Yếu tố ảnh hưởng đến hành vi quản lý tài chính cá nhân: Bằng chứng từ Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Factors affecting personal financial management behavior evidence from vietnam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Bùi Nguyên Thiên Phúc
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, PHD
• Trường học: Ho Chi Minh City University of Banking
• Chuyên ngành: Finance - Banking
• Đề tài: Factors Affecting Personal Financial Management Behavior: Evidence From Vietnam
• Loại tài liệu: Graduation Thesis
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• ABSTRACT
• TÓM TẮT
• AUTHOR’S DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENT
• 1. CHƯƠNG 1: INTRODUCTION
• 1.1. Rationale of the study
• 1.2. Research objectives
• 1.3. Research questions
• 1.4. Scope of the study
• 1.5. Contribution of the study
• 1.6. Research method
• 1.7. Structure of the study
• 1.8. CONCLUSIONS OF CHAPTER 1
• 2. CHƯƠNG 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Personal financial management behavior
• 2.2. Factors affecting personal financial management behavior
• 2.2.1. Financial knowledge
• 2.2.2. Financial attitude
• 2.3. CONCLUSIONS OF CHAPTER 2
• 3. CHƯƠNG 3: RESEARCH METHODS AND DATA
• 3.1. Research model and research hypotheses
• 3.2. Cronbach's Alpha coefficient
• 3.3. Exploratory Factor Analysis (EFA)
• 3.4. OLS linear regression model
• 3.5. CONCLUSIONS OF CHAPTER 3
• 4. CHƯƠNG 4: RESEARCH RESULTS AND DISCUSSION
• 4.1. Checking the reliability of the scale
• 4.2. Exploratory factor analysis
• 4.3. CONCLUSIONS OF CHAPTER 4
• 5. CHƯƠNG 5: CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS
• 5.1. Limitations and further research directions
• 5.2. CONCLUSIONS OF CHAPTER 5
• LIST OF FIGURES
• LIST OF TABLES

Tóm tắt

I. Tổng quan về hành vi quản lý tài chính cá nhân tại Việt Nam

Hành vi quản lý tài chính cá nhân là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định tài chính cho mỗi cá nhân và gia đình. Tại Việt Nam, hành vi này đang ngày càng được chú trọng, đặc biệt là trong bối cảnh đại dịch Covid-19 đã làm thay đổi nhiều thói quen tiêu dùng và quản lý tài chính. Nghiên cứu cho thấy rằng, những yếu tố như thái độ tài chính, kiến thức tài chính và hạnh phúc tài chính có ảnh hưởng lớn đến hành vi này. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp cá nhân có những quyết định tài chính đúng đắn hơn.

1.1. Định nghĩa hành vi quản lý tài chính cá nhân

Hành vi quản lý tài chính cá nhân được định nghĩa là cách mà một cá nhân quản lý thu nhập, chi tiêu, tiết kiệm và đầu tư. Theo Hilgert et al. (2003), hành vi này phản ánh khả năng của cá nhân trong việc lập kế hoạch tài chính và kiểm soát chi tiêu hàng ngày.

1.2. Tầm quan trọng của hành vi quản lý tài chính

Hành vi quản lý tài chính cá nhân không chỉ ảnh hưởng đến tình hình tài chính của mỗi cá nhân mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế của cả xã hội. Việc quản lý tài chính hiệu quả giúp cá nhân đạt được sự ổn định và hạnh phúc tài chính.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi quản lý tài chính cá nhân

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hành vi quản lý tài chính cá nhân tại Việt Nam. Những yếu tố này bao gồm thái độ tài chính, kiến thức tài chính, và hạnh phúc tài chính. Mỗi yếu tố đều có vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen và quyết định tài chính của cá nhân.

2.1. Thái độ tài chính và ảnh hưởng đến hành vi

Thái độ tài chính là cách mà cá nhân nhìn nhận và đánh giá các vấn đề liên quan đến tài chính. Theo Ajzen (1991), thái độ này có thể ảnh hưởng đến quyết định chi tiêu và tiết kiệm của cá nhân.

2.2. Kiến thức tài chính và vai trò của nó

Kiến thức tài chính là khả năng hiểu biết và áp dụng các kỹ năng quản lý tài chính. Nghiên cứu của Garman et al. (2006) cho thấy rằng những người có kiến thức tài chính tốt thường có hành vi quản lý tài chính hiệu quả hơn.

2.3. Hạnh phúc tài chính và tác động đến hành vi

Hạnh phúc tài chính liên quan đến cảm giác thỏa mãn và an tâm về tình hình tài chính. Theo nghiên cứu, những người cảm thấy hạnh phúc với tài chính của mình thường có xu hướng quản lý tài chính tốt hơn.

III. Vấn đề và thách thức trong quản lý tài chính cá nhân

Mặc dù có nhiều yếu tố tích cực ảnh hưởng đến hành vi quản lý tài chính cá nhân, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Đại dịch Covid-19 đã làm nổi bật những vấn đề này, khiến nhiều người rơi vào tình trạng khó khăn tài chính.

3.1. Tác động của đại dịch Covid 19 đến hành vi tài chính

Đại dịch đã khiến nhiều người mất việc làm và giảm thu nhập, dẫn đến việc thiếu hụt tài chính. Theo khảo sát của Pureprofile (2020), 45% người tham gia cho biết họ đã mất một phần thu nhập do đại dịch.

3.2. Thói quen chi tiêu không hợp lý

Nhiều cá nhân vẫn duy trì thói quen chi tiêu không hợp lý, dẫn đến tình trạng nợ nần. Việc thiếu kế hoạch tài chính rõ ràng là nguyên nhân chính dẫn đến những khó khăn này.

IV. Phương pháp cải thiện hành vi quản lý tài chính cá nhân

Để cải thiện hành vi quản lý tài chính cá nhân, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc giáo dục tài chính và nâng cao nhận thức về quản lý tài chính là rất cần thiết.

4.1. Giáo dục tài chính trong trường học

Cần có sự thay đổi trong chương trình giáo dục tài chính tại các trường học. Việc trang bị kiến thức tài chính cho học sinh sẽ giúp họ có những quyết định tài chính đúng đắn trong tương lai.

4.2. Tổ chức các khóa học về quản lý tài chính

Các khóa học về quản lý tài chính có thể giúp cá nhân nâng cao kiến thức và kỹ năng quản lý tài chính. Những khóa học này nên được tổ chức thường xuyên và dễ tiếp cận.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cải thiện hành vi quản lý tài chính cá nhân có thể mang lại nhiều lợi ích. Những cá nhân có hành vi quản lý tài chính tốt thường có cuộc sống ổn định và hạnh phúc hơn.

5.1. Kết quả từ nghiên cứu thực nghiệm

Nghiên cứu cho thấy rằng những yếu tố như thái độ tài chính và kiến thức tài chính có ảnh hưởng tích cực đến hành vi quản lý tài chính cá nhân. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc giáo dục tài chính.

5.2. Ứng dụng trong thực tiễn

Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để xây dựng các chương trình giáo dục tài chính hiệu quả hơn, nhằm nâng cao nhận thức và hành vi quản lý tài chính của người dân.

VI. Kết luận và tương lai của hành vi quản lý tài chính cá nhân

Hành vi quản lý tài chính cá nhân là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định tài chính. Tương lai của hành vi này phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm giáo dục tài chính và sự thay đổi trong nhận thức của cá nhân.

6.1. Tương lai của giáo dục tài chính

Giáo dục tài chính sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh kinh tế hiện đại. Cần có những chính sách hỗ trợ để nâng cao nhận thức về quản lý tài chính.

6.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu để hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi quản lý tài chính cá nhân, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Bối cảnh và lý do nghiên cứu

Đại dịch Covid-19 bùng phát đã tạo ra cú sốc chưa từng có đối với nền kinh tế toàn cầu và đời sống tài chính của từng cá nhân. Theo khảo sát của Pureprofile (2020) trên 538 cá nhân tại Mỹ, có đến 45% người tham gia bị mất toàn bộ hoặc một phần thu nhập và gần 60% buộc phải cắt giảm chi tiêu hàng ngày. Tại Việt Nam, báo cáo của YouGov (11/2021) ghi nhận 48% người tham gia khảo sát rơi vào tình trạng bị cắt giảm lương hoặc mất việc làm, và 53% phải cắt giảm chi tiêu không thiết yếu.

Thực tế giãn cách xã hội tại TP. Hồ Chí Minh trong đợt dịch 2021 đã phơi bày lỗ hổng nghiêm trọng trong năng lực quản trị tài chính cá nhân (Personal Financial Management Behavior - PFMB): phần lớn người dân thiếu các quỹ dự phòng khẩn cấp, dễ rơi vào khủng hoảng dù trước đó có thu nhập ổn định. Ngược lại, một bộ phận cá nhân có kỷ luật tài chính tốt vẫn duy trì sự ổn định. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phân tích có hệ thống các yếu tố cấu thành và thúc đẩy hành vi quản lý tài chính cá nhân trong giai đoạn hậu đại dịch.

Vấn đề nghiên cứu

Hầu hết các nghiên cứu trước đây (như Nguyen Thi Ngoc Mien & Tran Phuong Thao, 2015) được thực hiện trong điều kiện kinh tế bình thường và chưa tích hợp biến cố ngoại cảnh đột biến mang tính toàn cầu như Covid-19. Đồng thời, một khoảng trống lý thuyết lớn tồn tại giữa việc tích lũy kiến thức tài chính (Financial Knowledge) và sự biến chuyển thành hành vi thực tế (Financial Behavior).

Mục tiêu nghiên cứu

1. Xác định hệ thống các yếu tố tác động đến hành vi quản lý tài chính cá nhân của người dân tại TP. Hồ Chí Minh sau đại dịch Covid-19.
2. Đo lường và lượng hóa mức độ tác động của từng biến số: Kiến thức tài chính, Thái độ tài chính, Hạnh phúc tài chính, Xã hội hóa tài chính và Yếu tố đại dịch Covid-19 thông qua mô hình kinh tế lượng.
3. Đề xuất hàm ý chính sách và giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao năng lực quản lý tài chính cá nhân và cải cách chương trình giáo dục tài chính tại Việt Nam.

Phương pháp tiếp cận và kết quả kỳ vọng

• Phương pháp: Nghiên cứu định lượng ứng dụng, xử lý mẫu khảo sát thực chứng bằng thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha), phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis - EFA), kiểm định tương quan Pearson và mô hình hồi quy tuyến tính bội OLS (Ordinary Least Squares).
• Kết quả kỳ vọng: Xây dựng mô hình hồi quy đạt độ tin cậy cao ($R^2 > 0.5$, KMO $> 0.8$, $p < 0.05$), kiểm định 5 giả thuyết nghiên cứu chính.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Đối tượng khảo sát: Người dân sinh sống, học tập và làm việc tại TP. Hồ Chí Minh.
• Không gian: Khu vực đô thị TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam.
• Thời gian thu thập dữ liệu: 3 tháng đầu năm 2022 (giai đoạn bình thường mới sau đợt phong tỏa kéo dài).
• Quy mô mẫu: 560 phiếu phát ra, thu về 557 quan sát hợp lệ ($99.46%$).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Nghiên cứu	Bối cảnh / Mẫu	Các biến độc lập chính	Hạn chế / Khoảng trống kỹ thuật
Le Thanh Tam et al. (2021)	Việt Nam (Đầu 2021)	Đại dịch Covid-19, Thói quen tài chính từ cha mẹ, Giáo dục từ cha mẹ, Hạnh phúc tài chính	Thu thập dữ liệu trước đợt bùng phát đỉnh điểm tại TP.HCM; độ phản ánh hành vi khủng hoảng chưa sâu.
Nguyen Thi Ngoc Mien & Tran Phuong Thao (2015)	Việt Nam ($N=300$)	Thái độ tài chính, Kiến thức tài chính, Điểm kiểm soát (Locus of control)	Chưa tích hợp yếu tố rủi ro sinh học/thiên tai toàn cầu; mô hình tuyến tính đơn giản.
Halim & Setyawan (2021)	Jakarta, Indonesia	Kiến thức tài chính, Thái độ tài chính, Năng lực tài chính	Covid-19 chỉ đóng vai trò khung thời gian, không được đo lường như một biến số định lượng độc lập.
Abel Tasman et al. (2018)	Sinh viên đại học	Kiến thức tài chính, Hành vi quản lý tài chính	Đối tượng khảo sát hẹp (chỉ sinh viên), kết quả chỉ ra kiến thức có tác động tiêu cực cục bộ.

Phân tích yêu cầu hệ thống chỉ số (MoSCoW Prioritization)

Thiết kế hệ thống thang đo và mô hình nghiên cứu

Mô hình nghiên cứu định lượng bao gồm 1 biến phụ thuộc và 5 nhóm biến độc lập:

1. Biến phụ thuộc:
   • $G$ (Personal Financial Management Behavior): Hành vi quản lý tài chính cá nhân (4 biến quan sát: $G1 \to G4$).
2. Biến độc lập:
   • $B$ (Financial Knowledge): Kiến thức tài chính (5 biến quan sát chuẩn hóa: $B1 \to B5$).
   • $C$ (Financial Attitude): Thái độ tài chính (4 biến quan sát chuẩn hóa: $C2 \to C5$).
   • $D$ (Financial Well-being): Hạnh phúc tài chính (4 biến quan sát chuẩn hóa: $D11, D12, D14, D15$).
   • $E$ (Financial Socialization): Xã hội hóa tài chính (6 biến quan sát: $E1 \to E6$).
   • $F$ (Covid-19 Impact): Tác động của đại dịch Covid-19 (5 biến quan sát chuẩn hóa: $F2 \to F6$).

Phương trình hồi quy tổng quát (OLS Specification):

$$PFMB_i = \beta_0 + \beta_1 \cdot FK_i + \beta_2 \cdot FA_i + \beta_3 \cdot FWB_i + \beta_4 \cdot FS_i + \beta_5 \cdot COVID_i + \varepsilon_i$$

Trong đó:

• $\beta_0$: Hệ số chặn (Constant).
• $\beta_1, \beta_2, \beta_3, \beta_4, \beta_5$: Hệ số hồi quy riêng phần tương ứng với các biến độc lập.
• $\varepsilon_i$: Sai số ngẫu nhiên (Residual) tuân theo phân phối chuẩn $\mathcal{N}(0, \sigma^2)$.

---

Implementation và kết quả

Quy trình xử lý và làm sạch dữ liệu

Dữ liệu khảo sát từ 557 mẫu hợp lệ được xử lý qua pipeline thống kê đa bước:

[Dữ liệu thô N=557] 
[Làm sạch & Thống kê mô tả] 

# Script tái hiện quy trình kiểm định kinh tế lượng (R Statistical Environment v4.2+)
library(psych)
library(car)
library(lmtest)

# 1. Kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha
alpha_B <- psych::alpha(dataset[, c("B1", "B2", "B3", "B4", "B5")])
alpha_C <- psych::alpha(dataset[, c("C2", "C3", "C4", "C5")])
alpha_D <- psych::alpha(dataset[, c("D11", "D12", "D14", "D15")])
alpha_E <- psych::alpha(dataset[, c("E1", "E2", "E3", "E4", "E5", "E6")])
alpha_F <- psych::alpha(dataset[, c("F2", "F3", "F4", "F5", "F6")])
alpha_G <- psych::alpha(dataset[, c("G1", "G2", "G3", "G4")])

# 2. Phân tích nhân tố khám phá EFA (Trích xuất Principal Component, xoay Varimax)
efa_model <- principal(dataset[, independent_vars], nfactors = 5, rotate = "varimax")

# 3. Mô hình hồi quy đa biến OLS
ols_model <- lm(G_mean ~ B_mean + C_mean + D_mean + E_mean + F_mean, data = dataset)
summary(ols_model)

# 4. Kiểm định chẩn đoán mô hình
vif_values <- car::vif(ols_model)          # Kiểm định đa cộng tuyến (VIF)
dw_test    <- lmtest::dwtest(ols_model)    # Kiểm định tự tương quan Durbin-Watson

Kiểm định và xác thực mô hình

1. Kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha)

Để đảm bảo tính nhất quán nội tại (Internal Consistency), các biến quan sát có hệ số tương quan biến - tổng (Corrected Item-Total Correlation) $< 0.3$ hoặc việc loại bỏ làm tăng đáng kể hệ số Cronbach's Alpha tổng thể đã được loại bỏ:

• Nhóm B (Kiến thức tài chính): Loại biến $B6$ do hệ số tương quan biến - tổng $< 0.3$. Hệ số Cronbach's Alpha sau điều chỉnh đạt 0.869.
• Nhóm C (Thái độ tài chính): Loại biến $C1$ (hệ số tương quan biến - tổng âm: $-0.021$). Cronbach's Alpha đạt 0.658.
• Nhóm D (Hạnh phúc tài chính): Loại biến $D13$. Cronbach's Alpha đạt chuẩn đạt mức 0.682.
• Nhóm E (Xã hội hóa tài chính): Giữ nguyên toàn bộ 6 biến ($E1 \to E6$), Cronbach's Alpha đạt 0.831.
• Nhóm F (Tác động Covid-19): Loại biến $F1$ ($r_{it} = 0.312$, Alpha nếu loại tăng lên 0.783). Cronbach's Alpha sau điều chỉnh đạt 0.783.
• Nhóm G (Hành vi quản lý tài chính): 4 biến đạt chuẩn, Cronbach's Alpha đạt 0.632.

Thống kê mẫu nghiên cứu (N = 557):

2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)

• Hệ số KMO (Kaiser-Meyer-Olkin): Đạt 0.946 ($> 0.5$), khẳng định dữ liệu hoàn toàn phù hợp để phân tích nhân tố.
• Kiểm định Bartlett: Giá trị thống kê $\chi^2$ có mức ý nghĩa $p\text{-value} = 0.000 < 0.05$, chứng minh các biến quan sát có tương quan tuyến tính chặt chẽ.
• Tổng phương sai trích (Total Variance Explained): Đạt $> 50%$, giá trị Eigenvalues đều $> 1.0$.

+-----------------------------------------------------------------------+
|                BẢNG TỔNG HỢP KIỂM ĐỊNH THANG ĐO VÀ EFA                |
+---------------------------+----------------+----------------+---------+
| Nhân tố                   | Số biến gốc    | Số biến giữ lại| Alpha   |
+---------------------------+----------------+----------------+---------+
| Kiến thức tài chính (B)   | 6              | 5 (B1-B5)      | 0.869   |
| Thái độ tài chính (C)     | 5              | 4 (C2-C5)      | 0.658   |
| Hạnh phúc tài chính (D)   | 5              | 4 (D11,12,14,15| 0.682   |
| Xã hội hóa tài chính (E)  | 6              | 6 (E1-E6)      | 0.831   |
| Tác động Covid-19 (F)     | 6              | 5 (F2-F6)      | 0.783   |
| Hành vi QLTC cá nhân (G)  | 4              | 4 (G1-G4)      | 0.632   |
+---------------------------+----------------+----------------+---------+
| KMO = 0.946 | Bartlett's Sig. = 0.000 | df = 276                      |
+-----------------------------------------------------------------------+

Kết quả đạt được và thảo luận kinh tế lượng

1. Tác động của đại dịch Covid-19 ($\beta > 0, p < 0.05$): Đại dịch là biến số ngoại sinh tạo ra sự chuyển biến hành vi rõ nét nhất. Những trải nghiệm tiêu cực về gián đoạn dòng tiền và giảm sút thu nhập trong đợt phong tỏa đã thúc đẩy cá nhân xây dựng quỹ dự phòng và quản lý chi tiêu chặt chẽ hơn.
2. Tác động của thái độ tài chính và hạnh phúc tài chính ($\beta > 0, p < 0.05$): Cá nhân có thái độ tích cực đối với việc tiết kiệm, đầu tư và đánh giá mức độ an tâm tài chính cao sẽ chủ động hơn trong việc lập ngân sách định kỳ.
3. Tác động của xã hội hóa tài chính ($\beta > 0, p < 0.05$): Sự định hướng, trao đổi thường xuyên từ gia đình và môi trường xã hội đóng vai trò nền tảng định hình phản xạ quản lý tiền bạc.
4. Phát hiện nghịch lý về Kiến thức tài chính (Non-significant, $p > 0.05$): Kết quả kiểm định cho thấy biến Kiến thức tài chính ($B$) không có tác động có ý nghĩa thống kê trực tiếp đến Hành vi quản lý tài chính ($G$). Điều này phản ánh thực trạng: các kiến thức tài chính hàn lâm, lý thuyết được giảng dạy trong nhà trường chưa được chuyển hóa thành kỹ năng hành vi thực tế trong đời sống hàng ngày của giới trẻ.

---

Đổi mới và đóng góp

Điểm mới khoa học

• Tích hợp biến số cú sốc ngoại cảnh thực tế: Là một trong những công trình tiên phong tại Việt Nam thu thập và đo lường trực tiếp tác động của đại dịch Covid-19 ngay sau khi dỡ bỏ phong tỏa toàn diện tại tâm dịch TP. Hồ Chí Minh.
• Lượng hóa khoảng trống "Kiến thức - Hành vi" (Knowledge-Action Gap): Chứng minh bằng số liệu thực nghiệm rằng việc gia tăng điểm số kiến thức tài chính lý thuyết đơn thuần không đồng nghĩa với việc cá nhân sẽ thực hành quản lý ngân sách hay tiết kiệm tốt hơn.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

                     KHUNG ỨNG DỤNG THỰC TIỄN

1. Đối với hệ thống giáo dục đại học:
   • Chuyển dịch từ giảng dạy lý thuyết tài chính vĩ mô/vi mô thuần túy sang đào tạo kỹ năng thực hành quản trị tài chính cá nhân (Personal Budgeting, Emergency Fund Setup, Cash Flow Management).
   • Đưa các công cụ mô phỏng quyết định tài chính thực tế vào chương trình giảng dạy chính khóa.
2. Đối với các tổ chức tài chính và FinTech:
   • Tích hợp tính năng quản lý chi tiêu tự động, thiết lập hạn mức ngân sách và phân bổ dòng tiền tự động (Auto-saving) trên các ứng dụng Mobile Banking / Ví điện tử.
   • Ứng dụng cơ chế "Nudge Theory" (Lý thuyết cú hích) để thúc đẩy hành vi kỷ luật tài chính dựa trên thái độ và cảm xúc của người dùng thay vì chỉ hiển thị báo cáo số dư tĩnh.
3. Đối với cơ quan hoạch định chính sách:
   • Hoàn thiện Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia, tập trung vào nhóm đối tượng thanh niên, sinh viên mới ra trường và người lao động trẻ tuổi.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Độ bao phủ địa lý: Mẫu nghiên cứu tập trung chủ yếu tại khu vực đô thị TP. Hồ Chí Minh, chưa phản ánh đầy đủ đặc điểm hành vi của khu vực nông thôn hoặc các vùng kinh tế khác.
• Phân bổ nhân khẩu học: Tỷ lệ nữ giới chiếm đa số ($69.2%$) và độ tuổi $17-25$ chiếm $86.9%$, dẫn đến tính đại diện bị lệch về nhóm người trẻ/sinh viên phụ thuộc gia đình.
• Thiết kế nghiên cứu: Sử dụng dữ liệu cắt ngang (Cross-sectional data), chưa theo dõi được sự thay đổi hành vi dài hạn (Longitudinal analysis).

Hướng nghiên cứu mở rộng

• Áp dụng mô hình phương trình cấu trúc bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM) để phân tích các mối quan hệ phi tuyến và biến trung gian (Mediating variables) như Năng lực tự kiểm soát (Self-control).
• Mở rộng phạm vi khảo sát liên tỉnh và so sánh đa nhóm giữa các nhóm thu nhập khác nhau.

---

Đối tượng hưởng lợi

+--------------------------------------------------------------------------+
|                  ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI VÀ GIÁ TRỊ MANG LẠI                 |
+-------------------------+------------------------------------------------+
| Nhóm đối tượng          | Giá trị và Lợi ích định lượng                  |
+-------------------------+------------------------------------------------+
| Sinh viên & Người trẻ   | Nhận diện lỗ hổng quản lý tiền bạc, thiết lập   |
|                         | tư duy xây dựng quỹ dự phòng khủng hoảng.      |
+-------------------------+------------------------------------------------+
| Giảng viên & Nhà trường | Dữ liệu thực chứng để tái cấu trúc đề cương môn|
|                         | học Tài chính cá nhân theo hướng ứng dụng.     |
+-------------------------+------------------------------------------------+
| Doanh nghiệp FinTech    | Căn cứ thiết kế UX/UI và tính năng quản lý tài |
|                         | chính phù hợp với tâm lý hậu khủng hoảng.       |
+-------------------------+------------------------------------------------+
| Nhà nghiên cứu          | Bộ chỉ số thang đo chuẩn hóa đã qua kiểm định  |
|                         | Cronbach's Alpha và EFA cho thị trường VN.     |
+-------------------------+------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao kiến thức tài chính lại không có tác động có ý nghĩa thống kê đến hành vi quản lý tài chính trong nghiên cứu này?

Hiện tượng "Khoảng trống giữa hiểu biết và hành động" (Intention-Behavior Gap) xảy ra phổ biến trong kinh tế học hành vi. Nhiều cá nhân có điểm số hiểu biết lý thuyết cao (về lãi suất kép, lạm phát) nhưng vẫn chi tiêu bốc đồng do thiếu kỷ luật tự kiểm soát hoặc chịu ảnh hưởng từ tâm lý bầy đàn và áp lực xã hội.

2. Tiêu chí loại bỏ các biến quan sát $B6, C1, D13, F1$ trong kiểm định Cronbach's Alpha là gì?

Các biến này bị loại do hệ số tương quan biến - tổng (Corrected Item-Total Correlation) nhỏ hơn ngưỡng chuẩn $0.3$ (thậm chí $C1$ mang giá trị âm), hoặc nếu loại biến thì hệ số Cronbach's Alpha tổng thể của thang đo tăng lên đáng kể, giúp loại trừ các biến rác và tăng độ tin cậy nội tại.

3. Hệ số KMO = 0.946 có ý nghĩa gì đối với phân tích EFA?

Hệ số KMO nằm trong thang đo từ $0 \to 1$. Giá trị $0.946$ nằm ở mức "Rất tốt" ($> 0.8$), khẳng định cỡ mẫu $N=557$ hoàn toàn tương thích và đủ điều kiện để thực hiện phân tích nhân tố khám phá nhằm cô đọng các biến quan sát.

4. Kết quả nghiên cứu có áp dụng được cho bối cảnh bình thường không có dịch bệnh không?

Có. Đại dịch Covid-19 đóng vai trò như một bài "Stress-test" (kiểm tra sức chịu đựng) đối với năng lực tài chính cá nhân. Các yếu tố như Thái độ tài chính, Xã hội hóa tài chính và Hạnh phúc tài chính luôn là các trụ cột nền tảng trong mọi chu kỳ kinh tế.

5. Làm thế nào để các ứng dụng FinTech tận dụng kết quả từ đề tài này?

Các công ty FinTech có thể thiết kế các công cụ định hình hành vi thông qua tự động hóa (Automated Micro-investing, Rule-based Savings) thay vì chỉ cung cấp các bài viết cung cấp kiến thức tĩnh.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Bùi Nguyên Thiên Phúc đã giải quyết thành công bài toán lượng hóa các yếu tố tác động đến hành vi quản lý tài chính cá nhân tại Việt Nam sau đại dịch Covid-19. Bằng việc thực hiện quy trình nghiên cứu định lượng chặt chẽ trên mẫu 557 quan sát với các kỹ thuật kinh tế lượng tiêu chuẩn (Cronbach's Alpha, EFA, Hồi quy OLS), đề tài đã chứng minh vai trò then chốt của các biến số khủng hoảng ngoại cảnh, thái độ và sự xã hội hóa tài chính, đồng thời chỉ ra sự thiếu hụt trong mối liên kết giữa kiến thức lý thuyết và thực hành hành vi.

Đây là công trình tham khảo giá trị cho các nhà giáo dục, tổ chức tài chính và sinh viên trong việc định hình chiến lược quản trị dòng tiền cá nhân bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THE STATE BANK OF VIETNAM MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HO CHI MINH CITY UNIVERSITY OF BANKING BUI NGUYEN THIEN PHUC FACTORS AFFECTING PERSONAL FINANCIAL MANAGEMENT BEHAVIOR: EVIDENCE FROM VIETNAM GRADUATION THESIS MAJOR: FINANCE - BANKING CODE: 7340201 HO CHI MINH CITY, 2022 THE STATE BANK OF VIETNAM MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HO CHI MINH CITY UNIVERSITY OF BANKING STUDENT: BUI NGUYEN THIEN PHUC ID: 030805170130 CLASS: HQ5 – GE02 FACTORS AFFECTING PERSONAL FINANCIAL MANAGEMENT BEHAVIOR: EVIDENCE FROM VIETNAM GRADUATION THESIS MAJOR: FINANCE - BANKING CODE: 7340201 SUPERVISOR NGUYEN THI MY HANH, PHD HO CHI MINH CITY, 2022 ABSTRACT When it comes to the Covid-19 pandemic, it makes people think of many negative stories. However, somewhere, the Covid-19 pandemic has brought positive changes for many people in terms of personal financial management behavior. This study provides empirical evidence that the Covid-19 pandemic and many other factors such as financial attitudes, financial well-being, and financial socialization have an impact on personal financial management behavior. However, the study also had another surprising result that financial knowledge did not affect personal financial management behavior.

Because of this research result, the research team suggest that there should be a change in financial education in schools. Key words: Personal financial management behavior, financial knowledge, financial attitude, financial well-being, financial socialization, Covid-19. i TÓM TẮT Khi nhắc tới đại dịch Covid-19, nó khiến nhiều người nghĩ tới nhiều câu chuyện tiêu cực. Tuy nhiên, ở một khía cạnh khác, đại dịch Covid-19 vẫn mang lại những thay đổi tích cực cho nhiều người về hành vi quản lý tài chính cá nhân.

Bài nghiên cứu này cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho thấy đại dịch Covid-19 cùng nhiều yếu tố khác như thái độ tài chính, hạnh phúc tài chính, xã hội hoá tài chính có tác động tới hành vi quản lý tài chính cá nhân. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng có một kết quả bất ngờ khác là kiến thức tài chính không ảnh hưởng tới hành vi quản lý tài chính cá nhân. Chính kết quả nghiên cứu này khiến tác giả đề xuất về việc cần có sự thay đổi trong giáo dục tài chính ở các trường học tại Việt Nam. Từ khóa: Hành vi quản lý tài chính cá nhân, kiến thức tài chính, thái độ tài chính, hạnh phúc tài chính, xã hội hóa tài chính, Covid-19.

ii AUTHOR’S DECLARATION Fullname: Bùi Nguyên Thiên Phúc Student class: HQ5 - GE02, faculty of Banking and Finance, Ho Chi Minh University of Banking. Student code: 030805170130 I declare that this thesis entitled: ―Factors affecting personal financial management behavior: Evidence from Vietnam‖, is entirely original with no prior publication. The information presented on this subject is accurate and original. The data in the tables that are used for analysis, commentary, and review is gathered from many sources listed in the reference section.

I assume completely responsibility for the information in my dissertation if any fraud is discovered. Ho Chi Minh City, November 2022 Bùi Nguyên Thiên Phúc iii ACKNOWLEDGEMENT Firstly, I want to start by expressing my gratitude to my suppervisor, PhD. Nguyễn Thị Mỹ Hạnh. Thank you for always supporting me whenever I need your help and for all the knowledge and sharing you have taught me during my university journey.

Additionally, I would like to express my profound gratitude to the Ho Chi Minh University of Banking professors, who use their expertise and enthusiasm to teach us priceless information. Given the short amount of time available for the execution of the course, as well as the limited expertise and knowledge, there will unavoidably be flaws. I would appreciate any insightful feedback from teachers. Last but not least, I would like to send my best wishes to the Ho Chi Minh University of Banking's lecturers for continued good health and perseverance in carrying out their grand goal of educating future generations.

iv TABLE OF CONTENTS LIST OF FIGURES. vii LIST OF TABLES. Rationale of the study. Scope of the study.

Contribution of the study. Structure of the study .4 CONCLUSIONS OF CHAPTER 1. Personal financial management behavior. Factors affecting personal financial management behavior .16 CONCLUSIONS OF CHAPTER 2.

RESEARCH METHODS AND DATA. Research model and research hypotheses. Cronbach's Alpha coefficient. Exploratory Factor Analysis (EFA).

OLS linear regression model .24 CONCLUSIONS OF CHAPTER 3. RESEARCH RESULTS AND DISCUSSION. Checking the reliability of the scale. Exploratory factor analysis .48 CONCLUSIONS OF CHAPTER 4.

CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS. Limitations and further research directions .58 CONCLUSIONS OF CHAPTER 5 .60 vi LIST OF FIGURES Figure 1. Covid-19 managing finances. The four factors of financial well-being.

What influences financial well-being. The scatter plot shows the relationship between the independent and dependent variables. Age groups of survey participants. Marital status of survey participants.

Histogram of residual values. Normal P-P Plot of Regression Standardized Residual .54 vii LIST OF TABLES Table 4. Residence of survey participants residence. Education level of surveyor's father.

Education level of surveyor's mother. Item – Total Statistics – B (I). Item – Total Statistics – B (II). Item – Total Statistics – C (I).

Item – Total Statistics – C (II). Item – Total Statistics – D (I). Item – Total Statistics – D (II). Item – Total Statistics - E.

Item – Total Statistics – F (I). Item – Total Statistics – F (II). Item – Total Statistics - G. Checking the reliability of the scale by Cronbach's Alpha.

KMO and Bartlett test results (I). Total Variance Explained (I). Results of rotated component matrix (I). KMO and Bartlett test results (II).

Total Variance Explained (II). Results of rotated component matrix (II). Names of factors after EFA analysis. KMO and Bartlett test results.

Total Variance Explained. Rationale of the study The Covid-19 pandemic that has temporarily subsided in Vietnam today is an opportunity for everyone to look back at the time when life was completely turned upside down under the tremendous impact of the virus strain named Corona. Especially in the field of finance, if financial management has been a vital element in people's daily lives for many years, the Covid-19 pandemic has once again been a reminder of importance of financial management behavior. In the days of social distancing, we could easily see the image of a family falling into a state of financial exhaustion and helplessness when faced with an emergency situation, while they usually were the ones with low income and a certain amount of assets.

Many people also face job losses, salary cuts when they don't have any financial management plan or backup and savings in advance. According to a Pureprofile survey of 538 people conducted in April 2020, when the Covid-19 was exploding in the US, up to 45% of respondents said that because of the pandemic, they had lost all or part of their income and nearly 60% were forced to cut their day-by-day spending. This proves that most people have not planned for future financial risks. The world seems to wake up after the Covid-19 and only since the outbreak of this pandemic has people become more conscious about creating savings plans as well as making changes in their awareness and behavior towards daily financial problems.

That is also the reason why the finances of many individuals and families have fallen into disrepair when implementing the government's social distancing requirements. Covid-19 managing finances (Source: Pureprofile (2020) All of this happens because many people's personal financial management practices are not good. Meanwhile, another group of people achieved certain results in terms of financial management even during the difficult epidemic period. Specifically, they can still afford to spend during the time of social distancing, even though they were just average-income individuals when the Covid epidemic had not yet occurred.

2 So far, although there have been many studies on the factors affecting the personal financial management behavior, there is still no research showing the extent of the impact of the Covid-19 pandemic as soon as the pandemic has subsided as one of the main factors that directly affects the perception and changes of personal financial management behavior. Meanwhile, updating the factors affecting financial management behavior to suit the constant changes of society is extremely urgent and important for economists and educators having appropriate policies and orientations for the stability of the financial life of each individual, leading to the financial stability of a country. With those issues, I would like to choose the topic "Factors affecting personal financial management behavior: Evidence from Vietnam" to research for my graduation thesis at Ho Chi Minh City University of Banking. Research objectives The main research objective of the thesis is to determine factors affecting personal financial management behavior in Vietnam.

Also, the thesis aims to estimate the level of impact of these factors on personal financial management behavior. Finally, the author will suggest some solutions to improve Vietnamese people’s personal financial management behavior. Research questions Through the objectives, the research question is posed as follows:  Research question 1: Which factors affect personal financial management behavior?  Research question 2: To what extent do these factors affect personal finanacial management behavior? 1. Scope of the study Research subjects: People living and working in Ho Chi Minh City Spatial scope: Ho Chi Minh City, Vietnam Time range: Personal financial management behavioral metrics surveyed for the first 3 months of 2022.

Contribution of the study Provide empirical evidence that the Covid-19 pandemic and many other factors such as financial knowledge, financial attitude, financial well-being, and financial socialization have an impact on personal financial management behavior. The results of the study also show that financial knowledge does not affect personal financial management behavior. It is this result that leads to the proposal of the need for a change in financial education in schools. Research method Use Descriptive Statistics to analyze data, present data into summary data tables, describe the basic characteristics of data collected from empirical research.

The next step is to test the reliability of the data using Cronbach's Alpha and use EFA to determine the components of each factor. Then use Pearson correlation to test the close linear correlation between the dependent variable and the independent variables and finally evaluate the impact of the independent variables on the dependent variable by OLS multiple linear regression model. Structure of the study Chapter 1: Introduction Chapter 2: Literature review Chapter 3: Research methods and data Chapter 4: Research results and discussion Chapter 5: Conclusions and recommendations 4 CONCLUSIONS OF CHAPTER 1 In this chapter, the author discussed the changes in people's financial management behavior, especially during the time of the Covid-19 pandemic, and also emphasized the urgent need for research into the factors affecting personal financial management behavior. The task is to determine the factors influencing the behavior of personal financial management and assess their influence following the Covid-19 epidemic, according to the topic's selection rationale, the research purpose, and the research question.

The chosen research methodology is quantitative analysis, and the study's data comes from a survey on how people handle their personal finances that was carried out in the first three months of 2022. In addition, the author also raised expectations regarding the topic's theoretical and practical research relevance. Last but not least, the overall design and substance of each chapter in the study subject are also made evident. Personal financial management behavior According to Hilgert et al.

(2003), a person's financial behavior will consider the extent to which a person manages cash, debt, saves and spends. Meanwhile, Horne et al. (2002) argue that financial management behavior is the identification, acquisition, allocation and use of financial resources.