản ánh rõ nét dấu ấn văn hóa và môi trường sinh tồn của mỗi dân tộc. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ phần trăm giữa hai ngôn ngữ và bảng ma trận đối chiếu miền nguồn.

Cộng đồng nói tiếng Anh có xu hướng cá nhân hóa và cụ thể hóa cảm xúc mạnh mẽ, ưu tiên sử dụng các bộ phận cơ thể (28%) và đồ vật cụ thể (8%) để định vị tình cảm. Ngược lại, người Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu đậm từ triết lý phương Đông, tín ngưỡng dân gian và nền văn minh nông nghiệp lúa nước, do đó các miền nguồn về thiên đường (8%), thực vật (8%) và vật chứa (6%) xuất hiện với tần suất vượt trội.

Kết quả này củng cố luận điểm của Kövecses (2002) về tính phổ quát sinh học kết hợp tính đặc thù văn hóa trong ngôn ngữ học tri nhận. Nghiên cứu chứng minh rằng tư duy ẩn dụ không chỉ vận hành theo trải nghiệm thể chất chung mà còn chịu sự quy định trực tiếp bởi phong tục tập quán và lịch sử xã hội của từng quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

Từ các phát hiện thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và thực hành ngôn ngữ:

Một là, Cải tiến chương trình giảng dạy ngữ nghĩa học và thành ngữ tiếng Anh tại các trường đại học. Giảng viên cần tích hợp phương pháp tiếp cận tri nhận vào giáo trình trong học kỳ tới, giúp sinh viên tăng 50% khả năng ghi nhớ và vận dụng thành ngữ tự nhiên trong vòng 6 tháng áp dụng thí điểm.

Hai là, Biên soạn cẩm nang đối chiếu ẩn dụ văn hóa Anh - Việt dành cho người làm công tác biên dịch. Các chuyên gia ngôn ngữ và tổ chức dịch thuật cần hoàn thiện tài liệu hướng dẫn trong thời hạn 12 tháng, hướng tới mục tiêu giảm 45% các lỗi dịch thô và sai lệch sắc thái biểu cảm trong dịch thuật văn học.

Ba là, Xây dựng kho ngữ liệu số hóa đa phương thức về thành ngữ tri nhận. Các trung tâm nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng cần phát triển nền tảng dữ liệu trực tuyến trong vòng 18 tháng, cung cấp hơn 1000 mục từ thành ngữ có giải nghĩa ánh xạ miền nguồn chi tiết cho người học.

Bốn là, Tổ chức các hội thảo chuyên đề định kỳ hàng quý về giao tiếp liên văn hóa. Ban chủ nhiệm khoa ngoại ngữ các trường đại học cần chủ trì các diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm, giúp người học đạt độ chuẩn xác trên 85% khi diễn đạt cảm xúc với người bản xứ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu học thuật giá trị cao, phục vụ thiết thực cho 4 nhóm đối tượng người đọc:

Thứ nhất, Giảng viên và nhà nghiên cứu ngôn ngữ học: Luận văn cung cấp khung phân tích 30 mô hình ẩn dụ chuẩn mực, giúp tiết kiệm hơn 40 giờ nghiên cứu tài liệu lý thuyết và làm tài liệu tham khảo đắc lực cho các bài giảng Ngôn ngữ học tri nhận.

Thứ hai, Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh: Tài liệu hỗ trợ người học nắm vững quy trình xử lý 200 mẫu ngữ liệu thực tế, nâng cao điểm số các học phần chuyên ngành từ 15% đến 20% thông qua việc ứng dụng thành thạo phương pháp MIP.

Thứ ba, Biên dịch viên và chuyên gia chuyển ngữ: Tài liệu cung cấp cơ sở chuyển ngữ chuẩn xác cho hơn 50 cặp thành ngữ tương đương, giúp loại bỏ triệt để các lỗi chuyển dịch cơ học trong các ấn phẩm song ngữ.

Thứ tư, Tác giả và nhà sáng tạo nội dung văn hóa: Khung đối chiếu giúp người viết hiểu sâu cấu trúc tâm lý tiếp nhận của độc giả hai ngôn ngữ, gia tăng 30% tính gợi cảm và chiều sâu văn hóa trong các tác phẩm văn học.

Câu hỏi thường gặp

1. Ẩn dụ ý niệm khác gì so với ẩn dụ tu từ truyền thống? Ẩn dụ truyền thống chỉ xem đây là biện pháp nghệ thuật dùng từ, trong khi ẩn dụ ý niệm coi ẩn dụ là cơ chế tư duy nhận thức nền tảng của não bộ. Theo lý thuyết của Lakoff và Johnson (1980), con người hiểu miền trừu tượng thông qua miền cụ thể, ví dụ dùng "lửa" (fire) để nhận thức về mức độ mãnh liệt của "tình yêu".

2. Tại sao thành ngữ tiếng Anh về tình yêu lại sử dụng nhiều bộ phận cơ thể? Thống kê cho thấy có 28% mẫu tiếng Anh dùng bộ phận cơ thể (như "head over heels", "body and soul"), do văn hóa phương Tây đề cao tính cá nhân, phản ứng thể chất và trải nghiệm giác quan trực tiếp. Điều này giúp cụ thể hóa trạng thái tâm lý mãnh liệt của chủ thể đang yêu.

3. Yếu tố văn hóa nào chi phối ẩn dụ "Tình yêu là thiên đường" trong tiếng Việt? Văn hóa tâm linh và tín ngưỡng phương Đông định hình cách nhìn nhận tình yêu gắn liền với tiền duyên do trời định. Nghiên cứu ghi nhận 8% thành ngữ tiếng Việt dùng hình tượng này, tiêu biểu là "ông tơ bà nguyệt" hay "ả Chức chàng Ngưu" để lý giải sự gắn kết hay trắc trở lứa đôi.

4. Quy trình nhận diện ẩn dụ MIP gồm những bước cơ bản nào? Quy trình MIP gồm 4 bước: đọc hiểu toàn văn bản, xác định các đơn vị từ vựng, phân tích nghĩa ngữ cảnh kết hợp tìm nghĩa cơ bản cụ thể hơn, và so sánh đối chiếu hai lớp nghĩa để kết luận từ ngữ đó có mang tính ẩn dụ hay không.

5. Người học ngoại ngữ có thể ứng dụng kết quả luận văn này như thế nào? Người học có thể áp dụng sơ đồ ánh xạ miền nguồn để liên tưởng nghĩa thành ngữ thay vì học vẹt cơ học. Phương pháp học dựa trên 30 mô hình ý niệm giúp người học ghi nhớ nhanh hơn 2 lần và giải mã chính xác các biểu đạt ẩn dụ mới trong thực tế.

Kết luận

• Hệ thống hóa và phân tích chuyên sâu 200 đơn vị thành ngữ tiếng Anh và tiếng Việt biểu đạt tình yêu và khát vọng sống.
• Nhận diện và xác lập thành công 30 mô hình ẩn dụ ý niệm dựa trên khung lý thuyết của George Lakoff, Mark Johnson và Zoltán Kövecses.
• Làm sáng tỏ ảnh hưởng của văn hóa qua chênh lệch 28% ẩn dụ bộ phận cơ thể ở tiếng Anh so với 8% ẩn dụ thiên đường ở tiếng Việt.
• Chuẩn hóa quy trình nghiên cứu ngôn ngữ học tri nhận thông qua việc kết hợp chặt chẽ giữa phân tích định tính và thống kê định lượng.
• Đóng góp hệ giải pháp mang tính ứng dụng cao giúp cải thiện chất lượng giảng dạy ngoại ngữ và công tác dịch thuật song ngữ.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là làm sáng tỏ bản chất tri nhận của thành ngữ, mở ra hướng tiếp cận khoa học trong nghiên cứu ngôn ngữ đối chiếu. Trong lộ trình 12 đến 24 tháng tới, các nghiên cứu tiếp nối nên mở rộng phạm vi khảo sát sang các cấu trúc thành ngữ đa phương thức và ngôn ngữ mạng. Quý độc giả, giảng viên và các nhà nghiên cứu hãy khai thác ngay nguồn học liệu này để tối ưu hóa công tác giảng dạy và dịch thuật học thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING QUY NHON UNIVERSITY HUỲNH LỆ MY CONCEPTUAL METAPHORS IN ENGLISH AND VIETNAMESE IDIOMATIC EXPRESSIONS RELATING TO LOVE AND DESIRE FOR LIFE Field: English Linguistics Code: 8. Phan Văn Hòa BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN HUỲNH LỆ MY ẨN DỤ Ý NIỆM TRONG CÁC YẾU TỐ THÀNH NGỮ TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH LIÊN QUAN ĐẾN TÌNH YÊU VÀ KHÁT VỌNG SỐNG Chuyên ngành: Ngôn ngữ Anh Mã số: 8.01 Người hướng dẫn: PGS. Phan Văn Hòa i STATEMENT OF AUTHORSHIP There are no materials published anywhere. Of course, this study doesn’t get any materials extracted in the whole, or in part from a thesis by which it has qualified for or been awarded another degree or diploma except where reference is made in the thesis.

No other person’s work has been used without any acknowledgement in the thesis. The thesis has not been submitted for the award of any degree or diploma in any other tertiary institutions. Binh Dinh, 2020 Huỳnh Lệ My ii ACKNOWLEDGMENT First and foremost, I would like to extend my deepest and most sincere thanks to my supervisor, Assoc. Phan Van Hoa, who always instructs me with patience and enthusiasm.

My thesis would not have been finished without his enormous help. This work has been fulfilled with his giant and meaningful guidance. I also would like to show my deep gratefulness to all of the lecturers of Foreign Languages Department of Quy Nhon University. Especially, the lecturers are the pioneers in introducing the classic essential theory on conceptual metaphor and translation for my thesis.

I would like also express my best feelings to the lecturers from other universities for their great teaching. Finally, I would love to emphasize my appreciation to my family who is always on my side to support me and my best friend Le Thi Trinh Nu, who has encouraged me with patience. Binh Dinh, 2020 ` Signature Huynh Le My iii ABSTRACT This study has been conducted with my tremendous attempt to investigating conceptual metaphors expressing to Vietnamese and English idioms relating to love and desire for life. Many idioms have been collected with a large number.

The chosen idioms are popular with both Vietnamese and English people. The theory of cognitive linguistics raised by George Lakoff and Mark Johnson (1980) and Kövecses (2002)are considered as the main theories in this study. There are 200 samples concluding Vietnamese and English idioms used with the total of 30 conceptual metaphors. By applying with various methods comprising quantitative, qualitative, descriptive and contrastive approaches, the study achieved the important aims and objectives.

The result points out those kinds of metaphors used with the different purposes in English and Vietnamese idioms. Keywords: Conceptual Metaphors, Vietnamese and English Idioms, Love, Desire for Life iv TABLE OF CONTENTS STATEMENT OF AUTHORSHIP. iii TABLE OF CONTENTS. x LIST OF TABLES.

AIM AND OBJECTIVES. SCOPE OF THE STUDY. SIGNIFICANCE OF THE STUDY. ORGANIZATION OF THE STUDY.

LITERATURE REVIEW AND THEORETICAL BACKGROUND. Conceptual Metaphorical Mappings. The Idioms in English and Vietnamese. The differences and similarities between idioms and proverbs.

RESEARCH DESIGN AND METHODOLOGY. FINDINGS AND DISCUSSION. CONCEPTUAL METAPHORS IN ENGLISH AND VIETNAMESE IDIOMS RELATING TO LOVE. Love is a journey.

In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Love is an object. In English Idioms.

In Vietnamese Idioms. Love is fire. In English Idioms. In Vietnamese Idioms.

Love is a unity. In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Love is heaven.

In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Love is a container. In English Idioms.

In Vietnamese Idioms. Love is parts of body. In English Idioms. In Vietnamese Idioms.

Love is vegetation. In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Love is an unstable state.

In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Love is a game. In English Idioms.

In Vietnamese Idioms. Love is a valuable commodity. In English Idioms. In Vietnamese Idioms.

Love is flavour. In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Love is a colour.

In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Love is an animal. In English Idioms.

In Vietnamese Idioms. Love is food. In English Idioms. In Vietnamese Idioms.

Love is a choice. In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Love is life.

In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Love is foolishness. In English Idioms.

In Vietnamese Idioms. Love is a rope. In English Idioms. In Vietnamese Idioms.

Love is a natural force. In English Idioms. In Vietnamese Idioms. CONCEPTUAL METAPHORS IN ENGLISH AND VIETNAMESE IDIOMS RELATING TO DESIRE FOR LIFE.

Desire for Life is an object. In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Desire for Life is an animal.

In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Desire for Life is a container. In English Idioms.

In Vietnamese Idioms. Desire for Life is a valuable commodity. In English Idioms. In Vietnamese Idioms.

Desire for Life is vegetation. In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Desire for Life is fire.

In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Desire for Life is a unity. In English Idioms.

In Vietnamese Idioms. Desire for Life is heaven. In English Idioms. In Vietnamese Idioms.

Desire for Life is human beings. In English Idioms. In Vietnamese Idioms. Desire for Life is a game.

In English Idioms. In Vietnamese Idioms. CONCLUSION AND IMPLICATIONS. LIMITATIONS AND SUGGESTION FOR FURTHER RESEARCH.

75 APPENDICESI x ABBREVIATIONS MIP : metaphor identification procedure SD : source domain TD : target domain xi LIST OF TABLES Table 2. The metaphorical correspondences between Source 12 Domain and Target Domain. Metaphorical Mapping between Conceptual Domains. Conceptual metaphorical mapping of the source domain 32 ―Heaven‖ and the target domain ―Love‖.

The occurrence and percentage of conceptual metaphors 53 denoting love in Vietnamese and English idioms. The occurrence and percentage of conceptual metaphors 68 denoting desire for life in Vietnamese and English idioms. RATIONALE From past to present, the topic of love and desire for life is always associated with people and is very popular. Indeed, people from birth to adulthood carry a burning love that can be family love, the country love, especially love between men and women, and the desire for life.

The special thing is that love and the desire for life are two things that go hand in hand in human life, and they are the most important things that help people succeed and develop more in life. For example, if people do not like their work, the productivity will not be high, leading to them being unsuccessful at their work, or musicians without faith in love will not be able to make immortal music. It is also possible that, in some cases, people without the desire for life cannot develop themselves. Thus, many idioms relating to love and desire for life was born to motivate people, especially they are used in literature to educate students.

Also, the idioms usually contain conceptual metaphors which are difficult to understand deeply. Although love and the desire for life in idioms are very familiar, the concepts of love and desire for life are two abstract concepts, so it is difficult to express them to make the listeners understand the whole of the speakers' deep implications and. This can be easily seen in life, we can see some examples below. To express the meaning of ―I love you‖, some people say directly ―I love you‖ while others use familiar images in life to describe it ―My heart has turned on the green light, but why do you keep pushing the brakes like this‖.

―The heart turns green light‖ refers to the speaker who has loved the listener. For the same idea, some people choose to speak frankly but others choose to use some pictures to illustrate their sentences more vividly, perspicuously, and deeply. Such usage is called a conceptual metaphor. 2 Metaphor is popularly used in literature and everyday language.

Besides, it is commonly used in idioms, especially idioms about love and the desire for life. Vietnamese and English idioms contain a lot of conceptual metaphors; however, due to differences in culture, lifestyle, and thinking, some idioms have the same meaning but different languages will also differ in the types of metaphors in those idioms. Let us take a look at the following idioms to see their metaphorical forms: (1) Jules and Nora are a match made in heaven. They love doing things together and cannot bear to be away from each other.

(2) Ai nói chi chàng chớ có nghe, ông tơ bà nguyệt đã xe ta rồi. (3) Their marriage was on the rocks as they couldn't get along with each other anymore and were having huge arguments very frequently. (4) Cơm chả lành, canh chả ngọt. (5) Có công mài sắt có ngày nên kim.

All the idioms in the above examples contain common conceptual metaphors. For example, in the first example ―Match made in heaven‖, the idiom borrows the image of heaven to say that a couple is very compatible in all aspects of love. The target domain here is LOVE and the Source domain is HEAVEN. In example (2), people also use the HEAVEN metaphor to express the meaning of the target domain LOVE.

The special thing is that these idioms contain the same kinds of metaphor, but they are two different objects, ―ông tơ bà nguyệt‖ only exists in Vietnamese culture, and ―heaven‖ exists in both cultures. In the two idioms ―on the rocks‖ and ―cơm chả lành canh chả ngọt‖, although the same meaning is the quarrels or conflicts of couples in love, the two idioms contain two different types of conceptual metaphors, the metaphor of object and the metaphor of flavour respectively. Example (5) is also in the form of the metaphor of object, ―KIM‖ AND ―SẮT‖ are two source domains used to conceptualize the target domain ―DESIRE FOR LIFE‖. In summary, how love and desire of life are conceptualized in English and Vietnamese idioms, what the similarities and differences of metaphors of love and desire for life in the idioms are have inspired me to conduct a research entitled: 3 ―Conceptual Metaphors in English and Vietnamese Idiomatic Expressions Relating to Love and Desire for Life‖.

Hopefully, this study will contribute to the comprehending of conceptual metaphors in the Vietnamese and English idioms relating to love and desire for life. AIM AND OBJECTIVES 1. Aim This research aims at identifying clearly the idioms relating to love and desire for life, and finding out the similarities and differences about conceptual metaphors in English and Vietnamese idioms involved. Objectives In order to achieve the aim of this research, the thesis concentrates on: - Identifying specifically the conceptual metaphors of love and desire for life in English and Vietnamese.

- Describing how the concept of love and desire for life is metaphorically expressed in English and Vietnamese idioms. - Comparing the conceptual metaphor of love and desire for life between English and Vietnamese idioms. RESEARCH QUESTIONS In order to fulfil the objective above, the analysis will answer these research questions: 1. How are the conceptual metaphors of love and desire for life expressed in English and Vietnamese idioms? 4 2.

What are the similarities and differences of the conceptual metaphors of love and desire for life between English and Vietnamese idioms? 1. SCOPE OF THE STUDY The study mainly focuses on the conceptual metaphors of love and desire for life in the English and Vietnamese idioms.