ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Giới thiệu chung Với tốc độ phát triển ngày càng nhanh, ngành xây dựng ở Việt Nam đang dần trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong công cuộc phát triển đất nước hiện nay và được dự đoán có tốc độ tăng trưởng trung bình 6,9% năm trong 10 năm tới [1]. Ngoài ra, dù bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid 19 nhưng theo báo cáo của Việt Nam Report [2] ngành xây dựng Việt Nam vẫn được dự báo trong giai đoạn 2022 - 2027 sẽ đạt được mức tăng trưởng hơn 8,71%.1 Tốc độ tăng trưởng thị trường xây dựng [1] Với những yếu tố thuận lợi trong tương lai, chủ đầu tư dự án xây dựng (DAXD) ngày càng có sự chuyên môn hóa theo các loại hình sản phẩm đầu ra nhằm tối ưu hóa lợi nhuận. Do đó các DAXD thường yêu cầu độ phức tạp cao, khối lượng và loại thông tin liên quan đến các DAXD rất nhiều làm cho việc chuẩn hóa thông tin và quản lý dữ liệu (QLDL) trở thành một nhiệm vụ khó khăn. Truyền thông thông tin hiệu quả đòi hỏi sự tồn tại của thông tin có cấu trúc và đáng tin cậy.
Khi các DAXD trở nên lớn hơn và phức tạp hơn, cách hiệu quả để cung cấp những thông tin dự án đó là thông qua việc sử dụng các hệ thống QLDL [3]. Khi ngành xây dựng ngày càng trở nên phát triển, các DAXD ngày càng gia tăng dẫn đến công tác quản lý dự án (QLDA) cũng trở nên phức tạp hơn, phải quản lý chặt chẽ từ công tác đấu thầu đến khi thi công, nghiệm thu và thanh lý hợp đồng. Mục đích cuối cùng mà công tác QLDA muốn đem đến là làm sao để DAXD phải đảm bảo đưa vào sử dụng đúng tiến độ, tiết kiệm chi phí và đạt chất lượng kỹ thuật. Luận văn thạc sĩ HVTH: Phí Trần Long – 1970480 2 Để làm được những điều này, thì người quản lý cần phải lên kế hoạch thực hiện dự án cụ thể, phân bổ nguồn lực, quản lý, kiểm soát thời gian hợp lý cũng như có phương pháp QLDA xây dựng phù hợp giúp cho dự án đi theo đúng định hướng đã đưa ra.
Nâng cao khả năng lưu trữ thông tin dữ liệu (TTDL) dự án cũng là một trong những phương pháp QLDA xây dựng cần được quan tâm. Kết quả thu thập, trao đổi, lưu trữ TTDL qua từng giai đoạn dự án của mỗi bộ phận liên quan đều là tiền đề ảnh hưởng, tác động trực tiếp đến kết quả thực hiện công trình sau này. TTDL dự án cần phải được cập nhật chính xác, lưu trữ đầy đủ, luôn có sẵn và có thể truy xuất, tìm kiếm dễ dàng khi cần, điều này sẽ giúp nâng cao khả năng QLDA, trao đổi TTDL, đồng thời tránh được việc mất mát, rủi ro thường thấy trong việc lưu trữ dữ liệu bằng cách thông dụng hiện nay. Ngày nay, khi dữ liệu ngày càng trở nên quan trọng thì việc QLDL cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của dự án cũng như sự phát triển của doanh nghiệp.
Với nguồn dữ liệu có chất lượng kém thì việc phát sinh nhiều rủi ro trong hoạt động, đưa ra chiến lược là điều hoàn toàn có thể xảy ra, gây nhiều ảnh hưởng nhiều đến việc đưa ra quyết định của lãnh đạo đơn vị [4]. Do đó, để tăng độ tin cậy cho dữ liệu, giảm thiểu rủi ro và nâng cao công tác quản lý thì doanh nghiệp cần phải có phương pháp QLDL hiệu quả và đảm bảo chất lượng. Trong một DAXD, TTDL của dự án thường rất nhiều, bao gồm dữ liệu hồ sơ từ bước đấu thầu cho khi dự án triển khai thi công, nghiệm thu, bảo hành và thanh lý công trình. Lượng thông tin được tạo ra và trao đổi trong suốt thời gian tồn tại của dự án là rất lớn ngay cả đối với một DAXD quy mô nhỏ.
Thông tin kịp thời và chính xác là quan trọng đối với tất cả những người tham gia dự án vì nó tạo ra cơ sở cho việc đưa ra quyết định và đạt được tiến độ thực tế [5] Với sự tiến bộ vượt bậc của công nghệ thông tin (CNTT) và sự sẵn có của nhiều loại phần mềm trong những năm gần đây đã mang lại nhiều cải thiện, thay đổi trong ngày Xây dựng [5]. CNTT đã tham gia trong việc giải quyết những thách thức bằng cách giới thiệu những ứng dụng máy tính, phần mềm QLDA để cố gắng tối đa hóa những lợi thế của phương pháp QLDA nói chung và QLDL nói riêng để giảm Luận văn thạc sĩ HVTH: Phí Trần Long – 1970480 3 thiểu công sức, thời gian cần thiết cho việc lập dự án lập kế hoạch giám sát và kiểm soát. Việc thu thập, khai thác và sử dụng dữ liệu một cách hiệu quả là một trong những yếu tố quan trọng, quyết định sự phát triển của tổ chức. Tổ chức không thể khai thác được dữ liệu nếu không biết rõ giá trị của dữ liệu mình đang sở hữu.
Chất lượng dữ liệu kém có thể dẫn tới gia tăng rủi ro hoạt động, chiến lược, ảnh hưởng đến việc hỗ trợ ra quyết định, các hoạt động và kế hoạch hàng ngày từ lãnh đạo đơn vị do đó sẽ ảnh hưởng tới hoạt động, sự phát triển bền vững của tổ chức [4]. Chính phủ đang ngày càng thúc đẩy các doanh nghiệp hưởng ứng, thực hiện chuyển đổi số để nâng cao năng lực trong công tác quản lý, gia tăng lợi thế cạnh tranh và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.2 Số hóa dữ liệu Tuy nhiên hiện nay, không chỉ một mà còn nhiều doanh nghiệp vẫn còn loay hoay và gặp khó khăn ở bước số hóa dữ liệu. Việc lưu trữ, quản lý hồ sơ dự án của một số doanh nghiệp vẫn còn được thực hiện một cách thủ công, quản lý bằng sổ sách kết hợp với các phần mềm cơ bản như Exel và các phần mềm liên lạc như Zalo, Viber … làm kênh trao đổi, giao tiếp TTDL. Do đó khi Người quản lý muốn tra cứu bất cứ vấn đề gì thì việc nắm bắt TTDL diễn ra vô cùng chậm chạm vì thông tin, tài liệu thì nằm phân tán ở mọi nơi, trong hàng chục nhóm chat, file exel, giấy tờ thì mỗi dự án lưu trữ một kiểu, chưa có sự đồng bộ trong khâu quản lý về TTDL.
Điều này khiến cho việc tìm kiếm, truy xuất dữ liệu sẽ trở nên khó khăn, tài liệu dễ Luận văn thạc sĩ HVTH: Phí Trần Long – 1970480 4 bị thất lạc làm giảm khả năng trao đổi thông tin, dữ liệu dự án giữa các bộ phận. Đồng thời, kinh nghiệm và tài nguyên giữa các dự án sẽ không có sự liên kết, hỗ trợ và áp dụng lẫn nhau trong quá trình thực hiện nếu TTDL được quản lý một cách rời rạc, không đầy đủ. Bắt nguồn từ những yếu tố thực tế trong quá trình thực hiện và QLDA, nếu như dữ liệu các dự án được quản lý đồng bộ theo trình tự, mô hình quản lý cụ thể, được cập nhật liên lục theo thời gian thực (TGT), khi có cùng một dữ liệu nguồn, người quản lý chung có thể nắm bắt tình hình của từng dự án, tham khảo kinh nghiệm, điều phối nguồn tài nguyên, nhân lực giữa các dự án với nhau. Do đó việc quản lý sẽ trở nên đơn giản và đỡ mất thời gian hơn, đồng thời hỗ trợ người lãnh đạo, quản lý dễ dàng đưa ra được quyết định.
Việc thiết lập được một dây chuyền, sơ đồ QLDL qua mạng thì tiết kiệm rất nhiều công sức cũng như tận dụng được công nghệ, giảm thiểu rủi ro giúp cho việc quản lý đạt hiệu quả cao hơn. Theo Thamhain [8] nói rằng giao tiếp hiệu quả giữa các nhóm nhiệm vụ là yếu tố quan trọng thứ ba đối với sự thành công của một dự án, trong khi Egan [9] kết luận rằng quản lý thông tin hiệu quả hơn là cơ chế chính để ngành xây dựng tăng năng suất.HCM là nói đến thành phố đi đầu trong phát triển kinh tế của nước. Ưu tiên hàng đầu của TP.HCM trong việc xây dựng và phát triển chính là xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ - huyết mạch kinh tế [6]. Ủy ban nhân dân thành phố cũng đã phê duyệt đề án phát triển kết cấu hạ tầng giao thông trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2020 – 2030 với mục đích phát triển hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại, đồng bộ, có tính kết nối cao, từ đó giảm ùn tắc giao thông, giảm tai nạn giao thông và đáp ứng nhu cầu kinh tế - xã hội, góp phần tạo cảnh quan môi trường đô thị, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân thành phố, đồng thời gắn với nhiệm vụ quốc phòng - an ninh [7].
Luận văn thạc sĩ HVTH: Phí Trần Long – 1970480 5 Hình 1.3 Các tuyến đường dự kiến quy hoạch tại TP.HCM [7] Chính vì những nhiệm vụ quan trọng, TP.HCM ngày càng nổ lực trong việc phát triển xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ, hàng loạt dự án giao thông quy mô lớn đang được đầu tư và chuẩn bị khởi công trong thời gian sắp tới. Với việc nhiều dự án đầu tư phát triển hệ thống giao thông nói chung và dự án cầu đường nói riêng đang dần được triển khai, thì việc quan tâm đến việc nâng cao đến chất lượng quản lý cho các dự án Cầu đường tại TP.HCM là điều hoàn toàn cần thiết. Bên cạnh đó, đặc thù của các công trình cầu đường tại TP.HCM thường phải được thi công nhanh chóng, đẩy nhanh tiến độ đồng nghĩa với việc lượng thông tin, dữ liệu trao đổi sẽ diễn ra rất nhiều để không làm ảnh hưởng đến công trình nói chung và hệ thống giao thông nói riêng, tránh việc gây ùn tắc các phương tiện di chuyển, chỉ cần một sai xót nhỏ khiến công trình bị trì trệ, không kịp tiến độ thì sẽ gây ra nhiều hậu quả không lường. Để dự án đúng tiến độ và đạt chất lượng, không những phải đáp ứng về trình độ, năng lực kỹ thuật mà còn phải đáp ứng về khả năng QLDA.
QLDA tốt thì đồng nghĩa việc QLDL cũng phải tốt, việc trao đổi thông tin, tài liệu phải phải nhanh chóng, kịp thời và chính xác. Vậy việc quản lý thông tin, dữ Luận văn thạc sĩ HVTH: Phí Trần Long – 1970480 6 liệu cho các nhà thầu xây dựng cầu đường tại Tp.HCM là điều cần được quan tâm và đưa ra các giải pháp đạt hiệu quả. Từ những yếu tố trên, để có thể QLDL cho các nhà thầu xây dựng nói chung và cầu đường tại TP.