Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đề tài "Xây dựng Website Bán Giày" được thực hiện trong khuôn khổ học phần Đồ án CDIO (Lớp SE 447 E) thuộc Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Duy Tân, dưới sự hướng dẫn của ThS. Phan Long và do nhóm sinh viên gồm Bùi Duy Tân, Bích Văn Điền (Nhóm trưởng), Trần Ngọc Hải, Võ Hồng Quang, và Trần Phước Minh Châu thực hiện.

Về bối cảnh thực tiễn, nhóm tác giả chỉ ra rằng trong giai đoạn tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, các hoạt động mua sắm trực tiếp tại cửa hàng bị hạn chế do quy định tránh tập trung đông người. Đồng thời, giày dép – đặc biệt là dòng giày sneaker – đã trở thành sản phẩm quen thuộc, phục vụ đa dạng nhu cầu hàng ngày như thể thao, đi dạo, đi làm và đang là xu hướng thịnh hành. Tuy nhiên, nhiều website thương mại điện tử hiện hành thường bày bán đa dạng nhiều chủng loại hàng hóa khác nhau, thiếu sự đầu tư chuyên sâu cho một ngành hàng cụ thể. Xuất phát từ thực tế đó, việc xây dựng một hệ thống website chuyên biệt về giày dép giúp khách hàng dễ dàng tìm kiếm, chọn lựa và đặt mua sản phẩm trực tuyến từ xa một cách nhanh chóng, đồng thời cung cấp công cụ quản lý bán hàng hiệu quả cho chủ cơ sở kinh doanh.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đồ án bao gồm:

  1. Thực hiện quy trình hình thành và đánh giá ý tưởng sản phẩm theo chuẩn CDIO (Conceive).
  2. Khảo sát hiện trạng và phân tích yêu cầu nghiệp vụ của hệ thống thương mại điện tử bán giày.
  3. Phân tích chức năng hệ thống, xác định các tác nhân, xây dựng biểu đồ use case tổng quát và các gói use case chi tiết.
  4. Xây dựng các biểu đồ tương tác gồm biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram) và biểu đồ hoạt động (Activity Diagram) cho từng luồng nghiệp vụ.
  5. Thiết kế lược đồ quan hệ và cấu trúc cơ sở dữ liệu chi tiết cho hệ thống.
  6. Xây dựng bản thiết kế giao diện mẫu (prototype) cho cả phân hệ người dùng và phân hệ quản trị.
  7. Đánh giá kết quả thực hiện, chỉ rõ những hạn chế tồn tại và đề xuất hướng phát triển tiếp theo.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Quy trình phân tích, thiết kế và xây dựng hệ thống website thương mại điện tử bán lẻ giày dép.
  • Phạm vi thời gian: Ghi nhận từ giai đoạn khởi tạo ý tưởng cá nhân (tháng 8/2021) đến khi hoàn thiện báo cáo đồ án (ngày 29 tháng 9 năm 2021); phạm vi thời gian thực hiện nghiên cứu đề xuất được xác định từ 25/8 đến 11/9.
  • Phạm vi nội dung: Tập trung vào việc trưng bày, giới thiệu sản phẩm giày; hỗ trợ khách hàng tìm kiếm, đặt mua và thanh toán; quản lý danh mục, tài khoản, sản phẩm và lập báo cáo thống kê theo thời gian.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án áp dụng khung phương pháp luận CDIO (Conceive – Hình thành ý tưởng, Design – Thiết kế, Implement – Thực hiện, Operate – Vận hành), một phương pháp đào tạo kỹ thuật định hướng thực hành nhằm giải quyết các bài toán công nghệ thông tin từ khâu khảo sát nhu cầu đến thiết kế chi tiết.

Các phương pháp và công cụ nghiên cứu được sử dụng trong đồ án bao gồm:

  • Phương pháp đánh giá và sàng lọc ý tưởng: Phân tích ma trận đánh giá năng lực cá nhân, đối tượng thụ hưởng, tiềm năng thị trường, khả năng kêu gọi đầu tư, vòng đời sản phẩm và thời gian phát triển để lựa chọn ý tưởng tối ưu trong nhóm.
  • Phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống hướng đối tượng (OOAD): Sử dụng ngôn ngữ mô hình hóa hợp nhất (UML) để xây dựng mô hình use case, mô hình động (biểu đồ hoạt động, biểu đồ tuần tự) và mô hình dữ liệu quan hệ.
  • Công nghệ nền tảng và môi trường phát triển: Nhóm nghiên cứu xác định bộ công nghệ xây dựng hệ thống gồm:
    • Hệ quản trị cơ sở dữ liệu: MySQL Server.
    • Ngôn ngữ lập trình và nền tảng xử lý phía máy chủ: C#, ASP.NET.
    • Giao diện người dùng: HTML, CSS.

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Conceive (Ý tưởng)

Phần này trình bày chi tiết quá trình hình thành ý tưởng cá nhân của 5 thành viên trong nhóm, việc đánh giá năng lực chuyên môn và quá trình lựa chọn đề tài chung:

  1. Ý tưởng 1 (Bùi Duy Tân): Đề xuất "Website bán Laptop trực tuyến" sử dụng MySQL Server, ASP.NET, HTML, CSS. Ước tính có 5.000 người hưởng lợi, 300 người sẵn sàng chi trả, độ khó ở mức khá, thời gian phát triển ước tính 4 tháng, vòng đời thị trường 2 năm.
  2. Ý tưởng 2 (Trần Phước Minh Châu): Đề xuất "Phần mềm bán xe đạp" sử dụng MySQL Server, PHP, C#, CSS. Mục tiêu hỗ trợ nhập xe, bán xe, tính doanh thu và thuế. Ước tính 700 người hưởng lợi, 500 người chi trả, độ khó ở mức trung bình, thời gian phát triển 5 tháng, vòng đời 3 năm.
  3. Ý tưởng 3 (Bích Văn Điền): Đề xuất "Website bán giày" sử dụng MySQL Server, ASP.NET, C#, CSS. Nhắm đến xu hướng sử dụng giày sneaker ngày càng tăng. Ước tính 6.500 người hưởng lợi, 800 người chi trả, khả năng thu hút đầu tư ở mức cao, độ khó trung bình, thời gian phát triển 3 tháng, vòng đời 1 năm.
  4. Ý tưởng 4 (Võ Hồng Quang): Đề xuất "Phần mềm điều khiển từ xa trong nông nghiệp" sử dụng MySQL Server, WinForms, C#. Ước tính 2.000 người hưởng lợi, 300 người chi trả, độ khó cao, thời gian phát triển 4 tháng, vòng đời 5 năm.
  5. Ý tưởng 5 (Trần Ngọc Hải): Đề xuất "Phần mềm quản lý quán cafe" sử dụng MySQL Server, C#, HTML nhằm quản lý bàn và tối ưu hóa chi phí vận hành. Ước tính 2.000 người hưởng lợi, 300 người chi trả, độ khó trung bình, thời gian phát triển 5 tháng, vòng đời 4 năm.

Sau khi tổng hợp và đối chiếu kiến thức chuyên ngành (lập trình ASP.NET, C#, hướng đối tượng, hệ quản trị cơ sở dữ liệu) cùng bảng tiêu chí đánh giá nhóm ngày 19/8/2021, Nhóm 2 đã thống nhất lựa chọn đề xuất "Website bán giày" làm đề tài chính thức với Bích Văn Điền giữ vai trò nhóm trưởng.

Thành viên Tên ý tưởng đề xuất Công nghệ dự kiến Số người hưởng lợi Thời gian phát triển
Bùi Duy Tân Website bán Laptop trực tuyến MySQL Server, ASP.NET, HTML, CSS 5.000 4 tháng
Trần Phước Minh Châu Phần mềm bán xe đạp MySQL Server, PHP, C#, CSS 700 5 tháng
Bích Văn Điền Website bán giày MySQL Server, ASP.NET, C#, CSS 6.500 3 tháng
Võ Hồng Quang Phần mềm điều khiển từ xa nông nghiệp MySQL Server, WinForms, C# 2.000 4 tháng
Trần Ngọc Hải Quản lý quán cafe MySQL Server, C#, HTML 2.000 5 tháng

Phần II: Design (Phân tích và Thiết kế)

Phần Thiết kế tập trung vào việc mô hình hóa cấu trúc và hoạt động của hệ thống Website bán giày:

  • Khảo sát hiện trạng và luồng thông tin: Xác định các luồng dữ liệu vào (thông tin khách hàng, thanh toán, đánh giá sản phẩm, phản hồi, đơn đặt hàng) và dữ liệu ra (chi tiết sản phẩm, hóa đơn, thông tin phản hồi).
  • Phân định tác nhân (Actors):
    • Admin (Quản trị viên): Toàn quyền quản trị hệ thống, quản lý tài khoản, danh mục, sản phẩm, đơn hàng và báo cáo thống kê.
    • Khách vãng lai: Người dùng chưa có tài khoản, thực hiện các thao tác đăng ký, tìm kiếm và xem thông tin sản phẩm.
    • Khách hàng (Thành viên): Người dùng đã đăng ký/đăng nhập, có quyền xem chi tiết sản phẩm, quản lý giỏ hàng, đặt hàng, thanh toán và gửi đánh giá sản phẩm.
  • Đặc tả các gói Use Case và biểu đồ UML: Xây dựng đặc tả chi tiết gồm luồng sự kiện chính, luồng thay thế, điều kiện trước và sau, kèm theo biểu đồ tuần tự và biểu đồ hoạt động cho từng chức năng: Đăng nhập, Đăng ký, Tìm kiếm, Đánh giá sản phẩm, Chi tiết sản phẩm, Giỏ hàng (Thêm/Sửa/Xóa), Thanh toán, Quản lý tài khoản và Quản lý sản phẩm.
  • Thiết kế cơ sở dữ liệu: Xác định các bảng dữ liệu chính trong hệ thống quan hệ.
  • Thiết kế Prototype: Xây dựng giao diện mẫu cho trang sản phẩm, chi tiết sản phẩm, giỏ hàng, thanh toán, đổi mật khẩu và các màn hình quản trị (tài khoản, sản phẩm, danh mục, khách hàng, báo cáo thống kê).

Phần III: Implementation (Thực hiện), Kết luận và Hướng phát triển

Phần này tổng kết các kết quả đạt được từ quá trình nghiên cứu và phân tích thiết kế hệ thống, xác định những điểm hạn chế chưa hoàn thiện và vạch ra định hướng nâng cấp trong tương lai của đề tài.

Thiết kế và triển khai

Hệ thống được thiết kế hướng tới mô hình ứng dụng web thương mại điện tử, chi tiết hóa các thành phần kỹ thuật dựa trên các đặc tả nghiệp vụ:

1. Phân tích chức năng và luồng xử lý use case

Hệ thống được module hóa thành các gói chức năng chính với các quy tắc nghiệp vụ cụ thể:

  • Gói Use Case Đăng ký & Đăng nhập: Kiểm tra tính hợp lệ của định dạng email (không trùng lặp, đúng cú pháp), độ dài mật khẩu và tên đăng nhập; xác thực người dùng trước khi cấp quyền truy cập các tính năng nâng cao.
  • Gói Use Case Tìm kiếm & Xem chi tiết sản phẩm: Khách hàng nhập từ khóa tìm kiếm (ràng buộc không chứa ký tự đặc biệt như / ? * ...); hệ thống kiểm tra và trả về danh sách sản phẩm phù hợp hoặc thông báo không tìm thấy. Giao diện chi tiết hiển thị đầy đủ hình ảnh, mô tả và giá bán.
  • Gói Use Case Đánh giá sản phẩm: Cho phép thành viên đã đăng nhập gửi nhận xét, phản hồi về sản phẩm; hệ thống lưu dữ liệu vào cơ sở dữ liệu và hiển thị công khai trên giao diện sản phẩm.
  • Gói Use Case Giỏ hàng và Thanh toán: Thành viên chọn sản phẩm và số lượng để đưa vào giỏ hàng. Cung cấp đầy đủ các thao tác cập nhật số lượng hoặc xóa sản phẩm khỏi giỏ hàng trước khi chuyển sang bước xác nhận thông tin thanh toán và tạo hóa đơn đặt hàng.
  • Gói Use Case Quản trị (Admin): Cung cấp các biểu mẫu nghiệp vụ quản lý tài khoản người dùng và quản lý sản phẩm (Thêm mới, Chỉnh sửa thông tin, Xóa sản phẩm với hộp thoại xác nhận an toàn).

2. Thiết kế cơ sở dữ liệu

Cấu trúc lưu trữ dữ liệu của hệ thống được tổ chức thông qua các bảng quan hệ cơ bản:

  • Bảng khách hàng: Lưu trữ thông tin cá nhân của người dùng, tài khoản và thông tin liên lạc.
  • Bảng quyền đăng nhập: Quản lý các nhóm quyền và vai trò truy cập trong hệ thống.
  • Bảng danh mục: Quản lý cấu trúc phân loại các loại giày dép.
  • Bảng sản phẩm: Lưu trữ chi tiết thông tin sản phẩm (tên giày, hình ảnh, đơn giá, số lượng tồn, mô tả).
  • Chi tiết đơn đặt hàng và Chi tiết đơn hàng: Lưu trữ thông tin giao dịch, liên kết giữa đơn đặt hàng của khách hàng với danh sách sản phẩm và số lượng tương ứng.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

  • Hoàn thành đầy đủ quy trình nghiên cứu giai đoạn Conceive và Design theo tiêu chuẩn CDIO cho một dự án công nghệ phần mềm.
  • Xây dựng hệ thống tài liệu đặc tả chức năng hoàn chỉnh cho một website bán hàng chuyên ngành giày, bao gồm: bảng đặc tả luồng sự kiện chính/phụ cho 9 gói use case, hệ thống biểu đồ use case tổng quát và chi tiết, biểu đồ tuần tự và biểu đồ hoạt động.
  • Hoàn thiện mô hình dữ liệu quan hệ với các bảng thực thể đáp ứng đầy đủ chu trình mua bán hàng trực tuyến và quản trị nội dung.
  • Thiết kế hệ thống màn hình prototype trực quan cho toàn bộ các chức năng từ phía người dùng cuối (tìm kiếm, giỏ hàng, thanh toán) đến phân hệ quản trị (sản phẩm, danh mục, đơn hàng, báo cáo).

Đóng góp của đề tài

  • Cung cấp một giải pháp thiết kế website chuyên biệt cho ngành hàng giày dép nhằm khắc phục tình trạng thiếu đầu tư chuyên sâu của các sàn thương mại điện tử đa ngành trong bối cảnh mua sắm trực tuyến phát triển mạnh.
  • Đóng vai trò là một báo cáo mẫu hoàn chỉnh về phương pháp luận CDIO áp dụng trong việc phân tích thiết kế phần mềm tại Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Duy Tân.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

  • Các bước kiểm thử hiệu năng, tải và độ trễ trên môi trường thực tế chưa được trình bày chi tiết trong phạm vi tài liệu thiết kế.
  • Luồng xử lý giao dịch thanh toán trực tuyến còn dừng ở mức xác thực và tạo đơn nội bộ, chưa tích hợp sâu với các cổng thanh toán ngân hàng hoặc ví điện tử bên thứ ba.
  • Một số use case trong văn bản còn xuất hiện sự nhầm lẫn về mặt thuật ngữ sao chép (như xuất hiện cụm từ "tìm kiếm máy tính" trong phần đặc tả tìm kiếm giày).

Hướng nghiên cứu tiếp

  • Hoàn thiện mã nguồn và triển khai hệ thống toàn diện trên môi trường máy chủ thực tế (giai đoạn Implement và Operate theo chuẩn CDIO).
  • Tích hợp thêm các phương thức thanh toán điện tử trực tuyến đa dạng và kết nối đơn vị vận chuyển tự động.
  • Xây dựng thêm các thuật toán gợi ý sản phẩm thông minh dựa trên lịch sử xem và đánh giá của khách hàng nhằm tối ưu hóa trải nghiệm người dùng.

Giá trị tham khảo

Tài liệu đồ án này có giá trị tham khảo thiết thực cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ phần mềm và Hệ thống thông tin: Làm tài liệu tham khảo trực tiếp về quy trình thực hiện đồ án môn học CDIO, phương pháp đánh giá sàng lọc ý tưởng nhóm và cách thức xây dựng báo cáo phân tích thiết kế hướng đối tượng.
  • Người học cần tài liệu mẫu về UML: Cung cấp bộ biểu đồ mẫu phong phú (Use Case, Sequence Diagram, Activity Diagram) cùng các bảng đặc tả luồng sự kiện chi tiết cho hệ thống thương mại điện tử.
  • Nhà phát triển website bán lẻ: Tham khảo mô hình dữ liệu và các luồng nghiệp vụ cơ bản trong quản lý bán hàng, giỏ hàng và danh mục sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

1. Đồ án "Website Bán Giày" xác định bao nhiêu tác nhân (actors) chính và vai trò của từng tác nhân là gì?
Hệ thống xác định 3 tác nhân chính:

  • Admin: Quản trị toàn bộ hệ thống, quản lý tài khoản, danh mục, sản phẩm và xem báo cáo thống kê.
  • Khách vãng lai: Người dùng chưa đăng nhập, có thể đăng ký tài khoản, tìm kiếm và xem thông tin sản phẩm.
  • Khách hàng: Thành viên đã đăng nhập, có quyền xem chi tiết sản phẩm, thêm/sửa/xóa giỏ hàng, thanh toán và gửi đánh giá sản phẩm.

2. Trong giai đoạn Conceive (Ý tưởng), những ý tưởng nào đã được các thành viên đề xuất trước khi chọn đề tài Website bán giày?
Có 5 ý tưởng được các thành viên đề xuất độc lập:

  1. Website bán Laptop trực tuyến (Bùi Duy Tân).
  2. Phần mềm bán xe đạp (Trần Phước Minh Châu).
  3. Website bán giày (Bích Văn Điền).
  4. Phần mềm điều khiển từ xa trong nông nghiệp (Võ Hồng Quang).
  5. Quản lý quán cafe (Trần Ngọc Hải).
    Sau quá trình thảo luận và đối chiếu ma trận tiêu chí đánh giá năng lực, Nhóm 2 đã quyết định chọn đề tài "Website bán giày".

3. Bộ công nghệ và hệ quản trị cơ sở dữ liệu nào được nhóm tác giả lựa chọn để xây dựng hệ thống?
Nhóm tác giả lựa chọn hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL Server, kết hợp với ngôn ngữ lập trình C#, nền tảng ASP.NET cho phía máy chủ và HTML, CSS cho giao diện người dùng.

4. Gói chức năng "Giỏ hàng" hỗ trợ những thao tác nghiệp vụ nào và yêu cầu điều kiện gì?
Gói chức năng Giỏ hàng hỗ trợ các thao tác: thêm sản phẩm vào giỏ cùng số lượng chỉ định, chỉnh sửa số lượng sản phẩm trong giỏ và xóa sản phẩm khỏi giỏ hàng (có bước xác nhận OK/Hủy). Điều kiện tiên quyết là người dùng phải đăng nhập tài khoản thành viên trong hệ thống.

5. Cơ sở dữ liệu của hệ thống gồm những bảng dữ liệu chính nào?
Hệ thống thiết kế các bảng dữ liệu gồm: Bảng khách hàng, Bảng quyền đăng nhập, Bảng danh mục, Bảng sản phẩm, Bảng chi tiết đơn đặt hàng và Bảng chi tiết đơn hàng.

Kết luận

Đồ án "Xây dựng Website Bán Giày" của nhóm sinh viên Trường Đại học Duy Tân là một công trình nghiên cứu ứng dụng bám sát quy trình phát triển phần mềm theo chuẩn CDIO. Bằng việc phân tích sâu sắc nhu cầu thực tiễn trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển, đề tài đã xây dựng thành công bộ hồ sơ thiết kế hoàn chỉnh từ kiến trúc chức năng, biểu đồ tương tác UML đến mô hình dữ liệu quan hệ và giao diện prototype. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cao cho sinh viên ngành Công nghệ thông tin trong các học phần phân tích thiết kế hệ thống.