Chương I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VIỆC SỬ DỤNG WEBSITE DẠY HỌC VẬT LÝ 1. Cơ sở lý luận về sử dụng Website trong DH Vật lí 1. Các chức năng của việc sử dụng MVT hỗ trợ DH Theo Vưgôtxky thì trong quá trình phát triển tâm lý con người hoàn thiện công việc của mình chủ yếu bằng cách phát triển các phương tiện hỗ trợ, phương tiện kỹ thuật.
Ông cho rằng DH có hiệu quả hơn khi HS tham gia các hoạt động của môi trường hỗ trợ học tập khi học nhận được những hướng dẫn gián tiếp của các công cụ học tập. Những công cụ này được định nghĩa như những chiến lược nhận thức, người cố vấn, bạn cùng học, máy tính, tư liệu hay dụng cụ nào cung cấp thông tin cho người học. Vai trò của các công cụ này là chủ động hỗ trợ người học hoàn thành nhiệm vụ học tập gần với giới hạn trên của vùng phát triển gần và thoát khỏi sự trợ giúp khi người học đạt mức độ tự tin hơn [12. Để lĩnh hội kiến thức thì phải có sự tương quan hợp lý giữa lời nói của GV với các phương tiện trực quan, hình thành những biểu hiện cụ thể trong nhận thức của HS.
MVT tạo nên động cơ học tập tích cực cho HS, tạo cho HS sự chú ý cao độ và hứng thú học tập. Học tập với MVT, HS được sự tác động đồng thời của nhiều hình thức nghe nhìn. DH với MVT sẽ tạo môi trường tương tác cao tác động tới HS, giúp HS hình thành những nét nhân cách: tính trung thực, sự tò mò, lòng kiên nhẫn, khả năng sáng tạo, niềm tin. Làm tăng tính trực quan trong học tập.
MVT có thể mô phỏng, minh họa các hiện tượng, các quá trình mà mắt thường không thể quan sát được, có thể lặp lại vô hạn một vấn đề. Giao tiếp người - máy trong quá trình học tập là hoàn toàn chủ động. Tạo điều kiện để chương trình hóa không những nội dung kiến thức mà còn cả con đường tiếp thu tri thức, vì thế có thể điều khiển được quá trình DH. Tiết kiệm được thời gian lên lớp của GV, có thể tự động hóa hoạt động dạy của GV ở mức độ cao.
MVT cho phép củng cố ngay tức thời và thường xuyên hơn so với DH truyền thống, kế thừa kết quả của quá trình DH trước đó tốt, do đó có thể mở rộng kiến thức cho HS. MVT có thể đánh giá kết quả học tập một cách nhanh 11 chóng và đồng loạt ở các đối tượng HS một cách công bằng, khách quan với độ tin cậy cao; có thể sao lưu và cập nhật kết quả học tập của HS một cách nhanh chóng. Các thí nghiệm tự động hóa có sự trợ giúp của MVT thực hiện một cách chính xác và nhanh chóng, khả năng biểu diễn kết quả đo đa dạng. Với phần mềm thích hợp cùng các thiết bị ngoại vi kèm theo giúp cho GV thực hiện tốt các giai đoạn trong quá trình DH.
MVT có thể sử dụng ở mọi giai đoạn của quá trình DH: củng cố trình độ tri thức xuất phát, xây dựng nội dung mới, ôn tập và vận dụng kiến thức đã học, hệ thống hóa kiến thức, kiểm tra đánh giá kết quả nhận thức, kỹ năng của HS. Chức năng phương tiện DH của MVT: Tăng cường tính trực quan, lưu trữ, truyền dẫn và xử lý thông tin, điều chỉnh hoạt động học tập, hỗ trợ HS trong quá trình ôn tập. Cải tiến hình thức kiểm tra, đánh giá kiến thức HS. MVT có thể tự động hóa thiết kế các mô hình Vật lí, thí nghiệm mô phỏng, tự động hóa các thí nghiệm.
Tổ hợp MVT và các phương tiện DH hiện đại: máy quét, màn hình, projector, digital camera, máy ảnh kỹ thuật số, máy in tạo nên phương tiện DH thuận tiện nhất đáp ứng mọi yêu cầu của dạy và học hiện nay. MVT với hệ thống đa phương tiện (Multimedia): Đa phương tiện, đa môi trường, đa truyền thông là phương pháp giới thiệu thông tin bằng máy tính, sử dụng đồng thời nhiều phương tiện truyền thông như tin văn bản, đồ họa và âm thanh cùng với sự gây ấn tượng bằng tương tác, những tiến bộ đạt được trong việc đồng bộ âm thanh và video cho phép hiển thị một cách sinh động hình ảnh. Các công trình nghiên cứu đã khẳng định rằng nếu một phương tiện DH kết hợp được các yếu tố nghe - nhìn - điều khiển thì làm tăng khả năng tiếp thu tri thức và khả năng ghi nhớ các kiến thức đã lĩnh hội được của HS. MVT khi kết hợp với hệ thống đa phương tiện hoàn toàn đáp ứng được khả năng nghe - nhìn - điều khiển.
MVT với E-learning: Hình thức học tập E-learning được sử dụng rộng rãi chính vì nó tạo cơ hội học tập cho mọi người (anyone), có thể học mọi nơi (anywhere), học mọi lúc (anytime), học suốt đời (to learn one’s own pace), tạo ra sự giáo dục bình đẳng cho mọi người. DH với mạng máy tính và Internet: Internet là hệ thống mạng máy tính 12 được liên kết với nhau trên phạm vi toàn cầu, tạo điều kiện thuận lợi cho các dịch vụ truyền thông dữ liệu, qua đó giúp người dạy tiếp cận được với kho kiến thức vô cùng phong phú của nhân loại. Sử dụng Web tạo môi trường tương tác để HS hoạt động và thích nghi với MVT. Sử dụng Web như công cụ hỗ trợ quá trình giảng dạy, học tập, sử dụng Web trong việc hỗ trợ quản lý học tập.
Một số khái niệm và thuật ngữ cơ bản 1. HTML (Viết tắt của chữ HyperText Markup Language) là một ngôn ngữ máy tính sử dụng rộng rãi để tạo trang Web. Như vậy, một trang Web cũng còn được gọi là một tài liệu HTML. HTML là một hệ thống để tạo hoặc đánh dấu một tài liệu nhằm cho biết cấu trúc logic của nó và đưa ra các chỉ dẫn về layout của nó trên trang dành cho việc truyền điện tử và hiển thị.
Các tài liệu HTML có phần mở rộng. Có thể hiển thị các tài liệu HTML trên bất kỳ máy tính nào, không cần phải tạo ra HTML riêng biệt dành cho các loại máy tính khác nhau, các tài liệu này truyền trên Web một cách nhanh chóng. World Wide Web, gọi tắt là Web hoặc WWW, mạng lưới toàn cầu là một không gian thông tin toàn cầu mà mọi người có thể truy nhập (đọc và viết) qua các máy tính nối với mạng Internet. Thuật ngữ này thường được hiểu nhầm là từ đồng nghĩa với chính thuật ngữ Internet.
Nhưng Web thực ra chỉ là một trong các dịch vụ chạy trên Internet, chẳng hạn như dịch vụ thư điện tử. Web được phát minh và đưa vào sử dụng vào khoảng năm 1989, bởi viện sĩ Viện Hàn lâm Anh Tim Berners-Lee và Robert Cailliau (Bỉ) tại CERN, Geneva, Switzerland. Tim Berners-Lee, người sáng lập World Wide Web suy nghĩ về Web: “Khi tôi đề cập đến mạng năm 1989, một điều thôi thúc tôi là đem kiến thức ra để chia sẻ, tuyên truyền, gắn kết nhân viên công sở với người nhà” [33. Các tài liệu trên World Wide Web được lưu trữ trong một hệ thống siêu văn bản (hypertext), đặt tại các máy tính trong mạng Internet.
Người dùng phải sử dụng một chương trình được gọi là trình duyệt web (web browser) để xem siêu văn bản. Chương trình này sẽ nhận thông tin (documents) tại ô địa chỉ (address) do người sử dụng yêu cầu (thông tin trong ô địa chỉ được gọi là tên miền (domain name)), rồi sau đó chương trình sẽ tự động gửi thông tin 13 đến máy chủ (web server) và hiển thị trên màn hình máy tính của người xem. Người dùng có thể theo các liên kết siêu văn bản (hyperlink) trên mỗi trang web để nối với các tài liệu khác hoặc gửi thông tin phản hồi theo máy chủ trong một quá trình tương tác. Hoạt động truy tìm theo các siêu liên kết thường được gọi là duyệt Web.
Trang Web (Web page) là trang tin trên mạng Internet. Mỗi trang Web được đánh dấu bằng một địa chỉ để phân biệt với các trang Web khác và giúp mọi người truy cập đến. Nội dung thông tin trên trang Web được diễn tả một cách sinh động bằng văn bản, đồ họa, ảnh tĩnh, ảnh động, âm thanh, video… 1. Website là một tập hợp các trang Web có liên quan với nhau, trên mỗi Website có một trang Web xuất phát gọi là trang chủ và các trang Web khác gọi là trang con.
Nơi trình diễn các trang Web được gọi là Site. Tuỳ theo số lượng thông tin trình bày mà trong một Website có thể có một hoặc nhiều Site. Mạng Internet mang lại rất nhiều tiện ích hữu dụng cho người sử dụng, một trong các tiện ích phổ thông của Internet là hệ thống thư điện tử (email), trò chuyện trực tuyến (chat), máy truy tìm dữ liệu (search engine), các dịch vụ thương mãi và chuyển ngân, và các dịch vụ về y tế giáo dục như là chữa bệnh từ xa hoặc tổ chức các lớp học ảo. Chúng cung cấp một khối lượng thông tin và dịch vụ khổng lồ trên Internet.
Website DH Xuất phát từ khái niệm của Website ở trên, ta có thể hiểu Website DH là phương tiện DH (dưới dạng phần mềm trên máy tính) được tạo ra bởi các siêu văn bản. Website DH là một Website được tạo ra bởi các siêu văn bản (đó là các tài liệu điện tử), trên đó bao gồm một tập hợp các công cụ tiện ích và các siêu giao diện (trình diễn các thông tin đa phương tiện như văn bản, hình ảnh, âm thanh.), để hỗ trợ cho việc dạy và học, cung cấp cho nhiều đối tượng sử dụng khác trên mạng máy tính. Các siêu văn bản chứa đựng các tài liệu liên quan đến chương trình học tập của HS và tài liệu tham khảo cho GV [20. Website DH sẽ hỗ trợ cho GV, HS, nhà quản lí trao đổi thông tin hai chiều, nhằm giúp cho mọi người định hướng được cách tiếp cận kiến thức 14 một cách hiệu quả nhất.
Đồng thời là diễn đàn trao đổi thông tin và chia sẽ với mọi người những vấn đề quan tâm trong công tác giảng dạy và học tập. Website DH góp phần tích cực trong việc đổi mới PPDH, sử dụng Website DH đáp ứng được nhu cầu đa dạng hóa cách tiếp cận kiến thức cho HS, góp phần vào thành công chung của giáo dục hiện nay. Vai trò của Website trong DH Vật lí 1. Vai trò của Website DH trong việc đổi mới PPDH CNTT nói chung và mạng Internet nói riêng đã mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới PPDH đặc biệt là khả năng tự học của HS.