phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo. Luận văn gồm 3 chương, 7 tiết: Chƣơng 1: Đảng bộ huyện Quảng Xương lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở từ năm 1991 đến năm 2000. Chƣơng 2: Đảng bộ huyện Quảng Xương lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở từ năm 2001 đến năm 2010. Chƣơng 3: Thành tựu, hạn chế và bài học kinh nghiệm.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 ĐẢNG BỘ HUYỆN QUẢNG XƢƠNG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2000 1. Cơ sở của việc xây dựng đời sống văn hóa trên địa bàn huyện Quảng Xƣơng 1. Khái niệm văn hóa và đời sống văn hóa 1. Khái niệm văn hóa * Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về văn hóa Chủ nghĩa Mác-Lênin quan niệm người ta sinh ra ăn, mặc, ở trước rồi mới hát, múa, vẽ, viết và bàn triết lý sau.
Kinh tế là nền tảng của một xã hội, là hạ tầng cơ sở. Chính trị pháp luật, văn hoá là những cái được xây dựng trên nền tảng đó, là thượng tầng kiến trúc của xã hội. Mác, Ănghen, Lênin là những người thầy, những lãnh tụ vĩ đại của giai cấp công nhân đã làm một cuộc cách mạng thực sự trong vũ trụ quan, xây dựng một học thuyết mới về văn hoá. Chủ nghĩa Mác-Lênin cho rằng văn hoá bao gồm mọi sinh hoạt của con người, nó không chỉ hạn chế trong lĩnh vực tư tưởng, đời sống tinh thần của xã hội.
Văn hoá là tất cả những gì con người xây dựng nên, tất cả những thành tích của loài người về mặt sản xuất, xã hội và tinh thần. Lênin đã đưa ra quan điểm được coi như một định nghĩa về văn hoá và xây dựng nền văn hoá mới: “Nền văn hoá vô sản không phải từ trên trời rơi xuống, nó không phải do những người tự cho mình là chuyên gia về văn hoá vô sản bịa ra. Tất cả cái đó là hoàn toàn nhảm nhí. Nền văn hoá vô sản phải là sự phát triển hợp quy luật của cái vốn kiến thức mà loài người đã tạo ra dưới ách áp bức của xã hội tư bản, của xã hội địa chủ, của xã hội quan liêu” [42, tr.
Từ đó Lênin khẳng định: “Tất cả những con đường lớn nhỏ đó đã và đang tiếp tục đưa tới nền văn hoá vô sản, cũng hệt như khoa kinh tế chính trị 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com do mác xây dựng lại đã chỉ ra cho ta thấy xã hội loài người tiến lên đấu tranh giai cấp, tiến lên bước đầu của cuộc cách vô sản” [42, tr. Những quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin là những phác thảo cơ bản về nền văn hoá mới mang nội dung và đại diện cho giai cấp công nhân. Nền văn hoá đó có truyền thống từ lâu đời, là tinh hoa của mỗi dân tộc và toàn nhân loại. * Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa Cùng những tư tưởng vĩ đại của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đã và đang chiếu sáng con đường chúng ta đi.
Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin vào cách mạng Việt Nam, trong đó có lĩnh vực văn hoá, văn nghệ. Hồ Chí Minh có cách nhìn nhận sâu sắc về văn hoá: “… Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, nghệ thuật, văn học… những công cụ sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc, ở và các phương tiện sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá. Văn hoá là sự tổng hợp mọi phương thức sinh hoạt cùng với những nhu cầu đời sống, những đòi hỏi của sự sinh tồn” [44, tr.
Người cũng đã nêu: “Năm điểm lớn xây dựng nền văn hoá dân tộc 1. Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự cường 2. Xây dựng luân lý: Biết hy sinh mình cho quần chúng 3. Xây dựng xã hội: Một sự nghiệp có liên quan tới phúc lợi nhân dân và xã hội.
Xây dựng chính trị: dân quyền 5. Xây dựng kinh tế” [44, tr. Nhận thức được tầm quan trọng của văn hoá, vì vậy sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động phong trào xây dựng đời sống văn hoá mới (1/1946). Tháng 4/1946, Người ký sắc lệnh thành 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lập Uỷ ban trung ương vận động đời sống mới.
Đến tháng 3/1947, Người viết cuốn sách “Đời sống mới” để hướng dẫn việc xây dựng đời sống mới trong các tầng lớp nhân dân, trong toàn bộ xã hội. Khái niệm “Đời sống mới” được Hồ Chí Minh nêu ra bao gồm cả đạo đức mới, lối sống mới và nếp sống mới. Trong đạo đức mới “nêu cao và thực hành Cần, Kiệm, Liêm, Chính tức là nhen lửa cho đời sống mới”. Lối sống mới (lối sống mà Hồ Chí Minh xây dựng cho mọi người được thể hiện ngay ở bản thân của Người), trước hết là lối sống có lý tưởng, có đạo đức.
Đó còn là lối sống văn minh, tiên tiến, kết hợp hài hoà truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa văn hoá nhân loại. Quá trình xây dựng lối sống mới cũng là quá trình làm cho thói quen ở mỗi người thành phong tục tập quán của cả cộng đồng, trong phạm vi một địa phương hay mở rộng ra cả nước. Nếp sống mới mà chúng ta xây dựng phải kế thừa những truyền thống tinh thần tốt đẹp, những thuần phong mỹ tục lâu đời của nhân dân: “Đời sống mới không phải cái gì cũ cũng phải bỏ hết, không phải cái gì cũng làm mới. Cái gì cũ mà xấu, thì phải bỏ.
Thí dụ: ta phải bỏ hết tính lười biếng tham lam… Cái gì cũ mà không xấu, nhưng phiền phức thì phải sửa đổi lại cho hợp lý. Thí dụ: Đơm cúng, cưới hỏi quá xa xỉ ta phải giảm bớt đi. Cái gì cũ mà tốt thì ta phát triển thêm. Thí dụ: ta phải tương thân tương ái, tận trung với nước tận hiếu với dân hơn khi trước.
Cái gì mới mà hay, thì ta phải làm. Thí dụ: ăn ở cho hợp vệ sinh làm việc cho nó ngăn nắp” [45, tr. Như vậy việc xây dựng đời sống mới đã được Hồ Chí Minh nêu ra từ rất sớm, bao gồm vấn đề lối sống, nếp sống, phong cách sống, chất lượng sống,. Quan điểm xây dựng đời sống mới thực sự là quan điểm rất độc đáo của Hồ Chí Minh về văn hoá.
Văn hoá là bộ mặt tinh thần của xã hội, nhưng bộ mặt tinh thần ấy không phải cái gì cao siêu, trừu tượng mà lại được thể hiện ra ngay trong cuộc sống hàng ngày của mỗi người, rất dễ hiểu, dễ thấy. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quan niệm về đời sống văn hóa * Khái niệm Đời sống văn hóa là một bộ phận của đời sống xã hội, mà đời sống xã hội là một phức hợp những hoạt động sống của con người, nhằm đáp ứng nhu cầu tinh thần và vật chất. Nhu cầu vật chất được đáp ứng làm cho con người tồn tại như một thực thể sinh học, nhu cầu tinh thần giúp con người tồn tại như một thực thể xã hội, tức nhân cách văn hóa.
Hai nhu cầu cơ bản này xuất hiện ngay khi con người hình thành về mặt giống loài, tức là từ buổi bình minh của xã hội loài người. Khi xã hội phát triển đến mức độ cao, đạt tới trình độ khác nhau của nền văn minh thì những nhu cầu cũng đạt tới trình độ tương ứng. Từ hai nhu cầu cơ bản trên của con người đã hình thành nhu cầu văn hóa. Nhu cầu văn hóa là biểu hiện của nhu cầu tinh thần, nhưng nó không đồng nhất với nhu cầu tinh thần, chỉ có các bộ phận nhu cầu tinh thần hướng tới giá trị cao cả, và sự đáp ứng nhu cầu này góp phần phát triển con người theo hướng nhân bản hóa thì mới xem là nhu cầu văn hóa.
Nhu cầu văn hóa không phải là cái nhất thành bất biến, mà nó có tính năng động và phát triển. Đáp ứng nhu cầu văn hóa cững phải năng động và thường xuyên đổi mới chất lượng. Các hoạt động nhằm vào sự đáp ứng nhu cầu văn hóa của con người được gọi là hoạt động văn hóa. Đơn vị cơ sở là một hình thức tổ chức cơ bản của xã hội, là địa bàn mà nơi đó cộng đồng dân cư liên kết với nhau trong sinh hoạt về đời sống vật chất và đời sống tinh thần, có địa bàn sống ổn định và tổ chức hành chính ổn định.
Xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở là một quá trình bao gồm toàn thể các hoạt động sống của con người nhằm làm thỏa mãn nhu cầu tinh thần, hướng con người đến các giá trị chân, thiện, mỹ, và nhân văn. * Vai trò của công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở Đơn vị cơ sở là nơi quần chúng lao động hàng ngày, cũng là nơi tổ chức cho nhân dân thực hiện mọi nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ công dân, nơi 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tổ chức đời sống trực tiếp cho nhân dân. Mọi nhiệm vụ do trung ương đề ra chưa đến cơ sở tổ chức cho nhân dân thì nhiệm vụ đó không thể hoàn thành. Với phương châm “hướng về cơ sở”, quán triệt và tổ chức để nhân dân thấm nhuần và thực hiện nghị quyết của Đảng tại cơ sở chính là mục tiêu cuối cùng của việc đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống.
Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là xây dựng đời sống văn hóa ngay trong cuộc sống hàng ngày của nhân dân. Đó là xây dựng đời sống văn hóa cho từng cá nhân thành viên của các đơn vị cơ sở và cho chính các đơn vị cơ sở. Vì vậy hoạt động xây dựng đời sống văn hóa cơ sở có hai chiều tác động: một mặt đưa những giá trị văn hóa cao tới quần chúng nhân dân, làm cho quần chúng nhân dân tiếp cận được với những giá trị đó. Mặt khác cần phải động viên, tổ chức phát động quần chúng nhân dân tham gia hoạt động sáng tạo, trao đổi văn hóa.
Bộ Văn hóa - Thông tin coi xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là một trong những trọng tâm công tác của ngành mình. Đây không chỉ là chủ trương chiến lược lâu dài mà còn mang tính thời sự và cấp bách.