CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG BỘ MÁY KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG DOANH NGHIỆP 1. Kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp 1. Khái niệm, chức năng, vai trò của kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp 1. Khái niệm kiểm toán nội bộ Hiện nay có nhiều định nghĩa khác nhau về kiểm toán nội bộ, đó là: Theo IIA, kiểm toán nội bộ được định nghĩa: “… là một hoạt động độc lập, đảm bảo các mục tiêu và các hoạt động tư vấn, được thiết kế để gia tăng giá trị và cải thiện các hoạt động của một tổ chức.
Kiểm toán nội bộ giúp cho tổ chức thực hiện các mục tiêu của mình bằng cách tiếp cận hệ thống, nguyên tắc để đánh giá và cải thiện hiệu năng trong quản lý rủi ro, hoạt động kiểm soát và các quá trình quản lý”. Trong định nghĩa này, kiểm toán nội bộ có vai trò thực hiện chức năng tư vấn nhằm xác định rủi ro phù hợp với mục tiêu của hoạt động kiểm toán và cảnh báo về sự tồn tại của những rủi ro quan trọng khác, và đánh giá hiệu lực nhằm góp phần cải thiện quá trình quản trị rủi ro. Theo Viện Kiểm tra viên và Kiểm soát viên nội bộ của Pháp (IFACI) định nghĩa: “Kiểm toán nội bộ là việc xem xét định kì những công cụ mà lãnh đạo đang sử dụng để kiểm soát và quản lý đơn vị”. Trong định nghĩa, kiểm toán nội bộ được thực hiện bởi một bộ phận thuộc cấp lãnh đạo của đơn vị và độc lập với các bộ phận khác.
Theo Nghị định 05/2019/NĐ-CP về kiểm toán nội bộ, định nghĩa: “Kiểm toán nội bộ là việc kiểm tra, đánh giá, giám sát về tính đầy đủ, thích hợp và tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ”. Theo Phan Trung Kiên (2015), định nghĩa: Kiểm toán nội bộ là một chức năng đánh giá độc lập, có hệ thống về các hoạt động khác nhau và hoạt động kiểm soát trong phạm vi một tổ chức như là một sự trợ giúp cho nhà quản lý trên các khía cạnh: Độ tin cậy của thông tin tài chính và thông tin về các hoạt động trong đơn vị; Về khả năng nhận diện và làm giảm các rủi ro đối với tổ chức; Về việc chấp hành luật pháp, các chính sách và quy định của tổ chức; Về việc thực hiện các chuẩn mực; Về tính tiết kiệm và hiệu quả trong sử dụng sử dụng nguồn 6 luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep lực; Về kết quả đạt được trong quan hệ với các mục tiêu của tổ chức”. Trong định nghĩa này, phạm vi của kiểm toán nội bộ có sự chuyển hướng từ kiểm toán truyền thống sang kiểm toán hoạt động theo yêu cầu quản lý. Hoạt động kiểm toán nội bộ theo đó cũng được tiến hành một cách chủ động hơn.
Nói tóm lại, bản chất kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp là một chức năng thẩm định độc lập được thiết lập trong một tổ chức nhằm kiểm tra, đánh giá và đề xuất những cải tiến đối với các hoạt động của tổ chức như là một hoạt động phục vụ tổ chức. Từ những khái niệm trên, có thể hiểu bộ phận kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp là: “một bộ phận độc lập trong doanh nghiệp, thực hiện hoạt động kiểm tra, kiểm soát, giám sát, đánh giá đối với mọi hoạt động của tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức, giúp tổ chức đạt được các mục tiêu đề ra thông qua việc áp dụng các phương pháp có hệ thống và các quy tắc nhất định. Chức năng của kiểm toán nội bộ” Chức năng của kiểm toán nội bộ được thể hiện ở một số khía cạnh sau: Một là, kiểm toán nội bộ có chức năng kiểm tra các hoạt động trong doanh nghiệp. Chức năng này thể hiện vai trò phát hiện những những rủi ro có thể xảy ra trong quá trình thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp xuất phát từ những yếu tố khách quan bên ngoài doanh nghiệp hoặc do những yếu tố chủ quan thuộc về nội bộ doanh nghiệp.
Kiểm toán nội bộ có thể tiến hành kiểm tra toàn diện toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp bao gồm kiểm tra báo cáo tài chính, kiểm tra hoạt động của các bộ phận chuyên môn, nghiệp vụ bao gồm cả hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp đó. Hai là, kiểm toán nội bộ có chức năng đo lường và đánh giá độ tin cậy, tính khách quan của thông tin tài chính và thông tin của các hoạt động khác nhau trong tổ chức. Đồng thời, kiểm toán đánh giá tính kinh tế và hiệu quả trong sử dụng các nguồn lực, đánh giá hoạt động và chương trình nhằm khẳng định những kết quả phù hợp với mục tiêu, mục đích đã được xây dựng; đánh giá những hệ thống được thiết lập trong tổ chức để đảm bảo sự tuân thủ của các hoạt động với kế hoạch, thủ tục, luật pháp. 7 luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep do an to nghiep docx 123docz luan van hay luan van tot nghiep Ba là, kiểm toán nội bộ có chức năng tư vấn cho cấp lãnh đạo của doanh nghiệp trong điều hành, quản lý doanh nghiệp.
Thông qua việc kiểm tra, đánh giá các hoạt động của doanh nghiệp, kiểm toán viên nội bộ sẽ đưa ra những đề xuất mang tính định hướng về sự thay đổi, cải tiến hay điều chỉnh nội dung, cách thức hoạt động của doanh nghiệp nhằm góp phần thực hiện các mục tiêu đã đề ra. Vai trò của kiểm toán nội bộ Kiểm toán nội bộ đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của doanh nghiệp. Vai trò của kiểm toán nội bộ được thể hiện cụ thể ở các khía cạnh sau: Thứ nhất, kiểm toán nội bộ giữ vai trò là phương thức quản lý hiệu nhằm hỗ trợ việc thực hiện trách nhiệm của nhà quản lý. Nhà quản lý ở các cấp độ khác nhau thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn của mình với mức độ trách nhiệm khác nhau.
Công việc quản lý thường được tiến hành theo nguyên tắc quản lý cấp dưới luôn phải báo cáo công việc cho cấp quản lý cao. Tuy nhiên, các báo cáo này thường được thực hiện theo cách nhìn nhận của người quản lý cấp dưới chứ không theo cách nhìn nhận của nhà quản lý cấp cao. Hơn nữa, xung đột về lợi ích tiềm ẩn trong bản thân mối quan hệ giữa chủ sở hữu với người quản lý, giữa nhà quản lý cấp cao với cấp thấp hơn dẫn đến việc quản lý cấp thấp hơn luôn không báo cáo một cách toàn diện về công việc thực hiện. Vì vậy, chủ sở hữu hoặc các nhà quản lý cấp cao cần phải có một người đóng vai trò là "người tham mưu” nhằm mục đích đánh giá về quy trình thực hiện, thủ tục kiểm soát và hiệu quả hoạt động.
Người tham mưu đó không ai khác chính là các kiểm toán viên nội bộ. Kiểm toán viên nội bộ được coi như một trợ lý nhằm hỗ trợ về mặt trách nhiệm cho các nhà quản lý ở tất cả các cấp độ quản lý khác nhau. Thứ hai, kiểm toán viên nội bộ là phương thức giúp phát hiện và cải tiến những điểm yếu trong hệ thống quản lý của doanh nghiệp. Thông qua phương thức này, Ban giám đốc và Hội đồng quản trị có thể kiểm soát hoạt động tốt hơn, quản lý rủi ro tốt hơn.
Kiểm toán nội bộ luôn phải đánh giá tính hiệu quả của hoạt động và đánh giá năng lực của nhà quản lý trong từng hoạt động. Kiểm toán nội bộ được coi như một nhà quan sát mà trong từng bước đi của doanh nghiệp, kiểm toán nội bộ chỉ ra những kết quả cũng những hạn chế trong hệ thống quản lý và đưa ra các đề xuất nhằm hoàn thiện.