phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, kết cấu của luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận về xây dựng đội ngũ CBCC cấp cơ sở. Chƣơng 2: Thực trạng công tác xây dựng đội ngũ CBCC cấp cơ sở trên địa bàn huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định. Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng, giải pháp và một số đề xuất để xây dựng đội ngũ CBCC cấp cơ sở trên địa bàn huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định trong thời gian tới. 10 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ 1.
Khái niệm, vị trí, vai trò, đặc điểm CBCC cấp cơ sở 1. Khái niệm CBCC cấp cơ sở 1. Khái niệm cán bộ Cán bộ là một khái niệm cho đến nay vẫn có rất nhiều các quan niệm, ý kiến khác nhau về khái niệm thế nào là cán bộ. Trong bài nói chuyện với cán bộ tỉnh Thanh Hóa, Bác nói: “Cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy.
Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn bộ máy cũng tê liệt. Cán bộ là những ngƣời đem chính sách của Chính phủ, của Đoàn thể thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực hiện đƣợc” [30, tr. Trong tác phẩm sửa đổi lối làm việc, Ngƣời viết: “Cán bộ là những ngƣời đem chính sách của Đảng, Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành. Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cho Đảng, cho chính phủ rõ, để đặt chính sách cho đúng” [27, tr.
Trong cuốn Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc của tác giả Nguyễn Phú Trọng và Trần Xuân Sầm đồng chủ biên có viết “Ở nƣớc ta, theo cách hiểu thông thƣờng cán bộ đƣợc coi là tất cả những ngƣời thoát ly, làm việc trong bộ máy chính quyền, Đảng, đoàn thể, quân đội. Trong quan niệm hành chính cán bộ đƣợc coi nhƣ những ngƣời có mức lƣơng từ cán sự (cũ) trở lên, để phân biệt với nhân viên có mức lƣơng thấp hơn cán sự một” [37, tr. Nhƣ vậy theo quan niệm chung nhất, “cán bộ là khái niệm chỉ những ngƣời có chức vụ, vai trò và cƣơng vị trong một tổ chức, có tác động, ảnh hƣởng đến hoạt động của tổ chức và các quan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, điều 11 hành, góp phần định hƣớng sự phát triển của tổ chức” [37, tr. Theo Luật Cán bộ, công chức năm 2008: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [41].
Cũng theo Luật cán bộ, công chức năm 2008, “Cán bộ xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) là công dân Việt Nam, được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực HĐND, UBND, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [41]. Khái niệm CBCC cấp cơ sở Cán bộ lãnh đạo chủ chốt: “Đó là những ngƣời đứng đầu quan trọng nhất, có chức vụ cao nhất trong một tập thể, có quyền ra những quyết định và chủ trƣơng, có trách nhiệm và quyền điều hành một tập thể, một đơn vị, một tổ chức, để thực hiện những nhiệm vụ của tập thể hoặc tổ chức ấy, thậm chí có thể chi phối, dẫn dắt toàn bộ hoạt động của một tổ chức nhất định” [37, tr. Nhƣ vậy, từ khái niệm nêu trên, có thể thấy cán bộ chủ chốt có một số đặc trƣng cơ bản sau: - Thứ nhất, CBCC là ngƣời có vị trí quan trọng, giữ vai trò quyết định trong việc đề ra phƣơng hƣớng, nhiệm vụ, mục tiêu cũng nhƣ phƣơng thức, phƣơng pháp công tác; họ là ngƣời đề ra các quyết định và tổ chức thực hiện các quyết định của cấp mình hoặc của cấp trên giao phó. Trong quá trình tổ chức thực hiện các quyết định, họ đồng thời cũng là ngƣời kiểm tra, giám sát, đôn đốc việc thực hiện các quyết định đó nhằm kịp thời bổ sung, chấn chỉnh, 12 điều chỉnh các quyết định để phù hợp với tình hình thực tế, mang lại hiệu quả cao trong quá trình thực hiện các quyết định.
Qua đó có thể đánh giá đƣợc các quyết định đó là đúng hay sai, có phù hợp với thực tiễn không nhằm rút ra bài học kinh nghiệm, tổng kết thực tiễn để tiếp tục bổ sung, điều chỉnh, hoàn chỉnh lý luận hoặc đƣa ra quyết định mới để phát triển địa phƣơng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. - Thứ hai, CBCC là ngƣời giữ vị trí, vai trò quan trọng trong việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân ở cơ sở, là ngƣời tập hợp, phát huy sức mạnh của nhân dân ở cơ sở, huy động mọi nguồn lực của quần chúng nhân dân để thực hiện các nhiệm vụ chính trị ở địa phƣơng, xây dựng địa phƣơng vững mạnh về tƣ tƣởng, chính trị, kinh tế, quốc phòng - an ninh…nhằm xây dựng nội bộ địa phƣơng vững mạnh. - Thứ ba, CBCC là những ngƣời đại diện cho một tổ chức, một tập thể.và giữ một chức vụ quan trọng trong các cơ quan Đảng, chính quyền (cấp trƣởng và cấp phó - do bầu cử hoặc bổ nhiệm mà có); các đoàn thể chính trị - xã hội (cấp trƣởng - do bầu cử hoặc bổ nhiệm) và phải chịu trách nhiệm trƣớc cấp trên và cấp mình về mọi hoạt động của tổ chức, tập thể hoặc của lĩnh vực mà mình phụ trách. Chính quyền cấp cơ sở là cấp cuối cùng trong hệ thống hành chính.
Là bộ máy lãnh đạo quản lý gần dân nhất, sát dân nhất, hệ thống chính trị cấp cơ sở là nền tảng của hệ thống chính trị, là nơi trực tiếp thực hiện chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc. Nhƣ vậy từ khái niệm cán bộ lãnh đạo chủ chốt nêu trên, có thể hiểu: CBCC cấp cơ sở là những người đứng đầu giữ vị trí quyết định trong các cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị ở cấp cơ sở. Từ những nhận thức trên, trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này, tác giả luận văn xin đề cập đến đội ngũ CBCC cấp cơ sở ở huyện Vĩnh Thạnh, 13 tỉnh Bình Định bao gồm các chức danh: Bí thƣ và Phó Bí thƣ Đảng ủy; Chủ tịch và Phó Chủ tịch UBND; Chủ tịch và Phó Chủ tịch HĐND; Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ; Chủ tịch Hội Cựu chiến binh; Bí thƣ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Chủ tịch Hội Nông dân. Vị trí, vai trò của CBCC cấp cơ sở CBCC cấp cơ sở là những ngƣời đứng đầu giữ vị trí quyết định trong các cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị ở cấp cơ sở.
Do đó, họ có vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong hệ thống chính trị cấp cơ sở. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “…Cốt cán không những là cái khâu liên hệ, mà lại là cái kho dồi dào cho Đảng lấy thêm lực lƣợng mới. nếu cốt cán đƣợc phát triển và củng cố, thì Đảng sẽ phát triển và củng cố. Nếu không có cốt cán, thì Đảng sẽ khô héo” [40, tr.
CBCC chính là những ngƣời trực tiếp thực hiện và đƣa chủ trƣơng, đƣờng lối, Nghị quyết của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc đến với nhân dân, tuyên truyền, vận động và tổ chức nhân dân thực hiện. Trong những năm qua, thực hiện Nghị quyết Trung ƣơng 5 khóa IX “Về đổi mới và nâng cao chất lƣợng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phƣờng, thị trấn”, cùng với sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phƣơng, đội ngũ cán bộ nói chung và CBCC cấp cơ sở nói riêng đã phát triển lớn về số lƣợng, mạnh về chất lƣợng. Đội ngũ CBCC cấp cơ sở đã đƣợc đào tạo bài bản và nâng cao cả về trình độ chuyên môn, lý luận chính trị lẫn về năng lực lãnh đạo, chính vì vậy mà đội ngũ CBCC cấp cơ sở đã hoạt động đúng chuyên môn, vị trí công tác và mạng lại hiệu quả tƣơng đối cao trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo ở địa phƣơng. Từ sau khi có Nghị định số 114/2003/NĐ-CP ngày 10/10/2003 của 14 Chính phủ; Quyết định số 04/2004/QĐ-BNV của Bộ Nội vụ; Luật Cán bộ, công chức năm 2008; Luật Viên chức năm 2010; Nghị định số 112/2011/NĐ- CP ngày 05/12/2011 của Chính phủ; Nghị định số 34/2019/NĐ-CP ngày 24/4/2019 của Chính phủ; Nghị định số 112/2020/NĐ-CP ngày 18/9/2020 của Chính phủ thì đội ngũ CBCC cấp cơ sở không ngừng đƣợc kiện toàn, củng cố trên tất cả các mặt, đội ngũ CBCC cấp cơ sở đƣợc rèn luyện, trau dồi về chuyên môn, về lý luận chính trị, có bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn tin tƣởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý, điều hành của Nhà nƣớc; có phẩm chất đạo đức tốt, có lối sống trong sáng, lành mạnh; có ý thức tổ chức kỷ luật cao và có tinh thần trách nhiệm trong công việc, góp phần làm cho bộ máy hành chính Nhà nƣớc nói chung và bộ máy hành chính Nhà nƣớc cấp cơ sở nói riêng hoạt động hiệu lực, hiệu quả và có những chuyển biến tích cực, đáng ghi nhận.
Vai trò tích cực của CBCC cấp cơ sở ngày càng đƣợc khẳng định, điều đó đƣợc thể hiện ở những điểm chủ yếu sau: - Thứ nhất, việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ở cơ sở. CBCC cấp cơ sở chính là ngƣời thay mặt Đảng, Nhà nƣớc trực tiếp quản lý, lãnh đạo và điều hành các hoạt động ở cơ sở đến với nhân dân; là ngƣời trực tiếp quản lý xã hội nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, chăm lo đời sống vật chất tinh thần của nhân dân. Hầu hết, các chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc từ Trung ƣơng đến địa phƣơng đƣợc đƣa ra đều hƣớng đến đảm bảo lợi ích cho nhân dân, vì nhân dân.