NG¢N HµNG NHµ N¦íC VIÖT NAM Bé GI¸O DôC §µO T¹O HäC VIÖN NG¢N HµNG TrÇn thÞ ph-îng Gi¶i ph¸p n©ng cao vai trß cña trung gian tµi chÝnh ®èi víi thÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt Nam Chuyªn ngµnh: Kinh tÕ tµi chÝnh ng©n hµng M· sè: 60.12 LUËN V¡N TH¹C Sü KINH TÕ Hµ Néi, N¨m 2011 NG¢N HµNG NHµ N¦íC VIÖT NAM Bé GI¸O DôC §µO T¹O HäC VIÖN NG¢N HµNG TrÇn thÞ ph-îng Gi¶i ph¸p n©ng cao vai trß cña trung gian tµi chÝnh ®èi víi thÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt Nam Chuyªn ngµnh: Kinh tÕ tµi chÝnh, ng©n hµng M· sè: 60.12 LUËN V¡N TH¹C Sü KINH TÕ Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: PGS.TS Lª Hoµng Nga Hµ Néi, N¡M 2011 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan: Bµi luËn v¨n nµy lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña c¸ nh©n t«i, ®-îc thùc hiÖn trªn c¬ së nghiªn cøu lý thuyÕt, kiÕn thøc kinh ®iÓn vµ nghiªn cøu t×nh h×nh thùc tiÔn vµ d-íi sù h-íng dÉn khoa häc cña PGS.TS Lª Hoµng Nga. C¸c sè liÖu, kÕt qu¶ nªu trong luËn v¨n lµ trung thùc vµ ch-a tõng ®-îc ai c«ng bè trong bÊt ký c«ng tr×nh nµo kh¸c. n¨m 2011 T¸c gi¶ luËn v¨n TrÇn ThÞ Ph-îng Môc lôc danh môc tõ viÕt t¾t danh môc c¸c b¶ng, biÓu ®å PHÇN Më §ÇU. 1 Ch-¬ng 1: Tæng quan vÒ trung gian tµi chÝnh vµ vai trß cña trung gian tµi chÝnh ®èi víi thÞ tr-êng chøng kho¸n .1 C¸c trung gian tµi chÝnh .2 Vai trß cña trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n .1 ThÞ tr-êng chøng kho¸n .2 Vai trß cña trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n .3 C¸c ho¹t ®éng cña trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n .2 Ho¹t ®éng cña trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n s¬ cÊp .3 Ho¹t ®éng cña trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng thø cÊp .4 Ho¹t ®éng cña trung gian tµi chÝnh ®èi víi ho¹t ®éng hç trî thÞ tr-êng .4 Nh©n tè ¶nh h-ëng tíi vai trß cña trung gian tµi chÝnh ®èi víi thÞ tr-êng chøng kho¸n .1 ¶nh h-ëng cña m«i tr-êng kinh tÕ vÜ m« .2 ChÞu ¶nh h-ëng bëi c¸c chÝnh s¸ch vÒ thuÕ, phÝ, lÖ phÝ .3 ChÞu ¶nh h-ëng cña hÖ thèng ph¸p luËt .4 T¸c ®éng qua l¹i gi÷a trung gian tµi chÝnh vµ thÞ tr-êng tµi chÝnh.
23 KÕt luËn ch-¬ng 1. 25 Ch-¬ng 2: Thùc tr¹ng cña c¸c trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt Nam .1 Tæng quan thÞ tr-êng chøng kho¸n vµ trung gian tµi chÝnh ViÖt Nam giai ®o¹n héi nhËp tõ 2006 ®Õn 2010 .1 ThÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt Nam.2 Tæng quan hÖ thèng trung gian tµi chÝnh ViÖt Nam .2 Ho¹t ®éng cña c¸c trung gian tµi chÝnh vµo thÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt Nam .1 Trªn thÞ tr-êng s¬ cÊp.2 Trªn thÞ tr-êng thø cÊp .3 Ho¹t ®éng hç trî thÞ tr-êng chøng kho¸n .3 §¸nh gi¸ vai trß ®iÒu tiÕt cung cÇu cña trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt Nam .1 MÆt tÝch cùc .2 MÆt tiªu cùc. 58 KÕt luËn ch-¬ng 2. 64 Ch-¬ng 3: Gi¶i ph¸p n©ng cao vai trß cña trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n .1 §Þnh h-íng ph¸t triÓn thÞ tr-êng chøng kho¸n vµ trung gian tµi chÝnh ViÖt Nam giai ®o¹n 2006 – 2010 vµ ®Þnh h-íng tíi 2020 .1 M« h×nh SWOT ®èi víi trung gian tµi chÝnh ViÖt Nam .2 ChiÕn l-îc ph¸t triÓn thÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt Nam tíi n¨m 2020 .3 Yªu cÇu cña trung gian tµi chÝnh tíi n¨m 2020 .2 Gi¶i ph¸p n©ng cao vai trß trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt nam .1 VÒ phÝa trung gian tµi chÝnh .2 VÒ phÝa Bé Tµi ChÝnh .3 VÒ phÝa Ng©n Hµng Nhµ N-íc.1 KiÕn nghÞ ®èi víi ñy ban chøng kho¸n Nhµ n-íc .2 KiÕn nghÞ víi Bé Tµi ChÝnh.3 KiÕn nghÞ víi Ng©n hµng Nhµ n-íc.
101 KÕt luËn ch-¬ng 3. 103 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o. 105 Phô lôc danh môc tõ viÕt t¾t Tõ viÕt t¾t Gi¶i thÝch CTCK C«ng ty chøng kho¸n NHNN Ng©n hµng nhµ n-íc NHTM Ng©n hµng th-¬ng m¹i NHTW Ng©n hµng trung -¬ng TCTD Tæ chøc tÝn dông TGTC Trung gian tµi chÝnh TPCP Tr¸i phiÕu chÝnh phñ TTCK ThÞ tr-êng chøng kho¸n UBCKNN ñy ban chøng kho¸n nhµ n-íc danh môc c¸c b¶ng, biÓu ®å b¶ng B¶ng 2.1: B¶ng thèng kª quy v« vèn hãa thÞ tr-êng 2006 – 2010 .2: Thèng kª sè l-îng cæ phiÕu niªm yÕt giai ®o¹n 2000 – 2010 .3: B¶ng sè liÖu ng©n hµng l-u ký, CTCK, c«ng ty qu¶n lý quü tõ 2004-2010 .4: Gi¸ trÞ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu qua Së giao dÞch chøng kho¸n Hµ Néi .5: Tæng hîp doanh thu b¶o l·nh cña mét sè CTCK.6: Thèng kª gi¸ trÞ vµ tû träng ®Çu t- chøng kho¸n cña 5 quü 2007- 2010 .7: Thèng kª gi¸ trÞ ®Çu t- chøng kho¸n cña c¸c CTCK 2009-2010 .8: Thèng kª gi¸ trÞ giao dÞch cña c¸c ng©n hµng, c«ng ty b¶o hiÓm, c«ng ty tµi chÝnh 2009-2010 .9: Doanh thu ho¹t ®éng t- vÊn cña c¸c CTCK giai ®o¹n 2007- 2010 .1: BiÓu ®å gi¸ trÞ vèn hãa thÞ tr-êng giai ®o¹n 2006 – 2010.2: BiÓu ®å thèng kª sè m· cæ phiÕu niªm yÕt 2000 – 2010 .3: Thèng kª sè l-îng tµi kho¶n l-u kÝ giai ®o¹n 2000-2010.4: Sè l-îng ng©n hµng l-u ký, CTCK, c«ng ty qu¶n lý quü 2004 – 2010 .5: BiÓu ®å thÞ tr-êng HOSE (VN - INDEX) n¨m 2005 – 2010. 29 PHÇN Më §ÇU 1.
TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi nghiªn cøu HiÖn nay, x· héi mang xu h-íng toµn cÇu hãa vµ khu vùc hãa. ViÖt Nam lµ thµnh viªn cña tæ chøc th-¬ng m¹i thÕ giíi WTO, mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ lµ thÞ tr-êng chøng kho¸n v× thÞ tr-êng chøng kho¸n kh«ng chØ lµ kªnh huy ®éng vèn cã hiÖu qu¶ cho ho¹t ®éng ®Çu t- trong nÒn kinh tÕ mµ cßn lµ nh©n tè thóc ®Èy ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ diÔn ra su«n sÎ h¬n. Nh-ng thÞ tr-êng chøng kho¸n kh«ng thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn m¹nh mÏ ®-îc nÕu nh- thiÕu ®i nh÷ng chñ thÓ kh¸c, trong ®ã cã trung gian tµi chÝnh. ThÞ tr-êng chøng kho¸n vµ trung gian tµi chÝnh cã mèi quan hÖ t-¬ng hç kh¨ng khÝt víi nhau.
thÞ tr-êng chøng kho¸n ph¸t triÓn kÐo theo sù ph¸t triÓn cña c¸c tæ chøc tµi chÝnh trung gian, trung gian tµi chÝnh nh- c«ng ty tµi chÝnh, ng©n hµng, c«ng ty b¶o hiÓm, c«ng ty kiÓm to¸n….ra ®êi hµng lo¹t phôc vô cho nhu cÇu thÞ tr-êng. Ho¹t ®éng cña c¸c trung gian nµy vÉn cßn gÆp ph¶i nhiÒu h¹n chÕ, ho¹t ®éng kh«ng hiÖu qu¶, ch-a kh¼ng ®Þnh ®-îc vÞ thÕ cña m×nh. Nh-ng kh«ng v× thÕ mµ phñ nhËn sù ®iÒu tiÕt cung cÇu chøng kho¸n th«ng qua ho¹t ®éng cña c¸c trung gian tµi chÝnh trong thêi gian qua ®· gãp phÇn ®-a thÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt Nam ph¸t triÓn lªn mét b-íc tiÕn míi so víi thÞ tr-êng chøng kho¸n quèc tÕ. XuÊt ph¸t tõ yªu cÇu trªn, t«i ®· chän ®Ò tµi luËn v¨n “ Gi¶i ph¸p n©ng cao vai trß cña trung gian tµi chÝnh ®èi víi thÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt Nam” lµ ®Ò tµi nghiªn cøu nh»m gãp phÇn vµo viÖc kh¼ng ®Þnh vÞ thÕ cña c¸c trung gian tµi chÝnh trong c¬ cÊu ®iÒu tiÕt thÞ tr-êng chøng kho¸n.
Môc tiªu nghiªn cøu cña ®Ò tµi - Nghiªn cøu mét sè m« h×nh c¸c trung gian tµi chÝnh trªn thÕ giíi vµ vai trß cña c¸c trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n. - §¸nh gi¸ thùc tr¹ng cña c¸c trung gian tµi chÝnh ViÖt Nam vµ hiÖn tr¹ng tham gia cña c¸c ®Þnh chÕ nµy vµo thÞ tr-êng chøng kho¸n. - KiÕn nghÞ mét sè gi¶i ph¸p vÒ vai trß cña trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n. §èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi 1 §Ò tµi nµy tËp trung nghiªn cøu c¸c ho¹t ®éng chÝnh, c¸c kÕt qu¶ ®¹t ®-îc cña trung gian tµi chÝnh vµo thÞ tr-êng chøng kho¸n.
Ph¹m vi nghiªn cøu ®Ò cËp ®Õn mét sè trung gian tµi chÝnh ho¹t ®éng mang tÝnh chÊt næi bËt trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n, tËp trung vµo c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i vµ mét sè trung gian tµi chÝnh kh¸c tham gia d-íi h×nh thøc cung øng c¸c dÞch vô tµi chÝnh vµ ®iÒu tiÕt thÞ tr-êng ( m«i giíi, t- vÊn, b¶o l·nh ph¸t hµnh, kÕ to¸n…) §Ò tµi ®-îc nghiªn cøu trªn gi¸c ®é lµ c¸c trung gian tµi chÝnh ë ViÖt Nam giai ®o¹n 2006 – 2010. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu §Ò tµi sö dông mét sè ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu sau: - Ph-¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng - Ph-¬ng ph¸p duy vËt lÞch sö - Ph-¬ng ph¸p tæng hîp - Ph-¬ng ph¸p thèng kª - Ph-¬ng ph¸p so s¸nh vµ ph©n tÝch kinh tÕ 5. KÕt cÊu cña ®Ò tµi PhÇn më ®Çu Ch-¬ng I: Tæng quan vÒ trung gian tµi chÝnh vµ vai trß cña trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n. Ch-¬ng II: Thùc tr¹ng tham gia vµ vai trß cña trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt Nam.
Ch-¬ng II: Gi¶i ph¸p n©ng cao vai trß cña trung gian tµi chÝnh trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt Nam PhÇn kÕt luËn 2 Ch-¬ng 1 Tæng quan vÒ trung gian tµi chÝnh vµ vai trß cña trung gian tµi chÝnh ®èi víi thÞ tr-êng chøng kho¸n 1.1 C¸c trung gian tµi chÝnh 1.1 Kh¸i niÖm Trong nÒn kinh tÕ, bªn c¹nh nh÷ng chñ thÓ thõa vèn lu«n lu«n tån t¹i c¸c chñ thÓ thiÕu vèn, tõ ®ã n¶y sinh nhu cÇu chuyÓn vèn tõ chñ thÓ thõa vèn ®Õn chñ thÓ thiÕu vèn mét c¸ch trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp. Trùc tiÕp: Chñ thÓ thõa vèn ®¸p øng trùc tiÕp nhu cÇu tµi trî cña chñ thÓ thiÕu vèn b»ng viÖc mua c¸c chøng kho¸n khëi thñy do c¸c chñ thÓ thiÕu vèn ph¸t hµnh. Gi¸n tiÕp: Chñ thÓ thõa vèn ®¸p øng tiÕp nhu cÇu tµi trî cña c¸c chñ thÓ thiÕu vèn th«ng qua c¸c ®Þnh chÕ tµi chÝnh ®ãng vai trß TGTC (gäi lµ c¸c ®Þnh chÕ tµi chÝnh trung gian). C¸c TGTC lµ nh÷ng tæ chøc chuyªn ho¹t ®éng kinh doanh trong lÜnh vùc tµi chÝnh tiÒn tÖ.
Ho¹t ®éng chñ yÕu vµ th-êng xuyªn cña c¸c tæ chøc nµy lµ th«ng qua viÖc cung cÊp c¸c dÞch vô tµi chÝnh – tiÒn tÖ vµ thu hót, tËp hîp c¸c kho¶n vèn nhµn rçi trong nÒn kinh tÕ d-íi c¸c h×nh thøc tiÒn göi, phÝ b¶o hiÓm, ph¸t hµnh kú phiÕu, tr¸i phiÕu vµ c¸c lo¹i chøng tõ cã gi¸ kh¸c, sau ®ã sö dông c¸c nguån vèn huy ®éng nµy ®Ó cÊp tÝn dông cho vay hoÆc thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng ®Çu t- tµi chÝnh vµ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh chñ yÕu nh»m môc ®Ých lîi nhuËn. C¸c TGTC ®ãng vai trß nh- mét trung gian, cÇu nèi gi÷a nh÷ng ng-êi cã vèn vµ nh÷ng ng-êi cÇn vèn, gióp cho viÖc lu©n chuyÓn vèn ®-îc thuËn lîi h¬n. C¸c TGTC thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng chñ yÕu lµ t¹o vèn th«ng qua huy ®éng vèn nhµn rçi, cung øng vèn cho nÒn kinh tÕ, kiÓm so¸t nh»m gi¶m thiÓu c¸c rñi ro cã thÓ x¶y ra ®èi víi c¸c hîp ®ång vay vµ cho vay.