BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN TIẾN DŨNG NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN BIA - RƢỢU - NƢỚC GIẢI KHÁT SÀI GÕN (SABECO) LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019 2 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN TIẾN DŨNG NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN BIA - RƢỢU - NƢỚC GIẢI KHÁT SÀI GÕN (SABECO) LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 8 34 02 01 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Lê Anh Xuân TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019 3 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.7 DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT.11 DANH MỤC CÁC BẢNG.12 DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ.12 LỜI MỞ ĐẦU. 13 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN KINH DOANH VÀ KINH NGHIỆM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN CỦA DOANH NGHIỆP . Khái niệm, đặc trƣng, vai trò và phân loại vốn kinh doanh DN. Khái niệm vốn kinh doanh của doanh nghiệp. Những đặc trưng của vốn kinh doanh. Vai trò của vốn kinh doanh. Phân loại vốn trong sản xuất kinh doanh của DN. Hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của doanh nghiệp. Khái niệm về hiệu quả sử dụng vốn trong DN. Những nhân tố tác động đến hiệu quả sử dụng vốn. Ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của DN. Các chỉ tiêu phân tích hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp. Nh m ch tiêu phản ánh c cấu vốn. Nh m ch tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng vốn. Kinh nghiệm và các iện pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh41 1. Nâng cao năng lực người quản lý. Xây dựng lộ trình sử dụng vốn cho từng giai đoạn. Xây dựng c chế quản lý vốn. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Hiện đại h a trang thiết bị. Liên hệ với SABECO.44 Chƣơng 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN KINH DOANH TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN BIA – RƢỢU – NƢỚC GIẢI KHÁT SÀI GÕN (SABECO) GIAI ĐOẠN 2015-2018 4 . Tổng quan về SABECO. Thông tin khái quát về SABECO. Quá trình hình thành và phát triển của SABECO. Quá trình tăng Vốn điều lệ. C cấu tổ chức quản lý. Phân tích quá trình tạo lập nguồn vốn.1 Phân t ch t nh tự chủ về mặt tài ch nh.2 Phân tích hiệu quả sử dụng vốn. Đánh giá chung về thực trạng sử dụng vốn của Tổng công ty trong giai đoạn 2015 - 2018.1 Trong khâu huy động, tạo lập nguồn vốn.2 Trong khâu sử dụng nguồn vốn.3 Những rủi ro mà Tổng công ty gặp phải trong quá trình huy động, tạo lập và sử dụng nguồn vốn. 87 Chƣơng 3: ĐỊNH HƢỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN BIA – RƢỢU – NƢỚC GIẢI KHÁT SÀI GÕN .1 Bối cảnh, định hƣớng và mục tiêu phát tri n của Tổng công ty.1 Bối cảnh kinh doanh trong thời gian tới.2 Định hướng phát triển.2 Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại SABECO.1 Nh m giải pháp cải thiện những mất cân đối trong quá trình tạo lập và sử dụng các nguồn vốn 94 3.2 Nh m giải pháp giúp đa dạng h a các nguồn vốn tài trợ.3 Nh m giải pháp tác động đến ROS, ROA, ROE.4 Nh m giải pháp nâng cao năng lực đội ngủ cán bộ làm công tác kế toán tài chính 113 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 116 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.119 PHỤ LUC 1: BẢNG CÂN ĐỔI KẾ TOÁN & KẾT QUẢ HĐ.121 5 PHỤ LUC 2: BẢNG CÂN ĐỔI KẾ TOÁN & KẾT QUẢ HĐ.127 PHỤ LUC 3: BẢNG CÂN ĐỔI KẾ TOÁN & KẾT QUẢ HĐ.133 PHỤ LUC 4: BẢNG CÂN ĐỔI KẾ TOÁN & KẾT QUẢ HĐ.139 6 LỜI CAM ĐOAN Đề tài luận văn thạc sỹ “Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng công ty cổ phần Bia – Rƣợu – Nƣớc giải khát Sài Gòn” do học viên Nguyễn Tiến Dũng thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sỹ Lê Anh Xuân – Ngân hàng Nhà nước và Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Ch Minh. Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực, ch nh xác đồng thời các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được ch rõ nguồn gốc. Các số liệu và thông tin trong luận văn này chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Thành phố Hồ Ch Minh, tháng 08 năm 2019 Tác giả Nguyễn Tiến Dũng 7 LỜI CẢM ƠN Luận văn là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu ở Trường Đại học Ngân hàng Tp. Hồ Ch Minh, kết hợp với kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình công tác tại SABECO và sự nỗ lực cố gắng của bản thân. Đạt được kết quả này, tôi xin bày tỏ lòng biết n chân thành đến quý thầy, cô giáo Trường Đại học Ngân hàng Tp. Hồ Ch Minh, đã nhiệt tình giúp đỡ, hỗ trợ cho tôi. Tôi cũng xin cảm n Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã tạo điều kiện cho chúng tôi c ngôi trường học tập, nghiên cứu khoa học. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết n sâu sắc đến thầy giáo, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Lê Anh Xuân là người trực tiếp hướng dẫn khoa học và đã dày công giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn. Tôi cũng xin chân thành cảm n đến: Bộ Công Thư ng; Tổng công ty cổ phần Bia – Rƣợu – Nƣớc giải khát Sài Gòn, Ban Kế toán - Thống kê, các anh, chị em đồng nghiệp tại SABECO, các cá nhân đã nhiệt tình cộng tác để giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và cung cấp thông tin số liệu giúp tôi hoàn thành luận văn này. Cuối cùng, tôi xin cám n gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và người thân luôn đứng bên cạnh động viên, kh ch lệ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn. Với thời gian nghiên cứu c hạn, trong khi vấn đề nghiên cứu rộng và phức tạp. Mặc dù đã được sự tận tình giúp đỡ của các đồng nghiệp, của lãnh đạo c quan n i công tác và đặc biệt là sự hướng dẫn, ch bảo tận tình của thầy giáo Tiến sỹ Lê Anh Xuân, nhưng sự hiểu biết của bản thân còn hạn chế, chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu s t, rất mong nhận được sự g p ý chia sẻ của các thầy giáo, cô giáo và những người quan tâm đến lĩnh vực đầu tư xây dựng để đề tài nghiên cứu được hoàn thiện h n. 8 TÓM LƢỢC LUẬN VĂN • Họ và tên học viên: NGUYỄN TIẾN DŨNG • Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân hàng • Mã số: 8 34 02 01 • Niên khóa: 2017 – 2019 • Người hướng dẫn khoa học: Tiến sỹ LÊ ANH XUÂN • Tên đề tài: NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN BIA – RƯỢU – NƯỚC GIẢI KHÁT SÀI GÕN 1. Mục đích và đối tƣợng nghiên cứu Vốn đ ng một vai trò hết sức quan trọng, quyết định sự ra đời, tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Vốn đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh được tiến hành liên tục. Nếu không chú trọng tới quản trị vốn, doanh nghiệp sẽ gặp kh khăn trong việc duy trì và mở rộng sản xuất kinh doanh. Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn là một vấn đề rất quan trọng giúp doanh nghiệp đứng vững và phát huy h n nữa thế mạnh của mình. Xuất phát từ thực tiễn đ , nhằm xây dựng định hướng và g p phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp nên tác giả đã lựa chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng công ty cổ phần Bia – Rượu – Nước giải khát Sài Gòn” làm luận văn thạc sĩ kinh tế. “Tổng công ty cổ phần Bia – Rượu – Nước giải khát Sài Gòn (SABECO) có tiền thân là một xưởng bia nhỏ do người Pháp thành lập vào năm 1875. SABECO hoạt động chính trong ngành sản xuất bia và các loại nước giải khát. SABECO hiện có 25 nhà máy với tổng công suất sản xuất đạt trên 1,8 tỷ lít bia/năm. Trong năm 2018, SABECO đạt tổng sản lượng tiêu thụ 1.796 triệu lít bia, đạt tổng doanh thu 37.016 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 4. SABECO chiếm thị phần lớn nhất trong ngành bia Việt Nam ở mức trên 40%. SABECO đứng ở vị trí thứ 21 trong các tập đoàn sản xuất bia lớn nhất thế giới, nằm trong top 3 các nhà sản xuất bia hàng đầu Đông Nam Á. Sản phẩm bia của SABECO được xuất khấu tới 33 nước trên thế giới. Phƣơng pháp nghiên cứu: Phương pháp luận Luận văn sử dụng phư ng pháp duy vật biện chứng chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử làm nền tảng, bên cạnh đ còn sử dụng phư ng pháp diễn giải kết hợp với quy nạp, kết hợp giữa lý thuyết với thực tiễn để nghiên cứu vấn đề. Cụ thể là: Các vấn đề nghiên cứu đi từ việc thu thập xử lý số liệu rồi phân t ch, đánh giá, tổng hợp để đề xuất những giải pháp hợp lý nhằm giải quyết vấn đề trong quá trình nghiên cứu. Phương pháp thu thập dữ liệu nghiên cứu Các số liệu về tình hình sử dụng vốn trong hoạt động kinh doanh của SABECO từ 2015-2018 Một số tài liệu liên quan được thu tập từ các báo, tạp ch , internet. Phương pháp xử lý số liệu Phư ng pháp so sánh: Đối với dữ liệu thứ cấp thu thập tại SABECO, luận văn sử dụng phư ng pháp so sánh số tuyệt đối và tư ng đối để thấy rõ sự biến động về tình hình sử dụng vốn tại SABECO thời k 2015-2018. Phư ng pháp thống kê: Luận văn sử dụng các số liệu thống kê trong một thời gian dài nhằm đảm bảo t nh ổn định, độ tin cậy của số liệu, thông tin. Phư ng pháp phân t ch thống kê: Luận văn sử dụng nhằm phân t ch tổng hợp số liệu, thông tin c liên quan nhằm khái quát h a, mô hình h a các yếu tố nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và những đóng góp khoa học của luận văn Về mặt khoa học: Đề tài thực hiện hệ thống h a và tổng kết những vấn đề lý luận về vốn kinh doanh và hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của doanh nghiệp nói chung và SABECO nói riêng.
Tổng quan nghiên cứu
Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam, việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh trở thành một vấn đề cấp thiết đối với các doanh nghiệp nhằm tăng cường sức cạnh tranh và phát triển bền vững. Tổng công ty cổ phần Bia – Rượu – Nước giải khát Sài Gòn (SABECO) là một trong những doanh nghiệp hàng đầu trong ngành sản xuất bia và nước giải khát tại Việt Nam với tổng công suất sản xuất trên 1,8 tỷ lít bia/năm. Năm 2018, SABECO đạt tổng sản lượng tiêu thụ 1.796 triệu lít bia, doanh thu 37.016 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế khoảng 4 nghìn tỷ đồng, chiếm thị phần trên 40% trong ngành bia Việt Nam. Tuy nhiên, công tác quản lý và sử dụng vốn tại SABECO vẫn còn nhiều hạn chế như tiền nhàn rỗi lớn, thiết bị cũ kỹ, đầu tư tài chính dài hạn chưa hiệu quả.
Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh tại SABECO trong giai đoạn 2015-2018, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, góp phần tăng cường năng lực tài chính và phát triển bền vững cho doanh nghiệp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chỉ tiêu tài chính, cấu trúc vốn, hiệu quả sử dụng vốn và các nhân tố ảnh hưởng trong khoảng thời gian 4 năm tại SABECO. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện công tác quản trị vốn, đồng thời hỗ trợ các nhà quản lý trong việc ra quyết định tài chính hiệu quả, góp phần nâng cao các chỉ số tài chính như ROE, ROA và ROS.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Khung lý thuyết áp dụng
Luận văn dựa trên các lý thuyết tài chính doanh nghiệp và quản trị vốn kinh doanh, trong đó có:
-
Lý thuyết vốn kinh doanh: Vốn kinh doanh được định nghĩa là toàn bộ giá trị tài sản được huy động và sử dụng trong hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm mục đích sinh lời. Vốn kinh doanh bao gồm vốn cố định và vốn lưu động, đồng thời được phân loại theo nguồn gốc và thời gian sử dụng.
-
Lý thuyết hiệu quả sử dụng vốn: Hiệu quả sử dụng vốn là đại lượng phản ánh mức độ khai thác và sử dụng nguồn vốn nhằm tối đa hóa lợi nhuận với chi phí thấp nhất. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn bao gồm tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA), tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS), vòng quay tài sản, hiệu suất sử dụng vốn cố định và vốn lưu động.
-
Mô hình phân tích DuPont: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến ROE thông qua các chỉ tiêu như hiệu quả kinh doanh (ROA), chính sách tài trợ (đòn bẩy tài chính) và chính sách thuế.
-
Khái niệm rủi ro tài chính và rủi ro phá sản: Đánh giá mức độ rủi ro thông qua các chỉ tiêu đòn bẩy tài chính, khả năng thanh toán lãi vay, khả năng thanh toán ngắn hạn và dài hạn.
Các khái niệm chính được sử dụng gồm: vốn kinh doanh, vốn cố định, vốn lưu động, vốn chủ sở hữu, nợ phải trả, hiệu quả sử dụng vốn, ROE, ROA, ROS, đòn bẩy tài chính, khả năng thanh toán, rủi ro tài chính.
Phương pháp nghiên cứu
-
Nguồn dữ liệu: Số liệu tài chính của SABECO giai đoạn 2015-2018 được thu thập từ báo cáo tài chính, bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh và các tài liệu liên quan. Ngoài ra, các tài liệu tham khảo từ sách, báo, tạp chí và internet cũng được sử dụng để bổ trợ.
-
Phương pháp phân tích: Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử làm nền tảng, kết hợp phương pháp diễn giải, quy nạp và phân tích thống kê. Cụ thể:
-
Phương pháp so sánh số tuyệt đối và tương đối để đánh giá biến động vốn và hiệu quả sử dụng vốn qua các năm.
-
Phân tích các chỉ tiêu tài chính như tỷ suất nợ, tỷ suất tự tài trợ, vốn lưu động ròng, vòng quay tài sản, ROE, ROA, ROS.
-
Phân tích DuPont để làm rõ các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính.
-
Đánh giá rủi ro tài chính và khả năng thanh toán qua các chỉ tiêu đòn bẩy tài chính, khả năng thanh toán lãi vay, khả năng thanh toán ngắn hạn.
-
-
Cỡ mẫu và timeline: Nghiên cứu tập trung vào dữ liệu tài chính của SABECO trong 4 năm liên tiếp từ