Vận Dụng Thuyết Đa Trí Tuệ Trong Dạy Học Tiếng Việt Lớp 5

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu lý luận và phương pháp dạy học giáo dục tiểu học vận dụng thuyết đa trí tuệ trong dạy học tiếng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Thanh Đạo
• Người hướng dẫn: TS. Dương Bạch Dương
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học (Giáo dục Tiểu học)
• Đề tài: Vận Dụng Thuyết Đa Trí Tuệ Trong Dạy Học Tiếng Việt Lớp 5
• Loại tài liệu: đề án tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Quy Nhơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5.1. Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
• 0.5.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 0.5.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 0.5.4. Phương pháp thống kê toán học
• 0.6. Cấu trúc đề án
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.2. Khái quát vấn đề nghiên cứu
• 1.2.1. Một số quan niệm về trí tuệ
• 1.2.2. Thuyết đa trí tuệ của Howard Gardner
• 1.2.3. Dạy học phân hóa và một số phương pháp, kĩ thuật dạy học phân hóa
• 1.2.3.1. Dạy học phân hóa
• 1.2.3.2. Quy trình dạy học phân hóa
• 1.2.3.3. Một số hình thức dạy học phân hóa
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC TIẾNG VIỆT 5 TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC SỐ 2 BỒNG SƠN
• 2.1. Thực trạng vận dụng lý thuyết đa trí tuệ trong dạy học Tiếng Việt ở trường Tiểu học
• 2.2. Cấu trúc chương trình môn Tiếng Việt 5
• 2.2.1. Mục tiêu chương trình Tiếng Việt ở Tiểu học
• 2.2.2. Yêu cầu cần đạt
• 2.2.3. Nội dung chương trình Tiếng Việt 5
• 2.2.3.1. Chuẩn kiến thức và kĩ năng môn Tiếng Việt 5
• 2.2.3.2. Chính tả
• 2.2.3.3. Luyện từ và câu
• 2.3. Yêu cầu khi vận dụng thuyết đa trí tuệ trong dạy học phân hóa Tiếng Việt ở trường Tiểu học
• 2.3.1. Đảm bảo sự thống nhất giữa tính vừa sức chung và riêng
• 2.3.2. Đảm bảo sự thống nhất giữa hoạt động tập thể, hoạt động nhóm, gắn liền cá nhân hóa dạy học
• 2.3.3. Đảm bảo sự thống nhất giữa tính tích cực, tự giác, độc lập và sáng tạo
• 2.4. Quy trình vận dụng thuyết đa trí tuệ trong dạy học phân hóa Tiếng Việt ở trường Tiểu học
• 2.4.1. Giai đoạn 1: Xây dựng hồ sơ học tập
• 2.4.2. Giai đoạn 2: Lập kế hoạch và tổ chức dạy học
• 2.4.3. Giai đoạn 3: Đánh giá và cải tiến
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Giả thiết và đối tượng thực nghiệm
• 3.2.1. Giả thiết thực nghiệm
• 3.2.2. Đối tượng thực nghiệm
• 3.3. Nội dung thực nghiệm
• 3.3.1. Thực hiện quy trình tổ chức dạy học môn Tiếng Việt dựa trên sự đa dạng về trí tuệ của học sinh
• 3.3.2. Thực nghiệm cách xây dựng hồ sơ học tập của học sinh
• 3.3.3. Thực nghiệm cách lập kế hoạch và tổ chức dạy học
• 3.4. Kết quả thực nghiệm
• 3.4.1. Kết quả trước thực nghiệm
• 3.4.2. Kết quả sau thực nghiệm
• 3.4.3. Đánh giá định tính
• 3.5. Những kết luận rút ra từ thực nghiệm
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO TÊN ĐỀ TÀI (Bản sao)

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thuyết Đa Trí Tuệ Trong Dạy Học Lớp 5 55 ký tự

Giáo dục đào tạo đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế xã hội. Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước luôn chú trọng đầu tư vào giáo dục, đặc biệt là phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh từ cấp cơ sở. Thuyết đa trí tuệ của Howard Gardner, với hơn 40 năm lịch sử, đã được ứng dụng rộng rãi trong giáo dục, từ mầm non đến đại học, và trong nhiều môn học khác nhau. Lý thuyết này mang đến một hướng tiếp cận mới, coi trọng sự đa dạng trong khả năng của mỗi học sinh. Chương trình giáo dục phổ thông mới năm 2018 nhấn mạnh việc phát triển năng lực ngôn ngữ cho học sinh Tiểu học, đặc biệt là học sinh lớp 5, giai đoạn cuối cấp. Điều này đòi hỏi những phương pháp dạy học tích cực và đổi mới để đáp ứng mục tiêu của chương trình mới. Chính vì vậy, việc nghiên cứu và vận dụng thuyết đa trí tuệ trong dạy học tiếng Việt lớp 5 là vô cùng cần thiết để khai phá tiềm năng của mỗi học sinh.

1.1. Lịch sử phát triển của Thuyết Đa Trí Tuệ trên thế giới

Khái niệm trí thông minh đã được nghiên cứu từ lâu. Francis Galton đưa ra khái niệm IQ. Alfred Binet tạo ra bài test để đo “độ thông minh”. Howard Gardner công bố Frames of Mind - Theory of Multiple Intelligences. Theo Gardner, trí thông minh là khả năng giải quyết vấn đề hoặc tạo ra sản phẩm có giá trị trong môi trường văn hóa. Giáo dục đã có hướng vận dụng hợp lý, linh hoạt, sáng tạo trên cơ sở của thuyết đa trí tuệ. Từ khi ra đời năm 1983, thuyết đa trí tuệ của Howard Gardner đã được nghiên cứu và ứng dụng vào các hoạt động với cấp độ khác nhau ở nhiều nước trên thế giới.

1.2. Tình hình nghiên cứu ứng dụng Thuyết Đa Trí Tuệ ở Việt Nam

Tại Việt Nam, thuyết đa trí tuệ nhận được nhiều sự quan tâm. Trong cuốn Giáo trình Giáo dục học có nhắc đến Thomas Armstrong, có thể vận dụng Thuyết đa trí tuệ vào dạy học hiệu quả. Học sinh thường bộc lộ những thiên hướng phát triển các trí tuệ đặc trưng nào đó.Tác giả Nguyễn Thị Mai Lan đã dẫn chứng trong đề tài “Ứng dụng lý thuyết trí tuệ đa nhân tố của Howard Gradner vào việc tìm hiểu các loại hình trí tuệ của học sinh tiểu học”. Năm 2011, cuốn sách Đa trí tuệ trong lớp học do Lê Quang Long dịch đã có mặt trong bộ sách đổi mới PPDH. Nhiều bài báo, trang mạng về giáo dục trẻ em cũng có đưa bài về “lý thuyết đa trí tuệ”. Tiến sĩ Đặng Thị Thu Thủy với hơn ba mươi năm công tác trong ngành giáo dục, là tác giả của hơn ba mươi đầu sách tham khảo về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học. Tuy nhiên, so với thế giới thì nghiên cứu thuyết đa trí tuệ Howard Gardner vận dụng giảng dạy Việt Nam chưa thực phổ biến.

II. Thách Thức Dạy Tiếng Việt Lớp 5 Áp Dụng Thuyết Đa Trí Tuệ 59 ký tự

Mặc dù thuyết đa trí tuệ mang lại nhiều tiềm năng, việc áp dụng vào thực tế dạy học Tiếng Việt lớp 5 vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Giáo viên cần hiểu rõ về các loại hình trí tuệ, cũng như đặc điểm và năng lực của từng học sinh. Thiết kế bài giảng và hoạt động phù hợp với đa dạng trí tuệ đòi hỏi sự sáng tạo và linh hoạt. Đánh giá năng lực học sinh một cách toàn diện, không chỉ dựa trên kiến thức mà còn trên các kỹ năng và phẩm chất, là một yêu cầu quan trọng. Hơn nữa, việc đảm bảo sự cân bằng giữa dạy học theo nhóm và cá nhân hóa, giữa hoạt động tập thể và hoạt động độc lập, cũng là một bài toán khó. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, giáo viên và phụ huynh để tạo ra môi trường học tập tốt nhất cho học sinh.

2.1. Thực trạng vận dụng lý thuyết đa trí tuệ tại trường Tiểu học

Thực trạng vận dụng lý thuyết đa trí tuệ trong dạy học Tiếng Việt ở trường Tiểu học. Cấu trúc chương trình môn Tiếng Việt 5. Mục tiêu chương trình Tiếng Việt ở Tiểu học. Yêu cầu cần đạt. Nội dung chương trình Tiếng Việt 5. Chuẩn kiến thức và kĩ năng môn Tiếng Việt 5. Chính tả. Luyện từ và câu. Yêu cầu khi vận dụng thuyết đa trí tuệ trong dạy học phân hóa Tiếng Việt ở trường Tiểu học. Đảm bảo sự thống nhất giữa tính vừa sức chung và riêng. Đảm bảo sự thống nhất giữa hoạt động tập thể, hoạt động nhóm, gắn liền cá nhân hóa dạy học.

2.2. Khó khăn thường gặp khi áp dụng thuyết đa trí tuệ

Đảm bảo sự thống nhất giữa tính tích cực, tự giác, độc lập và sáng tạo. Quy trình vận dụng thuyết đa trí tuệ trong dạy học phân hóa Tiếng Việt ở trường Tiểu học. Giai đoạn 1: Xây dựng hồ sơ học tập. Giai đoạn 2: Lập kế hoạch và tổ chức dạy học. Giai đoạn 3: Đánh giá và cải tiến . Tiểu kết chương 2. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. Mục đích thực nghiệm . Giả thiết và đối tượng thực nghiệm . Giả thiết thực nghiệm . Đối tượng thực nghiệm . Nội dung thực nghiệm.

III. Phương Pháp Vận Dụng Đa Trí Tuệ Dạy Tiếng Việt Lớp 5 57 ký tự

Để vận dụng thuyết đa trí tuệ hiệu quả trong dạy học Tiếng Việt lớp 5, cần có một quy trình bài bản. Đầu tiên, giáo viên cần xây dựng hồ sơ học tập cho từng học sinh, ghi nhận thông tin về sở thích, năng lực, và loại hình trí tuệ nổi trội. Tiếp theo, lập kế hoạch và tổ chức dạy học dựa trên hồ sơ này, sử dụng đa dạng các phương pháp và kỹ thuật để phù hợp với từng loại hình trí tuệ. Ví dụ, sử dụng trò chơi, hoạt động nhóm, sơ đồ tư duy, hoặc dự án sáng tạo. Cuối cùng, đánh giá kết quả học tập một cách toàn diện, không chỉ dựa trên điểm số mà còn dựa trên sự tiến bộ, kỹ năng, và thái độ của học sinh. Việc áp dụng phương pháp dạy học tiếng Việt này hứa hẹn sẽ mang lại sự thay đổi tích cực trong lớp học.

3.1. Xây dựng hồ sơ học sinh theo thuyết đa trí tuệ HSHT

Việc xây dựng HSHT là bước quan trọng để hiểu rõ về học sinh. Thông tin cần thu thập bao gồm: sở thích, điểm mạnh, điểm yếu, phong cách học tập, và loại hình trí tuệ nổi trội. Các công cụ hỗ trợ có thể là: phiếu khảo sát, phỏng vấn, quan sát, và bài kiểm tra trắc nghiệm. HSHT là cơ sở để giáo viên thiết kế bài giảng và hoạt động phù hợp với từng học sinh. Tham khảo các HSHT mẫu từ các trường tiên tiến để có thêm ý tưởng.

3.2. Lập kế hoạch và tổ chức dạy học phân hóa DHPH

DHPH là quá trình điều chỉnh nội dung, phương pháp, và hình thức dạy học để đáp ứng nhu cầu của từng học sinh. Các yếu tố cần xem xét bao gồm: trình độ, sở thích, phong cách học tập, và loại hình trí tuệ. Sử dụng đa dạng các phương pháp và kỹ thuật như: dạy học theo nhóm, dạy học cá nhân, dạy học dự án, và sử dụng công nghệ thông tin. Đảm bảo tính linh hoạt và sáng tạo trong quá trình dạy học.

IV. Ứng Dụng Thuyết Đa Trí Tuệ Tại ĐH Quy Nhơn Nghiên Cứu 59 ký tự

Nghiên cứu về ứng dụng thuyết đa trí tuệ trong dạy học Tiếng Việt lớp 5 tại Trường Đại học Quy Nhơn đã cho thấy những kết quả khả quan. Các giáo viên được trang bị kiến thức về thuyết đa trí tuệ và hướng dẫn cách áp dụng vào thực tế giảng dạy. Học sinh được tham gia vào các hoạt động đa dạng, phù hợp với sở thích và năng lực của mình. Kết quả là, hứng thú học tập tăng lên, khả năng tiếp thu kiến thức tốt hơn, và kỹ năng phát triển toàn diện hơn. Những kết quả này chứng minh tính hiệu quả của việc vận dụng thuyết đa trí tuệ trong môi trường giáo dục.

4.1. Thực nghiệm cách xây dựng hồ sơ học tập

Thực nghiệm cách xây dựng HSHT của học sinh. Thực nghiệm cách lập kế hoạch và tổ chức dạy học. Kết quả thực nghiệm. Kết quả trước thực nghiệm. Kết quả sau thực nghiệm. Đánh giá định tính. Những kết luận rút ra từ thực nghiệm . 59 Tiểu kết chương 3. 60 KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ . 63 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 66 PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO TÊN ĐỀ TÀI (Bản sao).

4.2. Kết quả thực nghiệm sư phạm So sánh trước và sau

So sánh kết quả học tập của học sinh trước và sau khi áp dụng thuyết đa trí tuệ. Đánh giá sự thay đổi về hứng thú học tập, khả năng tiếp thu kiến thức, và kỹ năng. Phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả thực nghiệm. Rút ra những bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp để cải thiện hiệu quả ứng dụng thuyết đa trí tuệ. Kết quả kiểm tra của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng trước thực nghiệm. Kết quả kiểm tra bài học “ Liên kết các câu trong bài bằng cách thay thế từ ngữ” của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng sau thực nghiệm.

V. Bí Quyết Vận Dụng Thuyết Đa Trí Tuệ Hiệu Quả 59 ký tự

Để vận dụng thuyết đa trí tuệ thành công, cần có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Giáo viên cần liên tục cập nhật kiến thức về thuyết đa trí tuệ và các phương pháp dạy học tiên tiến. Đồng thời, cần có sự sáng tạo và linh hoạt trong việc thiết kế bài giảng và hoạt động. Quan trọng nhất là, cần tạo ra một môi trường học tập thân thiện, cởi mở, nơi học sinh được tự do thể hiện bản thân và phát huy tối đa tiềm năng của mình. Sự kiên trì và tâm huyết của giáo viên là yếu tố then chốt để đạt được thành công.

5.1. Nâng cao năng lực giáo viên về thuyết đa trí tuệ

Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo, và workshop về thuyết đa trí tuệ. Chia sẻ kinh nghiệm thực tế từ các giáo viên đã áp dụng thành công. Khuyến khích giáo viên tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học về thuyết đa trí tuệ. Tạo điều kiện để giáo viên học hỏi và trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp trong và ngoài trường.

5.2. Tạo môi trường học tập đa dạng và sáng tạo

Thiết kế lớp học với nhiều góc học tập khác nhau, phù hợp với từng loại hình trí tuệ. Sử dụng đa dạng các phương tiện và công cụ dạy học. Khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, và dự án sáng tạo. Tạo cơ hội để học sinh thể hiện tài năng và chia sẻ kiến thức với bạn bè.

VI. Tương Lai Của Thuyết Đa Trí Tuệ Trong Dạy Học 55 ký tự

Thuyết đa trí tuệ hứa hẹn sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và những nghiên cứu mới, việc vận dụng thuyết đa trí tuệ sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn. Giáo viên sẽ có nhiều công cụ hỗ trợ để cá nhân hóa việc dạy học và giúp học sinh phát huy tối đa tiềm năng của mình. Tương lai của giáo dục là sự kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo và trí tuệ con người, tạo ra một môi trường học tập phù hợp với từng cá nhân.

6.1. Ứng dụng công nghệ vào dạy học đa trí tuệ

Sử dụng các phần mềm, ứng dụng, và trang web hỗ trợ dạy học theo thuyết đa trí tuệ. Tạo ra các bài giảng tương tác, trò chơi giáo dục, và dự án trực tuyến. Sử dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu và đưa ra các đề xuất cá nhân hóa cho học sinh. Phát triển các nền tảng học tập trực tuyến, nơi học sinh có thể học tập theo tốc độ và phong cách riêng của mình.

6.2. Phát triển chương trình giáo dục linh hoạt và cá nhân hóa

Thay đổi chương trình giáo dục theo hướng mở, cho phép học sinh lựa chọn môn học và hoạt động phù hợp với sở thích và năng lực của mình. Xây dựng các lộ trình học tập cá nhân hóa cho từng học sinh. Tạo ra các chứng chỉ và bằng cấp ghi nhận những thành tích và kỹ năng đặc biệt của học sinh. Khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động tự học và nghiên cứu độc lập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, môn Tiếng Việt lớp 5 giữ vai trò bản lề với tổng thời lượng 280 tiết/năm học (phân bổ 8 tiết/tuần trong 35 tuần). Môn học không chỉ cung cấp công cụ tư duy ngôn ngữ cốt lõi mà còn tạo nền tảng vững chắc để học sinh chuyển tiếp thành công lên bậc Trung học cơ sở. Tuy nhiên, phương thức dạy học đồng loạt truyền thống đang bộc lộ rào cản lớn: khảo sát chất lượng đầu vào năm học 2022-2023 cho thấy tỉ lệ học sinh chưa hoàn thành chuẩn kiến thức kĩ năng dao động từ 22,0% đến 28,7%, trong khi nhóm học sinh hoàn thành tốt chỉ chiếm từ 31,2% đến 34,2% và thường rơi vào tình trạng nhàm chán do thiếu các nhiệm vụ học tập có tính thử thách tương xứng.

Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm giải quyết triệt để vấn đề trên thông qua việc vận dụng Thuyết đa trí tuệ của Howard Gardner kết hợp chiến lược Dạy học phân hóa. Mục tiêu cụ thể của luận văn là xây dựng quy trình dạy học 3 giai đoạn khoa học, thiết kế bộ công cụ Hồ sơ học tập và hệ thống nhiệm vụ học tập đa dạng cho 5 phân môn Tiếng Việt lớp 5. Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm sư phạm trong khoảng thời gian 5 tháng (từ tháng 01/2024 đến tháng 05/2024) tại Trường Tiểu học Số 2 Bồng Sơn với sự tham gia của 67 học sinh khối 5 và 41 giáo viên tiểu học. Ý nghĩa thực tiễn của đề án được khẳng định qua việc nâng tỉ lệ học sinh hoàn thành tốt lên 46,9% (tăng 15,7%), đồng thời kéo giảm tỉ lệ học sinh chưa hoàn thành xuống chỉ còn 3,1%, tạo ra bước đột phá về hiệu quả sư phạm trong nhà trường tiểu học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên sự tích hợp của hai nền tảng lý thuyết giáo dục hiện đại:

• Thuyết đa trí tuệ (Multiple Intelligences Theory): Được Howard Gardner công bố lần đầu năm 1983 và hoàn thiện năm 1996, khẳng định trí thông minh của con người không phải là một chỉ số IQ đơn nhất mà tồn tại dưới 8 dạng thức độc lập: Thông minh ngôn ngữ, Thông minh logic - toán học, Thông minh không gian, Thông minh âm nhạc, Thông minh vận động thể chất, Thông minh giao tiếp xã hội, Thông minh nội tâm và Thông minh tự nhiên. Mỗi học sinh đều sở hữu một cấu trúc trí tuệ đặc trưng với những điểm mạnh và điểm yếu riêng biệt.
• Lý thuyết Dạy học phân hóa (Differentiated Instruction): Kế thừa các quan điểm của Thomas Armstrong và các chuyên gia giáo dục Việt Nam, dạy học phân hóa được định nghĩa là chiến lược tổ chức dạy học dựa trên sự thấu hiểu về năng lực nhận thức, phong cách học tập và sở thích của từng học sinh. Quá trình này bảo đảm sự thống nhất giữa tính vừa sức chung với yêu cầu phát triển cá nhân theo 3 cấp độ nhận thức: biết, hiểu, và vận dụng - sáng tạo.
• Các khái niệm then chốt: Hồ sơ học tập (công cụ lưu trữ và phân tích dữ liệu đa trí tuệ của học sinh), Vùng phát triển tiệm cận (khoảng cách giữa năng lực hiện tại và tiềm năng phát triển dưới sự hỗ trợ của giáo viên), và Phong cách học tập đa kênh (tiếp nhận thông tin qua thị giác, thính giác, vận động và cảm xúc).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập toàn diện từ 41 giáo viên tiểu học và 67 học sinh khối lớp 5 tại Trường Tiểu học Số 2 Bồng Sơn trong năm học 2023-2024.

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện. Khảo sát thực trạng được thực hiện trên toàn bộ 41 giáo viên tiểu học tại đơn vị nghiên cứu để đánh giá mức độ nhận thức và rào cản khi triển khai dạy học phân hóa. Quá trình thực nghiệm sư phạm lựa chọn mẫu gồm 67 học sinh chia thành 2 nhóm tương đồng về năng lực đầu vào: Lớp thực nghiệm 5A gồm 32 học sinh (tiền thân là lớp 4A năm học 2022-2023) và Lớp đối chứng 5B gồm 35 học sinh (tiền thân là lớp 4B).
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Tác giả sử dụng phối hợp phương pháp phân tích định tính (quan sát sư phạm, phỏng vấn sâu, phân tích sản phẩm học tập) và phương pháp thống kê toán học (thống kê mô tả tần số, tỉ lệ phần trăm, điểm trung bình và thống kê so sánh đối chiếu). Việc lựa chọn phương pháp phân tích này giúp lượng hóa chính xác mức độ tiến bộ của học sinh giữa hai nhóm thực nghiệm và đối chứng, loại bỏ tối đa các sai số chủ quan trong đánh giá sư phạm.
• Timeline nghiên cứu: Toàn bộ quá trình nghiên cứu thực địa diễn ra liên tục trong 5 tháng, từ tháng 01/2024 đến tháng 05/2024, trải qua các giai đoạn khảo sát thực trạng, thiết kế kế hoạch bài dạy, tiến hành dạy thực nghiệm và xử lý số liệu thống kê.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Thực trạng nhận thức và rào cản triển khai: Kết quả khảo sát 41 giáo viên tiểu học cho thấy 100% giáo viên đều nhận thức được tầm quan trọng và tính tất yếu của dạy học phân hóa trong đổi mới phương pháp. Tuy nhiên, có đến hơn 65% giáo viên gặp khó khăn khi thiết kế giáo án phân hóa do sĩ số lớp học đông (trung bình 32 đến 35 học sinh/lớp) và thiếu công cụ chuẩn hóa để đánh giá phân loại chính xác thiên hướng trí tuệ của học sinh.
• Sự đa dạng về cấu trúc trí tuệ của học sinh: Qua công cụ Hồ sơ học tập được thiết lập cho 32 học sinh lớp thực nghiệm 5A, nghiên cứu phát hiện sự phân bổ trí tuệ rất phong phú: 31,2% học sinh có thế mạnh nổi trội về trí thông minh ngôn ngữ kết hợp logic; 28,1% học sinh thể hiện ưu thế về trí thông minh không gian và vận động; 21,9% học sinh vượt trội về trí thông minh âm nhạc và giao tiếp xã hội; 18,8% học sinh phát triển mạnh về trí thông minh nội tâm hoặc tự nhiên.
• Hiệu quả vượt trội của nhóm thực nghiệm: Trước thực nghiệm, chất lượng của hai lớp có sự tương đương rõ nét: lớp 5A có 31,2% hoàn thành tốt, 46,8% hoàn thành và 22,0% chưa hoàn thành; lớp 5B có 34,2% hoàn thành tốt, 37,1% hoàn thành và 28,7% chưa hoàn thành. Sau khi áp dụng quy trình dạy học đa trí tuệ trong các bài kiểm tra thực nghiệm (như bài "Liên kết các câu trong bài bằng cách thay thế từ ngữ" và "Mở rộng vốn từ: Nam và nữ"), lớp thực nghiệm 5A ghi nhận sự chuyển biến vượt bậc: tỉ lệ Hoàn thành tốt tăng mạnh lên 46,9% (tăng 15,7%), tỉ lệ Chưa hoàn thành giảm sâu từ 22,0% xuống chỉ còn 3,1% (chỉ còn 1 học sinh). Ngược lại, lớp đối chứng 5B giảng dạy theo phương pháp truyền thống chỉ đạt 37,1% Hoàn thành tốt (tăng khiêm tốn 2,9%) và tỉ lệ Chưa hoàn thành vẫn ở mức cao 20,0% (7 học sinh).

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt mang tính đột phá về kết quả học tập giữa hai nhóm bắt nguồn từ việc lớp thực nghiệm đã vận dụng linh hoạt quy trình 3 giai đoạn: xây dựng hồ sơ học tập đa trí tuệ, thiết kế nhiệm vụ học tập đa kênh (sơ đồ tư duy, diễn kịch, phổ nhạc, hoạt cảnh, viết sáng tạo) và đánh giá đa dạng hóa sản phẩm. Khi học sinh được tiếp cận kiến thức ngôn ngữ thông qua đúng dạng trí thông minh sở trường, hứng thú và động lực tự học tăng lên rõ rệt, giúp phá vỡ cảm giác sợ hãi và tự ti ở nhóm học sinh yếu kém.

Dữ liệu thực nghiệm được trực quan hóa sinh động thông qua Bảng thống kê tần suất điểm số và Biểu đồ cột so sánh mức độ phân hóa học lực trước và sau tác động. Đường phân phối điểm số của lớp thực nghiệm lệch rõ rệt về phía các điểm số cao (điểm 8 đến điểm 10), trong khi lớp đối chứng vẫn duy trì dạng phân phối chuẩn với đỉnh dồn ở mức điểm trung bình (điểm 5 đến điểm 6). Kết quả này hoàn toàn tương thích và làm sáng tỏ thêm các nghiên cứu của Thomas Armstrong trên thế giới cũng như các công trình của các nhà giáo dục trong nước, khẳng định Thuyết đa trí tuệ là giải pháp nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu cá nhân hóa việc học trong chương trình Tiếng Việt 5.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa quy trình thiết lập Hồ sơ học tập: Triển khai xây dựng 100% Hồ sơ học tập đa trí tuệ cho toàn bộ học sinh lớp 5 ngay trong 2 tuần đầu của năm học 2024-2025. Ban giám hiệu chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm phối hợp với phụ huynh và giáo viên bộ môn khảo sát thói quen, sở thích và năng lực nổi trội để phân loại chính xác 3 nhóm nhận thức của học sinh.
• Xây dựng ngân hàng học liệu phân hóa theo 8 loại hình trí tuệ: Tổ chức biên soạn tối thiểu 62 bộ tài liệu hướng dẫn và hệ thống bài tập phân hóa cho phân môn Luyện từ và câu cùng 31 chủ đề Tập làm văn trước tháng 10/2024. Tổ chuyên môn khối 5 chịu trách nhiệm thiết kế các dạng bài tập linh hoạt từ trắc nghiệm tư duy, vẽ sơ đồ khái niệm đến đóng vai xử lý tình huống ngôn ngữ.
• Tổ chức tập huấn chuyên sâu về phương pháp dạy học phân hóa: Đạt chỉ tiêu 100% giáo viên tiểu học trong toàn trường tham gia 3 chuyên đề bồi dưỡng kỹ thuật dạy học phân hóa và vận dụng thành thạo quy trình 3 giai đoạn trong ít nhất 80% số tiết dạy Tiếng Việt trong vòng 6 tháng tới. Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Ban giám hiệu nhà trường tổ chức dự giờ, thao giảng định kỳ.
• Đổi mới cơ chế kiểm tra và đánh giá học sinh: Thiết lập hệ thống rubric đánh giá đa dạng hóa sản phẩm học tập (cho phép học sinh trình bày hiểu biết qua tranh vẽ, bài thuyết trình, đóng kịch hoặc văn bản viết) thay thế cho hình thức kiểm tra viết đơn thuần trong 35 tuần học. Cán bộ quản lý chuyên môn và giáo viên giảng dạy trực tiếp thực hiện việc đánh giá vì sự tiến bộ của từng cá nhân học sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Tiếng Việt lớp 5: Cung cấp quy trình từng bước, hệ thống giáo án mẫu và các kỹ thuật dạy học phân hóa cụ thể để triển khai hiệu quả 280 tiết học Tiếng Việt theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực.
• Cán bộ quản lý giáo dục và Tổ trưởng chuyên môn trường tiểu học: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực để chỉ đạo sinh hoạt chuyên môn, xây dựng tiêu chí đánh giá giờ dạy và tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ cho hơn 40 cán bộ, giáo viên tại đơn vị.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Giáo dục Tiểu học: Tài liệu tham khảo học thuật giá trị thuộc mã ngành 8140110, cung cấp khung phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm sư phạm chặt chẽ trên cỡ mẫu 67 học sinh với đầy đủ công cụ thống kê toán học.
• Các nhà nghiên cứu và biên soạn chương trình, sách giáo khoa: Khai thác nguồn minh chứng thực tiễn về sự phân hóa trí tuệ của học sinh tiểu học Việt Nam để tiếp tục hoàn thiện sách giáo khoa, sách giáo viên và tài liệu hướng dẫn học tập theo Chương trình GDPT 2018.

Câu hỏi thường gặp

Thuyết đa trí tuệ được vận dụng như thế nào trong phân môn Luyện từ và câu lớp 5?

Trong 62 tiết Luyện từ và câu, giáo viên thiết kế các nhiệm vụ học tập tương ứng với từng dạng trí tuệ. Ví dụ, khi dạy bài từ đồng nghĩa hoặc câu ghép, học sinh có trí thông minh logic giải câu đố cấu trúc câu; học sinh thông minh không gian vẽ sơ đồ tư duy liên kết từ; học sinh thông minh âm nhạc sáng tác vè ghi nhớ quy tắc ngữ pháp.

Giáo viên cần bao nhiêu thời gian để xây dựng Hồ sơ học tập cho một lớp 30-35 học sinh?

Giáo viên chỉ cần dành khoảng 2 tuần đầu năm học để thu thập dữ liệu từ kết quả năm học trước, phiếu khảo sát sở thích của học sinh và quan sát thực tế trên lớp. Quá trình phân loại học sinh thành 3 nhóm năng lực được cập nhật định kỳ sau mỗi giai đoạn học tập 8 đến 10 tuần.

Dạy học phân hóa theo thuyết đa trí tuệ có làm quá tải cho học sinh học lực yếu không?

Hoàn toàn không. Trái lại, phương pháp này loại bỏ tình trạng quá tải bằng cách giao nhiệm vụ vừa sức nằm trong vùng phát triển tiệm cận của học sinh yếu (chiếm khoảng 20% đến 25% thời lượng tiết dạy), tập trung củng cố kiến thức nền tảng và tạo cơ hội để các em thể hiện thế mạnh phi ngôn ngữ.

Làm thế nào để đánh giá công bằng khi học sinh tạo ra các sản phẩm học tập khác nhau?

Giáo viên xây dựng bảng tiêu chí đánh giá (rubric) dựa trên chuẩn kiến thức và kĩ năng cần đạt của bài học thay vì hình thức trình bày. Dù học sinh thể hiện qua bài viết ngắn 100 chữ, sơ đồ tư duy hay tiểu phẩm kịch ngắn, điểm số đều được căn cứ trên mức độ nắm vững nội dung ngôn ngữ và khả năng diễn đạt.

Quy trình dạy học thực nghiệm tại Bồng Sơn có thể nhân rộng sang các địa phương khác không?

Mô hình hoàn toàn có khả năng nhân rộng rộng rãi. Với quy trình 3 giai đoạn rõ ràng và cách phân loại 3 nhóm nhận thức dựa trên chuẩn 280 tiết của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường tiểu học tại đô thị lẫn nông thôn đều có thể áp dụng linh hoạt theo điều kiện cơ sở vật chất thực tế.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sâu sắc cơ sở lý luận về Thuyết đa trí tuệ của Howard Gardner và chiến lược Dạy học phân hóa trong giáo dục tiểu học.
• Xây dựng thành công quy trình sư phạm 3 giai đoạn khoa học, gắn liền với việc lập Hồ sơ học tập và thiết kế bài học đa trí tuệ cho 5 phân môn Tiếng Việt lớp 5.
• Thực nghiệm sư phạm trên 67 học sinh và 41 giáo viên chứng minh tính hiệu quả vượt trội: nâng tỉ lệ học sinh hoàn thành tốt từ 31,2% lên 46,9% và giảm tỉ lệ chưa hoàn thành xuống còn 3,1%.
• Cung cấp hệ thống giải pháp sư phạm đồng bộ, có tính khả thi cao nhằm giải quyết triệt để sự chênh lệch trình độ nhận thức trong các lớp học sĩ số đông.
• Khẳng định sự tương thích hoàn hảo giữa lý thuyết đa trí tuệ với mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Các trường tiểu học và giáo viên bộ môn được khuyến nghị bắt đầu áp dụng ngay bộ công cụ Hồ sơ học tập và hệ thống bài tập phân hóa trong chu kỳ năm học 2024-2025 để nâng cao chất lượng dạy học toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Khái niệm trí thông minh (trí khôn) đã được nghiên cứu cách đây khoảng một trăm năm. Nói chung, sự thông minh phức hợp bao gồm năng lực của một người về logic, hiểu biết, tự nhận thức, học tập, kiến thức tình cảm, lập kế hoạch, sáng tạo giải vấn đề.

Trong đó, người ta định lượng sự thông minh của cá nhân bằng chỉ số thông minh hay IQ - một khái niệm được nhà khoa học người Anh - Francis Galton đưa ra trong cuốn sách Hereditary Genius xuất bản vào cuối kỷ 19. Sau đó, năm 1905, nhà tâm lý học người Pháp Alfred Binet lần đầu tiên đưa ra một bảng test làm thước đo về “độ thông minh”, với mục đích phân loại học sinh thành những nhóm tương đương về trí tuệ để thuận tiện cho việc đào tạo, phát triển bằng việc thảo ra những bài kiểm tra trắc nghiệm để kiểm tra năng lực trí tuệ của trẻ khi đi học. Năm 1912, nhà triết học và tâm lý học người Đức William Stern cho ra đời thuật ngữ IQ (intelligence quotient). Ông đã sử dụng thương số giữa tuổi trí tuệ (phản ánh mức độ phát triển trí tuệ của một người) với tuổi sinh học (tuổi thực tế của người đó) để tính toán sự phát triển trí tuệ của một cá nhân.

Kế tiếp, vào năm 1916, Lewis M. Terman, nhà Tâm lý học ở Trường Đại học Stanford đã cải tiến bài trắc nghiệm gồm những câu phức tạp hơn để dùng cho người trưởng thành và đặt tên là “bài trắc nghiệm chỉ số thông minh Stanford-Binet”. Bằng việc nhân thương số trên với 100 để bỏ bớt số lẻ sau dấu thập phân, bài kiểm tra chỉ số IQ đã được công nhận và sử dụng rộng rãi. Nó nhanh chóng trở nên thông dụng trên khắp nước Mỹ và toàn thế giới.

6 Năm 1983, tiến sĩ Howard Gardner - một nhà tâm lý học nổi tiếng của Đại học Harvard, đã xuất bản cuốn sách có nhan đề Frames of Mind - Theory of Multiple Intelligences, trong đó ông công bố các nghiên cứu lý thuyết của mình về sự đa dạng của trí thông minh. Theo Gardner, trí thông minh được ông quan niệm “là khả năng giải quyết các vấn đề hoặc tạo ra các sản phẩm mà các giải pháp hay sản phẩm này có giá trị trong một hay nhiều môi trường văn hóa” [19] và trí thông minh có những thay đổi lớn với tính chất đa dạng hơn khi chuyển từ đơn trí tuệ sang đa trí tuệ. Bên cạnh đó, sau khi ra đời, thuyết đa trí tuệ Howard Gardner nhận về vô số ý kiến đồng tình ủng hộ và hoài nghi về tính thực tiễn của nó. Tuy nhiên, các nhà giáo dục đã có hướng vận dụng hợp lý, linh hoạt, sáng tạo trên cơ sở của thuyết đa trí tuệ, góp phần không nhỏ vào việc nâng cao hiệu quả giảng dạy, phát triển tối đa năng lực người học.

Từ khi ra đời năm 1983 cho đến nay, thuyết đa trí tuệ của Howard Gardner đã được nghiên cứu và ứng dụng vào các hoạt động với cấp độ khác nhau ở nhiều nước trên thế giới. Một số quốc gia và tổ chức quốc tế đã ứng dụng thuyết đa trí tuệ vào việc hoạch định chính sách (như Australia, Canada, Trung Quốc,…). Thuyết này còn là đối tượng nghiên cứu học thuật trong các trường đại học trên thế giới và phát huy tác dụng trong đời sống văn hóa quần chúng ở nhiều nước (Ví dụ, ở Trung Quốc, Hội Giáo dục đa trí tuệ vận động quảng bá thuyết đa trí tuệ thông qua hội thảo, bài báo, truyền thanh, truyền hình,… Đan Mạch đã xây dựng “Công viên đa chủ đề”, “Bảo tàng tương tác đa trí tuệ”…). Đặc biệt, thuyết đa trí tuệ được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực giáo dục với nhiều lứa tuổi khác nhau.

Thuyết này đã được tích hợp vào các sáng kiến giáo dục với quy mô quốc gia tại nhiều nước và có tác động tích cực đến hiệu quả giáo dục cũng như tới chất lượng giảng dạy của đội ngũ giáo viên. Không những thế, trên thế giới có rất nhiều nhà tâm lý học, nhà giáo dục đã thử ứng dụng lí thuyết đa trí tuệ vào quá trình nghiên cứu của mình. Nhà giáo dục Thomas Armstrong đã ứng dụng thành công một phần thuyết đa trí tuệ của H. Gardner vào việc giảng dạy và giáo dục.

Sau khi nghiên cứu và đưa ra thử nghiệm, ông đã đề xuất chiến lược dạy học cho từng loại trí tuệ riêng biệt, tiến hành xây dựng môi trường lớp học đa trí tuệ, trường học đa trí tuệ. Từ những nghiên cứu của mình, Armstrong khẳng định: “Học sinh có sự khác biệt về thiên hướng trí tuệ nên giáo viên cần ứng dụng nhiều chiến 7 lược dạy học khác nhau”[1]. Sau đó, ông đã viết nhiều cuốn sách nổi tiếng như: 7 loại hình trí thông minh, Bạn thông minh hơn bạn nghĩ, Đa trí tuệ trong lớp học… để xác thực những nghiên cứu của mình và đưa thuyết đa trí tuệ đến với bạn đọc nhiều hơn. Những cuốn sách này chủ yếu viết về vấn đề giáo dục và hướng dẫn cha mẹ giáo dục con cái, giúp giáo viên dạy học theo phương pháp phù hợp nhằm phát huy năng lực trí tuệ của con em mình.

Ở Việt Nam Có rất nhiều người quan tâm đến thuyết đa trí tuệ và thực hiện các công trình nghiên cứu, luận văn, bài báo về nó. Trong cuốn Giáo trình Giáo dục học do Phạm Minh Hùng, Thái Văn Thành, Nguyễn Thị Hường (2016) có nhắc đến “Theo Thomas Armstrong, có thể vận dụng Thuyết đa trí tuệ vào dạy học hiệu quả, trước hết giáo viên phải hiểu sâu sắc, phân loại được một cách tương đối rõ về trí tuệ của mỗi học sinh. Điều này cho thấy rằng, về lý thuyết, mỗi học sinh đều có đủ 8 dạng trí tuệ, phát triển chúng tới mức độ hợp lý, học sinh thường hay bộc lộ những thiên hướng phát triển các trí tuệ đặc trưng nào đó. Tác giả Nguyễn Thị Mai Lan đã dẫn chứng trong đề tài “Ứng dụng lý thuyết trí tuệ đa nhân tố của Howard Gradner vào việc tìm hiểu các loại hình trí tuệ của học sinh tiểu học”, bàn về các chiến lược ứng dụng thuyết đa trí tuệ trong giáo dục học sinh Tiểu học, cho rằng:“Thuyết Đa trí tuệ đã mang lại một cái nhìn nhân văn và cần thiết nhằm kêu gọi nhà trường và giáo viên nên coi trọng sự đa dạng về trí tuệ của học sinh.

Mỗi loại trí tuệ đều quan trọng và mỗi học sinh đều có những thế mạnh, điểm yếu khác nhau. Nhà trường cần hỗ trợ, khơi gợi tiềm năng, tạo điều kiện cho học sinh được học tập theo hướng phát huy thế mạnh của chính bản thân mình”[17]. Năm 2011, cuốn sách Đa trí tuệ trong lớp học do Lê Quang Long dịch đã có mặt trong bộ sách đổi mới PPDH.[2] Trước đó, một số quyển sách viết về thuyết đa trí tuệ cũng được biên dịch nhưng chưa đề cập đến việc vận dụng thuyết đa trí tuệ vào dạy học. Nhiều bài báo, trang mạng về giáo dục trẻ em cũng có đưa bài về “lý thuyết đa trí tuệ” tuy nhiên mới chỉ ở mức giới thiệu (mô tả 8 loại hình trí thông minh, đặc điểm của từng dạng trí thông minh) và hướng dẫn cách thức để phát hiện và bồi dưỡng trí thông 8 minh cho trẻ.

Ngoài ra, những bài viết này không đi nghiên cứu sâu về thuyết đa trí tuệ nên chưa thể làm rõ hay áp dụng vào quá trình dạy học. Một số bài viết trên các tạp chí chuyên ngành, đề tài nghiên cứu đã vận dụng thuyết đa trí tuệ vào các lĩnh vực đổi mới PPDH, sử dụng phương thức dạy học trong giáo dục Đại học, giáo dục Tiểu học,… như tác giả Trần Đình Châu, Đặng Thị Thu Thủy, Võ Thanh Hà, Phạm Việt Quỳnh cũng được công nhận là có đóng góp tích cực. Điển hình như tiến sĩ Đặng Thị Thu Thủy với hơn ba mươi năm công tác trong ngành giáo dục, là tác giả của hơn ba mươi đầu sách tham khảo về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, sách về bản đồ tư duy cho cả 3 cấp học (Tiểu học, THCS, THPT), phương tiện dạy học, kiểm tra đánh giá,… Đặc biệt bà là người đam mê, cháy hết mình trong những giờ giảng, giờ thuyết trình về thuyết trí thông minh đa dạng (đa trí tuệ) trong giáo dục học sinh, phong cách học tập của học sinh, về tạo động lực, niềm tin cho tuổi trẻ,… Tuy nhiên, so với thế giới thì nghiên cứu thuyết đa trí tuệ Howard Gardner vận dụng giảng dạy Việt Nam chưa thực phổ biến. Trong năm gần đây, nhiều nhà nghiên cứu thuộc Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam có nghiên cứu về vấn đề này như Võ Thanh Hà thực hiện đề tài “Nghiên cứu lý thuyết đa trí tuệ (đa trí thông minh - multiple intelligences)”[12] với khả năng ứng dụng vào giáo dục cấp Tiểu học.

Bên cạnh đó, nhiều đề tài khoa học, luận văn thạc sĩ tập trung nghiên cứu ứng dụng thuyết vào quá trình dạy học những nội dung cụ thể. Mặc dù vậy, giáo dục nước ta về thuyết đa trí tuệ vẫn còn xa lạ với đại đa số người dạy và người học. Có thể thấy mục đích đổi mới giáo dục Việt Nam, cụ thể Giáo dục Tiểu học và thuyết đa trí tuệ Howard Gardner có nhiều nét tương quan với nhau. Bởi, học thuyết Gardner giúp người dạy hiểu và vận dụng tốt tri thức, từ đó mang lại hiệu quả cao trong quá trình dạy học Tiểu học ở nước ta.

Chính vì vậy, thuyết đa trí tuệ là thứ cần trang bị cho các nhà sư phạm. Khái quát vấn đề nghiên cứu 1. Một số quan niệm về trí tuệ Th.S Nguyễn Thị Hiền, bài viết trên tạp chí Khoa học Giáo dục, số 64, 2011 có viết: “Trí tuệ không phải là một loại thuộc tính cá nhân có thể quan sát được một cách trực tiếp, khách quan như chiều cao, cân nặng của một con người…Trí tuệ (intellect) là 9 khái niệm xuất phát từ tiếng Latinh (hiểu, nắm được ý nghĩa) dùng để chỉ năng lực chung tạo ra và sử dụng những tri thức nhờ hiểu biết và tư duy trong các mối quan hệ” [14]. Ngoài ra, trí tuệ còn được hiểu là khả năng suy nghĩ và hành động sử dụng kiến thức, kinh nghiệm, sự hiểu biết, ý thức chung và cái nhìn sâu sắc của con người.

Việc nhận định trí tuệ của một cá nhân không thể thực hiện thông qua bằng cấp mà cần thông qua khả năng tư duy sáng tạo của mỗi người. Hay có thể hiểu đơn giản rằng, trí tuệ là kết quả của quá trình trao đổi hoạt động tri thức dựa trên nền tảng của lý trí.