Vận Dụng Phương Pháp Dự Án Trong Tổ Chức Dạy Học Môn Giáo Dục Công Dân Ở Trường Trung Học Phổ Thông

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ứng dụng phương pháp dự án trong dạy học giáo dục công dân tại trường trung học phổ thông huyện Thuận Thành, Bắc Ninh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Tuyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hường
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lý luận chính trị
• Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp Dự Án Trong Dạy Học Giáo Dục Công Dân Tại Trường Trung Học Phổ Thông Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Dạy Học Dự Án GDCD THPT Bắc Ninh 55

Môn Giáo dục công dân (GDCD) ở THPT đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và năng lực công dân cho học sinh. Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, đặc biệt là phương pháp dạy học dự án, trở nên cấp thiết. Phương pháp dự án không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng mềm cần thiết như làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo. Tại Bắc Ninh, việc triển khai dạy học dự án môn GDCD đang được quan tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng yêu cầu của xã hội hiện đại. Phương pháp này tạo cơ hội cho học sinh thực hành dự án liên quan đến các vấn đề thực tế, từ đó hiểu sâu sắc hơn về các giá trị đạo đức và pháp luật.

1.1. Vai Trò Của Môn Giáo Dục Công Dân THPT

Môn Giáo dục công dân có vai trò chủ đạo trong việc hình thành và phát triển nhân cách, phẩm chất đạo đức, ý thức pháp luật cho học sinh. Môn học này trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về quyền và nghĩa vụ công dân, giúp các em hiểu rõ hơn về trách nhiệm của mình đối với xã hội. Theo tài liệu gốc, môn GDCD góp phần quan trọng trong việc hình thành niềm tin, lý tưởng, phẩm chất đạo đức, ý thức pháp luật; đào tạo học sinh thành những người lao động mới có giác ngộ cách mạng, có phương pháp làm việc khoa học, chuyên nghiệp cũng như ý thức trong xây dựng một xã hội công bằng, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc.

1.2. Lợi Ích Của Phương Pháp Dạy Học Dự Án

Phương pháp dạy học dự án mang lại nhiều lợi ích cho cả giáo viên và học sinh. Đối với học sinh, phương pháp này giúp các em phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập, đồng thời rèn luyện các kỹ năng mềm cần thiết. Đối với giáo viên, dạy học dự án tạo cơ hội để đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao năng lực chuyên môn và tạo sự hứng thú trong công việc. Phương pháp này tạo điều kiện để người học có khả năng tự lực giải quyết một nhiệm vụ học tập mang tính phức hợp dưới sự tư vấn, điều khiển và giúp đỡ của giáo viên.

II. Thách Thức Khi Dạy Dự Án GDCD Tại THPT Bắc Ninh 58

Mặc dù phương pháp dạy học dự án mang lại nhiều lợi ích, việc triển khai phương pháp này trong môn GDCD tại các trường THPT ở Bắc Ninh vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các thách thức này bao gồm: sự thiếu hụt về nguồn lực, thời gian, kinh nghiệm của giáo viên, và sự hạn chế về cơ sở vật chất. Bên cạnh đó, việc đánh giá dự án học tập một cách khách quan và công bằng cũng là một vấn đề cần được quan tâm. Để nâng cao chất lượng dạy học GDCD, cần có những giải pháp đồng bộ để vượt qua những khó khăn này. Việc đổi mới phương pháp dạy học GDCD là vô cùng quan trọng.

2.1. Hạn Chế Về Nguồn Lực Và Thời Gian

Một trong những thách thức lớn nhất khi triển khai dạy học dự án là sự hạn chế về nguồn lực và thời gian. Giáo viên thường phải tự tìm kiếm tài liệu, thiết kế dự án, và hướng dẫn học sinh thực hiện. Điều này đòi hỏi giáo viên phải đầu tư nhiều thời gian và công sức hơn so với các phương pháp dạy học truyền thống. Bên cạnh đó, việc thiếu kinh phí để mua sắm vật liệu, trang thiết bị cũng gây khó khăn cho việc thực hiện dự án học tập.

2.2. Đánh Giá Dự Án Học Tập Khách Quan

Việc đánh giá dự án học tập một cách khách quan và công bằng là một thách thức không nhỏ. Giáo viên cần xây dựng các tiêu chí đánh giá rõ ràng, cụ thể và phù hợp với mục tiêu của dự án. Đồng thời, cần có sự tham gia của học sinh trong quá trình đánh giá để đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Việc đánh giá không chỉ dựa trên kết quả cuối cùng mà còn phải xem xét quá trình thực hiện dự án, sự hợp tác của các thành viên trong nhóm và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế.

III. Cách Vận Dụng Phương Pháp Dự Án GDCD Hiệu Quả 57

Để vận dụng phương pháp dự án trong dạy học GDCD tại THPT một cách hiệu quả, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ phía giáo viên. Giáo viên cần xác định rõ mục tiêu của dự án, lựa chọn nội dung phù hợp với chương trình học và khả năng của học sinh. Đồng thời, cần xây dựng kế hoạch chi tiết, phân công nhiệm vụ rõ ràng và cung cấp đầy đủ tài liệu, nguồn lực cho học sinh. Trong quá trình thực hiện dự án, giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, hỗ trợ và tạo điều kiện để học sinh phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo. Ứng dụng phương pháp dự án trong dạy học GDCD giúp học sinh phát triển toàn diện.

3.1. Xác Định Mục Tiêu Và Nội Dung Dự Án

Việc xác định mục tiêu và nội dung của dự án là bước quan trọng đầu tiên. Mục tiêu của dự án cần phải rõ ràng, cụ thể và phù hợp với chương trình học. Nội dung của dự án cần phải gắn liền với thực tế cuộc sống, có tính ứng dụng cao và khuyến khích học sinh tìm tòi, khám phá. Giáo viên cần lựa chọn những vấn đề gần gũi với học sinh, có tính thời sự và phù hợp với trình độ nhận thức của các em.

3.2. Xây Dựng Kế Hoạch Và Phân Công Nhiệm Vụ

Sau khi xác định mục tiêu và nội dung, giáo viên cần xây dựng kế hoạch chi tiết cho dự án. Kế hoạch cần bao gồm các bước thực hiện, thời gian hoàn thành, nguồn lực cần thiết và phương pháp đánh giá. Giáo viên cần phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng thành viên trong nhóm, đảm bảo mỗi học sinh đều có cơ hội tham gia và đóng góp vào dự án. Việc phân công nhiệm vụ cần dựa trên năng lực và sở thích của từng học sinh.

IV. Kinh Nghiệm Dạy Dự Án GDCD Thành Công Tại Bắc Ninh 59

Nhiều trường THPT ở Bắc Ninh đã có những kinh nghiệm dạy học dự án GDCD thành công. Các dự án này thường tập trung vào các vấn đề như bảo vệ môi trường, phòng chống tệ nạn xã hội, và xây dựng nếp sống văn minh. Để đạt được thành công, các trường đã chú trọng đến việc bồi dưỡng năng lực cho giáo viên, tăng cường cơ sở vật chất và tạo sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Những kinh nghiệm này là nguồn tài liệu quý giá để các trường khác học hỏi và áp dụng. Kinh nghiệm dạy học dự án GDCD cho thấy sự hiệu quả của phương pháp này.

4.1. Dự Án Về Bảo Vệ Môi Trường

Các dự án về bảo vệ môi trường thường được triển khai dưới hình thức các hoạt động tuyên truyền, vận động người dân giữ gìn vệ sinh môi trường, trồng cây xanh và thu gom rác thải. Học sinh tham gia dự án sẽ được trang bị kiến thức về các vấn đề môi trường, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng thuyết trình trước đám đông. Các dự án này không chỉ giúp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh mà còn góp phần làm cho môi trường sống xung quanh trở nên xanh, sạch, đẹp hơn.

4.2. Dự Án Về Phòng Chống Tệ Nạn Xã Hội

Các dự án về phòng chống tệ nạn xã hội thường tập trung vào việc tuyên truyền, giáo dục học sinh về tác hại của ma túy, cờ bạc, bạo lực học đường và các tệ nạn khác. Học sinh tham gia dự án sẽ được trang bị kiến thức về pháp luật, kỹ năng tự bảo vệ bản thân và khả năng giúp đỡ người khác. Các dự án này giúp học sinh tránh xa các tệ nạn xã hội và trở thành những công dân có ích cho xã hội.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Phương Pháp Dự Án Trong GDCD 55

Việc đánh giá dự án GDCD cần được thực hiện một cách toàn diện, khách quan và công bằng. Các tiêu chí đánh giá cần bao gồm: kiến thức, kỹ năng, thái độ và sản phẩm của dự án. Giáo viên cần sử dụng nhiều hình thức đánh giá khác nhau như: đánh giá quá trình, đánh giá sản phẩm, tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng. Kết quả đánh giá sẽ giúp giáo viên điều chỉnh phương pháp giảng dạy và giúp học sinh nhận ra điểm mạnh, điểm yếu của bản thân để có kế hoạch học tập phù hợp. Hiệu quả phương pháp dự án trong GDCD được thể hiện rõ qua sự tiến bộ của học sinh.

5.1. Tiêu Chí Đánh Giá Dự Án GDCD

Các tiêu chí đánh giá dự án GDCD cần phải rõ ràng, cụ thể và phù hợp với mục tiêu của dự án. Các tiêu chí này cần bao gồm: kiến thức (nắm vững kiến thức liên quan đến chủ đề của dự án), kỹ năng (kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng thuyết trình, kỹ năng giải quyết vấn đề), thái độ (tích cực, chủ động, sáng tạo trong quá trình thực hiện dự án) và sản phẩm (báo cáo dự án, bài thuyết trình, sản phẩm truyền thông).

5.2. Hình Thức Đánh Giá Dự Án GDCD

Có nhiều hình thức đánh giá dự án GDCD khác nhau, bao gồm: đánh giá quá trình (đánh giá sự tham gia và đóng góp của học sinh trong quá trình thực hiện dự án), đánh giá sản phẩm (đánh giá chất lượng của báo cáo dự án, bài thuyết trình, sản phẩm truyền thông), tự đánh giá (học sinh tự đánh giá bản thân về những gì đã học được và những gì cần cải thiện) và đánh giá đồng đẳng (học sinh đánh giá lẫn nhau về sự đóng góp và hợp tác trong nhóm).

VI. Tương Lai Của Dạy Học Dự Án GDCD Tại THPT 52

Trong tương lai, dạy học dự án GDCD tại THPT sẽ tiếp tục được phát triển và hoàn thiện. Với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông, học sinh sẽ có nhiều cơ hội hơn để thực hành dự án và chia sẻ kết quả với cộng đồng. Đồng thời, giáo viên sẽ được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để vận dụng phương pháp dự án một cách hiệu quả. Tương lai của dạy học dự án GDCD hứa hẹn sẽ mang lại nhiều thành công và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Đổi mới phương pháp dạy học GDCD là xu hướng tất yếu.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Dạy Học Dự Án

Công nghệ thông tin và truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ dạy học dự án. Học sinh có thể sử dụng internet để tìm kiếm tài liệu, thu thập thông tin và chia sẻ kết quả dự án với cộng đồng. Giáo viên có thể sử dụng các phần mềm, ứng dụng để thiết kế dự án, quản lý tiến độ và đánh giá kết quả. Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp cho dạy học dự án trở nên sinh động, hấp dẫn và hiệu quả hơn.

6.2. Bồi Dưỡng Năng Lực Cho Giáo Viên

Để vận dụng phương pháp dự án một cách hiệu quả, giáo viên cần được bồi dưỡng đầy đủ kiến thức và kỹ năng. Các khóa tập huấn, bồi dưỡng cần tập trung vào việc hướng dẫn giáo viên cách thiết kế dự án, quản lý tiến độ, đánh giá kết quả và sử dụng công nghệ thông tin. Đồng thời, cần tạo điều kiện để giáo viên chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau. Việc bồi dưỡng năng lực cho giáo viên là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của dạy học dự án.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Thuật ngữ “Dự án” (project) có nguồn gốc từ tiếng Latinh là “Proicere” được dùng với nghĩa là một đề án, một dự án, một kế hoạch cần được thực hiện nhằm đạt được mục đích đã đề ra. Các công trình nghiên cứu nước ngoài Từ đầu thế kỷ 20, các nhà sư phạm đã xây dựng cơ sở lý luận cho phương pháp dự án “Project method” và coi đây là phương pháp dạy học quan trọng để thực hiện dạy học hướng vào người học nhằm khắc phục những nhược điểm của dạy học truyền thống. Phương pháp này được áp dụng khá phổ biến ở các nước phương Tây, tiêu biểu kể đến ở các quốc gia có nền giáo dục tiên tiến như: Mĩ, Đức, Pháp, Đan Mạch… các nước này đã có những công trình có giá trị lý luận và thực tiễn trong việc nghiên cứu phương pháp dạy học dự án.

Năm 1981 nhà tâm lý học William H. Kilpatric (1871- 1955) đã viết một bài báo với tiêu đề “Phương pháp dự án” gây một tiếng vang trong các cơ sở đào tạo giáo viên cũng như trong các trường học. Ông cùng các nhà nghiên cứu của trường Đại học Coolumbia đã có những đóng góp để nhằm truyền bá phương pháp này qua các giờ học, các hôi nghị và tác phẩm xuất bản năm 1925. Langdon với công trình: “Quản lý dự án” được dịch giả Lê Ngọc Phương Anh biên dịch xuất bản năm 2005, NXB Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh đã có những kiến giải hết sức hữu ích về việc tổ chức và hoạch định một dự án.

Công trình chứa đựng rất nhiều lời khuyên về lập kế Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn hoạch, lập ngân sách, xây dựng và thúc đẩy một nhóm, đánh giá các yếu tố rủi ro, phát triển kỹ năng lãnh đạo, v. Cabral trong một loạt các bài viết: “Học tập dựa trên dự án: chiến lược dạy và học” đăng ở các chuyên mục MA thuộc Trung tâm Thanh thiếu niên ở Boston cũng phân tích quy trình thiết kế, vận hành một dự án học tập nhằm đạt các mục tiêu giáo dục cho lứa tuổi thanh thiếu niên. [52] Ngoài ra còn rất nhiều bài viết, sách chuyên khảo và các công trình nghiên cứu của nhiều nhà khoa học trên thế giới đề cập đến vai trò, đặc điểm, cách thức tổ chức một dự án học tập như: Thomas J. (2000), Điển lại các nghiên cứu về phương pháp dạy học theo dự án, San Rafael, CA Autodesk.

(1992), Những ảnh hưởng đến tổ chức dạy học dự án, Gifted Child Quarterly, 36, 195-200. (2001), Học trực tuyến: Từ phổ biến thông tin đến thúc đẩy hợp tác Cộng đồng. Tạp chí nghiên cứu học tập tương tác, 12 (1), 105 - 143. Phát triển kiến thức và hình dạng thông qua học tập dựa trên dự án, Tạp chí về các vấn đề chuyên môn trong giáo dục và thực hành kỹ thuật, Tập 132 tr.[46] Điều đó cho thấy phương pháp dự án nói chung, DHDA nói riêng đã có những đóng góp tích cực vào quá trình đổi mới và nâng cao chất lượng dạy học, chất lượng làm việc ở hầu khắp các lĩnh vực khoa học.

Các công trình nghiên cứu trong nước Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Khi đất nước ta bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá (CNH, HĐH) và hội nhập kinh tế thế giới, giáo dục Việt Nam có nhiều thay đổi trong đó đặc biệt là xu hướng đổi mới mạnh mẽ phương pháp, hình thức tổ chức dạy học. Các dự án học tập cũng được thiết kế và triển khai rộng khắp. Năm 2003, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) kết hợp với công ty Intel Việt Nam triển khai thí điểm chương trình “Dạy học cho tương lai” cho 20 trường thuộc 9 tỉnh thành trên cả nước với mục tiêu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong các lĩnh vực toán học, khoa học và công nghệ giúp học sinh, sinh viên phát triển các kỹ năng tư duy ở cấp độ cao. Chương trình cũng hướng đội ngũ giáo viên cách thức sử dụng Internet hiệu quả; thiết kế các trang Web dạy học và triển khai hàng loạt các dự án cho học sinh.

Chương trình đặt ra mục tiêu đến là năm 2020 sẽ có 40.000 giáo viên trên cả nước được tham gia trải nghiệm, thụ hưởng và phát triển các dự án học tập đến người học. Song song với quá trình thực hiện trong thực tiễn, nhiều bài viết và công trình khoa học về dạy học dự án cũng được nhiều học giả trong nước quan tâm nghiên cứu. Có thể đơn cử một số công trình tiêu biểu sau đây: Tác giả Nguyễn Văn Cường và Nguyễn Thị Diệu Thảo với bài viết: “Dạy học theo dự án - một phương pháp có chức năng kép trong đào tạo giáo viên” đăng trên tạp chí Giáo dục số 80, phát hành tháng 4/ 2004 đã có những đánh giá hết sức xác đáng về vai trò, tính năng của phương pháp dạy học dự án trong tổ chức dạy học ở các trường sư phạm. Theo các tác giả, nếu sinh viên sư phạm thường xuyên được rèn nghề qua các dự án học tập thì bản thân đội ngũ này sẽ có khả năng thay đổi cả một thế hệ tương lai.

[10] Các tác giả Đỗ Hương Trà, Phùng Việt Hải với bài viết: “Hoạt động học tập trong DHDA và những kết quả thu được” đăng trên Tạp chí khoa học, trường ĐHSP Hà Nội, tháng 6-2008 đã nêu lên quy trình, các thiết kế một dự án học tập hiệu quả. Qua đó, các nhà nghiên cứu đã nhấn mạnh việc tập hợp và huy động Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn các nguồn lực có vai trò quan trọng trong tổ chức thành công một dự án học tập. [41] Ngoài ra, còn phải kể đến nhiều luận văn, luận án nghiên cứu về việc thiết kế và tổ chức DHDA, như: Luận văn thạc sĩ của Đào Thị Thu Thủy - Đại học sư phạm Hà Nội (2006) với đề tài “Tổ chức dạy học một số kiến thức trong chương “Cảm ứng điện từ” sách giáo khoa Vật lý 11 nhằm phát triển nhận thức tích cực, tự chủ của học sinh trong học tập”. Trong công trình này, từ việc nghiên cứu lý luận DHDA, tác giả đã đề xuất cách thức thiết kế và tổ chức một DAHT áp dụng cho một nội dung cụ thể.

[39] Luận văn thạc sĩ của tác giả Đào Thị Hà khoa Giáo dục Chính trị, trường ĐHSP Hà Nội (2009) với đề tài “Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học phần “Công dân với kinh tế’’ chương trình Giáo dục công dân lớp 11 tại trường THPT Cầu Giấy - Hà Nội’’ cũng có những đánh giá bước đầu về tính hiệu quả của các dự án học học tập trong tổ chức dạy học môn GDCD ở THPT. Đồng thời, tác giả cũng đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức phương pháp dự án trong thực tiễn dạy học các nội dung kinh tế là một trong những nội dung khó nhất của chương trình GDCD ở THPT hiện nay. [16] Bên cạnh đó, còn có một số luận án tiến sĩ nghiên cứu chuyên sâu về phương pháp dự án gắn với các lĩnh vực đặc thù như: Luận án của Nghiên cứu sinh (NCS) Nguyễn Thị Diệu Thảo với đề tài: “Dạy học theo dự án và vận dụng trong đào tạo giáo viên THCS môn công nghệ”, Đại học sư phạm Hà Nội, năm 2009; Luận án của NCS Lê Khoa với đề tài: “Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học kiến thức về sản xuất và sử dụng điện năng cho học sinh trung học phổ thông”, Đại học Sư phạm Thái Nguyên, năm 2015; Luận án của Nguyễn Ngọc Trang với nhan đề: “Dạy học dựa vào dự án trong đào tạo Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn công nghệ thông tin trình độ cao đẳng với sự hỗ trợ của Elearning”, viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, năm 2017…. Với nhiều công trình, bài viết của các nhà khoa học trong và ngoài nước chứng tỏ, phương pháp dự án có vai trò quan trọng trong dạy học các môn khoa học nói chung và tổ chức dạy học môn GDCD nói riêng.

Đồng thời, phương pháp này còn có khả năng cộng hưởng, khai thác hiệu quả phương pháp dạy học khác trong một dự án dạy học, góp phần quan trọng trong đẩy mạnh và nâng cao chất lương dạy học trong giai đoạn hiện nay. Những vấn đề lý luận chung về phương pháp dự án trong dạy học 1. Quan niệm về phương pháp dạy học và phương pháp dự án (phương pháp dạy học dự án) 1. Quan niệm về phương pháp và phương pháp dạy học Phương pháp là một thuật ngữ bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp “Methodos” nghĩa là con đường nghiên cứu, cách thức nhận thức, cách thức để đạt mục đích.

Trong thực tế, phương pháp còn được hiểu là hệ thống những quy tắc, nguyên tắc, quy phạm dùng để chỉ đạo kỹ thuật; tổ hợp các bước đi, các quy trình mà trí tuệ phải đi theo để tìm ra và chứng minh chân lý. Phương pháp cũng còn được hiểu là kế hoạch được tổ chức hợp lý trong ngành quản lý. Theo nghĩa chung nhất thì phương pháp là cách thức, là con đường, là phương tiện để đạt mục đích, là hoạt động được sắp sếp theo một trật tự nhất định để giải quyết những nhiệm vụ nhất định trong nhận thức và thực tiễn. Như vậy, với tư cách là con đường, cách thức để đạt mục đích, phương pháp bao gồm hai mặt: Mặt khách quan: là các quy luật khách quan chi phối đối tượng mà chủ thể (giáo viên) phải ý thức được như các quy luật tâm lý, lý luận dạy học… chi phối quá trình lĩnh hội tri thức của học sinh (đối tượng).

Mặt chủ quan: các thao tác và các phương tiện hướng vào đối tượng mà chủ thể (giáo viên) phải lựa chọn hợp với quy luật chi phối đối tượng (học sinh). Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Hai mặt này có mối quan hệ ràng buộc chặt chẽ. Chính những cách thức và phương tiện được xây dựng nhờ những quy luật khách quan được dùng để tiếp cận và cải biến hiện thực, để thu lượm những kết quả mới tạo thành phương pháp. Các quy luật tự chúng không thể trở thành phương pháp nhưng thiếu chúng thì không thể có được phương pháp và phương tiện đúng đắn, không thể có phương pháp khoa học.