Đặt vấn đề Đã hơn hàng thập kỉ kể từ chiếc xe ô tô đầu tiên ra đời, trải qua rất nhiều giai đoạn phát triển của công nghệ kĩ thuật, xe ô tô có lẽ gần như đã gắn liền với các loại động cơ mà chúng ta hay quen gọi là động cơ đốt trong sử dụng nhiên liệu hóa thạch như xăng, dầu,…. Động cơ đốt trong (ICE) thật sự đã thay đổi thế giới. Nó đem lại những nguồn lợi khổng lồ và cũng là một trong những lý do chính gây ô nhiễm khí quyển. Do đó, để đáp ứng các quy định và tiêu chuẩn về khí thải gây ô nhiễm, đặc biệt chú ý đến việc tiết kiệm nhiên liệu và năng lượng luôn là yêu cầu hàng đầu được đặt ra cho mỗi quốc gia và toàn thế giới, đặc biệt là ngành công nghiệp ô tô.
Hiện nay với công nghệ về ắc quy và năng lượng đang dần phát triển mạnh mẽ hơn. Cho nên việc sử dụng xe ô tô chạy bằng 100% năng lượng là điện là không còn quá xa vời nữa, xe điện (EV) và xe động cơ đốt trong đã phát triển rất lâu về trước tuy nhiên do công nghệ ắc quy cao áp trên xe điện lúc bấy giờ đang gặp nhiều thử thách về dung lượng, quãng đường đi được và thời gian sạc ắc quy cho nên vị trí dẫn đầu đã chuyển sang xe động cơ đốt trong cho đến tận ngày nay. Tuy nhiên với hàng loạt điểm ưu điểm, từ việc không ra khí thải, ít tiếng ồn cho tới khả năng tăng tốc cực tốt, xe EV chính là ứng viên số một để thay thế cho những chiếc xe sử dụng động cơ đốt trong trong việc hạn chế ô nhiễm môi trường. Không những vậy, loại xe này còn được cho là sẽ có mức giá thấp hơn so với ICE trong thời gian tới.
Tất nhiên, sự ưu việt của EV không phải là những lời nói suông mà đã được kiểm chứng từ rất lâu về trước bởi nhiều hãng xe. Tuy nhiên tại Việt Nam những nghiên cứu về xe điện hiện nay chưa được nghiên cứu sâu rộng. Xuất phát từ những vấn đề cấp thiết trên, nhóm chúng em chọn đề tài: “ Chuyên đề về xe điện – Renault ZOE 2020” làm nội dung nghiên cứu. Mục Tiêu nghiên cứu Tìm hiểu và nghiên cứu tổng quan về xe điện.
Mà cụ thể hơn là tìm hiểu các hệ thống ắc quy, động cơ điện và các bộ chuyển đổi inverter, hệ thống CAN và các cách chẩn đoán CAN Bus được ứng dụng trên mẫu xe Renault ZOE. Qua đó hiểu rõ cách thức hoạt động của xe điện. Đối tượng nghiên cứu Xe điện Renault ZOE 2020 của Pháp. Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống ắc quy: Tìm hiểu chung về cấu tạo, đặc điểm, công nghệ và các phương pháp sạc lại ắc quy cho xe điện, cùng với đó là hệ thống làm mát.
- Hệ thống động cơ: Tìm hiểu chung về thành phần, cấu tạo, nguyên lí hoạt động, phương pháp điều khiển và hệ thống làm mát của động cơ. - Hệ thống Inveter: Tìm hiểu chung về thành phần, cấu tạo, nguyên lí hoạt động, phương pháp điều khiển và hệ thống làm mát inverter. - Phanh tái sinh trên xe điện: Tìm hiểu về hệ thống phanh tái sinh và công nghệ “One pedal – B mode” của Renault ZOE. - Chẩn đoán CAN bus: Tìm hiểu chung về công nghệ CAN trên xe điện, chẩn đoán CAN bus trên dòng xe Renault ZOE.
Phạm vi nghiên cứu Tìm hiểu các hệ thống ắc quy, động cơ điện và các bộ chuyển đổi Inverter, giao tiếp giữa OBD II và CAN, các cách chẩn đoán CAN Bus được ứng dụng trên mẫu xe Renault ZOE 2020. Phương pháp nghiên cứu Để hoàn thành đề tài chúng em đã kết hợp nhiều phương pháp như: tham khảo tài liệu, thu thập thông tin từ internet, các bài nghiên cứu khoa học, tham khảo kiến thức từ thầy cô và những người có kinh nghiệm chuyên môn. - Nghiên cứu và biên dịch tài liệu các báo cáo về xe điện. - Sưu tầm các tài liệu liên quan đến xe Renault ZOE.
- Nghiên cứu lý thuyết chẩn đoán. - Thực hành trực tiếp trên xe Renault ZOE hiện có tại Khoa Cơ khí Động Lực. Trên cơ sở đó để chúng em hình thành đề cương và hoàn thành đề tài.7 Giới thiệu về xe điện Renault ZOE 2020 Xe ô tô chạy nặng lượng điện đang hết sức phát triển, từng bước chiếm lĩnh thị trường ô tô và hứa hẹn sẽ làm thay đổi ngành công nghiệp ô tô nhằm giải quyết các vấn đề về môi trường và thiếu hụt nguồn nhiên liệu thô (xăng, dầu,. Mỗi hãng xe lại lựa chọn cho mình những con đường khác nhau để chuẩn bị cho sự thay đổi lớn này như: Nissan, Chevrolet, Audi, BMW,.
Hay như Toyota thì từ lâu đã làm chủ phân khúc xe lai với huyền thoại Prius, v.v… Renault cũng chọn cho mình chính sách đầu tư mạnh vào xe 100% chạy điện, với sự tập trung, đẩy mạnh nghiên cứu các công nghệ khác nhau nhằm tối ưu hóa các dòng xe của hãng. Mà nổi bật trong số đó là chiếc Renault ZOE. Vào tháng 6 năm 2019, Renault đã công bố ZOE mới với ắc quy 52 kWh, tăng phạm vi hoạt động lên 395 km (245 mile) trong điều kiện WLTP. Nó đi kèm với một động cơ điện R110 công suất 80 kW và sạc nhanh hơn với tùy chọn sạc nhanh DC 50 kW cho thời gian sạc khoảng 30 phút.1: Renault ZOE phiên bản ZE50 2020 1.8 Cấu tạo của Renault ZOE 2020 (ZE50) Bảng 1.1: Các thành phần chủ yếu trên xe điện Renault ZOE 2020 Tên chi tiết Vị trí/miêu tả Chức năng 1 Thiết bị ngắt kết Bên phải dưới hàng ghế sau.
Ngắt kết nối ắc quy cao áp ra nối ắc quy cao áp Có thiết kế hình vuông và khỏi hệ thống điện cao áp. 2 Ắc quy cao áp Bên dưới sàn xe, ắc quy Thiết bị lưu trữ điện năng dùng (400V) Lithium-ion (NMC 712). cho động cơ điện. 3 Ắc quy 12V Nằm bên phải trong khoang Cung cấp điện năng cho các thiết động cơ, ắc quy axit-chì.
bị phụ trợ trên xe. 4 Bộ sạc trên bo Nằm trong khoang động cơ, Lấy điện AC đầu vào được cung mạch (BCB) tích hợp trong bộ điện tử cấp qua cổng sạc và chuyển nó công suất bên trái động cơ thành nguồn điện DC để sạc ắc điện, có cả kết nối cho điện quy cao áp. Nó cũng giao tiếp với áp cao và điện áp thấp. thiết bị sạc và theo dõi các đặc điểm của ắc quy như điện áp, dòng điện, nhiệt độ và trạng thái 4 sạc trong khi sạc.
5 Động cơ điện Nằm tại vị trí trung tâm Sử dụng năng lượng từ ắc quy trong khoang động cơ, là cao áp, động cơ này truyền động loại động cơ đồng bộ kích từ cho các bánh xe của xe. Ngoài ra bằng điện. còn sử dụng như một máy phát điện khi thực hiện phanh tái sinh. 6 Cổng sạc Nằm phía trước đầu xe, tại Cổng sạc cho phép xe kết nối với vị trí logo của Renault.
nguồn điện bên ngoài để sạc ắc quy cao áp. 7 Bộ chuyển đổi Nằm trong khoang động cơ, Thiết bị này chuyển đổi nguồn DC/DC tích hợp trong bộ điện tử DC có điện áp cao hơn từ ắc quy công suất bên trái động cơ cao áp (400V) thành nguồn DC điện, có cả kết nối cho điện có điện áp thấp hơn (12V) cần áp cao và điện áp thấp. thiết để chạy các thiết bị phụ trợ của xe và sạc lại ắc quy phụ. 8 Bộ điều khiển Nằm phía bên trái động cơ Bộ phận này quản lý dòng năng điện tử công suất diện, trong khoang động cơ, lượng điện được cung cấp bởi ắc (PEB) được tích hợp nhiều chi tiết quy cao áp, điều khiển tốc độ của bao gồm drive điều khiển động cơ điện và moment xoắn mà động cơ và các bộ chuyển động cơ tạo ra.
9 Hộp số đơn cấp Nằm chung với động cơ Truyền lực, truyền cơ năng từ phía bên phải động cơ, có tỉ động cơ điện kéo để truyền động số truyền là 9. 10 Hệ thống quản lý Nằm bên trên động cơ và Hệ thống này giúp duy trì phạm nhiệt (làm mát) phía trước động cơ, bao gồm vi nhiệt độ hoạt động thích hợp làm mát bằng không khí và của ắc quy cao áp, động cơ điện, dung dịch, làm mát ắc quy thiết bị điện tử công suất. 5 cao áp bằng không khí chủ động. 11 Hộp quản lí ắc Nằm tích hợp bên trong bộ Hệ thống này dùng để giám sát quy cao áp.
ắc quy cao áp, là bộ điều hoạt động của ắc quy ở trạng thái (BMS). khiển quan trọng trong ắc xả/sạc, ngoài ra còn giám sát quy cao áp. nhiệt độ, dòng điện, điện áp của ắc quy cao áp. 12 Hộp điều khiển Nằm sau lưng động cơ, Module điều khiển xe điện là một xe (EVC).
trong khoang động cơ, là bộ module điều khiển điện áp thấp. điều khiển chính của toàn bộ Nó chịu trách nhiệm cho hầu hết xe. các quy trình liên quan đến các khía cạnh chức năng của xe điện. Bộ điện tử công suất Làm mát động cơ Cổng sạc Hộp điều khiển xe Ắc quy cao áp Động cơ điện Thiết bị ngắt nguồn Hộp số ắc quy cao áp Hình 1.2: Các thành phần Trên xe điện Renault ZOE 2020 6 Chương 2: HỆ THỐNG ẮC QUY TRÊN XE RENAULT ZOE 2.1 Ắc quy 12V Trên Renault ZOE 2020 2.1 Đặc điểm của ắc quy 12V Khi nhắc đến hệ thống điện trên một chiếc xe điện người ta sẽ nghĩ đến hệ thống điện cao áp (400V) và thường nhầm lẫn là sẽ không có ắc quy 12V như ô tô sử dụng động cơ đốt trong.
Tuy nhiên, các dòng xe điện hiện nay cũng sử dụng hệ thống ắc quy 12V, thực chất ắc quy 12V trên xe điện cũng là ắc quy 12V trên các dòng xe sử dụng động cơ đốt trong, tuy nhiên sẽ chỉ khác nhau về cường độ dòng tức thời. Đối với xe điện Renault ZOE, việc trang bị ắc quy 12V có hai lý do chủ yếu sau: - Điều đầu tiên là chi phí. Giống như bất kỳ loại ô tô nào khác, xe điện phải có đèn pha, đèn báo, đèn phanh, cần gạt nước kính chắn gió, hệ thống âm thanh cũng như các thiết bị điện khác và các hệ thống trên sử dụng nguồn điện 12V. Với ắc quy 12V, xe điện có thể sử dụng cùng một loại linh kiện được sản xuất hàng loạt với các loại tô tô sử dụng động cơ đốt trong.
- Thứ hai là lý do an toàn. Ắc quy cao áp cung cấp năng lượng cho động cơ điện để dẫn động các bánh xe thường dự trữ rất nhiều năng lượng điện (400V), đủ để gây ra một cú sốc chết người.