MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2020-2025 trình bày tại Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ XII đã nêu rõ về vấn đề văn hoá xã hội: “Xây dựng xã hội dân chủ, kỷ cương, đồng thuận, công bằng, văn minh’’. Tập trung phát triển mạnh hệ thống chăm sóc sức khoẻ và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, việc nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân luôn luôn là mục tiêu cao nhất của Bộ Y tế. Đặc biệt trong những năm gần đây, từ khi chính sách xã hội hóa y tế ra đời đã tạo điều kiện cho hàng loạt loại hình dịch vụ y tế ra đời và phát triển, sự cạnh tranh đã góp phần thúc đẩy nhu cầu nâng cao chất lượng về mặt dịch vụ [1].
Hoạt động khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho người bệnh là loại hình dịch vụ y tế. Trước đây, trong thời kỳ nhà nước còn bao cấp, công tác khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế công lập chủ yếu thực hiện theo chỉ tiêu được giao. Khi đề cập đến chất lượng khám chữa bệnh, người ta thường nghĩ đến chất lượng chuyên môn, ít ai nghĩ đến chất lượng dịch vụ. Ngày nay, công tác khám chữa bệnh luôn được các nhà quản lý bệnh viện quan tâm, không những về chất lượng chuyên môn mà còn phải quan tâm đến chất lượng dịch vụ, bao gồm cơ sở vật chất, trang thiết bị, môi trường, đặc biệt là mối quan hệ ứng xử giữa nhân viên y tế và bệnh nhân, bệnh viện là nơi cung cấp dịch vụ, còn bệnh nhân là khách hàng đặc biệt.
Chính vì vậy, bệnh nhân có quyền đòi hỏi về chất lượng điều trị cũng như chất lượng phục vụ của bệnh viện. Đáp ứng mong đợi của bệnh nhân là một yêu cầu, một trách nhiệm, nghĩa vụ cao quý, xóa bỏ suy nghĩ ban ơn còn tồn tại trong một số nhân viên y tế đối với bệnh nhân. Ngoài ra, y đức cũng là thử thách khi đồng tiền đứng giữa người thầy thuốc và bệnh nhân. Để thu hút bệnh nhân đến khám chữa bệnh tại cơ sở của mình, các nhà quản lý đã tập trung đầu tư vào nguồn nhân lực, không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời mở rộng và đa dạng các loại hình dịch vụ phục vụ bệnh nhân [2].
Trong công cuộc đất nước đổi mới và hội nhập vào nền kinh tế quốc tế, ngành y tế chuyển từ chế độ bao cấp của nhà nước sang mô hình đơn vị tự chủ về tổ chức bộ máy và tự chủ về tài chính tiến đến tự chủ, tự chịu trách nhiệm hoàn toàn. Bệnh viện ngoài việc làm tốt công tác chuyên môn còn phải chú trọng đến chất lượng dịch vụ bao gồm cơ sở vật chất, trang thiết bị, kỹ năng giao tiếp của cán bộ viên chức bệnh viện. 1 Với chủ trương nâng cấp về cơ sở hạ tầng như: Xây mới các hạng mục, nâng cấp phòng bệnh, đầu tư thêm các trang thiết bị phục vụ công tác chẩn đoán và điều trị. Bệnh viện luôn chú trọng cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn cho bệnh nhân với sự hỗ trợ của công tác xã hội trong bệnh viện, đã làm thay đổi cung cách phục vụ, người bệnh được nhân viên công tác xã hội hỗ trợ ngay từ khâu ban đầu.
Với mục tiêu lấy người bệnh là trọng tâm, là khách hàng, trên cơ sở đó mọi hoạt động của bệnh viện đều hướng đến chất lượng điều trị, sự tiện nghi thoải mái và làm hài lòng người bệnh. Để có thông tin khách quan đánh giá về hoạt động khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe đối với bệnh nhân, Bộ Y tế đã đưa tiêu chí đánh giá về sự hài lòng của người bệnh vào tiêu chuẩn kiểm tra bệnh viện hằng năm. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Dương luôn cải tạo, sửa chữa cơ sở khang trang, trang thiết bị hiện đại, để đáp ứng nhu cầu và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho người dân, Bệnh viện luôn phấn đấu tăng hiệu quả hoạt động và tìm cách thu hút thêm người bệnh. Phòng Công tác xã hội (CTXH) Bệnh viện, với nhiệm vụ cung cấp các dịch vụ công tác xã hội trong bệnh viện nhằm hỗ trợ dịch vụ y tế, trong đó khảo sát, đo lường mức độ hài lòng người bệnh là nhiệm vụ thường xuyên nhân viên công tác xã hội phải thực hiện nhằm phát hiện các vấn đề trong phục vụ chăm sóc người bệnh cần được thay đổi, bổ sung điều chỉnh trong dịch vụ y tế, bên cạnh đó thì tự chủ bệnh viện cũng đã thúc đẩy việc đổi mới tư duy quản lý tài chính, phương thức hoạt động cũng như văn hóa ứng xử với người bệnh, tạo sự hài lòng cho người bệnh và người nhà người bệnh.
Thực tế cho thấy, mặc dù với sự nhiệt tình chu đáo của đội ngũ, nhân viên y tế tại Bệnh viện đã làm tốt nhiệm vụ thăm khám, điều trị cũng như công tác tư vấn, hướng dẫn cho bệnh nhân nhưng công việc vẫn quá tải. Với vai trò của nhân viên CTXH tại Bệnh viện đã phát huy được vai trò của mình để hỗ trợ cho bệnh nhân rất tích cực, đồng thời cũng có vai trò quan trọng giúp cho đội ngũ chuyên môn chuyên tâm khám và chữa bệnh tốt hơn cho người bệnh. Sự hài lòng trong thăm khám, điều trị cũng được thuận lợi nhờ vào vai trò của nhân viên công tác xã hội. Tuy nhiên, do một số chính sách, do quá trình nhận thức của mọi người trong đó có cả người bệnh chưa thấy hết được những vất vả, vai trò của nhân viên CTXH trong Bệnh viện, chính họ dã góp phần tăng thêm sự hài lòng cho người bệnh khi thăm khám, với sự tư vấn, hướng dẫn nhiệt tình của nhân viên công tác xã hội.
2 Xuất phát từ nhu cầu thực tế trên. Tôi thực hiện đề tài: “Vai trò của Công tác xã hội trong việc nâng cao sự hài lòng người bệnh điều trị nội trú tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Dương năm 2020” với mục tiêu: Đánh giá tỷ lệ hài lòng người bệnh nội trú tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Dương các yếu tố liên quan và các hoạt động công tác xã hội trong nâng cao sự hài lòng người bệnh. Tổng quan các nghiên cứu trước 2. Nghiên cứu ngoài nước Theo Hiệp hội Công tác xã hội Quốc tế [63] nghiên cứu khảo sát hài lòng người bệnh trong các cơ sở y tế là một trong những chức năng nhiệm vụ của nhân viên công tác xã hội, để đánh giá toàn bộ nhu cầu của người bệnh, sự hài lòng người bệnh để cùng phối hợp với quản lý điều hành dịch vụ y tế, thay đổi, điều chỉnh, dịch vụ y tế đáp ứng nhu cầu người bệnh, tăng chỉ số hài lòng dịch vụ y tế.
Tác giả MaryJoy Umoke với nghiên cứu “Sự hài lòng của bệnh nhân với chất lượng chăm sóc tại các Bệnh viện đa khoa ở Bang Ebonyi, Nigeria” [56]. Mục tiêu của nghiên cứu: Khảo sát sự hài lòng của bệnh nhân đối với chất lượng chăm sóc tại các Bệnh viện đa khoa ở Bang Ebonyi, Đông Nam, Nigeria. Tác giả sử dụng phương pháp thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang được sử dụng trên mẫu 400 bệnh nhân sử dụng bảng câu hỏi về sự hài lòng của bệnh nhân, có cấu trúc gồm 27 mục với kỹ thuật lấy mẫu theo cụm nhiều giai đoạn. Bệnh nhân được đưa vào nghiên cứu là những người phải đến phòng khám ngoại trú, được nhập viện điều trị nội trú trong khoảng thời gian trên 24 giờ đến 72 giờ, từ 18 tuổi trở lên và những người đã đồng ý tham gia.
Trong số 400 người tham gia nghiên cứu, có 04 mẫu không đáp ứng yêu cầu, 396 mẫu (99%) mẫu được phân tích trên phần mềm SPSS phiên bản 20 được sử dụng để phân tích dữ liệu. Thống kê mô tả, chẳng hạn như tần suất, tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình (x) và độ lệch chuẩn, được sử dụng để giải thích. Kết quả: Trong số 396 bệnh nhân, 156 (39,4%) là nam và 240 (60,6%) là nữ. Hầu hết bệnh nhân 18–39 tuổi (233 (58,8%), có trình độ trung học (139 (35,1%), đã kết hôn (221 (55,8%), và là tiểu thương (136 (34,3%).
Bệnh nhân hài lòng với tính hữu hình (2,57 ± 0,99) và độ tin cậy (2,84 ± 0,95) và rất hài lòng với khả năng đáp ứng (3,06 ± 0,63), sự đảm bảo (3,07 ± 0,63) và sự đồng cảm (3,12 ± 0,57). Kết luận: Bệnh nhân hài lòng với dịch vụ y tế 85,12%, với vai trò nhân viên công tác xã hội trong bệnh viện, các kế hoạch thực hiện cải tiến chất lượng được thực hiện trong phần giải pháp góp phần cho chỉ số hài lòng về chăm sóc 3 điều trị đạt được trên 87% theo mục tiêu phấn đấu của bệnh viện. Tuy nhiên, mức độ hài lòng cao nhất với sự đồng cảm và thấp nhất với hành vi biểu hiện của nhân viên y tế. Vì vậy, các nhà quản lý nên tập trung nỗ lực cải thiện chất lượng vào các lĩnh vực như ngoại hình gọn gàng của nhân viên y tế, trang thiết bị chờ cho người phục vụ và bệnh nhân, điều kiện vệ sinh tại bệnh viện.
Ngoài ra, nên thực hiện đánh giá 6 tháng một lần về mức độ hài lòng của bệnh nhân và các kết quả tạo ra được sử dụng một cách thận trọng để cung cấp nền tảng cho cải cách ngành y tế. Qua nghiên cứu khảo sát sự hài lòng của bệnh nhân với chất lượng chăm sóc tại các Bệnh viện đa khoa ở Bang Ebonyi, Đông Nam, Nigeria, tác giả đã rút kết được sự thống nhất của quốc gia dựa trên các tiêu chí đo lường chất lượng bệnh viện, khẳng định vị trí vai trò của nhân viên công tác xã hội trong thực hiện khảo sát và trong thực hiện nhiệm vụ trong tiêu chí nâng cao sự hài lòng, với phương pháp mô tả cắt ngang, chọn mẫu thuận tiện để giám sát đo lường chất lượng dịch vụ. Tác giả Ramasamy Rajesh Kuma; Đại học NanKai, Ấn Độ “Đánh giá mức độ hài lòng của người bệnh đối với dịch vụ điều trị nội trú ở tuyến Bệnh viện Chính phủ Chidambaram thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ” [64] với mục tiêu Cải tiến chất lượng dịch vụ y tế liên tục có liên quan đến việc sử dụng kết quả khảo sát hài lòng từ khách hàng. Trong nghiên cứu này tác giả xác nhận bệnh nhân là khách hàng trực tiếp của bệnh viện, vai trò thực hiện khảo sát, đề xuất các giải pháp từ dịch vụ y tế, dịch vụ công tác xã hội trong bệnh viện, là một phần trách nhiệm thực hiện của nhân viên công tác xã hội.