Luận án tiến sĩ về công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Khám phá luận án tiến sĩ về công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài theo tư tưởng Hồ Chí Minh, phân tích thực trạng và giải pháp hiện nay.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Thế
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học
• Đề tài: Công Tác Vận Động Người Việt Nam Ở Nước Ngoài Hiện Nay Theo Tư Tưởng Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. MỞ ĐẦU: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
• 1.2. Khái quát về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu
• 2. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài
• 2.2. Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài
• 2.3. Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài
• 3. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA
• 3.1. Tình hình cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài hiện nay
• 3.2. Thực trạng công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài (2004 - 2022) dưới góc nhìn tư tưởng Hồ Chí Minh
• 3.3. Những vấn đề đặt ra từ thực trạng công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài
• 4. NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
• 4.1. Những nhân tố tác động đến công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài
• 4.2. Phương hướng và giải pháp tăng cường công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài trong thời gian tới theo tư tưởng Hồ Chí Minh
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài

Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài là một phần quan trọng trong di sản tư tưởng của Người. Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong sự nghiệp cách mạng. Ông coi đây là một bộ phận không thể tách rời của dân tộc, có trách nhiệm và nghĩa vụ đối với quê hương. Nội dung tư tưởng của Người bao gồm việc xây dựng khối đại đoàn kết, phát huy sức mạnh của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, và tạo điều kiện thuận lợi cho họ tham gia vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ mang tính lý luận mà còn có giá trị thực tiễn sâu sắc, giúp định hướng cho các chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc vận động người Việt Nam ở nước ngoài. Những quan điểm này đã được thể hiện rõ trong các bài viết, thư từ và lời kêu gọi của Người, thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến đời sống và lợi ích của kiều bào.

1.1. Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh

Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài bao gồm nhiều khía cạnh quan trọng. Trước hết, Người nhấn mạnh việc xây dựng tổ chức cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, nhằm tạo ra một lực lượng mạnh mẽ hỗ trợ cho sự nghiệp cách mạng. Hồ Chí Minh cũng đề cập đến việc phát huy tinh thần yêu nước, khuyến khích kiều bào hướng về quê hương, đồng thời chăm lo đến quyền lợi và lợi ích chính đáng của họ. Ông đã chỉ ra rằng, việc duy trì mối liên hệ chặt chẽ giữa kiều bào và Tổ quốc là rất cần thiết, không chỉ để bảo vệ quyền lợi của họ mà còn để họ có thể đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Tư tưởng này đã được áp dụng trong thực tiễn qua các chính sách và hoạt động của Đảng và Nhà nước, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người Việt Nam ở nước ngoài tham gia vào các hoạt động xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

II. Thực trạng công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài

Thực trạng công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài hiện nay cho thấy nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Từ năm 2004 đến 2022, công tác này đã có những bước tiến đáng kể, nhờ vào các chính sách của Đảng và Nhà nước. Đoàn kết cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đã được củng cố, nhiều tổ chức và hội đoàn được thành lập, tạo ra một mạng lưới hỗ trợ lẫn nhau. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Một bộ phận người Việt Nam ở nước ngoài vẫn chưa có địa vị pháp lý rõ ràng, dẫn đến khó khăn trong việc hội nhập và tham gia vào các hoạt động xã hội. Bên cạnh đó, sự thiếu đồng bộ trong các chính sách và phương pháp vận động cũng là một yếu tố cản trở. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này, nhằm phát huy tối đa nguồn lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

2.1. Tình hình cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài

Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài hiện nay rất đa dạng và phong phú, với sự hiện diện ở nhiều quốc gia trên thế giới. Người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là một nguồn lực quan trọng về kinh tế mà còn là cầu nối văn hóa giữa Việt Nam và các nước khác. Tuy nhiên, tình hình của họ cũng gặp nhiều khó khăn, như thiếu thông tin về chính sách, khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội, và sự phân biệt đối xử tại nơi cư trú. Những vấn đề này cần được giải quyết thông qua các chính sách hỗ trợ cụ thể từ Nhà nước, nhằm tạo điều kiện cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài phát triển bền vững và đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng đất nước.

III. Giải pháp tăng cường công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài

Để tăng cường công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài theo tư tưởng Hồ Chí Minh, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò và trách nhiệm của họ đối với quê hương. Các tổ chức, hội đoàn cần được củng cố và phát triển, tạo ra một mạng lưới hỗ trợ mạnh mẽ cho người Việt Nam ở nước ngoài. Đồng thời, cần có các chính sách cụ thể để bảo vệ quyền lợi và lợi ích chính đáng của họ, giúp họ hội nhập tốt hơn vào xã hội sở tại. Việc tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục cũng rất quan trọng, nhằm duy trì mối liên hệ giữa kiều bào và Tổ quốc. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công tác vận động mà còn góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

3.1. Phương hướng và giải pháp cụ thể

Phương hướng và giải pháp cụ thể để tăng cường công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài bao gồm việc xây dựng các chương trình hỗ trợ kiều bào, tạo điều kiện cho họ tham gia vào các hoạt động phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư từ kiều bào vào quê hương, đồng thời tạo ra môi trường thuận lợi cho họ trở về và đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Bên cạnh đó, việc tăng cường thông tin và tuyên truyền về các chính sách của Đảng và Nhà nước cũng rất cần thiết, giúp kiều bào hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác vận động, phát huy sức mạnh của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Những nghiên cứu liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài Cho đến nay có một số ít những nghiên cứu chuyên sâu tư tưởng Hồ Chí Minh về vận động người Việt Nam ở nước ngoài. Qua khảo cứu tác giả nhận thấy đáng chú ý là các nghiên cứu tiêu biểu sau: Thu Trang trong sách Nguyễn Ái Quốc tại Pari (1917-1923) [158].

Tác giả đã phản ánh tương đối đầy đủ, sâu sắc về một thời kỳ lịch sử trong quãng thời gian 6 năm từ khi Nguyễn Ái Quốc từ Anh trở lại Pháp, đến khi Người rời Pháp sang Nga hoạt động cách mạng. Với hơn 400 trang sách, tác giả đem đến cho người đọc những tư liệu quý hiếm ghi lại những sự kiện tiêu biểu trong giai đoạn hoạt động tại Pháp của Nguyễn Ái Quốc. Tại Pháp, Nguyễn Ái Quốc luôn khẳng định tầm quan trọng của cộng đồng người Việt Nam yêu nước, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ, đồng tình của họ cho sự nghiệp cao cả của cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới. Bảo tàng Cách mạng Việt Nam với Hồ Chí Minh ở Pháp năm 1946 [22].

Cuốn sách tập trung phân tích những hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến công du nước Pháp năm 1946 theo lời mời chính thức của Chính phủ Pháp; thấy rõ hơn tình cảm của kiều bào, của nhân dân Pháp đối với Người. Mặt khác, qua đó Hồ Chí Minh cũng đã sớm nhận thấy vai trò quan trọng của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và đã tích cực tạo lập cơ sở, xây dựng tổ chức ở nước ngoài để phục vụ cho cách mạng trong nước. Nguyễn Văn Khoan - Nguyễn Tiến (đồng chủ biên) cuốn sách Bác Hồ ở Xiêm (1928-1929) [96]. Cuốn sách tập hợp một số văn kiện, bài viết, tư liệu về thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh hoạt động trên đất Xiêm cùng với những tình cảm mà bà con kiều bào tại đây dành cho Người.

Sự quan tâm của Hồ 8 Chí Minh với kiều bào không chỉ thể hiện ở những định hướng lớn của Người về việc tổ chức, xây dựng phong trào yêu nước của kiều bào tại Xiêm những ngày đầu cách mạng mà còn ở cả trong những công việc cụ thể, thường xuyên và liên tục trong suốt quá trình phát triển của cách mạng. Mặt khác, bằng lời nói, bằng hành động và bằng chính cuộc sống gần gũi, gương mẫu của mình, Hồ Chí Minh luôn giáo dục kiều bào thương yêu đùm bọc lẫn nhau, luôn hướng về Tổ quốc thông qua cách làm việc và biện pháp cụ thể, đồng thời tôn trọng luật pháp, phong tục, tập quán ở Xiêm, tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của nhân dân Xiêm cho sự nghiệp đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam. Công trình đã tập hợp nhiều bài viết nghiên cứu một cách toàn diện hoạt động của kiều bào ở Thái Lan - cầu nối văn hóa trong quan hệ Thái - Việt; Hội viên Việt kiều trên đất Thái Lan và những đóng góp to lớn của họ đối với sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam… Cuốn sách cũng đề cập những hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời gian ở Thái Lan và tình cảm to lớn mà Người dành cho kiều bào yêu nước tại đây. Trần Trọng Đăng Đàn với cuốn sách Hồ Chí Minh về kiều dân và kiều bào [55].

Cuốn sách là tập tài liệu được sưu tầm, biên soạn công phu, tập hợp 130 bài viết, bài nói, đoạn trích của Chủ tịch Hồ Chí Minh có liên quan đến kiều dân và kiều bào. Qua đó đã thể hiện rõ những quan điểm, tư tưởng, tình cảm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng đối với kiều dân, kiều bào trong các thời kỳ lịch sử của cách mạng Việt Nam. Đồng thời, góp phần xây dựng và mở rộng khối đại đoàn kết dân tộc, giúp kiều dân, kiều bào thêm tin tưởng vào con đường phát triển của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, vào sự thắng lợi của sự nghiệp cách mạng. Bốn chương đầu cuốn sách giới thiệu ngắn gọn những nét lớn của quá trình hình thành và phát triển cộng đồng người Việt trên đất Pháp từ đầu cho đến khi Cách mạng Tháng Tám thành công, 9 Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời đến năm 1946.

Từ đó, nhóm tác giả nêu bật tình cảm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với những kiều bào trên đất Pháp. Người khẳng định, kiều bào tại Pháp đã sớm đoàn kết, giúp đỡ nhau trong cuộc sống, trong đấu tranh cho tự do, bình đẳng, bác ái, là một bộ phận máu thịt không thể tách rời khỏi cơ thể của dân tộc Việt Nam trên mọi mặt của cuộc sống. Phạm Hoàng Điệp, Chủ tịch Hồ Chí Minh với nước Pháp [71]. Cuốn sách tái hiện những hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Pháp từ năm 1911 đến 9/1946 - một giai đoạn hoạt động đầy khó khăn, nguy hiểm trong cuộc đời cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng với những suy nghĩ, trăn trở của Người vì nền độc lập tự do của đất nước.

Đặc biệt, cuốn sách phản ánh, nêu bật những cống hiến quan trọng của Người trong việc vận động kiều bào yêu nước tại Pháp ủng hộ cuộc chiến tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam và kêu gọi kiều bào hướng về Tổ quốc. Trần Thị Vui, <Hồ Chí Minh với công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài” [175]. Bài viết đã phân tích quá trình hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh qua các giai đoạn lịch sử, trong đó gắn liền với những quan điểm của Người về đại đoàn kết, vận động người Việt Nam ở nước ngoài. Bài viết cũng phản ánh tình cảm sâu sắc mà Người dành cho kiều bào trong những bối cảnh, thời điểm khác nhau, có tác động tích cực tới tư tưởng, tình cảm của kiều bào, hướng kiều bào về quê hương, đất nước trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng xã hội mới.

Bảo tàng Hồ Chí Minh, Hành trình theo chân Bác (1911-1941) [23]. Cuốn sách đã hệ thống lại theo thời gian những địa danh ở mỗi nước Nguyễn Ái Quốc đã từng qua, hoạt động và tóm tắt một số sự kiện lịch sử gắn với hoạt động của Nguyễn Ái Quốc tại những địa điểm đó. Trong đó, từ trang 177 đến trang 194 của cuốn sách đã khái quát những hoạt động của Nguyễn Ái Quốc với kiều bào yêu nước tại Xiêm giai đoạn 1928-1930. Tại đây Nguyễn Ái 10 Quốc đã tổ chức và vận động kiều bào đấu tranh cách mạng, đồng thời hòa nhập vào cuộc sống ở nước sở tại.

Nguyễn Thị Kim Dung với cuốn Nguyễn Ái Quốc ở Thái Lan [46]. Cuốn sách đã phản ánh những hoạt động phong phú và cống hiến nhiều mặt của Nguyễn Ái Quốc đối với cách mạng Việt Nam, đặc biệt là đối với phong trào cách mạng của Việt kiều ở Thái Lan: tuyên truyền, vận động, gây dựng cơ sở cách mạng và gây ảnh hưởng về trong nước; mở các lớp huấn luyện; chỉ đạo xuất bản báo chí để tuyên truyền, giáo dục, cổ vũ tinh thần yêu nước của Việt kiều… Qua đó làm cho phong trào yêu nước của Việt kiều ở Thái Lan có nhiều chuyển biến mới tích cực. Song Thành, Nguyễn Ái Quốc ở Quảng Châu (1924-1927) [143]. Tác giả đã khái quát những hoạt động yêu nước của Nguyễn Ái Quốc tại Quảng Châu: chuẩn bị về chính trị, tư tưởng, tổ chức tuyên truyền và bồi dưỡng cán bộ, tạo cơ sở cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và điều kiện cho việc trở về nước để lãnh đạo phong trào cách mạng.

Bên cạnh đó, Nguyễn Ái Quốc còn tham gia các hoạt động vận động kiều bào yêu nước tại đây xây dựng tình hữu nghị sâu đậm với nhân dân Trung Quốc trong phong trào đấu tranh cách mạng. Trong bài viết tác giả đã làm nổi bật hai vấn đề sau: Thứ nhất, những hoạt động của Hồ Chí Minh về vận động người Việt Nam ở nước ngoài thể hiện trên một số điểm cơ bản sau: Một là, thành lập các tổ chức tương trợ và yêu nước của người Việt Nam ở nước ngoài; Hai là, thu hút người Việt Nam ở nước ngoài hướng về Tổ quốc; Ba là, quan tâm chăm lo lợi ích chính đáng cho người Việt Nam ở nước ngoài. Thứ hai, vận dụng sáng tạo những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm phát huy vai trò của của người Việt Nam ở nước ngoài trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, trong đó cần chú ý một số vấn đề như: phát huy truyền thống đại đoàn kết 11 toàn dân tộc; bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài; công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài cần mang tính đồng bộ; đa dạng hóa và nâng cao hiệu quả các hình thức tập hợp, vận động người Việt Nam ở nước ngoài; phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn bộ hệ thống chính trị và của toàn dân trong công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài; chú ý phân hóa, cô lập thiểu số phản động, tranh thủ đại đa số người Việt Nam ở nước ngoài ủng hộ sự nghiệp đổi mới. Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng (biên soạn), Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận trong thời kỳ đổi mới ở nước ta hiện nay [171].

Cuốn sách tập hợp các bài viết, văn bản, gồm ba phần: Phần thứ nhất là những bài viết liên quan đến nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận và vận dụng tư tưởng của Người trong thời kỳ đổi mới; Phần thứ hai là tập hợp những văn bản của Đảng, Nhà nước, các bài viết về công tác dân vận trong thời kỳ đổi mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh; Phần thứ ba là trích dẫn những luận điểm của Hồ Chí Minh trong các bài viết, bài nói của Người có nội dung liên quan trực tiếp về công tác dân vận, trong đó có công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài. Một số công trình nghiên cứu về ngoại giao Việt Nam, tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh… có đề cập đến công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài của Hồ Chí Minh, như: Lưu Văn Lợi, Năm mươi năm ngoại giao Việt Nam 1945-1995, Nxb. Công an Nhân dân, Hà Nội, 1998; Bộ Ngoại giao, Ngoại giao Việt Nam 1945-2000, Nxb.