Những Yếu Tố Tác Động Đến Rủi Ro Thanh Khoản Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Tại Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, với những biến động khó lường từ các yếu tố như dịch bệnh và biến đổi khí… 80 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng TP.HCM · 2021.

• Tác giả: Bùi Ngọc Ngân
• Người hướng dẫn: TS. Lê Hà Diễm Chi
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Những Yếu Tố Tác Động Đến Rủi Ro Thanh Khoản Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Nội dung nghiên cứu
• 1.7. Đóng góp của đề tài
• 1.8. Bố cục của luận văn
• 1.9. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN CỦA CÁC NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM
• 2.1. Cơ sở lí thuyết về rủi ro thanh khoản
• 2.1.1. Khái niệm rủi ro thanh khoản
• 2.1.2. Nguyên nhân gây ra rủi ro thanh khoản
• 2.1.3. Đo lường rủi ro thanh khoản
• 2.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản của NHTM
• 2.2. Tổng quan các nghiên cứu trước về những yếu tố tác động đến rủi ro thanh khoản của Ngân hàng
• 2.2.1. Các nghiên cứu trong nước
• 2.2.2. Các nghiên cứu ngoài nước
• 2.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khung nghiên cứu
• 3.1.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.1.2. Mô hình và các giả thuyết nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2.1. Mẫu nghiên cứu
• 3.2.2. Công thức của các biến trong mô hình nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả các biến
• 4.2. Ma trận tương quan
• 4.3. Kết quả hồi quy các mô hình
• 4.3.1. Hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.3.2. Lựa chọn giữa mô hình tác động cố định (FEM) và tác động ngẫu nhiên (REM)
• 4.3.3. Khắc phục khuyết điểm của mô hình bằng phương pháp hồi quy GMM
• 4.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. KẾT LUẬN CHUNG VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Kết luận chung
• 5.2. Hàm ý chính sách
• 5.2.1. Giải pháp tăng trưởng vốn chủ sở hữu
• 5.2.2. Giải pháp mở rộng quy mô ngân hàng
• 5.2.3. Giải pháp tăng cường hiệu quả hoạt động kinh doanh
• 5.2.4. Giải pháp tăng trưởng tín dụng
• 5.2.5. Giải pháp tăng cường khả năng dự báo các điều kiện vĩ mô
• 5.2.6. Giải pháp cơ cấu lại tài sản nợ và tài sản có
• 5.3. Hạn chế của đề tài
• 5.4. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Rủi Ro Thanh Khoản Ngân Hàng TMCP Cách Nhận Biết

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, với những biến động khó lường từ các yếu tố như dịch bệnh và biến đổi khí hậu, rủi ro thanh khoản ngân hàng ngày càng trở nên cấp thiết. Rủi ro này không chỉ ảnh hưởng đến từng ngân hàng mà còn có thể lan rộng, gây khủng hoảng cho toàn hệ thống tài chính. Việc hiểu rõ bản chất và các yếu tố ảnh hưởng rủi ro thanh khoản là vô cùng quan trọng. Ngân hàng thương mại cổ phần (NHTM CP) đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế, do đó, sự ổn định của các ngân hàng này cần được đặc biệt quan tâm. Theo Đặng Văn Dân (2015), rủi ro thanh khoản xảy ra khi ngân hàng không thể đáp ứng nghĩa vụ tài chính kịp thời hoặc phải huy động vốn với chi phí cao. Ngân hàng cần cân bằng giữa lợi nhuận và thanh khoản để đảm bảo hoạt động hiệu quả (Niresh, 2012).

1.1. Khái Niệm Chi Tiết Về Rủi Ro Thanh Khoản Ngân Hàng

Rủi ro thanh khoản là tình trạng ngân hàng không có đủ tài sản lỏng để đáp ứng các nghĩa vụ tài chính khi đến hạn. Điều này có thể dẫn đến việc ngân hàng phải bán tài sản với giá thấp hoặc vay vốn với lãi suất cao, gây ảnh hưởng đến lợi nhuận và uy tín. Theo Drehmann và Nikolaou (2009), rủi ro thanh khoản là khả năng ngân hàng không thể giải quyết các nghĩa vụ ngay lập tức. Vì vậy, việc quản trị rủi ro thanh khoản là ưu tiên hàng đầu của các NHTM CP để đảm bảo khả năng thanh toán và duy trì hoạt động ổn định. Ngân hàng Nhà nước cũng cần có chính sách để kiểm soát và hỗ trợ thanh khoản cho các ngân hàng.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quản Trị Rủi Ro Thanh Khoản

Việc quản trị rủi ro thanh khoản hiệu quả giúp ngân hàng duy trì khả năng thanh toán, bảo vệ uy tín và đảm bảo hoạt động kinh doanh liên tục. Nếu không quản lý tốt rủi ro thanh khoản, ngân hàng có thể phải đối mặt với tình trạng thiếu vốn, giảm lợi nhuận và thậm chí là phá sản. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã chứng minh tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro thanh khoản đầy đủ. Rủi ro thanh khoản có thể ảnh hưởng xấu đến thu nhập và vốn của ngân hàng, thậm chí dẫn đến sự sụp đổ (Barbados Central Bank, 2008).

II. Các Yếu Tố Nội Tại Ảnh Hưởng Rủi Ro Thanh Khoản Ngân Hàng

Các yếu tố nội tại bên trong ngân hàng thương mại cổ phần đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và gia tăng rủi ro thanh khoản. Những yếu tố này bao gồm quy mô ngân hàng, cấu trúc nguồn vốn, chất lượng tài sản, và hiệu quả quản trị. Một ngân hàng có quy mô lớn có thể đối mặt với áp lực thanh khoản lớn hơn do số lượng giao dịch và nghĩa vụ tài chính nhiều hơn. Cấu trúc nguồn vốn không cân đối, với sự phụ thuộc quá lớn vào các nguồn vốn ngắn hạn, cũng làm tăng rủi ro thanh khoản. Nợ xấu và dự phòng rủi ro tín dụng ảnh hưởng đến khả năng tạo tiền và tài sản thanh khoản của ngân hàng. Ngoài ra, hiệu quả quản trị rủi ro, khả năng dự báo dòng tiền, và các chính sách thanh khoản cũng có tác động trực tiếp.

2.1. Tác Động Của Quy Mô Ngân Hàng Đến Rủi Ro Thanh Khoản

Quy mô ngân hàng (SIZE) ảnh hưởng đến mức độ rủi ro thanh khoản. Ngân hàng lớn có khối lượng giao dịch lớn, do đó, áp lực thanh khoản cũng cao hơn. Việc quản lý dòng tiền và tài sản lỏng trở nên phức tạp hơn. Đồng thời, ngân hàng lớn thường có nhiều chi nhánh và hoạt động đa dạng, đòi hỏi nguồn vốn dự trữ thanh khoản lớn hơn. Ngân hàng cần có chiến lược quản lý thanh khoản phù hợp với quy mô hoạt động để giảm thiểu rủi ro thanh khoản.

2.2. Ảnh Hưởng Của Cấu Trúc Vốn Đến Khả Năng Thanh Toán

Cấu trúc nguồn vốn của ngân hàng (DEP) có ảnh hưởng lớn đến khả năng thanh toán. Nếu ngân hàng phụ thuộc quá nhiều vào nguồn vốn ngắn hạn (tiền gửi ngắn hạn), rủi ro thanh khoản sẽ tăng lên khi khách hàng rút tiền đồng loạt. Ngân hàng cần đa dạng hóa nguồn vốn, tăng tỷ trọng vốn dài hạn và vốn chủ sở hữu để đảm bảo sự ổn định về thanh khoản. Việc quản lý tài sản nợ và tài sản có một cách hiệu quả giúp cân bằng dòng tiền vào và ra, giảm thiểu rủi ro thanh khoản.

2.3. Nợ Xấu Và Ảnh Hưởng Đến Tính Thanh Khoản

Nợ xấu (NPL) là một trong những yếu tố quan trọng gây ra rủi ro thanh khoản. Khi tỷ lệ nợ xấu tăng cao, ngân hàng gặp khó khăn trong việc thu hồi vốn, làm giảm khả năng tạo tiền và tài sản thanh khoản. Để giảm thiểu tác động của nợ xấu, ngân hàng cần có chính sách tín dụng chặt chẽ, quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả và trích lập dự phòng đầy đủ. Ngân hàng cần có quy trình đánh giá rủi ro nợ xấu chặt chẽ để có thể xử lý nợ xấu kịp thời.

III. Tác Động Yếu Tố Vĩ Mô Đến Rủi Ro Thanh Khoản Ngân Hàng TMCP

Ngoài các yếu tố nội tại, các yếu tố vĩ mô cũng có ảnh hưởng đáng kể đến rủi ro thanh khoản của các NHTM CP. Môi trường kinh tế vĩ mô ổn định tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động ngân hàng, trong khi các biến động kinh tế có thể gây ra áp lực thanh khoản. Lạm phát (INF) cao có thể làm giảm giá trị tiền tệ và tăng chi phí hoạt động của ngân hàng. Tăng trưởng tín dụng (TLA) quá nhanh có thể dẫn đến tình trạng bong bóng tài sản và tăng rủi ro thanh khoản. Tỷ giá hối đoái biến động cũng có thể ảnh hưởng đến dòng tiền và khả năng thanh toán của ngân hàng. Do đó, các ngân hàng cần theo dõi sát sao các chỉ số kinh tế vĩ mô và điều chỉnh chính sách hoạt động phù hợp.

3.1. Ảnh Hưởng Của Lạm Phát Đến Tính Thanh Khoản

Lạm phát (INF) có thể làm giảm giá trị tiền tệ và tăng chi phí hoạt động của ngân hàng, ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản. Khi lạm phát tăng cao, người dân có xu hướng rút tiền khỏi ngân hàng để đầu tư vào các tài sản khác, gây áp lực lên nguồn vốn của ngân hàng. Ngân hàng cần điều chỉnh lãi suất và các chính sách tài chính để đối phó với lạm phát và duy trì sự ổn định về thanh khoản. Ngân hàng cũng cần theo dõi sát sao các chỉ số tăng trưởng kinh tế và lạm phát để đưa ra các quyết định kịp thời.

3.2. Tác Động Của Tăng Trưởng Tín Dụng Đến Rủi Ro

Tăng trưởng tín dụng (TLA) quá nhanh có thể dẫn đến tình trạng bong bóng tài sản và tăng rủi ro thanh khoản. Khi tín dụng tăng trưởng quá mức, ngân hàng có thể giảm tiêu chuẩn cho vay và cấp tín dụng cho các dự án rủi ro, dẫn đến nợ xấu tăng cao và giảm khả năng thanh toán. Ngân hàng cần kiểm soát tăng trưởng tín dụng, đảm bảo chất lượng tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả. Ngân hàng cũng cần chú trọng đến kiểm soát rủi ro để hạn chế những tác động tiêu cực từ tăng trưởng tín dụng.

IV. Giải Pháp Quản Lý Rủi Ro Thanh Khoản Cho Ngân Hàng TMCP

Để giảm thiểu rủi ro thanh khoản, các NHTM CP cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Đầu tiên, cần tăng cường quản trị rủi ro thanh khoản bằng cách xây dựng hệ thống đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro hiệu quả. Thứ hai, cần đa dạng hóa nguồn vốn, tăng tỷ trọng vốn dài hạn và vốn chủ sở hữu. Thứ ba, cần quản lý tài sản nợ và tài sản có một cách chặt chẽ, đảm bảo sự cân bằng giữa dòng tiền vào và ra. Thứ tư, cần theo dõi sát sao các chỉ số kinh tế vĩ mô và điều chỉnh chính sách hoạt động phù hợp. Cuối cùng, cần tuân thủ các quy định của Ngân hàng Nhà nước về tỷ lệ dự trữ thanh khoản và các biện pháp đảm bảo an toàn hoạt động.

4.1. Tăng Cường Quản Trị Rủi Ro Thanh Khoản Theo Basel III

Việc áp dụng các tiêu chuẩn Basel III giúp ngân hàng nâng cao khả năng quản trị rủi ro thanh khoản. Basel III yêu cầu các ngân hàng phải duy trì tỷ lệ dự trữ thanh khoản (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) để đảm bảo khả năng thanh toán trong các tình huống căng thẳng. Ngoài ra, Basel III cũng yêu cầu các ngân hàng phải có kế hoạch ứng phó với áp lực thanh khoản và thực hiện kiểm tra định kỳ. Việc áp dụng Basel III giúp ngân hàng tăng cường khả năng đánh giá rủi ro và quản lý thanh khoản một cách toàn diện.

4.2. Đa Dạng Hóa Nguồn Vốn Và Tăng Vốn Chủ Sở Hữu

Đa dạng hóa nguồn vốn giúp ngân hàng giảm sự phụ thuộc vào một số ít nguồn vốn và tăng cường khả năng chống chịu với áp lực thanh khoản. Ngân hàng có thể huy động vốn từ nhiều kênh khác nhau, như tiền gửi khách hàng, phát hành trái phiếu và vay vốn từ các tổ chức tài chính khác. Việc tăng vốn chủ sở hữu cũng giúp ngân hàng tăng cường khả năng thanh toán và giảm rủi ro thanh khoản. Ngân hàng có thể tăng vốn chủ sở hữu bằng cách phát hành cổ phiếu hoặc giữ lại lợi nhuận. Điều này giúp ngân hàng có nguồn vốn dài hạn và ổn định để đối phó với các tình huống khó khăn.

V. Nghiên Cứu Thực Tiễn Yếu Tố Tác Động Rủi Ro Thanh Khoản Tại VN

Nghiên cứu của Bùi Ngọc Ngân (2021) đã xác định các yếu tố tác động đến rủi ro thanh khoản của các NHTM CP tại Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng phương pháp GMM và cho thấy rằng tỷ lệ cho vay (TLA), nợ xấu (NPL), và dự phòng rủi ro tín dụng (LLR) có tác động cùng chiều đến rủi ro thanh khoản, trong khi tỷ lệ tiền gửi (DEP), quy mô ngân hàng (SIZE), tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP), và tỷ lệ lạm phát (INF) có tác động ngược chiều. Nghiên cứu cũng đề xuất các hàm ý chính sách để giảm thiểu rủi ro thanh khoản cho các ngân hàng.

5.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Động Của Tỷ Lệ Cho Vay

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ cho vay (TLA) có tác động cùng chiều đến rủi ro thanh khoản. Khi tỷ lệ cho vay tăng cao, ngân hàng có thể gặp khó khăn trong việc thu hồi vốn, làm giảm khả năng thanh toán. Điều này cho thấy ngân hàng cần kiểm soát tăng trưởng tín dụng và đảm bảo chất lượng tín dụng để giảm thiểu rủi ro thanh khoản. Việc quản lý tài sản có một cách hiệu quả là rất quan trọng để đảm bảo khả năng thanh toán của ngân hàng.

5.2. Phân Tích Ảnh Hưởng Của Tỷ Lệ Tiền Gửi Đến Thanh Khoản

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tỷ lệ tiền gửi (DEP) có tác động ngược chiều đến rủi ro thanh khoản. Khi tỷ lệ tiền gửi tăng cao, ngân hàng có nguồn vốn dồi dào hơn và giảm rủi ro thanh khoản. Điều này cho thấy việc thu hút tiền gửi từ khách hàng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự ổn định về thanh khoản. Ngân hàng cần có chính sách huy động vốn hiệu quả và tạo niềm tin cho khách hàng để thu hút tiền gửi. Ngân hàng cần chú trọng cơ cấu nguồn vốn để đảm bảo thanh khoản.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Rủi Ro Thanh Khoản Ngân Hàng TMCP

Việc quản lý rủi ro thanh khoản hiệu quả là vô cùng quan trọng đối với sự ổn định và phát triển của các NHTM CP tại Việt Nam. Các yếu tố nội tại và vĩ mô đều có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng thanh toán của ngân hàng. Để giảm thiểu rủi ro thanh khoản, các ngân hàng cần tăng cường quản trị rủi ro, đa dạng hóa nguồn vốn, quản lý tài sản nợ và tài sản có một cách chặt chẽ, và tuân thủ các quy định của Ngân hàng Nhà nước. Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của các yếu tố mới, như công nghệ tài chính (Fintech) và các quy định mới về ICAAP, đến rủi ro thanh khoản của ngân hàng.

6.1. Hạn Chế Của Nghiên Cứu Về Rủi Ro Thanh Khoản

Mặc dù nghiên cứu đã xác định được một số yếu tố tác động đến rủi ro thanh khoản, nhưng vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục. Nghiên cứu chỉ sử dụng dữ liệu từ năm 2012 đến 2020, chưa bao gồm các năm gần đây. Ngoài ra, nghiên cứu chưa xem xét đến tác động của các yếu tố mới, như công nghệ tài chính (Fintech) và các quy định mới về ICAAP, đến rủi ro thanh khoản. Vì vậy, các nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng phạm vi thời gian và xem xét đến các yếu tố mới để có cái nhìn toàn diện hơn về rủi ro thanh khoản.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Rủi Ro Thanh Khoản

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của công nghệ tài chính (Fintech) và các quy định mới về ICAAP đến rủi ro thanh khoản của ngân hàng. Ngoài ra, các nghiên cứu cũng có thể xem xét đến tác động của khủng hoảng tài chính và các sự kiện bất ngờ khác đến khả năng thanh toán của ngân hàng. Việc sử dụng các mô hình rủi ro thanh khoản phức tạp hơn và dữ liệu chi tiết hơn cũng giúp nâng cao tính chính xác của các nghiên cứu. Ngoài ra, nghiên cứu có thể tập trung vào phân tích thị trường liên ngân hàng để hiểu rõ hơn về cơ chế lây lan rủi ro.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống tài chính, rủi ro thanh khoản được xác định là một trong những rủi ro trọng yếu đối với hoạt động của ngân hàng thương mại. Sự cố mất thanh khoản tại một tổ chức tín dụng có khả năng lan truyền nhanh chóng sang các ngân hàng khác, đe dọa sự an toàn của toàn bộ hệ thống tài chính quốc gia. Tác giả chỉ ra rằng những cuộc khủng hoảng tài chính trước đây cùng với tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19 đối với nền kinh tế toàn cầu đã đặt vấn đề quản trị thanh khoản lên hàng đầu. Các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTM CP) luôn phải đối mặt với bài toán đánh đổi giữa khả năng sinh lời và mức độ an toàn thanh khoản: nắm giữ quá nhiều tài sản thanh khoản sẽ làm phát sinh chi phí cơ hội và suy giảm lợi nhuận; ngược lại, dự trữ thanh khoản quá thấp sẽ đẩy ngân hàng vào tình trạng mất khả năng chi trả khi người gửi tiền rút vốn hàng loạt hoặc khi nhu cầu tín dụng gia tăng đột biến. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài "Những yếu tố tác động đến rủi ro thanh khoản của Ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam" được thực hiện.

Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản của các NHTM CP tại Việt Nam, từ đó đề xuất các hàm ý chính sách nhằm nâng cao tính ổn định thanh khoản và hạn chế rủi ro cho hệ thống ngân hàng. Để đạt được mục tiêu chung, tác giả xác định 4 mục tiêu cụ thể:

1. Xây dựng mô hình nghiên cứu dựa trên các công trình nghiên cứu đi trước.
2. Kiểm chứng mức độ tác động của các yếu tố gây ra rủi ro thanh khoản của NHTM CP Việt Nam.
3. Kiểm chứng chiều hướng tác động của các yếu tố này.
4. Đề xuất các giải pháp, kiến nghị cho các NHTM CP nhằm nâng cao tính ổn định thanh khoản và hạn chế các rủi ro phát sinh.

Để thực hiện các mục tiêu trên, luận văn giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu:

• (i) Các yếu tố nào tác động đến rủi ro thanh khoản của các Ngân hàng TMCP Việt Nam?
• (ii) Mô hình và phương pháp nào để đo lường rủi ro thanh khoản của Ngân hàng Việt Nam?
• (iii) Những yếu tố trên đã tác động đến rủi ro thanh khoản của Ngân hàng như thế nào?

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là rủi ro thanh khoản và các yếu tố tác động đến rủi ro thanh khoản của các NHTM CP tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu về không gian bao gồm 26 NHTM CP tại Việt Nam; phạm vi về thời gian bao quát giai đoạn 9 năm, từ năm 2012 đến năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Luận văn tiếp cận rủi ro thanh khoản từ nhiều góc độ lý thuyết học thuật:

• Theo Đặng Văn Dân (2015), rủi ro thanh khoản xuất hiện khi ngân hàng không đáp ứng được các nghĩa vụ tài chính kịp thời, không chuyển đổi kịp tài sản ra tiền mặt hoặc phải huy động vốn bổ sung với chi phí cao.
• Drehmann và Nikolaou (2009) định nghĩa rủi ro thanh khoản là khả năng ngân hàng không thể thanh toán các nghĩa vụ đến hạn ngay lập tức trong một khoảng thời gian cụ thể mà không phải chịu tổn thất không thể chấp nhận được.
• Jenkinson (2008) xem rủi ro thanh khoản là tình huống ngân hàng không đáp ứng được toàn bộ hoặc một phần yêu cầu của người gửi tiền, làm suy giảm uy tín và hiệu quả hoạt động.
• Ngân hàng Trung ương Barbados (Barbados Central Bank, 2008) nhấn mạnh rủi ro thanh khoản có thể bào mòn vốn và đe dọa trực tiếp sự tồn tại của ngân hàng.

Tác giả tổng hợp 5 nguyên nhân chính gây ra rủi ro thanh khoản tại NHTM: (1) Sự mất cân bằng giữa kỳ hạn của tài sản và kỳ hạn của nguồn vốn (sử dụng vốn huy động ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn); (2) Thiếu hụt ngân quỹ dự trữ để đáp ứng nhu cầu chi trả tiền gửi và giải ngân tín dụng; (3) Biến động lãi suất thị trường dẫn đến hiện tượng rút tiền hoặc làm thay đổi chi phí huy động; (4) Chiến lược quản trị thanh khoản không phù hợp; (5) Tác động tiêu cực từ khủng hoảng kinh tế vĩ mô.

Về phương pháp đo lường rủi ro thanh khoản, tác giả phân tích 4 chỉ số:

• Khe hở tài trợ (FGAP): Tính bằng tỷ số giữa hiệu số (Tổng dư nợ tín dụng - Tổng nguồn vốn huy động) trên Tổng tài sản (theo Saunders & Cornett, 2006; Đặng Văn Dân, 2015). FGAP dương và càng lớn thể hiện rủi ro thanh khoản càng cao do nhu cầu cho vay vượt quá nguồn tiền gửi.
• Tài sản thanh khoản (LA): Tỷ lệ giữa Tài sản có tính thanh khoản (gồm tiền mặt, tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước, tiền/vàng gửi và cho vay tại các tổ chức tín dụng khác) trên Tổng tài sản. Tỷ lệ này cao thể hiện khả năng chống đỡ cú sốc thanh khoản tốt (Tu Tran và cộng sự, 2019; Vodová, 2012).
• Chỉ số trạng thái tiền mặt: Tỷ lệ tiền mặt và tiền gửi thanh toán trên tổng tài sản.
• Tỷ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động (LDR): Tỷ số giữa tổng dư nợ cho vay trên tổng nguồn vốn tiền gửi.

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên của 26 NHTM CP Việt Nam, kết hợp số liệu kinh tế vĩ mô từ Tổng cục Thống kê và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) giai đoạn 2012–2020. Dựa theo công thức xác định cỡ mẫu tối thiểu của Green (1991) là $n \ge 50 + 8m$ (với $m = 9$ biến độc lập, suy ra $n \ge 122$), quy mô mẫu ban đầu gồm 234 quan sát (26 ngân hàng $\times$ 9 năm). Do hạn chế về mức độ minh bạch và công bố thông tin tại một số thời điểm, mẫu nghiên cứu thực tế đạt 229 quan sát, vẫn đáp ứng yêu cầu kiểm định thống kê.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính và định lượng:

• Định lượng: Sử dụng phần mềm Stata để chạy thống kê mô tả, ma trận tương quan, các mô hình hồi quy dữ liệu bảng thông thường gồm Bình phương nhỏ nhất gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
• Kiểm định mô hình: Dùng kiểm định VIF để phát hiện đa cộng tuyến; kiểm định Hausman để lựa chọn giữa FEM và REM; kiểm định Breusch-Pagan/Cook-Weisberg, Modified Wald và Breusch-Pagan LM để phát hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi; kiểm định Wooldridge để phát hiện tự tương quan.
• Ước lượng chính: Để xử lý triệt để hiện tượng phương sai thay đổi, tự tương quan và tính nội sinh của các biến độc lập (đưa biến trễ vào mô hình), tác giả áp dụng phương pháp hồi quy Tổng quát momen (GMM) do Lars Peter Hansen (1982) đề xuất, sử dụng kiểm định Sargan/Hansen và kiểm định Arellano-Bond (AR(1), AR(2)).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu đề tài nghiên cứu

Chương mở đầu thiết lập cơ sở khoa học của đề tài. Tác giả phân tích tính cấp thiết của công tác quản trị thanh khoản trong bối cảnh đại dịch Covid-19 và suy thoái kinh tế toàn cầu. Chương này xác định rõ mục tiêu tổng quát, 4 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu (26 ngân hàng TMCP giai đoạn 2012–2020). Tác giả khái quát phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp, phương pháp xử lý số liệu bằng Excel và Stata, cấu trúc luận văn gồm 5 chương cùng những đóng góp về mặt lý luận và thực tiễn của công trình.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm về những yếu tố tác động đến rủi ro thanh khoản của các ngân hàng TMCP Việt Nam

Nội dung chương 2 hệ thống hóa các định nghĩa học thuật về rủi ro thanh khoản, phân tích 5 nguyên nhân gây mất thanh khoản và 4 phương pháp đo lường thanh khoản ngân hàng. Đồng thời, chương này tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trong nước (Trương Quang Thông, 2013; Đặng Văn Dân, 2015; Phan Thị Mỹ Hạnh và cộng sự, 2019; Hoàng Kim Hoàng, 2015) và quốc tế (Akhtar và cộng sự, 2011; Vodová, 2011, 2012, 2013; Anjum Iqbal, 2012; Singh và Sharma, 2016; Fola, 2015). Dựa trên cơ sở lý thuyết, tác giả xác định 9 biến độc lập tác động đến rủi ro thanh khoản gồm: Tỷ lệ vốn chủ sở hữu (CAP), Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), Quy mô ngân hàng (SIZE), Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (LLR), Tỷ lệ cho vay (TLA), Tỷ lệ tiền gửi (DEP), Tỷ lệ nợ xấu (NPL), Tăng trưởng kinh tế (GDP) và Lạm phát (INF).

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày quy trình nghiên cứu 6 bước và thiết lập 2 mô hình kinh tế lượng hồi quy:

• Mô hình 1: $FGAP_{it} = \beta_0 + \beta_1 CAP_{it} + \beta_2 ROE_{it} + \beta_3 SIZE_{it} + \beta_4 LLR_{it} + \beta_5 TLA_{it} + \beta_6 DEP_{it} + \beta_7 NPL_{it} + \beta_8 GDP_t + \beta_9 INF_t + e_{it}$
• Mô hình 2: $LA_{it} = \beta_0 + \beta_1 CAP_{it} + \beta_2 ROE_{it} + \beta_3 SIZE_{it} + \beta_4 LLR_{it} + \beta_5 TLA_{it} + \beta_6 DEP_{it} + \beta_7 NPL_{it} + \beta_8 GDP_t + \beta_9 INF_t + e_{it}$

Tên biến	Ký hiệu	Công thức xác định
Khe hở tài trợ	FGAP	(Tổng dư nợ tín dụng - Tổng nguồn vốn huy động) / Tổng tài sản
Tài sản thanh khoản	LA	Tổng tài sản thanh khoản / Tổng tài sản
Vốn chủ sở hữu	CAP	Vốn chủ sở hữu / Tổng tài sản
Tỷ suất sinh lời vốn CSH	ROE	Lợi nhuận sau thuế / Vốn chủ sở hữu
Quy mô ngân hàng	SIZE	Ln(Tổng tài sản)
Dự phòng rủi ro tín dụng	LLR	Dự phòng rủi ro cho vay / Tổng dư nợ
Tỷ lệ cho vay	TLA	Tổng dư nợ cho vay / Tổng tài sản
Tỷ lệ tiền gửi	DEP	Tổng tiền gửi / Tổng tài sản
Tỷ lệ nợ xấu	NPL	Tổng nợ xấu / Tổng dư nợ
Tăng trưởng kinh tế	GDP	Tỷ lệ tăng trưởng GDP hàng năm
Tỷ lệ lạm phát	INF	Tỷ lệ lạm phát hàng năm tính theo CPI

Chương này cũng mô tả chi tiết danh sách 26 NHTM CP tham gia mẫu nghiên cứu, quy trình lấy mẫu đạt 229 quan sát và cơ sở toán học của phương pháp ước lượng GMM cùng các kiểm định khuyết tật mô hình.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 công bố kết quả tính toán thực nghiệm trên phần mềm Stata. Thống kê mô tả 229 quan sát giai đoạn 2012–2020 phản ánh bức tranh tài chính của các ngân hàng:

Biến số	Số quan sát	Giá trị trung bình	Độ lệch chuẩn	Giá trị nhỏ nhất	Giá trị lớn nhất
FGAP	229	-15,90%	10,91%	-51,22% (SeABank, 2012)	15,xx% (PG Bank, 2012)
LA	229	16,67%	7,xx%	4,50% (Sacombank, 2017)	52,09% (SeABank, 2012)
CAP	229	9,12%	3,xx%	4,06% (BIDV, 2017)	28,20% (VPBank, 2012)
ROE	229	8,56%	6,xx%	0,02% (NCB, 2020)	25,82% (VPBank, 2020)
SIZE	229	18,61	1,xx	16,40 (BVB, 2017)	21,14 (BIDV, 2020)
LLR	229	1,25%	0,xx%	0,63% (Eximbank, 2012)	4,75% (TPBank, 2012)
TLA	229	4,19%	4,xx%	0,68% (Bac A Bank, 2020)	64,92% (Techcombank, 2020)
DEP	229	3,49%	9,xx%	0,04% (LienVietPostBank, 2014)	75,84% (Saigonbank, 2013)
NPL	229	4,31%	11,xx%	0,00% (Nhiều NH, 2015-2020)	8,83% (SHB, 2012)
GDP	229	5,94%	1,xx%	2,91% (Năm 2020)	7,xx%
INF	229	4,24%	2,xx%	0,63% (Năm 2015)	9,xx%

Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến cho thấy tất cả hệ số phóng đại phương sai (VIF) đều nhỏ hơn 10 (hệ số VIF của CAP đạt 2,54), xác nhận không có hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng.

Kết quả kiểm định Hausman:

• Đối với Mô hình 1 (FGAP): Thống kê $Chi^2(9) = 21,55$ với giá trị $P\text{-value} < 0,05$, bác bỏ giả thuyết $H_0$, kết luận mô hình FEM phù hợp hơn REM.
• Đối với Mô hình 2 (LA): $P\text{-value} = 0,7835 > 0,05$, chấp nhận giả thuyết $H_0$, kết luận mô hình REM phù hợp hơn FEM.

Tuy nhiên, các kiểm định chẩn đoán khuyết tật mô hình đều vi phạm các giả định cổ điển:

• Kiểm định Breusch-Pagan/Cook-Weisberg cho OLS: $Chi^2 = 5,0162$ ($p = 0,0162$) ở mô hình 1 và $Chi^2 = 29,0000$ ($p = 0,0000$) ở mô hình 2.
• Kiểm định Modified Wald cho FEM (mô hình 1): $Chi^2 = 619,0000$ ($p = 0,0000$).
• Kiểm định Breusch-Pagan LM cho REM (mô hình 2): $Chi^2 = 99,0000$ ($p = 0,0000$).
• Kiểm định Wooldridge về tự tương quan: Mô hình 1 (FEM) có $F(1, 25) = 22,0001$ ($p = 0,0001$); Mô hình 2 (REM) có $F(1, 25) = 82,0000$ ($p = 0,0000$). Cả hai mô hình đều xuất hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan bậc 1. Tác giả chuyển sang sử dụng phương pháp GMM để khắc phục các khuyết tật này và đưa ra kết quả ước lượng cuối cùng.

Chương 5: Kết luận chung và hàm ý chính sách

Chương tổng kết đánh giá lại toàn bộ các phát hiện nghiên cứu, làm rõ cơ chế tác động của từng biến tài chính và vĩ mô đến thanh khoản ngân hàng. Từ đó, tác giả đưa ra hệ thống hàm ý chính sách gồm 6 nhóm giải pháp thực thi cho các NHTM CP, đồng thời chỉ ra hạn chế của đề tài và định hướng các nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Kết quả hồi quy theo phương pháp GMM cung cấp các bằng chứng thực nghiệm về các nhân tố tác động đến rủi ro thanh khoản ngân hàng theo hai thước đo FGAP và LA:

Biến độc lập	Tác động tới FGAP (Mô hình 1)	Tác động tới LA (Mô hình 2)	Ý nghĩa kinh tế đối với rủi ro thanh khoản
TLA (Tỷ lệ cho vay)	Cùng chiều (+)	Ngược chiều (-)	Tăng cho vay làm nới rộng khe hở tài trợ và giảm tài sản thanh khoản, làm tăng rủi ro thanh khoản.
NPL (Nợ xấu)	Cùng chiều (+)	Không có ý nghĩa (+)	Nợ xấu làm tắc nghẽn dòng tiền thu hồi, gia tăng rủi ro thanh khoản trong mô hình FGAP.
LLR (Dự phòng rủi ro TD)	Cùng chiều (+)	Ngược chiều (-)	Tỷ lệ trích lập dự phòng cao phản ánh chất lượng tín dụng giảm, làm tăng rủi ro thanh khoản.
DEP (Tỷ lệ tiền gửi)	Ngược chiều (-)	Ngược chiều (-)	Nguồn tiền gửi dồi dào giúp thu hẹp khe hở tài trợ, giảm áp lực rủi ro thanh khoản.
SIZE (Quy mô ngân hàng)	Ngược chiều (-)	Ngược chiều (-)	Ngân hàng quy mô lớn có lợi thế huy động và đa dạng hóa danh mục, giúp giảm rủi ro thanh khoản.
CAP (Tỷ lệ vốn CSH)	Ngược chiều (-)	Cùng chiều (+)	Vốn tự có cao đóng vai trò lớp đệm hấp thụ cú sốc tài chính, làm giảm rủi ro thanh khoản.
INF (Lạm phát)	Ngược chiều (-)	Cùng chiều (+)	Lạm phát tác động làm giảm khe hở tài trợ trong giai đoạn quan sát.
ROE (Khả năng sinh lời)	Không mang dấu dương	Cùng chiều (+)	Khả năng sinh lời tốt giúp ngân hàng gia tăng tích lũy tài sản thanh khoản (ở Mô hình 2).

Dựa trên kết quả hồi quy, tác giả đề xuất 6 nhóm giải pháp và hàm ý chính sách:

1. Giải pháp tăng trưởng vốn chủ sở hữu: Tăng cường tích lũy từ lợi nhuận giữ lại, phát hành cổ phiếu mới để củng cố bộ đệm vốn, nâng cao hệ số an toàn vốn tự có nhằm giảm thiểu rủi ro thanh khoản.
2. Giải pháp mở rộng quy mô ngân hàng: Tận dụng lợi thế kinh tế theo quy mô để nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng mạng lưới thu hút khách hàng và gia tăng uy tín trên thị trường liên ngân hàng.
3. Giải pháp tăng cường hiệu quả hoạt động kinh doanh: Tối ưu hóa chi phí vận hành, nâng cao tỷ suất sinh lời ROE nhằm tạo nguồn vốn nội tại bổ sung cho tài sản thanh khoản dự trữ.
4. Giải pháp tăng trưởng tín dụng: Kiểm soát tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay (TLA) ở mức hợp lý; thắt chặt quy trình thẩm định tín dụng để kiểm soát tỷ lệ nợ xấu (NPL) và giảm thiểu áp lực trích lập dự phòng (LLR).
5. Giải pháp tăng cường khả năng dự báo các điều kiện vĩ mô: Xây dựng các kịch bản kiểm tra sức chịu đựng (stress testing) trước biến động của lạm phát (INF) và tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP).
6. Giải pháp cơ cấu lại tài sản nợ và tài sản có: Cân đối lại kỳ hạn giữa nguồn vốn huy động (DEP) và tài sản cho vay; duy trì tỷ lệ hợp lý giữa tài sản thanh khoản (LA) và tài sản sinh lời để không làm nới rộng khe hở tài trợ (FGAP).

Đóng góp của đề tài thể hiện ở việc sử dụng đồng thời hai chỉ báo đo lường rủi ro thanh khoản (FGAP và LA), kết hợp kỹ thuật hồi quy GMM để xử lý hiện tượng nội sinh, cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm cho các nhà quản trị NHTM CP trong việc nhận diện và kiểm soát các yếu tố tác động đến thanh khoản.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Văn bản nêu rõ hạn chế chính của đề tài xuất phát từ tính minh bạch và mức độ công bố thông tin tại Việt Nam: một số ngân hàng thương mại không trình bày đầy đủ một vài chỉ tiêu tài chính ở một số năm trong giai đoạn khảo sát. Hạn chế này dẫn đến việc số lượng quan sát thực tế bị giảm từ 234 xuống còn 229 quan sát.

Về hướng nghiên cứu tiếp theo, luận văn định hướng mở rộng khung thời gian nghiên cứu sang các năm tiếp theo nhằm cập nhật các biến động mới của hệ thống ngân hàng, đồng thời bổ sung thêm các yếu tố quản trị nội bộ hoặc các chỉ báo kinh tế vĩ mô chuyên sâu khác để hoàn thiện mô hình phân tích.

Giá trị tham khảo

Luận văn là tài liệu tham khảo chuyên ngành hữu ích cho sinh viên, học viên cao học ngành Tài chính – Ngân hàng và các nhà nghiên cứu thực hiện đề tài về quản trị rủi ro ngân hàng thương mại. Phần đáng tham khảo nhất trong công trình bao gồm:

• Quy trình kinh tế lượng hoàn chỉnh từ kiểm định đa cộng tuyến (VIF), kiểm định Hausman, kiểm định khuyết tật phương sai thay đổi (Breusch-Pagan, Modified Wald) và tự tương quan (Wooldridge), đến việc áp dụng mô hình GMM để khắc phục các khiếm khuyết của dữ liệu bảng.
• Phương pháp tiếp cận song song hai chỉ báo đo lường rủi ro thanh khoản (khe hở tài trợ FGAP và tỷ lệ tài sản thanh khoản LA), giúp người nghiên cứu có khung tham chiếu toàn diện khi đánh giá cơ cấu tài sản nợ - tài sản có của hệ thống ngân hàng thương mại.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận sử dụng những chỉ số nào để đo lường rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thương mại cổ phần?
Khóa luận sử dụng hai chỉ số chính: Chỉ số Khe hở tài trợ (FGAP), tính bằng hiệu số giữa tổng dư nợ tín dụng và tổng nguồn vốn huy động chia cho tổng tài sản; và Chỉ số Tài sản thanh khoản (LA), tính bằng tổng tài sản có tính thanh khoản chia cho tổng tài sản. Ngoài ra, tác giả còn phân tích lý thuyết về Chỉ số trạng thái tiền mặt và Tỷ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động (LDR).

Quy mô mẫu nghiên cứu thực tế là bao nhiêu và được xác định theo công thức nào?
Áp dụng công thức cỡ mẫu của Green (1991) là $n \ge 50 + 8m$ với 9 biến độc lập, kích thước mẫu tối thiểu cần thiết là 122 quan sát. Mẫu nghiên cứu ban đầu gồm 26 ngân hàng trong 9 năm (2012–2020) tương ứng 234 quan sát. Do dữ liệu công bố của một số ngân hàng bị khuyết thiếu ở vài giai đoạn, mẫu thực tế đưa vào hồi quy là 229 quan sát (vẫn thỏa mãn điều kiện $229 > 122$).

Kiểm định Hausman đưa ra kết quả lựa chọn mô hình hồi quy như thế nào đối với hai biến phụ thuộc?
Đối với Mô hình 1 (biến phụ thuộc FGAP), kiểm định Hausman cho giá trị $Chi^2(9) = 21,55$ với $P\text{-value} < 0,05$, do đó bác bỏ giả thuyết $H_0$ và lựa chọn mô hình tác động cố định (FEM). Đối với Mô hình 2 (biến phụ thuộc LA), kiểm định cho $P\text{-value} = 0,7835 > 0,05$, do đó chấp nhận giả thuyết $H_0$ và lựa chọn mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).

Tại sao tác giả phải chuyển sang sử dụng phương pháp hồi quy GMM?
Các kiểm định chẩn đoán sau hồi quy FEM và REM cho thấy mô hình xuất hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi (kiểm định Modified Wald và Breusch-Pagan LM đều có $P\text{-value} = 0,0000$) và hiện tượng tự tương quan (kiểm định Wooldridge có $P\text{-value} < 0,05$). Phương pháp hồi quy GMM được sử dụng nhằm khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi, tự tương quan và xử lý vấn đề biến nội sinh bằng cách đưa thêm các biến công cụ vào mô hình.

Các biến tỷ lệ cho vay (TLA), nợ xấu (NPL) và quy mô ngân hàng (SIZE) tác động như thế nào đến rủi ro thanh khoản theo mô hình GMM?
Biến tỷ lệ cho vay (TLA) và nợ xấu (NPL) tác động cùng chiều (+) đến khe hở tài trợ (FGAP), đồng nghĩa với việc gia tăng cho vay và nợ xấu sẽ làm gia tăng rủi ro thanh khoản của ngân hàng. Ngược lại, biến quy mô ngân hàng (SIZE) tác động ngược chiều (-) đến khe hở tài trợ (FGAP), cho thấy ngân hàng có quy mô tài sản càng lớn thì rủi ro thanh khoản càng có xu hướng giảm.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Bùi Ngọc Ngân đã phân tích có hệ thống các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản của 26 NHTM CP tại Việt Nam trong giai đoạn 2012–2020. Thông qua việc áp dụng kỹ thuật hồi quy GMM trên dữ liệu bảng, công trình đã làm rõ vai trò của các biến số nội tại ngân hàng (CAP, SIZE, TLA, DEP, LLR, NPL, ROE) và các biến số vĩ mô (INF, GDP) đối với hai thước đo thanh khoản FGAP và LA. Kết quả nghiên cứu là căn cứ thực nghiệm giúp tác giả đưa ra 6 nhóm khuyến nghị chính sách cụ thể nhằm hỗ trợ các ngân hàng thương mại kiểm soát rủi ro và tăng cường tính ổn định thanh khoản trong hoạt động kinh doanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 tác giả đã đưa ra những vấn đề cơ bản của toàn thể luận văn như là mục tiêu nghiên cứu rõ ràng, cụ thể các đối tượng, phạm vi nghiên cứu, đề ra các phương pháp nghiên cứu sử dụng trong luận văn này, bên cạnh đó tác giả nêu ra bố cục gồm 5 chương có trong bài nghiên cứu. Sau đó tác giả xây dựng cơ sở lí thuyết và đề cập đến các nghiên cứu có liên quan đến rủi ro thanh khoản ở chương tiếp theo. 6 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN CỦA CÁC NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM 2.1 Cơ sở lí thuyết về rủi ro thanh khoản 2.1 Khái niệm rủi ro thanh khoản Rủi ro thanh khoản là loại rủi ro xuất hiện trong trường hợp ngân hàng không đáp ứng được các nghĩa vụ tài chính một các kịp thời, không chuyển đổi kịp các loại tài sản ra tiền hoặc phải huy động vốn bổ sung với chi phí cao (Đặng Văn Dân (2015)) Rủi ro thanh khoản là khả năng trong một khoảng thời gian cụ thể, ngân hàng không thể giải quyết các nghĩa vụ ngay lập tức (Drehmann và Nikolaou, 2009). Đó là một rủi ro phát sinh từ việc ngân hàng không có khả năng đáp ứng các nghĩa vụ của mình khi chúng đến hạn mà không gánh chịu những tổn thất không thể chấp nhận được.

Rủi ro này có thể ảnh hưởng xấu đến cả thu nhập của ngân hàng và do đó, nó trở thành ưu tiên hàng đầu của ban quản lý ngân hàng để đảm bảo sẵn có đủ tiền để đáp ứng các nhu cầu trong tương lai của các nhà cung cấp và người vay, với chi phí hợp lý. Các vấn đề về thanh khoản có thể ảnh hưởng đến thu nhập và vốn của ngân hàng, trong những trường hợp khắc nghiệt có thể dẫn đến sự sụp đổ của một ngân hàng dung môi khác (Barbados Central Bank, 2008). Ngân hàng có thể phải đi vay từ thị trường với một tỷ lệ khá cao trong thời kỳ khủng hoảng thanh khoản. Điều này cuối cùng gây ra sự sụt giảm thu nhập của các ngân hàng.

Hơn nữa, việc vay thêm ngân hàng khác để đáp ứng nhu cầu của người gửi tiền có thể khiến vốn của ngân hàng bị đe dọa. Do đó, tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu sẽ tăng lên, ảnh hưởng đến nỗ lực của ngân hàng trong việc duy trì cấu trúc vốn tối ưu Rủi ro thanh khoản được định nghĩa là tình huống ngân hàng không thể đáp ứng tất cả các yêu cầu của người gửi tiền hoặc toàn bộ hoặc một phần trong một khoảng thời gian nhất định (Jenkinson, 2008). Ngoài ra, nó có thể được định nghĩa là ngân hàng không có khả năng đáp ứng các nhu cầu tài chính ngắn hạn. Rủi ro thanh khoản không chỉ có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng mà còn là 7 8 uy tín của ngân hàng.

Thanh khoản không đủ gây ra mất lòng tin của người gửi tiền dẫn đến chi phí cơ hội. Chính vì vậy, rủi ro thanh khoản luôn là mối quan tâm chính trong chiến lược quản lý rủi ro của ngân hàng.2 Nguyên nhân gây ra rủi ro thanh khoản Dưới đây là những nguyên nhân mà theo tác giả đã dẫn đến rủi ro thanh khoản cho NHTM: − Sự mất cân bằng giữa kì hạn của tài sản và kì hạn của nguồn vốn: ngân hàng huy động vốn và vay vốn từ các cá nhân, doanh nghiệp hoặc các TCTD khác với thời gian ngắn, sau đó chuyển thành các khoản cho vay trung và dài hạn.