SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯNG YÊN TRƯỜNG THPT ĐỨC HỢP SÁNG KIẾN HÌNH THÀNH VĂN HÓA ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 11A7 TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐỨC HỢP THÔNG QUA XÂY DỰNG MÔ HÌNH TỦ SÁCH LỚP HỌC Lĩnh vực/Môn: Giáo dục tập thể/GDNGLL Nhóm tác giả: - Chủ trì: Nguyễn Thị Kiên Chung - Cộng sự: Hoàng Thị Tươi - Cộng sự: Nguyễn Văn Sơn Nơi công tác: Trường THPT Đức Hợp - Kim Động - Hưng Yên NĂM HỌC 2018 - 2019 1 skkn LÍ LỊCH ĐỀ TÀI 1. Nhóm tác giả: - Chủ trì: Nguyễn Thị Kiên Chung - Cộng sự: Hoàng Thị Tươi - Cộng sự: Nguyễn Văn Sơn 2. Chức vụ: Giáo viên 3. Đơn vị: Trường THPT Đức Hợp, Kim Động, Hưng Yên.
Tên sáng kiến: HÌNH THÀNH VĂN HÓA ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 11A7 TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐỨC HỢP THÔNG QUA XÂY DỰNG MÔ HÌNH TỦ SÁCH LỚP HỌC. Lí do chọn đề tài Văn hóa đọc có vị trí quan trọng trong đời sống của con người. Mặc dù trong những năm gần đây, trước sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của các phương tiện thông tin đại chúng dưới sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại như truyền hình, internet, các thiết bị đọc di động… đọc sách vẫn là phương tiện chủ yếu để con người tiếp nhận thông tin, tri thức, kinh nghiệm xã hội đảm bảo vận hành có hiệu quả các hoạt động khác nhau trong xã hội. Văn hóa đọc, với tư cách văn hóa hành vi của mỗi cá nhân con người, biểu hiện ở khả năng lựa chọn sách, kỹ năng đọc và lĩnh hội sách cũng như cách thức ứng xử với sách báo, là sự thể hiện rõ ràng nhất đặc điểm tâm lý và nhân cách của mỗi cá nhân, được hình thành từ lứa tuổi ấu thơ và phát triển trong suốt cuộc đời con người.
Sự bùng nổ mạnh mẽ của công nghệ thông tin hiện nay đã tác động không nhỏ tới thái độ, cách ứng xử của giới trẻ, nhất là học sinh, sinh viên với tri thức sách vở, hay nói cách khác đó là “văn hóa đọc sách của giới trẻ hiện nay”. Trước khi có các phương tiện nghe nhìn, sách là con đường lớn nhất để con người tiếp cận thông tin, văn hóa, tri thức. Đọc sách là một trong những cách thức giúp con người thư giãn, tích lũy kiến thức, tăng cường khả năng tư duy. Thế nhưng giới trẻ ngày nay có vẻ thờ ơ, lãnh cảm với văn hóa đọc sách, không có thói quen đọc sách, đọc sách không chọn lọc hoặc chạy theo phong trào, còn thiếu nghiêm túc trong việc đọc, không thấy rõ được vai trò quan trọng của việc đọc sách, thậm chí có lối suy nghĩ sai lầm về đọc sách… Văn hóa đọc sách đang đứng trước cơ hội và thách thức.
Cơ hội bởi mỗi người chúng ta đều được tiếp cận với một khối lượng tri thức khổng lồ. Nhưng nó lại tiềm ẩn nguy cơ làm mai một thói quen đọc vốn có bởi sự lấn át của các phương tiện nghe nhìn quá nhiều, quá hấp dẫn. Xu hướng lười đọc sách, ngại đọc sách và mất dần thói quen đọc sách trong học sinh đã và đang là thực trạng đáng báo động. Chính vì vậy, việc phát 3 skkn triển văn hóa đọc để làm phong phú vốn kiến thức cho học sinh là việc làm cần thiết và ý nghĩa.
Phát triển văn hóa đọc thông qua đầu tư phát triển hệ thống tủ sách lớp học được đánh giá như một cách làm hiệu quả, một hình thức giáo dục linh hoạt đổi mới và có thể nhân rộng trong các nhà trường hiện nay Để góp phần hình thành thói quen đọc sách đồng thời với phát huy văn hóa đọc cho học sinh là một việc làm cần thiết hiện nay. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hệ thống thư viện nhà trường còn hạn chế trong hoạt động tuyên truyền, tạo không khí hứng thú cho học sinh với sách. Hơn thế, số lượng đầu sách còn nghèo về số lượng, chất lượng, thể loại… chưa đáp ứng và thu hút học sinh quan tâm, thích thú. Chính vì vây, việc xây dựng và đưa vào hoạt động của tủ sách lớp học là một việc làm cần thiết góp phần hình thành văn hóa đọc cho học sinh.
Đó cũng chính nội dung sáng kiến của chúng tôi đã thực hiện trong năm học 2018 - 2019: “Hình thành văn hóa đọc cho học sinh lớp 11A7 trường trung học phổ thông Đức Hợp thông qua xây dựng mô hình tủ sách lớp học” Hình ảnh khai trương tủ sách và nội quy tủ sách 11A7 4 skkn 2. Ý nghĩa của đề tài Thực hiện sáng kiến “Hình thành văn hóa đọc cho học sinh lớp 11A7 trường trung học phổ thông Đức Hợp thông qua xây dựng mô hình tủ sách lớp học” đã mang lại rất nhiều ý nghĩa với các em học sinh, với nhà trường trong công tác chủ nhiệm, các hoạt động ngoại khóa, rèn luyện kĩ năng sống… Trước hết, với học sinh lớp 11A7, xây dựng và đưa tủ sách vào hoạt động đã mang đến cho các em nhiều trải nghiệm trong việc tìm ý tưởng, phân công nhiệm vụ, lập kế hoạch thực hiện. Tiếp theo, các em sẽ phát huy được tinh thần tự quản, tinh thần đoàn kết khi cùng nhau quản lí, đọc sách, chia sẻ về sách cho chính các bạn của mình. Bằng cách ấy, học sinh lớp 11A7 trường THPT Đức Hợp đã hình thành thói quen niềm đam mê đọc sách một cách tự nhiên.
Đó cũng là cách hình thành văn hóa đọc cho các em bền vững và hiệu quả. Từ việc tổ chức và hoạt động của tủ sách lớp 11A7 sẽ tạo ra những tiền đề cũng như những bài học kinh nghiệm cho công tác chủ nhiệm gắn với mục tiêu hình thành thói quen đọc sách để hình thành văn hóa đọc. Từ mô hình này, trường THPT Đức Hợp có thể nhân rộng thành nhiều mô hình tủ sách với hoạt động thiết thực theo chủ đề, theo câu lạc bộ đọc sách để tạo ra sân chơi trí tuệ cho học sinh. Đọc sách là một thói quen tốt, đặc biệt là đối với các em học sinh.
Duy trì, phát triển văn hóa đọc là cách để giúp các em lĩnh hội các giá trị văn hóa xã hội, phát triển kỹ năng giao tiếp thông tin, tiếp nhận tri thức, hình thành nên nhân cách cho các em. Trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, việc tạo nên những không gian đọc sách trong nhà trường là hoạt động nhiều bổ ích và ý nghĩa. Phát triển văn hóa đọc là một trong những động lực thúc đẩy sự hình thành nên con người mới, những công dân có hiểu biết, có trí tuệ để có thể thích ứng với sự phát triển của xã hội hiện đại. Để tạo cho học sinh có được thói quen tiếp xúc với tri thức mới qua những trang sách, thì việc xây dựng không gian văn hóa đọc trong trường học là hết sức quan trọng.
Ý thức được điều đó, mô hình tủ sách lớp học của lớp 11A7 đã khơi dậy văn hóa đọc trong học sinh, trong 5 skkn đó đặc biệt được chú trọng là đáp ứng nhu cầu đọc sách phù hợp với tâm lí lứa tuổi và nhu cầu học sinh một cách lành mạnh. Có thể nói, trên đây là những ý nghĩa thiết thực mà sáng kiến của chúng tôi thực hiện, nhất là trong bối cảnh bùng nổ của công nghệ thông tin và thiết bị thông minh như hiện nay. Phạm vi sáng kiến - Đối tượng: Học sinh lớp 11A7 - Nội dung nghiên cứu: Văn hóa đọc, hình thành văn hóa đọc cho học sinh lớp 11A7 trường THPT Đức Hợp qua xây dựng mô hình tủ sách lớp học. Phương pháp tiến hành 1.
Cơ sở lí luận và thực tiễn 1. Cơ sở lí luận Thuật ngữ văn hóa đọc đến thời điểm hiện tại chưa có trong mục từ điển, chưa được coi là một định nghĩa hay khái niệm hoàn chỉnh và thống nhất. Trong thời đại bùng nổ thông tin, khoa học kỹ thuật phát triển, văn hóa đọc không chỉ giữ phương thức đọc truyền thống (sách in) mà chuyển sang phương thức hiện đại (đọc trên các thiết bị điện tử máy tính, internet, điện thoại.) đáp ứng được nhu cầu thị hiếu của độc giả trong đó có giới trẻ. Điều này cho thấy văn hóa đọc cần khẳng định vị thế và tầm ảnh hưởng lớn đến xã hội.
Theo Thạc sỹ Bùi Văn Vượng, thuật ngữ văn hóa đọc là đọc sách có văn hóa, hay xây dựng một xã hội đọc sách. Tiến sỹ Lê Văn Viết lại quan niệm đọc ở một mức độ, trình độ nhất định nào đó thì mới được coi là văn hóa đọc.TS nhà ngôn ngữ học Phạm Văn Tình khẳng định: “Văn hóa đọc chính là thái độ, là cách ứng xử của chúng ta đối với tri thức sách vở. Phải biết đọc sao cho hợp lý và bổ ích. Đọc sao cho hợp với quy luật tiếp nhận tri thức”.
Trong hội thảo tại thành phố Hồ Chí Minh (2010) “văn hóa đọc, thực trạng và giải pháp” thì khái niệm “văn hóa đọc” được lý giải theo cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Theo nghĩa rộng, văn hóa đọc là cách ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của các nhà quản lý và các cơ quan quản lý nhà nước; ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của cộng đồng và ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân trong xã hội. Xét từ góc độ cá nhân, 6 skkn văn hóa đọc cần hội tụ đủ 3 yếu tố là thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc. Theo nghĩa hẹp “văn hóa đọc là ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân hình thành nên thói quen đọc, sở thích đọc, kỹ năng đọc.
Các yếu tố này có mối quan hệ mật thiết với nhau cùng bổ sung, bồi đắp cho nhau. Khi cá nhân có những ứng xử, giá trị và chuẩn mực đúng đắn, lành mạnh sẽ hình thành thói quen đọc, sở thích đọc, kỹ năng đọc lành mạnh. Còn Giáo sư Chu Hảo trong hội thảo “sách và chấn hưng giáo dục” có nhắc đến ba yếu tố cấu thành nên văn hóa đọc là thói quen đọc, phương pháp chọn sách và kỹ năng đọc. Ông cho rằng, cả ba yếu tố này luôn bổ trợ cho nhau và chỉ hình thành khi mỗi độc giả được huấn luyện từ lúc nhỏ.
Để đáp ứng những yêu cầu này, chỉ có để học sinh được thường xuyên nhìn thấy sách mỗi ngày. Điều đó chỉ có thể thực hiện được khi tủ sách được đặt ngay tại mỗi lớp học. Như vậy, văn hóa đọc đã vượt lên khái niệm đọc đơn thuần, nó hướng đến giá trị nghệ thuật đích thực, hướng đến các ứng xử, giá trị và chuẩn mực thẩm mỹ của công chúng. Cơ sở thực tiễn 1.