PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài: Trẻ em Mầm non là tƣơng lai của đất nƣớc, đất nƣớc có giàu mạnh, phồn vinh là nhờ vào thế hệ trẻ. Chính vì vậy phải chăm sóc giáo dục trẻ thật tốt ngay từ khi trẻ còn ở độ tuổi Mầm non. Ngƣời giáo viên Mầm non ngoài việc hƣớng dẫn cho trẻ vui chơi, cho ăn, cho ngủ, giáo dục trẻ trở thành những đứa trẻ lễ phép và ngoan ngoãn thôi thì chƣa đủ, mà nhiệm vụ của ngƣời giáo viên Mầm non còn phải chú trọng đến việc giáo dục kĩ năng sống, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ.
Trẻ 4-5 tuổi là giai đoạn cuối của tuổi mẫu giáo nhỡ. Giai đoạn này là bƣớc đệm quan trọng cho trẻ trƣớc khi đến trƣờng, với sự phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tƣ duy cũng nhƣ ngôn ngữ. Tuy nhiên tất cả các kĩ năng của trẻ chỉ dừng lại ở điểm khởi đầu và mới xuất hiện. Với sự phát triển tâm lý còn non nớt ở tuổi mẫu giáo nhỡ , những kỹ năng đó trở nên thiếu ổn định và dễ mất đi nếu không đƣợc rèn giũa thƣờng xuyên để trở thành một định hình động lực của chính bản thân trẻ.
Do vậy việc phòng tránh tai nạn gây thƣơng tích cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo sẽ tạo nên nền tảng vững chắc cho các em để nhanh chóng thích nghi với môi trƣờng mới. C ng với sự lớn lên về tầm vóc, kích thƣớc của cơ thể, trẻ dần phải tham gia vào các nhiệm vụ trong lớp, trong trƣờng và ở gia đình. Những mối quan hệ xã hội đƣợc mở rộng, để thích ứng với sự phát triển đó, những kĩ năng xã hội của trẻ cũng dần đƣợc hình thành từ lời nói, cử chỉ, điệu bộ đến những sự biểu hiện xúc cảm tình cảm của bản thân để ph hợp với các chu n mực của xã hội. Có những tình huống mà trẻ chƣa đáp ứng đƣợc do thiếu các kĩ năng, trẻ sẽ phải học h i và thích nghi để trang bị cho mình những kĩ năng giải quyết tƣơng ứng.
Để góp phần cho trẻ điều quan trọng là chúng ta tạo đƣợc môi trƣờng giáo dục cho trẻ. Đối với đứa trẻ khi biết cách xử lý các tình huống là rất cần thiết nếu không có trẻ sẽ bị tác động rất lớn sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động sinh hoạt hàng ngày cho đứa trẻ sau này. 2 Bài tập tình huống chính là một trong những hoạt động để trẻ đối diện thực hành, trải nghiệm, xử lý tình huống xảy ra trong thực tế,trẻ sẽ vận dụng những phòng tránh đã đƣợc biết vào trong những bài tập tình huống mà cô đƣa ra cho trẻ. Từ đó trẻ tích lũy cho mình những kỹ năng, những kinh nghiệm và cách cƣ xử cũng nhƣ hành xử khi chính bản thân trẻ gặp phải tình huống nhƣ vậy.
Trên thực tế hiện nay mặc d giáo viên đã quan tâm đến việc phòng tránh cho trẻ qua nhiều hình thức nhƣ tích hợp thông qua các hoạt động trong chế độ sinh hoạt hàng ngày thông qua hoạt động tham quan, trải nghiệm, thực tế,.tuy nhiên việc xây dựng các bài tập tình huống nhằm giúp trẻ thực hành , rèn luyện các kĩ năng sống vẫn chƣa đƣợc khai thác. Thực tế hàng ngày trẻ em tiếp xúc, đƣợc tham gia rất nhiều hoạt động trong trƣờng, cũng nhƣ mọi nơi trong lớp ; Hay nói cách khác là nhu cầu học tập của trẻ em là học tập và vui chơi ở mọi nơi. Nhƣng trẻ chỉ biết rằng chơi theo cách của mình, điều này rất nguy hại bởi trẻ chƣa hiểu hết đƣợc các mối nguy hại đến bản thân. Chính vì vậy, một trong những nhiệm vụ quan trọng của trƣờng mầm non là trang bị cho trẻ đầy đủ các kiến thức phòng tránh tai nạn thƣơng tích.
Vì vậy, chúng tôi đã lựa chọn đề tài “Xây dựng bài tập tình huống nhằm phòng tránh tai nạn gây thương tích cho trẻ 4-5 tuổi ” với mục đích để trẻ đƣợc thực hành, tự mình giải quyết các bài tập tình huống và tự mình rút ra đƣợc những bài học cần thiết cho bản thân dƣới sự hỗ trợ và giúp đỡ của cô giáo. Mục đích của đề tài Nghiên cứu một số bài tập tình huống nhằm phòng tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ 4-5 tuổi”. Từ đó, giúp trẻ có khả năng tự tránh đƣợc các tai nạn thƣơng tích và góp phần giảm t lệ trẻ bị tai nạn thƣơng tích trong trƣờng mầm non. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ối tư ng nghi n cứu 3 Các bài tập tình huống phòng tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ trong trƣờng mầm non cho trẻ 4-5 tuổi.
2 Khách thể nghi n cứu Đề tài nghiên cứu trẻ 4-5 tuổi tại trƣờng 2 mầm non trên thành phố Việt Trì – tỉnh Phú Thọ 4. Phƣơng pháp nghiên cứu 4 Nhóm phương pháp nghi n cứu lý luận Sử dụng phƣơng pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc làm cơ sở lý luận cho đề tài. 4 2 Nhóm phương pháp nghi n cứu thực tiễn 4. Phƣơng pháp quan sát Quan sát trẻ trong quá trình hoạt động, trong đó đặc biệt chú ý đến cách ứng phó với các tình huống dễ gây TNTT của trẻ 4-5 tuổi ở trƣờng MN.
Quan sát những thay đổi về KN phòng, tránh TNTT của trẻ khi có tác động sƣ phạm. Quan sát GV sử dụng các bài tập để phòng tránh TNTT cho trẻ 4-5 tuổi, học tập kinh nghiệm, phát hiện khó khăn, thuận lợi và những hạn chế của họ. Phƣơng pháp điều tra Sử dụng phiếu điều tra GV, kết hợp ph ng vấn trực tiếp nhằm tìm hiểu nhận thức, nhằm phòng tránh TNTT cho trẻ 4-5 tuổi. Sử dụng bài tập đo nhằm đánh giá mức độ nhằm phòng tránh TNTT của trẻ 4-5 tuổi.
Phƣơng pháp phỏng vấn sâu Ph ng vấn, trao đổi với cán bộ quản lý, GV nhằm tìm hiểu thêm về thực trạng sử dụng các bài tập tình huống nhằm phòng tránh tai nạn thƣơng tích , giáo dục cho trẻ 4-5 tuổi ở trƣờng mầm non.4 Phƣơng pháp trò chuyện Đàm thoại, trò chuyện với trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi để tìm hiểu về mức xây dựng bài tập tình huống nhằm phòng tránh TNTT của trẻ; những thuận lợi, 4 khó khăn mà trẻ gặp phải trong quá trình thực hiện bài tập tình huống này .5 Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm Thực nghiệm các bài tập tình huống nhằm phòng tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ 4-5 tuổi đã xây dựng các bài tập nhằm khẳng định hiệu quả và tính khả thi của các bài tập đã xây dựng và sự đúng đắn của giả thuyết khoa học, qua kỹ thuật chọn mẫu thực nghiệm và mẫu đối chứng tƣơng đƣơng, so sánh đầu vào và đầu ra của mẫu thực nghiệm. 4 Phương pháp xử lý số liệu Sử dụng một số công thức thống kê toán học để xử lý các số liệu thu đƣợc từ khảo sát thực trạng và thực nghiệm làm căn cứ đánh kết quả nghiên cứu. Cấu trúc của khóa luận Phần nội dung gồm 3 chƣơng Chƣơng I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài Chƣơng II : Xây dựng bài tập tình huống phòng tránh tai nạn thƣơng thƣơng tích cho trẻ 4-5 ở trƣờng mầm non Chƣơng III : Thực nghiệm sƣ phạm một số bài tập tình huống nhằm phòng tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ 4-5 tuổi 5 PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.
Các công trình nghi n cứu ở tr n thế giới Nghiên cứu về việc phòng tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ mẫu giáo đƣợc đề cập đến theo 2 hƣớng nghiên cứu. - * Hƣớng 1: Nghiên cứu phòng tránh tai nạn thƣơng tích trong chƣơng trình chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non - Theo hƣớng này, việc phòng tránh tai nạn thƣơng tích đƣợc coi là một trong những kỹ năng cần thiết cho trẻ, đây là một nhiệm vụ quan trọng trong chƣơng trình giáo dục trẻ ở các nƣớc có nền giáo dục tiên tiến trên thế giới nhƣ Anh, Mỹ, Australia, Nhật bản, Hàn Quốc, Trung Quốc Nội dung nhằm phòng tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ đƣợc thực hiện theo các độ tuổi khác nhau từ lứa tuổi mầm non cho đến các bậc học cao hơn. Quan điểm dạy trẻ em nói chung và nhằm phòng tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ nói riêng từ tuổi mầm non của các bậc cha mẹ, nhà giáo dục của các nƣớc có đôi chút khác so với cách dạy truyền thống của nƣớc ta. Có thể kể đến một số quan điểm giáo dục sau: - Giáo dục cho trẻ không chỉ kiến thức mà cả kĩ năng sống trong xã hội dựa vào năng lực (Competence-based societies).
- Coi trọng tính tự lực của trẻ trong các hoạt động. Ngay từ lứa tuổi mầm non, trẻ đã đƣợc rèn luyện chịu đựng trƣớc những khó khăn và phải chủ động, tự lập sẵn sàng ứng phó với mọi biến cố có thể xảy ra. - Rèn kĩ năng phòng tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ thông qua nguyên tắc “học đi đôi với chơi”, khi tổ chức các hoạt động giáo dục luôn tạo cho trẻ cơ hội cho trẻ trải nghiệm thông qua các trò chơi vui vẻ, thoải mái. - Trẻ em đƣợc học cách sử dụng những vật nguy hiểm nhƣ: dao, kéo, từ rất sớm.
Không phải là né tránh những vật nguy hiểm mà trẻ đƣợc học cách - sử dụng một cách an toàn để tránh nguy hiểm rủi ro. 6 - Điều này giúp trẻ hiểu và làm chủ đƣợc cuộc sống, kiểm soát đƣợc các mối nguy hiểm có thể xảy ra với bản thân. Trong cuộc sống, đây là vấn đề mà sớm muộn gì trẻ cũng phải đối diện vì vậy trẻ không cần né tránh mà làm chủ đƣợc càng sớm càng tốt. Vì thế đảm bảo an toàn cho trẻ không phải là ngƣời lớn loại b những gì có thể gây nguy hiểm cho trẻ mà là dạy trẻ cách ứng xử ph hợp với những nguy cơ gây nguy hiểm cho bản thân, từ đó trẻ chủ động tạo ra môi trƣờng an toàn cho bản thân.
* Hƣớng 2: Kỹ năng nhằm phòng tránh tai nạn thƣơng tích đề cập đến nhƣ là một vấn đề cấp thiết trong xã hội hiện nay. - Theo hƣớng này, nhằm phòng tránh tai nạn thƣơng tích thể hiện trong các nghiên cứu, tài liệu tham khảo, các tổ chức, các chƣơng trình, dự án, khóa học khác nhau. với mục đích nhằm giảm thiểu tai nạn rủi ro ở trẻ em nói chung và trẻ mầm non nói riêng.