CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU MẶT HÀNG DỆT MAY 1. Lý luận về hoạt động xuất khẩu 1. Các khái niệm về xuất khẩu 1. Khái niệm Xuất khẩu là hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đưa hàng hóa, dịch vụ ra khỏi lãnh thổ Việt Nam để bán cho các đối tác nước ngoài.
Đây là một bộ phận của hoạt động thương mại Quốc tế, là một hình thức trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa các quốc gia. Theo pháp luật Việt Nam, xuất khẩu được định nghĩa tại Khoản 1 Điều 11 Luật Thương mại 2005: "Xuất khẩu là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa ra khỏi Việt Nam để bán cho các đối tác nước ngoài". Theo nghĩa kinh tế học, xuất khẩu là hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đưa hàng hóa, dịch vụ ra khỏi lãnh thổ Việt Nam để bán cho các đối tác nước ngoài, nhằm mục tiêu thu lợi nhuận. Xuất khẩu có ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế của mỗi quốc gia, góp phần tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động,.
Đối với Việt Nam, xuất khẩu là một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước. Trong thực tiễn, xuất khẩu được hiểu là hoạt động kinh doanh mang lại lợi nhuận cho các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân. Các doanh nghiệp xuất khẩu cần có chiến lược kinh doanh phù hợp, đáp ứng được nhu cầu của thị trường Quốc tế, nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ để cạnh tranh với các đối thủ nước ngoài. Đặc điểm Đặc điểm của hoạt động xuất khẩu: Vì hoạt động xuất nhập khẩu là hoạt động diễn ra giữa các Quốc gia khác nhau có những quy định, yêu cầu khác nhau nên khá phức tạp và nhiều thủ tục hơn nhiều so với hoạt động kinh doanh trong nước.
13 Hoạt động xuất nhập khẩu có những đặc điểm dưới đây: (i) Là một thị trường buôn bán rộng lớn và rất khó có thể kiểm soát. (ii) Vì là hoạt động giao thương giữa các Quốc gia với nhau nên chịu sự ảnh hưởng và chi phối của nhiều yếu tố có thể kể đến như: kinh tế, chính trị, văn hóa, pháp luật,. Hoạt động xuất nhập khẩu sẽ được thanh toán bằng đồng tiền ngoại tệ, hàng hóa sẽ được chuyển qua biên giới giữa các Quốc gia và phải tuân thủ những tập quán buôn bán Quốc tế. Nhà nước sẽ quản lý hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu một cách trực tiếp và gián tiếp thông qua các công cụ chính sách như: Chính sách về thuế quan, hạn ngạch, quy định về hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu, căn văn bản pháp luật khác có liên quan, Cách thức giao dịch trên thị trường đa dạng, phong phú với nhiều hình thức như trực tiếp, gián tiếp, … Hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu luôn tiềm ẩn rất nhiều rủi ro.
Vì vậy, để hạn chế rủi ro thì chủ hàng nên mua bảo hiểm cho hàng hóa. Vai trò của hoạt động xuất khẩu 1. Đối với Nhà nước Hoạt động xuất khẩu đóng một vai trò quan trọng đối với Nhà nước trong nhiều khía cạnh khác nhau: Thuế và thu ngân sách: Nhà nước thu được một phần lớn nguồn thuế từ hoạt động xuất khẩu. Thuế nhập khẩu, thuế xuất khẩu, và các loại thuế liên quan đến hoạt động thương mại Quốc tế đóng góp vào ngân sách Quốc gia.
Do đó, xuất khẩu mang lại nguồn thu tài chính quan trọng cho Nhà nước để cung cấp các dịch vụ và cơ hội phát triển khác. Tạo việc làm: Ngành xuất khẩu thường tạo ra hàng triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp. Nhà nước phải quản lý và hỗ trợ để đảm bảo rằng nguồn lao động được sử dụng hiệu quả trong các ngành công nghiệp xuất khẩu. 14 Cân đối thương mại: Nhà nước thường quan tâm đến cân đối thương mại, tức là giá trị xuất khẩu phải cân đối với giá trị nhập khẩu để đảm bảo sự ổn định của nền kinh tế.
Nhà nước có thể sử dụng các biện pháp thúc đẩy xuất khẩu hoặc kiểm soát nhập khẩu để đạt được mục tiêu này. Quản lý chất lượng và tiêu chuẩn: Nhà nước có trách nhiệm đảm bảo rằng các sản phẩm xuất khẩu tuân thủ các quy định về chất lượng và tiêu chuẩn. Điều này đòi hỏi hệ thống kiểm tra và giám sát, cũng như sự hợp tác với các tổ chức Quốc tế để đảm bảo sự công nhận Quốc tế. Tạo cơ hội thương mại: Nhà nước có thể thúc đẩy cơ hội thương mại thông qua các thỏa thuận thương mại Quốc tế và tham gia vào các tổ chức thương mại Quốc tế như WTO, APEC, hay các hiệp định thương mại tự do khác.
Tối ưu hóa đầu tư hạ tầng: Nhà nước cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng liên quan đến hoạt động xuất khẩu như cảng biển, đường sắt, cơ sở sản xuất và các cơ sở lưu trữ để đảm bảo sự suôn sẻ của chuỗi cung ứng và vận chuyển. Điều tiết thị trường và chính sách thương mại: Nhà nước có vai trò trong việc điều tiết thị trường và thiết lập chính sách thương mại để bảo vệ lợi ích của Quốc gia trong hoạt động xuất khẩu. Điều này bao gồm việc thực hiện các quy định về xuất khẩu và nhập khẩu, áp dụng thuế và rào cản thương mại, và thương lượng thỏa thuận thương mại Quốc tế. Xuất khẩu mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn, tạo nguồn vốn nhập khẩu công nghệ hiện đại.
Hiện nay các nước đang phát triển thiếu vốn và kỹ thuật công nghệ nhưng lao động và nguồn tài nguyên thiên nhiên rất dồi dào trong khi đó các nước phát triển lại dồi dào về vốn và khoa học kỹ thuật. Để giải quyết tình trạng này họ buộc phải nhập khẩu những yếu tố nguồn lực sản xuất mà trong nước chưa có hoặc khó khăn trong sản xuất. Nghĩa là họ cần một nguồn ngoại tệ lớn. Để có được nguồn ngoại tệ đó, các nước đang phát triển cần đẩy mạnh xuất khẩu những mặt hàng có thể sản xuất như nông sản, hàng dệt may,… Chính vì vậy, hoạt động xuất nhập khẩu có ý nghĩa thiết thực: không những thu về rất một nguồn ngoại 15 tệ lớn mà quan trọng hơn còn là cơ hội phát huy các lợi thế so sánh của đất nước, nhập khẩu công nghệ, kỹ thuật tiên tiến để mở rộng các ngành nghề sản xuất.
Như vậy, hoạt động xuất khẩu không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn đóng một vai trò quan trọng trong quản lý và phát triển của Nhà nước. Việc quản lý và hỗ trợ cho hoạt động xuất khẩu đòi hỏi sự tham gia tích cực của các cơ quan và tổ chức chính phủ để đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế Quốc gia. Xuất khẩu có tác động tích cực tới việc giải quyết công ăn việc làm, cải thiện đời sống nhân dân. Trước hết, sản xuất hàng xuất khẩu thu hút một lượng lớn lao động tham gia vào với mức thu nhập cao.
Xuất khẩu tạo ra nguồn vốn ngoại tệ để nhập khẩu vật phẩm tiêu dùng phục vụ đời sống nhân dân. Đồng thời xuất khẩu cũng tác động tích cực đến trình độ tay nghề và thay đổi thói quen của những người sản xuất hàng xuất khẩu. Đối với Doanh nghiệp Hoạt động xuất khẩu đóng một vai trò quan trọng đối với Doanh nghiệp từ nhiều khía cạnh khác nhau: Tạo doanh thu và lợi nhuận: Xuất khẩu là nguồn cung cấp doanh thu và lợi nhuận quan trọng cho Doanh nghiệp. Việc tiếp cận các thị trường Quốc tế giúp mở rộng cơ hội kinh doanh và tạo ra nguồn thu nhập mới.
Đa dạng hóa khách hàng: Xuất khẩu cho phép Doanh nghiệp tiếp cận một loạt khách hàng Quốc tế. Điều này giúp đa dạng hóa danh mục khách hàng và giảm nguy cơ phụ thuộc vào thị trường nội địa. Nâng cao cạnh tranh: Tham gia vào thị trường Quốc tế thúc đẩy sự cạnh tranh và động viên Doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất, cải thiện chất lượng sản phẩm, và tìm kiếm cách tiếp thị sáng tạo để thu hút khách hàng. Tạo việc làm và phát triển nhân lực: Hoạt động xuất khẩu thường yêu cầu sự tham gia của một lực lượng lao động lớn.
Do đó, nó tạo cơ hội việc làm và thúc đẩy phát triển chuyên môn và kỹ thuật cho nhân lực. 16 Phát triển thương hiệu Quốc tế: Xuất khẩu giúp Doanh nghiệp xây dựng thương hiệu Quốc tế. Có thể tạo dựng danh tiếng cho sự đáng tin cậy và chất lượng sản phẩm, giúp tạo lòng tin từ phía khách hàng. Tiếp cận nguồn tài nguyên và nguyên liệu: Xuất khẩu có thể giúp Doanh nghiệp tiếp cận nguồn tài nguyên và nguyên liệu từ các thị trường khác, đảm bảo nguồn cung cấp ổn định và giá cả hợp lý cho sản xuất.
Nâng cao khả năng chống chọi khó khăn: Tham gia vào thị trường Quốc tế giúp Doanh nghiệp trở nên linh hoạt và thích ứng nhanh chóng với biến đổi thị trường và khó khăn kinh doanh. Học hỏi và phát triển: Hoạt động xuất khẩu cung cấp cho Doanh nghiệp cơ hội học hỏi về các thị trường Quốc tế, kỹ thuật sản xuất mới, và quy định thương mại Quốc tế. Điều này có thể giúp nâng cao kiến thức và khả năng quản lý của họ. Hợp tác và liên kết: Xuất khẩu có thể khuyến khích Doanh nghiệp hợp tác và thiết lập các liên kết với các đối tác Quốc tế, từ đó mở ra cơ hội hợp tác đối tác và phát triển sản phẩm và dịch vụ mới.
Như vậy, hoạt động xuất khẩu không chỉ giúp Doanh nghiệp tạo doanh thu và lợi nhuận mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng và phát triển Doanh nghiệp trong tầm cỡ Quốc tế. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu có thể được chia thành hai nhóm chính: 1. Các yếu tố bên ngoài doanh nghiệp Tình hình kinh tế thế giới: Tình hình kinh tế thế giới ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ của các quốc gia, từ đó tác động đến hoạt động xuất khẩu. Khi kinh tế thế giới phát triển, nhu cầu tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ tăng lên, tạo cơ hội cho các doanh nghiệp xuất khẩu.
Ngược lại, khi kinh tế thế giới suy thoái, nhu cầu tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ giảm xuống, gây khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu. 17 Chính sách thương mại Quốc tế: Chính sách thương mại Quốc tế của các quốc gia có ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp. Các chính sách như thuế quan, hạn ngạch, quy định về xuất nhập khẩu,. có thể tạo thuận lợi hoặc khó khăn cho hoạt động xuất khẩu.