Vai Trò Của Hải Quan Việt Nam Trong Chống Thất Thu Thuế

Chuyên khảo phân tích Vai trò của hải quan việt nam trong chống thất thu thuế lấy ví dụ ở hải quan lạng sơn, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Ha Thi Kim Dung
• Người hướng dẫn: PGS.TS To Bich Hanh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị
• Đề tài: Vai Trò Của Hải Quan Việt Nam Trong Chống Thất Thu Thuế
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM TRONG VIỆC CHỐNG THẤT THU THUẾ
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về thuế và chống thất thu thuế
• 1.2. Sự cần thiết, nội dung và những nhân tố ảnh hưởng đến vai trò của Hải quan Việt Nam trong việc chống thất thu thuế
• 1.3. Quản lý thuế xuất nhập khẩu là chức năng cơ bản của Hải quan
• 1.4. Nội dung vai trò của Hải quan trong chống thất thu thuế
• 1.5. Những nhân tố ảnh hưởng đến việc nâng cao vai trò của Hải quan trong chống thất thu thuế hàng nhập khẩu
• 1.6. Kinh nghiệm về nâng cao vai trò của Hải quan trong chống thất thu thuế nhập khẩu của một số nước trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ VAI TRÒ CỦA HẢI QUAN LẠNG SƠN TRONG VIỆC CHỐNG THẤT THU THUẾ
• 2.1. Tình hình chống thất thu thuế nhập khẩu của Hải quan tỉnh Lạng Sơn từ năm 2000 đến nay
• 2.2. Khái quát về Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn
• 2.3. Tình hình chống thất thu thuế của Hải quan Lạng Sơn
• 2.4. Đánh giá về thuế trạng chống thất thu thuế của Hải quan Lạng Sơn
• 2.4.1. Những thành tựu đã đạt được
• 2.4.2. Những tồn tại và hạn chế
• 2.4.3. Nguyên nhân của hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA HẢI QUAN TRONG CHỐNG THẤT THU THUẾ
• 3.1. Định hướng nâng cao vai trò của Hải quan Việt Nam trong chống thất thu thuế nhập khẩu
• 3.2. Dự báo về Aoz nhập kinh tế Quốc tế của Việt Nam những cơ hội và thách thức đối với vai trò Hải quan trong chống thất thu thuế
• 3.3. Chiến lược phát triển của ngành Hải quan đến năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2020
• 3.4. Phương hướng nâng cao vai trò của Hải quan trong việc chống thất thu thuế hàng nhập khẩu
• 3.5. Những giải pháp chủ yếu nâng cao vai trò của Hải quan trong việc chống thất thu thuế hàng nhập khẩu
• 3.5.1. Hoàn thiện từng bước hệ thống pháp luật, các văn bản pháp quy về thuế và chống thất thu thuế
• 3.5.2. Đẩy mạnh công tác kiểm tra sau thông quan
• 3.5.3. Tăng cường và nâng cao hiệu quả trong việc theo dõi, quản lý, thu hồi nợ đọng thuế và các biện pháp xử lý vi phạm về thuế đối với đối tượng nộp thuế
• 3.5.4. Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hữu quan và tạo những điều kiện thuận lợi để nâng cao vai trò của Hải quan trong chống thất thu thuế
• 3.5.5. Cải cách cơ cấu tổ chức bộ máy Hải quan theo hướng gọn nhẹ, tinh giản và hiệu quả
• 3.5.6. Nâng cao trình độ nhân thuế cho cán bộ Hải quan và đối tượng nộp thuế
• 3.5.7. Hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật cho ngành Hải quan
• 3.5.8. Tăng cường hợp tác quốc tế với Hải quan các nước, đặc biệt trong đấu tranh chống gian lận thương mại qua biên giới
• PHẦN MỞ ĐẦU
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vai Trò Hải Quan Trong Chống Thất Thu Thuế

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, Hải quan Việt Nam đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Chống thất thu thuế không chỉ là nhiệm vụ tài chính mà còn là yếu tố quan trọng để tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, bình đẳng. Theo nghiên cứu của Hà Thị Kim Dung, tình trạng thất thu thuế nhập khẩu đã diễn ra trong thời gian dài, với số thuế thất thu không hề nhỏ. Nguyên nhân có thể do khách quan hoặc chủ quan, như đối tượng nộp thuế cố tình gian lận, trốn thuế. Vì vậy, việc nâng cao vai trò của hải quan trong việc tìm ra các giải pháp để chống thất thu thuế nhập khẩu là một trong những nội dung hết sức quan trọng, cần thiết và cấp bách. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận, nâng cao năng lực cán bộ và áp dụng công nghệ hiện đại.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của thuế xuất nhập khẩu

Thuế xuất nhập khẩu là loại thuế gián thu, đánh vào hàng hóa khi xuất khẩu hoặc nhập khẩu qua biên giới quốc gia. Đặc điểm của loại thuế này là do cơ quan Hải quan quản lý, gắn liền với hoạt động kinh tế đối ngoại của mỗi quốc gia. Theo tài liệu nghiên cứu, thuế nhập khẩu là thuế đánh vào hàng hóa khi nhập khẩu qua cửa khẩu biên giới quốc gia và hàng hóa đưa từ khu phi thuế quan vào thị trường trong nước. Thuế nhập khẩu có đặc điểm là do cơ quan Hải quan quản lý, chỉ đánh vào hàng hóa nhập khẩu và gắn với hoạt động kinh tế đối ngoại của mỗi quốc gia. Việc quản lý hiệu quả thuế xuất nhập khẩu góp phần quan trọng vào nguồn thu ngân sách nhà nước.

1.2. Tầm quan trọng của chống thất thu thuế đối với ngân sách

Chống thất thu thuế có vai trò to lớn trong việc bảo hộ sản xuất trong nước, huy động nguồn thu cho ngân sách và kiểm soát hàng hóa nhập khẩu. Theo nghiên cứu, chống thất thu thuế có vai trò rất to lớn trong việc bảo hộ sản xuất trong nước, huy động nguồn thu cho ngân sách và kiểm soát hàng hóa nhập khẩu. Việc thất thu thuế làm giảm nguồn lực tài chính của nhà nước, ảnh hưởng đến các hoạt động chi tiêu công và đầu tư phát triển kinh tế - xã hội. Do đó, tăng cường quản lý thuế và chống thất thu thuế là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu.

II. Thách Thức Lớn Nhất Trong Chống Thất Thu Thuế Hiện Nay

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, tình trạng thất thu thuế vẫn diễn ra phức tạp với nhiều hình thức tinh vi. Các doanh nghiệp lợi dụng kẽ hở trong chính sách, gian lận thương mại, khai sai giá trị hàng hóa, hoặc trốn thuế thông qua các giao dịch chuyển giá. Theo Hà Thị Kim Dung, nguyên nhân của thất thu thuế là do lợi dụng các chính sách của Nhà nước còn lỏng lẻo trong việc xác định trị giá tính thuế, làm giả chứng nhận xuất xứ (C/O) của hàng hóa nhập khẩu, lợi dụng chính sách ân hạn thuế đối với hàng hóa nhập khẩu, gian lận định mức đối với hàng gia công, lợi dụng chính sách ưu đãi của nhà nước về ưu đãi đầu tư, nội địa hóa, hàng lượng xanh. Ngoài ra, thất thu thuế còn do trình độ và ý thức của công chức trong quá trình thực hiện. Điều này đòi hỏi Hải quan Việt Nam phải không ngừng nâng cao năng lực, áp dụng các biện pháp nghiệp vụ hiện đại để đối phó với các hành vi gian lận ngày càng tinh vi.

2.1. Các hình thức gian lận thương mại phổ biến

Các hình thức gian lận thương mại rất đa dạng, từ khai sai mã hàng, khai thấp giá trị hàng hóa, đến sử dụng giấy tờ giả mạo. Một số doanh nghiệp còn trốn thuế bằng cách thành lập các công ty ma, thực hiện các giao dịch lòng vòng để chuyển lợi nhuận ra nước ngoài. Theo nghiên cứu, các thủ đoạn trốn lậu thuế của các đối tượng nộp thuế ngày càng tinh vi: Làm giả hóa đơn, chứng từ, giả chữ ký của công chức và con dấu của cơ quan Hải quan, giả chứng từ bảo lãnh của ngân hàng. Trong khi Hải quan thì thiếu thông tin về thị trường quốc tế liên quan đến hoạt động kinh tế đối ngoại từ giá cả, chất lượng, xuất xứ hàng hóa, đến các thủ tục pháp lý liên quan đến hàng hóa nhập khẩu. Việc phát hiện và xử lý các hành vi gian lận này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng.

2.2. Ảnh hưởng của chính sách thuế đến thất thu thuế

Chính sách thuế có vai trò quan trọng trong việc điều tiết hoạt động kinh tế, nhưng nếu không được thiết kế hợp lý, có thể tạo ra kẽ hở cho các hành vi trốn thuế. Các quy định về ưu đãi thuế, miễn giảm thuế cần được rà soát, sửa đổi để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả. Theo nghiên cứu, thất thu thuế do khó khăn trong xử lý vi phạm. Đối với các doanh nghiệp vi phạm pháp luật về thuế, đặc biệt là các doanh nghiệp nợ thuế quá hạn thì chế tài xử lý vi phạm vẫn còn nhiều bất cập. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về thuế là yếu tố then chốt để chống thất thu thuế.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chống Thất Thu Thuế Của Hải Quan

Để nâng cao hiệu quả chống thất thu thuế, Hải quan Việt Nam cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cán bộ, đến tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin. Cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả, tập trung kiểm tra các lô hàng có dấu hiệu gian lận, đồng thời tăng cường kiểm tra sau thông quan để phát hiện các sai phạm. Theo nghiên cứu, để quản lý thu thuế xuất nhập khẩu từng bước được tăng cường hiệu lực và hiệu quả, đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước đòi hỏi phải có một hệ thống văn bản pháp quy quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, và các quy trình thủ tục yêu cầu các đối tượng tham gia hoạt động xuất nhập khẩu phải thực hiện. Việc phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng khác cũng là yếu tố quan trọng để chống thất thu thuế hiệu quả.

3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về thuế và hải quan

Hệ thống pháp luật về thuế và hải quan cần được rà soát, sửa đổi để đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế. Cần bổ sung các quy định về xử lý vi phạm, tăng cường chế tài đối với các hành vi gian lận, trốn thuế. Theo nghiên cứu, cần hoàn thiện từng bước hệ thống pháp luật, các văn bản pháp quy về thuế và chống thất thu thuế. Việc này giúp tạo hành lang pháp lý vững chắc cho hoạt động chống thất thu thuế.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế

Ứng dụng công nghệ thông tin giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế, giảm thiểu rủi ro gian lận. Cần xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu tập trung, kết nối giữa các cơ quan chức năng, đồng thời áp dụng các biện pháp nghiệp vụ hiện đại như phân tích rủi ro, kiểm tra điện tử. Theo nghiên cứu, cần hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật cho ngành Hải quan. Việc này giúp nâng cao năng lực giám sát hải quan và phát hiện các hành vi gian lận.

IV. Kinh Nghiệm Quốc Tế Về Chống Thất Thu Thuế Cho Hải Quan

Nghiên cứu kinh nghiệm của các nước phát triển như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Thái Lan cho thấy, việc áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro, kiểm tra sau thông quan, và tăng cường hợp tác quốc tế là những yếu tố quan trọng để chống thất thu thuế hiệu quả. Theo nghiên cứu của Hà Thị Kim Dung, qua nghiên cứu kinh nghiệm của Hoa Kỳ, Trung Quốc, Thái Lan đã rút ra bài học có thể vận dụng cho Hải quan Việt Nam trong chống thất thu thuế nhập khẩu là: xác định trị giá tính thuế theo quy định của GATT; chuyển từ hình thức kiểm tra trong quá trình thông quan sang kiểm tra sau thông quan; cho hưởng thời hạn ân hạn nộp thuế nhập khẩu kèm với điều kiện ràng buộc và có thưởng bằng vật chất cho các tổ chức, cá nhân phát hiện các trường hợp trốn thuế. Hải quan Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm của các nước này để nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động.

4.1. Bài học từ Hoa Kỳ về quản lý rủi ro

Hoa Kỳ áp dụng hệ thống quản lý rủi ro rất hiệu quả, tập trung kiểm tra các lô hàng có dấu hiệu gian lận, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật. Theo nghiên cứu, Hoa Kỳ chú trọng vào việc xác định trị giá tính thuế theo quy định của GATT. Việc này giúp giảm thiểu rủi ro thất thu thuế và tạo môi trường kinh doanh công bằng.

4.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc về kiểm tra sau thông quan

Trung Quốc tăng cường kiểm tra sau thông quan để phát hiện các sai phạm, đồng thời áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm khắc đối với các hành vi gian lận, trốn thuế. Theo nghiên cứu, Trung Quốc chuyển từ hình thức kiểm tra trong quá trình thông quan sang kiểm tra sau thông quan. Việc này giúp nâng cao hiệu quả chống thất thu thuế và răn đe các hành vi vi phạm.

V. Thực Trạng Chống Thất Thu Thuế Tại Cục Hải Quan Lạng Sơn

Cục Hải quan Lạng Sơn là một trong những đơn vị trọng điểm trong công tác chống thất thu thuế, do địa bàn có nhiều cửa khẩu, lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu lớn. Tuy nhiên, tình hình gian lận thương mại, trốn thuế tại đây vẫn diễn ra phức tạp, gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước. Theo nghiên cứu của Hà Thị Kim Dung, Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn được thành lập và hoạt động từ năm 1952, được giao nhiệm vụ: quản lý Nhà nước về Hải quan trên hai địa bàn tỉnh Lạng Sơn và Bắc Giang. Nay Cục Hải quan Lạng Sơn đã có hơn 300 cán bộ công chức với 17 đơn vị, gồm 7 phòng tham mưu, 01 trung tâm dữ liệu và công nghệ thông tin, 01 đội kiểm soát Hải quan và 07 chi cục. Việc đánh giá thực trạng và tìm ra các giải pháp phù hợp là rất cần thiết.

5.1. Đánh giá kết quả đạt được và hạn chế

Trong những năm qua, Cục Hải quan Lạng Sơn đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác chống thất thu thuế, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế. Theo nghiên cứu, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác chống thất thu thuế nhập khẩu vẫn còn một số tồn tại: Kiểm tra sau thông quan, công tác quản lý giám sát và trị giá tính thuế hoạt động đạt hiệu quả chưa cao. Tình trạng gian lận, trốn thuế, nợ đọng thuế vẫn diễn ra tương đối phức tạp; Hiện tượng doanh nghiệp gian lận trong việc áp mã, kê khai trị giá hàng nhập khẩu, gian lận trong định mức xảy ra tương đối nhiều; Sự phối hợp trao đổi thông tin trong nội bộ ngành Hải quan chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra. Cần có các giải pháp khắc phục để nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.2. Nguyên nhân của các hạn chế trong chống thất thu

Các hạn chế trong công tác chống thất thu thuế tại Cục Hải quan Lạng Sơn có nhiều nguyên nhân, từ yếu tố khách quan như chính sách chưa hoàn thiện, đến yếu tố chủ quan như năng lực cán bộ còn hạn chế. Theo nghiên cứu, các thủ đoạn trốn lậu thuế của các đối tượng nộp thuế ngày càng tinh vi: Làm giả hóa đơn, chứng từ, giả chữ ký của công chức và con dấu của cơ quan Hải quan, giả chứng từ bảo lãnh của ngân hàng. Trong khi Hải quan thì thiếu thông tin về thị trường quốc tế liên quan đến hoạt động kinh tế đối ngoại từ giá cả, chất lượng, xuất xứ hàng hóa, đến các thủ tục pháp lý liên quan đến hàng hóa nhập khẩu. Cần có các giải pháp đồng bộ để giải quyết các nguyên nhân này.

VI. Định Hướng Và Giải Pháp Nâng Cao Vai Trò Hải Quan Đến 2025

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và sự phát triển của thương mại điện tử, Hải quan Việt Nam cần có những định hướng và giải pháp mới để nâng cao vai trò trong chống thất thu thuế. Cần tập trung vào cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, và tăng cường hợp tác quốc tế. Theo nghiên cứu, cần dự báo về hội nhập kinh tế Quốc tế của Việt Nam những cơ hội và thách thức đối với Hải quan trong chống thất thu thuế. Chiến lược phát triển của ngành Hải quan đến năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2020. Việc xây dựng lực lượng Hải quan chuyên nghiệp, hiện đại là yếu tố then chốt để đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

6.1. Cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ

Cải cách thủ tục hành chính giúp giảm thời gian thông quan, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đồng thời giảm thiểu rủi ro gian lận. Ứng dụng công nghệ thông tin giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế, giảm thiểu sai sót và gian lận. Theo nghiên cứu, cần cải cách cơ cấu tổ chức bộ máy Hải quan theo hướng gọn nhẹ, tinh giản và hiệu quả. Việc này giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của Hải quan Việt Nam.

6.2. Tăng cường hợp tác quốc tế về hải quan

Hợp tác quốc tế giúp Hải quan Việt Nam trao đổi thông tin, kinh nghiệm, và phối hợp đấu tranh chống gian lận thương mại, trốn thuế. Cần tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế như WCO, WTO, và các nước trong khu vực. Theo nghiên cứu, cần tăng cường hợp tác quốc tế với Hải quan các nước, đặc biệt trong đấu tranh chống gian lận thương mại qua giá. Việc này giúp nâng cao vị thế của Hải quan Việt Nam trên trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu tài chính công của Việt Nam, tổng thu ngân sách nhà nước thường niên luôn duy trì tỷ trọng xấp xỉ 20% GDP. Trong đó, nguồn thu từ hoạt động thương mại xuất nhập khẩu đóng góp khoảng 25% tổng thu ngân sách quốc gia, riêng sắc thuế nhập khẩu chiếm tỷ trọng ổn định khoảng 14%. Sắc thuế này không chỉ là nguồn tạo vốn quan trọng phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa mà còn là công cụ kinh tế then chốt để bảo hộ sản xuất nội địa và điều tiết nền kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, tình trạng thất thu thuế và nợ đọng kéo dài đã tạo ra những tác động tiêu cực đến tính bền vững của cán cân ngân sách và làm méo mó môi trường cạnh tranh bình đẳng.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Nâng cao vai trò của cơ quan Hải quan trong việc phát hiện, ngăn chặn các hành vi trốn lậu thuế và xử lý triệt để tình trạng nợ đọng thuế nhập khẩu. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận kinh tế chính trị về thuế xuất nhập khẩu, phân tích thực trạng quản lý và chống thất thu tại địa bàn trọng điểm biên giới, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện, có tính khả thi cao nhằm gia tăng hiệu quả thu ngân sách trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.

Phạm vi nghiên cứu được xác lập tại Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn – đơn vị trực tiếp quản lý địa bàn hai tỉnh Lạng Sơn và Bắc Giang với quy mô tổ chức gồm hơn 300 cán bộ công chức phân bổ tại 17 đơn vị trực thuộc. Mốc thời gian khảo sát thực nghiệm kéo dài xuyên suốt từ năm 2000 đến năm 2008, đồng thời mở rộng định hướng chiến lược đến năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2020.

Ý nghĩa của công trình thể hiện rõ qua việc cung cấp các luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế quản lý hải quan, hướng tới mục tiêu giảm thiểu tối đa tỷ lệ nợ đọng thuế (từng lên tới 153,7 tỷ đồng tại Lạng Sơn và trên 3.000 tỷ đồng trên toàn quốc), đồng thời chuẩn hóa quy trình thông quan theo các cam kết thương mại của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết kinh tế chính trị học về vai trò quản lý kinh tế của Nhà nước và chức năng phân phối lại thu nhập quốc dân thông qua công cụ thuế. Dưới góc độ học thuật, thuế không đơn thuần là nghĩa vụ bắt buộc mang tính cưỡng chế mà còn là phương thức tái phân phối của cải xã hội, phục vụ đầu tư hạ tầng và phúc lợi công cộng. Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng sâu sắc Lý thuyết quản lý rủi ro hiện đại trong quản trị hải quan và các nguyên tắc xác định trị giá tính thuế theo Hiệp định Trị giá Hải quan GATT (Điều 7 của Hiệp định Chung về Thuế quan và Thương mại).

Khung nghiên cứu làm rõ 5 khái niệm chuyên ngành cốt lõi:

1. Thuế nhập khẩu: Sắc thuế gián thu đánh vào hàng hóa nhập khẩu qua cửa khẩu biên giới quốc gia hoặc đưa từ khu phi thuế quan vào thị trường nội địa.
2. Thất thu thuế: Khoản tiền thuế bị các đối tượng nộp thuế chiếm dụng, trốn tránh hoặc không nộp đúng, nộp đủ vào ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật.
3. Chống thất thu thuế: Hệ thống các biện pháp nghiệp vụ, pháp lý và kỹ thuật do cơ quan quản lý triển khai nhằm đảm bảo thu đúng, thu đủ và kịp thời.
4. Quản lý rủi ro và phân luồng hàng hóa: Mô hình phân loại tờ khai theo luồng xanh (miễn kiểm tra thực tế, chiếm gần 80%), luồng vàng (kiểm tra hồ sơ) và luồng đỏ (kiểm tra thực tế, chiếm dưới 10%).
5. Kiểm tra sau thông quan: Phương thức chuyển trọng tâm từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhằm tạo thuận lợi thương mại song hành với giám sát chặt chẽ.

Mô hình nghiên cứu phân tích toàn diện 6 nhóm hành vi gian lận điển hình: Gian lận mã số HS để áp thuế suất thấp, gian lận trị giá giao dịch, làm giả giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), lợi dụng cơ chế ân hạn thuế, gian lận định mức nguyên phụ liệu gia công và lợi dụng chính sách ưu đãi luồng xanh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chính thống được thu thập từ báo cáo tổng kết của Tổng cục Hải quan, hệ thống thông tin dữ liệu giá tính thuế GTT22 và các báo cáo định kỳ giai đoạn 2000–2008 của Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn.

Phương pháp luận chủ đạo bao gồm phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, phân tích đối tượng trong trạng thái vận động và gắn liền với bối cảnh mở cửa thương mại. Các phương pháp cụ thể được kết hợp chặt chẽ gồm: Phương pháp trừu tượng hóa khoa học, phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh tỷ lệ tăng trưởng phần trăm (%) và phương pháp dự báo xu hướng kinh tế.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn diện tập dữ liệu quản lý tại 17 đơn vị của Cục Hải quan Lạng Sơn (gồm 7 phòng tham mưu, 1 trung tâm dữ liệu và công nghệ thông tin, 1 đội kiểm soát hải quan và 7 chi cục cửa khẩu) với hơn 300 cán bộ công chức. Đồng thời, nghiên cứu phân tích sâu mẫu dữ liệu gồm 521 hồ sơ tờ khai được tiến hành tham vấn trị giá trong năm 2005 và toàn bộ chuỗi số liệu kim ngạch biến động từ 234,7 triệu USD đến 805,5 triệu USD trong suốt 8 năm.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích toàn diện theo chuỗi thời gian là nhằm đảm bảo tính đại diện cao, triệt tiêu các sai số do biến động mùa vụ thương mại biên giới, từ đó nhận diện chính xác quy luật vận động của các thủ đoạn gian lận thuế và đánh giá đúng hiệu lực thực thi của bộ máy hải quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực chứng tại Cục Hải quan Lạng Sơn giai đoạn 2000–2008 mang lại 4 phát hiện quan trọng có số liệu minh chứng cụ thể:

Thứ nhất, số thu thuế nhập khẩu có sự biến động lớn và phục hồi mạnh mẽ sau khi suy giảm. Năm 2000, số thu đạt 892 tỷ đồng trên tổng kim ngạch 805,5 triệu USD; giai đoạn 2002–2003 giảm xuống mức đáy 427,5 tỷ đồng (kim ngạch 234,7 triệu USD, giảm 51,5% so với năm 2001). Tuy nhiên, số thu đã tăng trưởng liên tục từ 457,6 tỷ đồng năm 2004 lên 618,9 tỷ đồng năm 2006 và đạt đỉnh 1.479,1 tỷ đồng vào năm 2007, đạt tỷ lệ tăng trưởng ấn tượng 180,6% so với năm trước đó.

Thứ hai, quy mô nợ đọng thuế nhập khẩu luôn ở mức báo động và khó thu hồi. Số liệu toàn ngành cho thấy nợ đọng thuế duy trì ở mức rất cao: Năm 2001 là 3.755 tỷ đồng, năm 2002 đạt đỉnh 4.709 tỷ đồng, năm 2005 là 2.850 tỷ đồng và năm 2007 ghi nhận 3.068 tỷ đồng. Riêng tại Cục Hải quan Lạng Sơn, tổng số nợ đọng tích lũy lên tới 153,7 tỷ đồng, tạo gánh nặng lớn cho công tác quản trị.

Thứ ba, cơ chế phân luồng quản lý rủi ro xuất hiện lỗ hổng bị lợi dụng. Việc áp dụng thông quan hiện đại với gần 80% hàng hóa được miễn kiểm tra thực tế (luồng xanh) và tỷ lệ kiểm tra thực tế (luồng đỏ) chiếm chưa đầy 10% đã bị các đối tượng xấu khai thác để cố tình khai sai chủng loại, số lượng và đánh tráo phẩm cấp hàng hóa.

Thứ tư, công tác tham vấn giá bước đầu phát huy tác dụng nghiệp vụ. Việc áp dụng quy trình xác định giá tính thuế mới đã ghi nhận kết quả cụ thể, tiêu biểu trong năm 2005 đã thực hiện tham vấn 521 tờ khai nghi vấn, giúp truy thu hàng tỷ đồng cho ngân sách nhà nước.

Thảo luận kết quả

Thực trạng thất thu thuế bắt nguồn từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về phía doanh nghiệp, thủ đoạn gian lận ngày càng tinh vi như: Thông đồng với đối tác nước ngoài phát hành hai loại hóa đơn hạ thấp trị giá hàng hóa; làm giả chứng nhận xuất xứ C/O để hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt; khai khống định mức tiêu hao nguyên liệu gia công rồi tuồn hàng ra tiêu thụ nội địa; lợi dụng chính sách ân hạn thuế để tẩu tán tài sản rồi tuyên bố phá sản hoặc bỏ trốn.

Về phía cơ quan quản lý, năng lực chuyên môn của một bộ phận trong đội ngũ hơn 300 cán bộ công chức còn hạn chế trong việc tra cứu mã số HS và cập nhật giá thị trường quốc tế. Cơ sở dữ liệu giá GTT22 chưa hoàn chỉnh, thiếu sự kết nối đồng bộ giữa các chi cục. Các chế tài xử lý vi phạm nợ đọng thuế chưa đủ sức răn đe, dẫn đến tình trạng nợ cũ chưa thu hồi xong thì nợ mới đã phát sinh.

So sánh với bài học quốc tế từ Hoa Kỳ, Trung Quốc và Thái Lan cho thấy, các quốc gia này đã chuyển hoàn toàn từ kiểm soát tại cửa khẩu sang kiểm tra sau thông quan, áp dụng mức thưởng vật chất cho người cung cấp tin báo trốn thuế và yêu cầu bảo lãnh ngân hàng bắt buộc.

Để làm nổi bật các phát hiện trên, dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày trực quan qua biểu đồ đường thể hiện tương quan giữa kim ngạch nhập khẩu và số thu thuế từ năm 2000 đến 2007, kết hợp với bảng số liệu so sánh cơ cấu nợ đọng thuế của Cục Hải quan Lạng Sơn so với toàn ngành Hải quan Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao vai trò của Hải quan trong chống thất thu thuế giai đoạn đến năm 2015 và tầm nhìn 2020:

1. Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và biểu thuế:

• Động từ hành động: Chuẩn hóa và biểu thuế hóa toàn bộ danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu theo chuẩn mã HS của Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO); mở rộng việc áp dụng hình thức thuế tuyệt đối đối với các nhóm hàng có thuế suất cao và trị giá biến động lớn.
• Target metric: Giảm thiểu 100% các vụ tranh chấp áp mã số thuế giữa doanh nghiệp và cơ quan hải quan; tăng độ chính xác trong định giá tính thuế lên trên 90%.
• Timeline: Hoàn thành triển khai trong giai đoạn 2010–2013.
• Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Tổng cục Hải quan.

2. Nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro và kiểm tra sau thông quan:

• Động từ hành động: Tái cấu trúc quy trình phân luồng tờ khai, thiết lập tiêu chí rủi ro động dựa trên lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp; đẩy mạnh hoạt động thanh tra, kiểm tra chuyên sâu sau thông quan tại trụ sở người nộp thuế.
• Target metric: Nâng tỷ lệ kiểm tra sau thông quan đạt từ 15% đến 20% tổng số tờ khai luồng xanh và luồng vàng; tăng tỷ lệ phát hiện truy thu thuế qua hậu kiểm thêm 25% mỗi năm.
• Timeline: Thực hiện thường xuyên từ năm 2010 đến 2015.
• Chủ thể thực hiện: Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn và Chi cục Kiểm tra sau thông quan.

3. Siết chặt quản lý thu hồi nợ đọng và cưỡng chế thuế:

• Động từ hành động: Áp dụng điều kiện ràng buộc bảo lãnh tín dụng ngân hàng đối với các trường hợp được ân hạn nộp thuế; công khai danh tính doanh nghiệp nợ đọng thuế chây ỳ; phối hợp với cơ quan công an xử lý hình sự các hành vi làm giả con dấu, chứng từ.
• Target metric: Thu hồi ít nhất 50% số nợ đọng 153,7 tỷ đồng tại Hải quan Lạng Sơn trong vòng 24 tháng; giảm tỷ lệ nợ phát sinh mới xuống dưới 3% tổng số thu ngân sách hàng năm.
• Timeline: Giai đoạn 2010–2012.
• Chủ thể thực hiện: Đội Kiểm soát Hải quan, các Chi cục Cửa khẩu phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước và Cơ quan Thuế nội địa.

4. Hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và bồi dưỡng nhân lực:

• Động từ hành động: Trang bị đồng bộ hệ thống máy soi container, camera giám sát tự động tại 7 chi cục cửa khẩu; tổ chức đào tạo chuyên sâu về kỹ năng phân tích giá và xác thực C/O cho hơn 300 cán bộ công chức.
• Target metric: Đạt 100% cán bộ nắm vững nghiệp vụ định giá GATT; hoàn thiện kết nối dữ liệu điện tử thông suốt giữa trung tâm CNTT của Cục với Tổng cục Hải quan trước năm 2015.
• Timeline: Lộ trình 2010–2015, tầm nhìn 2020.
• Chủ thể thực hiện: Tổng cục Hải quan và Ban Lãnh đạo Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc, phù hợp cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Cán bộ lãnh đạo và công chức nghiệp vụ ngành Hải quan:

• Lợi ích: Tiếp cận khung phân tích toàn diện về các thủ đoạn trốn thuế phổ biến, từ đó nâng cao kỹ năng xử lý nghiệp vụ tham vấn giá và phân luồng rủi ro.
• Use case: Áp dụng trực tiếp vào quy trình thanh tra sau thông quan và xây dựng kế hoạch thu hồi số nợ đọng thuế 153,7 tỷ đồng tại các chi cục cửa khẩu.

2. Chuyên gia hoạch định chính sách tài chính và cơ quan lập pháp:

• Lợi ích: Nắm bắt các rào cản thực tiễn giữa quy định pháp luật và thực tế kiểm soát hải quan tại cửa khẩu đường bộ.
• Use case: Làm căn cứ thực tiễn để sửa đổi Luật Hải quan, Luật Quản lý thuế và các nghị định hướng dẫn về điều kiện ân hạn thuế và bảo lãnh ngân hàng.

3. Doanh nghiệp và đại lý làm thủ tục hải quan:

• Lợi ích: Hiểu rõ cơ chế phân luồng quản lý rủi ro và các tiêu chí định giá tính thuế theo chuẩn mực GATT/WTO.
• Use case: Rà soát quy trình kê khai tờ khai hải quan, tuân thủ đúng định mức gia công nhằm tránh bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy thu thuế sau thông quan.

4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Kinh tế:

• Lợi ích: Khai thác hệ thống số liệu kinh tế thực chứng giai đoạn 2000–2008 của Hải quan Lạng Sơn và mô hình lý luận kinh tế chính trị về thuế.
• Use case: Sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu về quản lý tài chính công, thương mại quốc tế và hội nhập kinh tế khu vực.

Câu hỏi thường gặp

Thuế nhập khẩu đóng vai trò như thế nào trong cơ cấu ngân sách nhà nước? Thuế nhập khẩu là nguồn thu trực tiếp cho ngân sách quốc gia, đóng góp khoảng 14% tổng thu ngân sách nhà nước (trong khi toàn bộ hoạt động xuất nhập khẩu đóng góp xấp xỉ 25%). Ngoài ra, sắc thuế này đóng vai trò quan trọng trong việc bảo hộ sản xuất trong nước và điều tiết các cân đối kinh tế vĩ mô chiếm gần 20% GDP.

Quy mô nợ đọng thuế tại Cục Hải quan Lạng Sơn và toàn ngành giai đoạn nghiên cứu ra sao? Theo số liệu thống kê, nợ đọng thuế nhập khẩu toàn ngành Hải quan giai đoạn 2001–2007 luôn ở mức cao từ 2.850 tỷ đồng đến 4.709 tỷ đồng. Riêng tại Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn, số thuế nợ đọng tích lũy qua các năm ghi nhận con số 153,7 tỷ đồng, gây khó khăn lớn cho công tác quản lý tài chính.

Vì sao cơ chế phân luồng hải quan hiện đại lại có nguy cơ gây thất thu thuế? Hệ thống quản lý rủi ro phân bổ gần 80% hàng hóa vào luồng xanh (miễn kiểm tra thực tế) và luồng đỏ chỉ chiếm dưới 10%. Các đối tượng buôn lậu đã lợi dụng sự thông thoáng này để khai báo sai tên hàng, tráo đổi mã HS từ mức thuế suất cao sang thuế suất thấp nhằm trốn thuế.

Những thủ đoạn gian lận trị giá tính thuế phổ biến nhất là gì? Thủ đoạn điển hình gồm: Doanh nghiệp thông đồng với bên bán nước ngoài lập hợp đồng kép để hạ thấp giá thanh toán thực tế; tháo rời sản phẩm nguyên chiếc thành linh kiện nhỏ lẻ để hạ giá tính thuế; và làm giả chứng chỉ xuất xứ C/O để hưởng mức thuế suất ưu đãi đặc biệt.

Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng ngay cho Hải quan Việt Nam? Luận văn đúc kết 3 bài học lớn từ Hoa Kỳ, Trung Quốc và Thái Lan: Chuyển dịch toàn diện phương thức quản lý từ tiền kiểm sang kiểm tra sau thông quan; áp dụng nghiêm ngặt nguyên tắc xác định giá theo GATT; và bắt buộc phải có chứng thư bảo lãnh ngân hàng mới cho phép ân hạn nộp thuế.

Kết luận

Nghiên cứu về vai trò của Hải quan trong chống thất thu thuế đã đúc kết được 5 kết quả cốt lõi:

• Khái quát hóa và làm sâu sắc hệ thống lý luận kinh tế chính trị về thuế nhập khẩu và chức năng điều tiết của cơ quan Hải quan trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Đánh giá trung thực bức tranh số thu thuế tại Hải quan Lạng Sơn với mức tăng trưởng vượt bậc từ 427,5 tỷ đồng năm 2003 lên 1.479,1 tỷ đồng năm 2007.
• Nhận diện chính xác 6 thủ đoạn gian lận thương mại và bóc tách nguyên nhân dẫn đến khoản nợ đọng 153,7 tỷ đồng tại địa bàn nghiên cứu.
• Vận dụng thành công các bài học kinh nghiệm quốc tế về kiểm tra sau thông quan và quản trị rủi ro theo chuẩn mực GATT/WCO.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao, phân định rõ lộ trình thực hiện đến năm 2015 và tầm nhìn 2020.

Đóng góp chính của luận văn là tạo lập cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc giúp ngành Hải quan chuyển đổi mô hình quản lý hiện đại, vừa tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động thương mại hợp pháp, vừa ngăn chặn hiệu quả thất thu ngân sách.

Các bước tiếp theo cần tập trung vào việc hoàn thiện thể chế bảo lãnh nợ thuế, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin tự động hóa tại các cửa khẩu và chuẩn hóa chuyên môn cho toàn bộ đội ngũ công chức hải quan.

Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm có thể khai thác sâu các giải pháp trong công trình này để ứng dụng vào công tác điều hành và nâng cao tính tuân thủ pháp luật thuế trong thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

n TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN ■ ■ ---- HA THI KIM DUNG DAI HOC KTQD TT. THONG TIN THWVIEN PHONGLUANAN-TU ’ LIEU VAI TRO CUA HAI QUAN VIET NAM TRONG CHONG THAT THU THUE (LAY VI DU 6 HAI QUAN LANG SON) CHUYEN NGANH KINH TE CHINH TRI LUAN VAN THAC SY KINH TE ■ ■ NGUOl HVONG DAN KHOA HOC: PGS.TS TO BtTC HANH 7HS' 3m HA NOI, NAM 2009 '. if MUC LUC • • DANH MUC SO DO BANG BIEU DANH MUC CHU* VIET TAT MO’ DAU. 1 CHUONG I : NHUNG VAN DE LY LUAN VA THUC TIEN VE VAI • • x ___ ~ _ x ____ x TRO CUA HAI QUAN VIET NAM TRONG VIEC CHONG THAT THU THUE.

Nhung van de co ban ve thue va chong that thu thue. Mot so van de co ban ve thue. That thu thue va chong that thu thue. Su can thiet, noi dung va nhung nhan to anh hudng den vai tro cua Hai r r r quan Viet nam trong viec chong that thu thue.

Quan ly thu thue xuat nhap khau la chuc ndng co ban cua Hai quan:. Su can thiet ve vai trO cua Hai quan trong chong that thu thue. Noi dung vai tro cua Hai quan trong chdng that thu thue.4 Nhhng nnan to dnnhuongden viec ndng cao vai tro cua Hai qqaa r r r o trong chong that thu thue hang nhap khau.Kinh nghiem ve nang cao vai tro cua Hai quan trong chong that thu z 9 z z thue nhap khau cua mot so nuoc tren the gidi. Kinh nghiCm cUa Hoa Ky.

Kinh nghiCm cUa Trung Quoc. Kinh nghiCm cUa Thai Lan. Nhnng bai hoc rut ra co the van dung cho Hai quan Viet nam Z Z f Z trong chdng that thu thue nhap khdu.38 CHUONG 2 : THLC TRANG VE VAI TRO CUA HAI QUAN LANG SON TRONG VIEC CHONG THAT THU THUE. Tinh hinh chong that thu thue nhap khau cua Hai quan tinh Lang Son tir nam 2000 den nay.

Khdi quat ve Cue Hai quan tinh Lang San. Tinh hinh chong that thu thue cua Hai quan Lang San. Danh gia ve thue trang chong that thu thue cua Hai quan Lang son. Nhimg thanh tuu da dat duoc.

Nhimg ton tai va han che. Nguyen nhan cua han che. 66 CHlTONG 3 : PHUONG HUONG VA GIAI PHAP NANG CAO VAI TRO CUA HAI QUAN TRONG CHONG THAT THU THUE. Dinh huong nang cao vai tro cua Hai quan Viet Nam trong chong that thu thue nhap khau.

Du bao ve Aoz nhap kinh te Quoc te cua Viet Nam nhimg co hoi va p ppp thach thu-c doi vai Hai quan trong chong that thu thue. Chien luoc phat trien cua nganh Hai quan den nam 2015 va tarn nhin den nam 2020. Phuong huong nang cao vai trd cua Hai quan trong viec chong p p 9 that thu thue hang nhap khau. Nhung giai phap chu yeu nang cao vai tro cua Hai quan trong viec chong that thu thue hang nhap khau.

Hoan thien timg budc he thong phap luat, cac van ban phap quy A P P P p ve thue va chong that thu thue. Day manh cong tac kiem tra sau thong quan. Tang curing va ndng cao hieu qua trong viec theo ddi, quan ly, thu \ r \ r r r hoi no dong thue va cac bien phap xu ly vi pham ve thue ddi vdi ddi tuong nop thue :. Phoi hop chat che vdi cac co quan hieu quan va tao nhung dieu i kien thuan loi de ndng cao vai tro cua Hai quan trong chong that thu thue.

Cai each co cau to chuc bo may Hai quan theo hudng gon nhe, tinh gian va hieu qua. Ndng cao trinh do nhan thue cho cd doi ngu Hai quan va doi r tuong nop thue. Hien dai hod co so vat chat ky thuat cho nganh Hai quan. Tang curing hop tac quoc te vdi Hai quan cac nuric, dac biet trong r r dau tranh chong gian Ian thuong mai qua gid.

100 DANH MUC • TAI LIEU • TH AM KHAO. 103 DANH MUC SO DO BANG BIEU So do so 1.1: To choc bo may thu thue va thu khac doi voi hang hoa xuat khau, nhap khau. 27 So do so 2.1: To choc bo may thu thue va thu khac doi voi hang hoa. 40 xuat khau, nhap khau (cap cue).1 : Ty trong so thu thue nhap khau trong tong thu Ngan sach 58 Bang 2.

- So lieu truy thu qua tham van gia.3 : So thu thue nhap khau tu 2000-2008.4: So sanh tinh hinh no dong so voi so thu tir thue doi voi hang nhap khau.5 - So thue no dong nam 2008. - So thue no dong tu nam 2000-2008 cua Cue Hai quan tinh Lang son.65 DANH MUC CHU VIET TAT AHTN : Danh muc hang hoa chung cua ASEAN C/O : Giay chung nhan xuat xu GATT : Hiep dinh Tri gia Hai quan ( Hiep dinh thue hien Dieu 7 cua x r Hiep dinh chung ve Thue quan va Thuong mai) 7 z GDP : Tong thu nhap quoc noi A Z GTT22 : He thong thong tin du lieu gia tinh thue Hai quan r ? •> HS : Danh muc ma so hang hoa xuat nhap khau NAFTA : Khu vuc mau dich tu do Bac My X r nv f ODA : Nguon von ho tro phat trien chinh thue VND : Dong Viet Nam 9 r WCO : To chuc Hai quan The gidi WTO : To chuc Thuong mai The gidi U. I TRUdNG DAI HOC KINH TE QUOC DAN ■ ■ —- HA THI KIM DUNG ■ VAI TRO CUA HAI QUAN VIET NAM TRONG CHONG THAT THU THUE (LAY VI DU 0 HAI QUAN LANG SON) CHUYEN NGANH KINH TE CHINH TR| TOM TAT LUAN VAN THAC SY■ ■ HA NOI, NAM 2009. If i PHAN MO DAU 1.

Tinh cap thiet cua de tai: Trong nhung nam gan day, tinh trang that thu thue nhap khau da xay ra trong thdi gian dai, so thue that thu khong phai la nhd. Nguyen nhan cua tinh r r •> 9 r trang that thu thue nhap khau co the do khach quan hoac chu quan nhu doi tupng r r t r r 19 nop thue co tinh gian lan, tron thue. Vi vay, cung voi viec to churc, trien khai thue hien chinh sach thue nhap khau thi viec nang cao vai tro cua Hai quan Viet nam trong viec tim ra cac giai phap de chong that thu thue nhap khau la mot r y r r y trong nhung noi dung het sue quan trong, can thiet va cap bach nham dam bao Hai quan tinh Lang setn)” lam de tai luan van thac sy kinh te cua minh. Tinh hinh nghien cuu Da co mot so cong trinh nghien cuu khoa hoc lien quan den de tai nghien cun, nhung cac cong trinh do chi de cap den tung mat nhat dinh.

Chua co cong trinh nao nghien cuu toan dien dudi goc do kinh te chinh tri ve "Vai tro cua Hai quan Viet nam trong chong that thu thue (lay vi du d Hai quan tinh Lang son)" 3. Doi tuqng va pham vi nghien cuu - Doi tuong nghien cuu : Luan van tap trung nghien cuu: Vai trd cua Hai quan Viet nam trong chong that thu thue. - Pham vi nghien cuu : luan van chi tap trung nghien cuu vai tro cua hai r r r t quan trong chong that thu thue hang hoa nhap khau (thong qua thue trang Hai quan Lang son). Ve thdi gian luan van chi nghien cuu tu nam 2000 den nay.

• dich cua luan 4. Muc • van: Tren co so danh gia thue trang cua Hai quan Viet nam trong viec chong r r ? x r r y y that thu thue nhap khau, tu do de xuat he thong cac giai phap dong bo nham nang cao vai tro cua Hai quan Viet Nam trong chong that thu thue nhap khau trong thdi gian tdi. Phuong phap nghien cuu Luan van sir dung cac phuong phap duy vat bien chung, duy vat lich su, phuong phap truu tuong hoa khoa hoc nghien cuu su vat, hien tuong trong trang r •> thai dong, ket hop cac phuong phap phan tich va tong hop, phuong phap so sanh, du bao. I)u kien nhung dong gop khoa hoc cua Luan van Luan van khai quat hoa ly luan ve thue, chong that thu thue va vai tro cua r r r \ Hai quan trong chdng that thu thue, phan tich va danh gia thue trang ve vai tro cua Hai quan Lang son trong viec chdng that thu thue va de xuat mot he thong cac giai phap dong bo va cd tinh kha thi nham nang cao vai tro cua Hai quan r r r r t Viet Nam trong viec chdng that thu thue ddi vdi hang hoa nhap khau.

Ket cau cua Luan van Ngoai lbi mo dau, ket luan, danh muc cac tai lieu tham khao, Luan van r r \ ket cau gom 03 chuong : Chuong 1: Nhiing van de ly luan vd thue tien ve vai tro cua Hai quan Viet nam trong viec chong that thu thue. Chuffng 2: Thue trang vai tro cua Hai quan Lang Sffn trong viec chdng that thu thue Chuong 3: Phuong hirong va gidi phap nang cao vai tro cua Hai quan r r r trong viec chdng that thu thue ff Viet nam. CHEONG 1 : NHUNG VAN DE LY LUAN • TIEN VE VAI TRO • VA THUC CUA HAI QUAN VIET NAM TRONG VIEC CHONG THAT THU THUE 1. Khai niem chung ve thue Thue la mot khoan tien hoac hien vat ma cac to chuc, ca nhan thue hien nghTa vu va quyen lpi dong gop theo luat dinh cho Nha nude theo muc do, thdi han cu the nham dap ung nhu cau chi cua Nha nude, dieu tiet vT mo nen kinh te , iii phan phoi lai mot phan thu nhap va cua cai cua xa hoi, kiem soat qua trinh phan phoi va muc chi tieu trong ne kinh te, thay doi tap quan tieu dung cua xa hoi va khong mang tinh hoan tra true tiep cho ngudi nop thue.

Thue nhap khau va dac diem cua thue nhap khau Thue nhap khau la thue danh vao hang hoa khi nhap khau qua cua khau bien gidi quoc gia va hang hoa dua tu khu phi thue quan vao thi trudng trong nude. Thue nhap khau co dac diem la do co quan Hai quan quan ly, chi danh vao hang hoa nhap khau va gan vdi hoat dong kinh te doi ngoai cua moi quoc gia. That thu thue va nguyen nhan cua that thu thue nop dung, nop du theo quy dinh cua chinh sach thue. r r Nguyen nhan cua that thu thue : lpi dung cac chinh sach cua Nha nude con lan trong viec xac dinh tri gia tinh thue, lam gia chung nhan xuat xu (C/O) cua hang hoa nhap khau, loi dung chinh sach an han thue doi vdi hang hoa nhap khau, gian lan dinh muc doi vdi hang gia cong, lpi dung chinh sach uu dai cua nha nude ve uu dai dau tu, noi dia hoa, hang luong xanh.