CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ XÚC TIẾN XUẤT KHẨU DỆT MAY VIỆT NAM VÀO NHẬT BẢN I. Khái niệm về xúc tiến xuất khẩu (XTXK) 1. Xúc tiến thương mại Theo c¸ch hiÓu truyÒn thèng, xóc tiÕn th¬ng m¹i (XTTM) lµ ho¹t ®éng trao ®æi vµ hç trî trao ®æi th«ng tin gi÷a bªn b¸n vµ bªn mua, hoÆc qua kh©u trung gian nh»m t¸c ®éng tíi th¸i ®é vµ hµnh vi mua b¸n, qua ®ã thóc ®Èy viÖc mua b¸n vµ trao ®æi hµng ho¸ vµ dÞch vô. Theo ®Þnh nghÜa nµy, XTTM bao gåm c¸c ho¹t ®éng trùc tiÕp thóc ®Èy viÖc b¸n hµng, tiªu thô hµng ho¸ bao gåm c¸c ho¹t ®éng cô thÓ: th«ng tin th¬ng m¹i, tuyªn truyÒn xuÊt khÈu, qu¶ng c¸o vµ khuyÕn m¹i hµng ho¸ vµ dÞch vô; tæ chøc vµ tham gia c¸c ®oµn kh¶o s¸t thÞ trêng níc ngoµi; tæ chøc vµ tham gia héi chî triÓn l·m trong vµ ngoµi níc; ®¹i diÖn th¬ng m¹i ë níc ngoµi.
C¸c ho¹t ®éng XTTM cã ph¹m vi rÊt réng nhng theo ®Þnh nghÜa truyÒn thèng th× néi dung cña XTTM chØ bã hÑp trong ph¹m vi hç trî cho kh©u cuèi cïng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Víi qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ngµy cµng s©u s¾c, kh¸i niÖm XTTM truyÒn thèng cha ph¸t huy hÕt vai trß cña nã vµ cha ®¸p øng ®îc yªu cÇu cña doanh nghiÖp. Do vËy, kh¸i niÖm XTTM ®îc hiÓu theo nghÜa réng (hay nghÜa hiÖn ®¹i). Theo nghÜa hiÖn ®¹i, XTTM lµ nh÷ng ho¹t ®éng bæ trî thiÕt yÕu, t¸c ®éng trùc tiÕp hoÆc gi¸n Ph¹m Thu H¬ng - Líp QTKDTM 6 LuËn v¨n Th¹c sü tiÕp ®Õn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ ph©n phèi lu th«ng hµng ho¸ hoÆc cung øng dÞch vô nh»m ®¸p øng nhu cÇu giao th¬ng ngµy cµng cao cña x· héi.
Néi dung cña c¸c ho¹t ®éng XTTM theo nghÜa hiÖn ®¹i réng h¬n, kh«ng chØ phôc vô cho ho¹t ®éng tiªu thô hµng ho¸ mµ cßn gãp phÇn ®Þnh híng s¶n xuÊt vµ ph©n phèi. Ngoµi néi dung cña XTTM truyÒn thèng, XTTM theo nghÜa hiÖn ®¹i cßn bao gåm c¶ nh÷ng ho¹t ®éng nh nghiªn cøu thÞ trêng, x©y dùng, tuyªn truyÒn vµ qu¶ng b¸ th¬ng hiÖu, vµ øng dông th¬ng m¹i ®iÖn tö trong xóc tiÕn xuÊt khÈu. Sau ®©y lµ néi dung cña XTTM theo nghÜa hiÖn ®¹i: Nghiªn cøu thÞ trêng vµ cung cÊp th«ng tin th¬ng m¹i Th«ng tin th¬ng m¹i bao gåm th«ng tin hai chiÒu: th«ng tin th¬ng m¹i trong níc ra níc ngoµi vµ th«ng tin th¬ng m¹i tõ níc ngoµi vµo trong níc. Th«ng tin th¬ng m¹i trong níc ra níc ngoµi lµ tËp hîp th«ng tin giíi thiÖu vÒ doanh nghiÖp, hµng ho¸ vµ dÞch vô néi ®Þa nh th«ng tin vÒ chñng lo¹i s¶n phÈm, chÊt lîng, ®Æc trng s¶n phÈm, nh·n hiÖu, c«ng dông s¶n phÈm, n¨ng lùc s¶n xuÊt vµ kinh doanh cña doanh nghiÖp v.
Th«ng tin tõ níc ngoµi vµo trong níc bao gåm nh÷ng th«ng tin nh ®Æc ®iÓm thÞ trêng, c¬ héi kinh doanh, thÞ hiÕu cña ngêi tiªu dïng, v. Th«ng tin ®èi víi c¸c doanh nghiÖp rÊt quan träng. §Ó cã th«ng tin, c¸c chñ thÓ tham gia vµo XTTM thêng sö dông nhiÒu ph¬ng ph¸p kh¸c nhau nh th«ng qua Ên phÈm, c¸c ph¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng, Ph¹m Thu H¬ng - Líp QTKDTM 7 LuËn v¨n Th¹c sü internet, qua c¸c c¬ quan ®¹i diÖn ë níc ngoµi v.v… §Æc biÖt, ®èi víi th«ng tin vÒ thÞ trêng níc ngoµi, ngêi ta thêng tiÕn hµnh nghiªn cøu thÞ trêng. Nghiªn cøu thÞ trêng, nãi mét c¸ch ®¬n gi¶n nhÊt, lµ tËp hîp th«ng tin h÷u Ých ®Ó t¹o ra nh÷ng quyÕt ®Þnh ®óng ®¾n vÒ marketing xuÊt khÈu.
Nghiªn cøu thÞ trêng cung cÊp mét bøc tranh chÝnh x¸c vÒ c¸c nh©n tè kinh tÕ, chÝnh trÞ vµ v¨n ho¸, lµm c¨n cø ®Ó quyÕt ®Þnh c¸ch thøc ho¹t ®éng trong thÞ trêng môc tiªu. Nghiªn cøu thÞ trêng thêng tèn kÐm, hiÖu qu¶ cña viÖc sö dông ®ång vèn cã thÓ kh«ng mang l¹i kÕt qu¶ ngay. V× vËy, ë c¸c níc ®ang ph¸t triÓn, ho¹t ®éng nghiªn cøu thÞ trêng thêng ®îc thùc hiÖn bëi c¸c tæ chøc XTTM cña ChÝnh phñ hoÆc c¸c tæ chøc hç trî XTTM. Qu¶ng c¸o th¬ng m¹i Qu¶ng c¸o th¬ng m¹i lµ hµnh vi th¬ng m¹i cña th¬ng nh©n nh»m giíi thiÖu hµng ho¸, dÞch vô ®Ó xóc tiÕn th¬ng m¹i.
Qu¶ng c¸o cã nhiÒu lo¹i kh¸c nhau nhng c¬ b¶n cã ba lo¹i: (1) qu¶ng c¸o qua ph¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng; (2) qu¶ng c¸o trùc tiÕp; (3) qu¶ng c¸o t¹i n¬i b¸n hµng ®îc tiÕn hµnh khi kh¸ch hµng ®ang ë gÇn cöa hµng. Doanh nghiÖp sÏ g©y sù chó ý l«i kÐo kh¸ch hµng, kÝch thÝch hä tù t×m hiÓu s¶n phÈm thóc ®Èy hµnh vi mua hµng. Qu¶ng c¸o lµ mét h×nh thøc XTTM truyÒn thèng, lµ ph¬ng tiÖn ®Ó thóc ®Èy b¸n hµng, ph- ¬ng tiÖn ®Ó tÝch luü tµi s¶n v« h×nh- sù quan t©m cña kh¸ch hµng tiÒm n¨ng vµ lµ ph¬ng tiÖn ®Ó n¾m b¾t ph¶n øng cña kh¸ch hµng. KhuyÕn m¹i Ph¹m Thu H¬ng - Líp QTKDTM 8 LuËn v¨n Th¹c sü KhuyÕn m¹i lµ hµnh vi th¬ng m¹i cña th¬ng nh©n nh»m xóc tiÕn viÖc b¸n hµng, cung øng dÞch vô trong ph¹m vi kinh doanh cña th- ¬ng nh©n b»ng c¸ch dµnh nh÷ng lîi Ých nhÊt ®Þnh cho kh¸ch hµng.
KhuyÕn m¹i lµ ho¹t ®éng xóc tiÕn th¬ng m¹i nh»m bæ sung cho qu¶ng c¸o, kÝch thÝch kh¸ch hµng tiÕn tíi hµnh vi mua s¾m. Héi trî triÓn l·m trong vµ ngoµi níc Héi chî th¬ng m¹i lµ ho¹t ®éng xóc tiÕn th¬ng m¹i tËp trung trong mét thêi gian ®Þa ®iÓm nhÊt ®Þnh. Trong ®ã, c¸c tæ chøc, c¸ nh©n s¶n xuÊt kinh doanh ®îc trng bµy hµng ho¸ cña m×nh nh»m môc ®Ých tiÕp thÞ, ký kÕt hîp ®ång mua b¸n. TriÓn l·m lµ ho¹t ®éng xóc tiÕn th¬ng m¹i th«ng qua viÖc trng bµy hµng ho¸, tµi liÖu vÒ hµng ho¸ ®Ó giíi thiÖu, qu¶ng c¸o nh»m më réng thóc ®Èy viÖc tiªu thô hµng ho¸.
§¹i diÖn th¬ng m¹i ë trong vµ ngoµi níc §¹i diÖn th¬ng m¹i cã thÓ lµ v¨n phßng hoÆc trung t©m th¬g m¹i, trung t©m giíi thiÖu s¶n phÈm. V¨n phßng ®¹i diÖn/ Chi nh¸nh lµ ®¬n vÞ phô thuéc cña th¬ng nh©n ®îc thµnh lËp ë trong níc, ë níc ngoµi ®Ó XTTM hoÆc xóc tiÕn du lÞch, nhng kh«ng ®îc ho¹t ®éng th¬ng m¹i hoÆc kinh doanh sinh lîi trùc tiÕp. X©y dùng vµ qu¶ng b¸ th¬ng hiÖu Th¬ng hiÖu lµ mét thuËt ng÷ ®îc dïng phæ biÕn trong marketing gåm tËp hîp c¸c dÊu hiÖu ®Ó ph©n biÖt hµng ho¸ vµ dÞch vô cña doanh nghiÖp víi hµng ho¸ vµ dÞch vô cïng lo¹i cña doanh nghiÖp Ph¹m Thu H¬ng - Líp QTKDTM 9 LuËn v¨n Th¹c sü kh¸c. Th¬ng hiÖu lµ kh¸i niÖm cã néi hµm réng.
Th¬ng hiÖu ®îc cÊu thµnh bëi c¸c yÕu tè nh tªn th¬ng hiÖu, biÓu trng vµ biÓu tîng cña th¬ng hiÖu, khÈu hiÖu cña th¬ng hiÖu, kiÓu d¸ng bao b× hµng ho¸, chÊt lîng hµng ho¸ dÞch vô, c¸c dÞch vô kÌm theo hµng hãa. Mét s¶n phÈm nÕu chØ næi tiÕng th× cha ®ñ mµ nã cÇn ph¶i cã th¬ng hiÖu. Mét s¶n phÈm cã th¬ng hiÖu sÏ cã gi¸ trÞ gÊp nhiÒu lÇn so víi nh÷ng s¶n phÈm kh«ng cã th¬ng hiÖu. §Ó cã ®îc th¬ng hiÖu uy tÝn, c¸c doanh nghiÖp cÇn ph¶i x©y dùng th¬ng hiÖu.
X©y dùng th¬ng hiÖu ®ßi hái thêi gian, kh¶ n¨ng tµi chÝnh vµ ý chÝ kh«ng ngõng n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm vµ dÞch vô. Nh vËy, viÖc x©y dùng vµ qu¶ng b¸ th¬ng hiÖu hµng ho¸ lµ ho¹t ®éng XTTM bæ trî tèt cho kh©u ph©n phèi vµ tiªu thô hµng ho¸. Ho¹t ®éng nµy gióp h×nh thµnh líp kh¸ch hµng trung thµnh víi s¶n phÈm cña th¬ng nh©n trong qu¸ tr×nh ®Êt níc héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. øng dông c«ng nghÖ th«ng tin C«ng nghÖ th«ng tin (CNTT) lµ h×nh th¸i ho¹t ®éng míi ®ang ®îc øng dông réng r·i trong nÒn kinh tÕ ë c¸c níc ®ang ph¸t triÓn vµ b¾t ®Çu th©m nhËp vµo ViÖt Nam trong mét vµi n¨m gÇn ®©y.
ViÖc trng bµy h×nh ¶nh hµng ho¸, th«ng tin vÒ doanh nghiÖp trªn internet còng lµ mét phÇn cña c«ng nghÖ ®iÖn tö. Bªn c¹nh ®ã, c«ng nghÖ ®iÖn tö bao gåm viÖc liªn l¹c víi kh¸ch hµng qua email, t×m Ph¹m Thu H¬ng - Líp QTKDTM 10 LuËn v¨n Th¹c sü kiÕm kh¸ch hµng th«ng qua viÖc t×m kiÕm th«ng tin trªn m¹ng Internet ,v.v… XTTM th«ng qua CNTT hay cã thÓ gäi lµ xóc tiÕn th¬ng m¹i ®iÖn tö (E-promotion), ®îc coi lµ mét h×nh thøc XTTM míi vµ ®ang ph¸t huy t¸c dông rÊt lín trong kinh doanh ë c¶ thÞ trêng trong níc vµ quèc tÕ. øng dông c«ng nghÖ th«ng tin trong XTTM nãi riªng, ho¹t ®éng th¬ng m¹i nãi chung gãp phÇn lµm t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña doanh nghiÖp, gióp doanh nghiÖp nhanh chãng hoµ nhËp vµo xu h- íng chung cña thÕ giíi. Xúc tiến xuất khẩu Nh×n tõ gãc ®é nghiÖp vô kinh doanh quèc tÕ, xóc tiÕn xuÊt khÈu chØ lµ mét bé phËn cña XTTM nh»m ®Èy m¹nh xuÊt khÈu hµng ho¸ vµ dÞch vô.
Theo tËp ®oµn t vÊn Boston (BCG) ®Þnh nghÜa: “Xóc tiÕn vµ ph¸t triÓn xuÊt khÈu lµ nh÷ng sù lùa chän mang tÝnh chiÕn l- îc. Nh÷ng ch¬ng tr×nh liªn quan cña chÝnh phñ cã thÓ trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp th«ng qua c¸c c¬ quan ®¹i diÖn thùc hiÖn ®Ó t¨ng sè lîng c¸c nhµ xuÊt khÈu, kim ng¹ch xuÊt khÈu vµ thu nhËp/ lîi Ých tõ xuÊt khÈu (c¶ lîi Ých kinh tÕ vµ lîi Ých x· héi); th«ng qua c¸c ch¬ng tr×nh n©ng cao n¨ng lùc, c¸c hç trî vît biªn giíi hoÆc c¸c ho¹t ®éng trªn thÞ trêng”. Theo Serringhaus & Rosson (1990) “Xóc tiÕn xuÊt khÈu ®îc hiÓu lµ nh÷ng c«ng cô cña chÝnh s¸ch nh»m thóc ®Èy trùc tiÕp hay gi¸n Ph¹m Thu H¬ng - Líp QTKDTM 11 LuËn v¨n Th¹c sü tiÕp ®Õn c¸c ho¹t ®éng xuÊt khÈu ë cÊp ®é doanh nghiÖp, mét ngµnh c«ng nghiÖp hay ë cÊp ®é quèc gia”. Nh vËy, theo ®Þnh nghÜa ë trªn, xóc tiÕn xuÊt khÈu bao gåm nh÷ng biÖn ph¸p n©ng cao nhËn thøc cña céng ®ång doanh nghiÖp vÒ vai trß cña xuÊt khÈu nh mét ®éng lùc cña sù t¨ng trëng kinh tÕ quèc gia; th«ng tin cho hä vÒ nh÷ng c¬ héi ®Ó më réng thÞ trêng xuÊt khÈu; lµm thuËn lîi ho¸ qu¸ tr×nh xuÊt khÈu b»ng c¸ch gi¶m thiÓu c¸c hµng rµo c¶n trë qu¸ tr×nh nµy; ®ång thêi thiÕt lËp vµ cung cÊp c¸c dÞch vô vµ hç trî cho c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu hay nh÷ng nhµ xuÊt khÈu “ tiÒm n¨ng”.
C¸c chuyªn gia cña Trung t©m th¬ng m¹i Quèc tÕ (ITC) ®a ra c¸ch hiÓu vÒ xóc tiÕn xuÊt khÈu díi gãc ®é lµ mét bé phËn cña chiÕn lîc ph¸t triÓn xuÊt khÈu cña mét quèc gia. Hä cho r»ng “Xóc tiÕn xuÊt khÈu bao gåm viÖc h×nh thµnh vµ cung cÊp c¸c dÞch vô xóc tiÕn xuÊt khÈu vµ viÖc thiÕt lËp mét c¬ chÕ, m¹ng líi thÝch hîp ®Ó ®a chÝnh s¸ch nµy ®Õn c¸c nhµ xuÊt khÈu hiÖn t¹i vµ tiÒm n¨ng. ViÖc xóc tiÕn xuÊt khÈu ë ®©y ®îc hiÓu theo nghÜa réng.