Tỉ lệ nhiễm và kiểu gen helicobacter pylori ở bệnh nhân có triệu chứng tiêu hóa trên và tiền căn gia đình ung thư dạ dày

Nghiên cứu tỉ lệ nhiễm và kiểu gen helicobacter pylori ở bệnh nhân có triệu chứng tiêu hóa trên và tiền căn gia đình ung thư dạ dày.

• Tác giả: Trần Thụy Mai Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Quách Trọng Đức
• Trường học: Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Nội Khoa
• Đề tài: Tỷ Lệ Nhiễm Helicobacter Pylori Và Kiểu Gen Ở Bệnh Nhân Tiêu Hóa Có Tiền Sử Ung Thư Dạ Dày
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Y Học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về Helicobacter pylori
• 1.2. Tổng quan về ung thư dạ dày
• 1.3. Các nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Đối tượng nghiên cứu. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu. Định nghĩa các biến số
• 2.4. Phương pháp và công cụ đo lường, kỹ thuật xét nghiệm
• 2.5. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
• 2.6. Quy trình nghiên cứu
• 2.7. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tỉ lệ nhiễm Helicobacter pylori, kiểu gen cagA, vacA, đặc điểm nội soi và mô bệnh học
• 3.2. Liên quan giữa kiểu gen cagA (+/-) và kiểu tổ hợp gen cagA (+) vacA s1m1 với đặc điểm nội soi và mô bệnh học
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Tỉ lệ nhiễm Helicobacter pylori, kiểu gen cagA, vacA, đặc điểm nội soi và mô bệnh học
• 4.2. Mối liên quan giữa tình trạng nhiễm Helicobacter pylori, kiểu gen cagA (+/-), kiểu tổ hợp gen cagA (+) vacA s1m1 với đặc điểm nội soi và mô bệnh học
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tỷ Lệ Nhiễm Helicobacter Pylori Hiện Nay

Ung thư dạ dày (UTDD) là một trong những loại ung thư phổ biến và gây tử vong hàng đầu trên thế giới. Theo Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế năm 2020, Việt Nam nằm trong khu vực có tỷ lệ mắc UTDD cao, với 17.906 ca mới và 14.615 ca tử vong, chiếm gần 12% tổng số ca tử vong do ung thư. Đáng chú ý, Việt Nam có tần suất UTDD cao nhất khu vực Đông Nam Á. Việc tầm soát và theo dõi những người có nguy cơ cao là rất quan trọng để phát hiện UTDD ở giai đoạn sớm, từ đó giảm tỷ lệ tử vong. Tuy nhiên, Việt Nam hiện chưa có chương trình tầm soát UTDD quốc gia, dẫn đến việc bệnh nhân thường được chẩn đoán ở giai đoạn muộn. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng người có tiền sử ung thư dạ dày trong gia đình có nguy cơ mắc bệnh cao hơn 1,5-3 lần. Nghiên cứu gần đây cho thấy tỷ lệ UTDD có tiền sử gia đình ở người thân trực hệ là 5%.

1.1. Dịch Tễ Học Nhiễm Helicobacter Pylori Toàn Cầu

Nhiễm Helicobacter pylori (H. pylori) là một vấn đề sức khỏe toàn cầu, ảnh hưởng đến hàng tỷ người trên thế giới. Tỷ lệ nhiễm H. pylori khác nhau đáng kể giữa các quốc gia và khu vực, phụ thuộc vào điều kiện kinh tế xã hội, vệ sinh môi trường và thói quen sinh hoạt. Các nước đang phát triển thường có tỷ lệ nhiễm H. pylori cao hơn so với các nước phát triển. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm H. pylori được ước tính là khá cao, gây ra gánh nặng lớn cho hệ thống y tế. Việc hiểu rõ dịch tễ học của H. pylori là rất quan trọng để xây dựng các chiến lược phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

1.2. Mối Liên Hệ Giữa H. Pylori và Ung Thư Dạ Dày

Nhiễm H. pylori là một trong những yếu tố nguy cơ chính gây ung thư dạ dày. Vi khuẩn này gây viêm dạ dày mạn tính, dẫn đến teo niêm mạc, chuyển sản ruột và cuối cùng là ung thư. Các chủng H. pylori khác nhau có độc lực khác nhau, trong đó các chủng mang gen cagA có liên quan đến nguy cơ ung thư cao hơn. Việc diệt trừ H. pylori đã được chứng minh là làm giảm nguy cơ phát triển ung thư dạ dày, đặc biệt ở những người có tổn thương tiền ung thư. Do đó, việc tầm soát và điều trị H. pylori là một biện pháp phòng ngừa ung thư dạ dày hiệu quả.

II. Yếu Tố Nguy Cơ và Kiểu Gen H

Nguy cơ UTDD tăng lên đáng kể khi người có tiền sử ung thư dạ dày trong gia đình đồng thời nhiễm H. pylori, đặc biệt là chủng có gen cagA (+). Các nghiên cứu cho thấy nguy cơ UTDD ở người có tiền sử gia đình và nhiễm H. pylori cao gấp 5-8 lần so với người không có tiền sử gia đình và không nhiễm H. pylori. Tình trạng nhiễm các chủng H. pylori có độc lực cao hơn ở người có tiền sử gia đình UTDD cũng là một vấn đề được quan tâm nghiên cứu. Các nghiên cứu cho thấy nguy cơ UTDD ở người có tiền sử gia đình có thể được cải thiện khi kiểm soát tình trạng nhiễm H. pylori.

2.1. Vai Trò Của Gen CagA và VacA Trong Gây Bệnh

Hai độc tố của H. pylori được đề cập nhiều nhất là kháng nguyên gây độc tế bào cagA và độc tố gây không bào vacA. Protein cagA được H. pylori bài tiết trực tiếp vào bên trong tế bào, gây nên một loạt tác động tới một số thành phần bên trong tế bào biểu mô dạ dày, dẫn đến chuyển dạng tế bào. Độc lực của gen vacA thay đổi đáng kể giữa các chủng H. pylori khác nhau, chủ yếu là do sự khác biệt về cấu trúc gen vacA tại vùng tín hiệu s và vùng giữa m. Các chủng H. pylori mang kiểu gen vacA s1m1 có độc lực cao nhất.

2.2. Ảnh Hưởng Của Tiền Sử Gia Đình Ung Thư Dạ Dày

Người có tiền sử ung thư dạ dày trong gia đình có nguy cơ mắc bệnh cao hơn 1,5-3 lần so với người không có tiền sử gia đình. Nguy cơ này tăng lên đáng kể khi kết hợp với nhiễm H. pylori. Các nghiên cứu cho thấy tình trạng nhiễm các chủng H. pylori có độc lực cao hơn, như các chủng mang gen cagA (+), thường gặp hơn ở người có tiền sử gia đình UTDD. Do đó, việc tầm soát và điều trị H. pylori ở những người này là rất quan trọng để giảm nguy cơ phát triển UTDD.

2.3. So Sánh Tỷ Lệ Nhiễm H. Pylori Giữa Các Nhóm Đối Tượng

Nghiên cứu so sánh tỷ lệ nhiễm H. pylori giữa bệnh nhân có triệu chứng tiêu hóa trên và có tiền sử ung thư dạ dày với nhóm chứng không có tiền sử cho thấy sự khác biệt đáng kể. Tỷ lệ nhiễm H. pylori thường cao hơn ở nhóm có tiền sử gia đình, đặc biệt là các chủng có độc lực cao. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tầm soát và điều trị H. pylori ở nhóm đối tượng có nguy cơ cao này.

III. Phương Pháp Chẩn Đoán và Đánh Giá Kiểu Gen H

Để xác định tỷ lệ nhiễm H. pylori và kiểu gen H. pylori ở bệnh nhân có triệu chứng tiêu hóa và tiền sử ung thư dạ dày, cần sử dụng các phương pháp chẩn đoán phù hợp. Các phương pháp này bao gồm xét nghiệm xâm lấn (sinh thiết dạ dày) và không xâm lấn (test thở ure, xét nghiệm máu). Sinh thiết dạ dày cho phép xác định sự hiện diện của H. pylori và đánh giá tổn thương mô bệnh học. Các xét nghiệm phân tử như PCR được sử dụng để xác định kiểu gen cagA và vacA của H. pylori.

3.1. Các Phương Pháp Xét Nghiệm H. Pylori Xâm Lấn và Không Xâm Lấn

Các phương pháp xét nghiệm H. pylori bao gồm sinh thiết dạ dày, test thở ure, và xét nghiệm máu. Sinh thiết dạ dày cho phép quan sát trực tiếp vi khuẩn và đánh giá tổn thương niêm mạc. Test thở ure là một phương pháp không xâm lấn, dựa trên khả năng phân hủy ure thành amoniac của H. pylori. Xét nghiệm máu tìm kháng thể kháng H. pylori, nhưng độ đặc hiệu có thể thấp hơn. Lựa chọn phương pháp xét nghiệm phụ thuộc vào tình trạng bệnh nhân và mục tiêu chẩn đoán.

3.2. Kỹ Thuật PCR Phân Tích Kiểu Gen CagA và VacA

Kỹ thuật PCR (phản ứng chuỗi polymerase) là một phương pháp phân tử được sử dụng để khuếch đại và xác định các gen đặc hiệu của H. pylori, như gen cagA và vacA. PCR cho phép xác định kiểu gen H. pylori và đánh giá độc lực của vi khuẩn. Kết quả PCR có thể giúp bác sĩ lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp và dự đoán nguy cơ phát triển ung thư dạ dày.

3.3. Sinh Thiết Dạ Dày và Đánh Giá Mô Bệnh Học

Sinh thiết dạ dày là một thủ thuật xâm lấn, trong đó một mẫu mô nhỏ được lấy từ niêm mạc dạ dày để kiểm tra dưới kính hiển vi. Sinh thiết dạ dày cho phép xác định sự hiện diện của H. pylori, đánh giá mức độ viêm, teo niêm mạc, chuyển sản ruột và loạn sản. Kết quả sinh thiết dạ dày là rất quan trọng để chẩn đoán và theo dõi các tổn thương tiền ung thư dạ dày.

IV. Điều Trị và Phòng Ngừa Nhiễm Helicobacter Pylori Hiệu Quả

Việc điều trị H. pylori là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng như loét dạ dày tá tràng và ung thư dạ dày. Phác đồ điều trị chuẩn thường bao gồm sự kết hợp của thuốc ức chế bơm proton (PPI) và kháng sinh. Tuy nhiên, tình trạng kháng kháng sinh của H. pylori ngày càng gia tăng, gây khó khăn cho việc điều trị. Các biện pháp phòng ngừa nhiễm H. pylori bao gồm cải thiện vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường.

4.1. Phác Đồ Điều Trị Diệt Trừ H. Pylori Hiện Nay

Phác đồ điều trị diệt trừ H. pylori thường bao gồm sự kết hợp của thuốc ức chế bơm proton (PPI) và kháng sinh, như amoxicillin, clarithromycin, và metronidazole. Thời gian điều trị thường kéo dài từ 10 đến 14 ngày. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị có thể bị ảnh hưởng bởi tình trạng kháng kháng sinh của H. pylori. Do đó, việc lựa chọn phác đồ điều trị cần dựa trên kết quả kháng sinh đồ.

4.2. Tình Trạng Kháng Kháng Sinh Của H. Pylori Tại Việt Nam

Tình trạng kháng kháng sinh của H. pylori ngày càng gia tăng tại Việt Nam, đặc biệt là kháng clarithromycin và metronidazole. Điều này gây khó khăn cho việc điều trị và làm giảm hiệu quả của các phác đồ điều trị chuẩn. Việc theo dõi tình trạng kháng kháng sinh và phát triển các phác đồ điều trị mới là rất quan trọng để cải thiện hiệu quả điều trị H. pylori.

4.3. Biện Pháp Phòng Ngừa Nhiễm H. Pylori và Ung Thư Dạ Dày

Các biện pháp phòng ngừa nhiễm H. pylori bao gồm cải thiện vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, và kiểm soát nguồn nước và thực phẩm. Việc rửa tay thường xuyên, ăn chín uống sôi, và tránh dùng chung đồ dùng cá nhân có thể giúp giảm nguy cơ lây nhiễm H. pylori. Ngoài ra, việc tầm soát và điều trị H. pylori ở những người có nguy cơ cao, như người có tiền sử ung thư dạ dày trong gia đình, cũng là một biện pháp phòng ngừa ung thư dạ dày hiệu quả.

V. Nghiên Cứu Về Tỷ Lệ Nhiễm và Kiểu Gen H

Nghiên cứu về tỷ lệ nhiễm H. pylori và kiểu gen H. pylori ở bệnh nhân có triệu chứng tiêu hóa và tiền sử ung thư dạ dày tại Việt Nam là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về tình hình dịch tễ học và yếu tố nguy cơ của UTDD. Nghiên cứu này có thể cung cấp thông tin hữu ích cho việc xây dựng các chiến lược phòng ngừa và điều trị UTDD hiệu quả.

5.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tỷ Lệ Nhiễm H. Pylori Tại TP.HCM

Nghiên cứu tại TP.HCM cho thấy tỷ lệ nhiễm H. pylori ở bệnh nhân có triệu chứng tiêu hóa và tiền sử ung thư dạ dày là khá cao. Các chủng H. pylori mang gen cagA (+) cũng phổ biến. Kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tầm soát và điều trị H. pylori ở nhóm đối tượng có nguy cơ cao này.

5.2. Phân Bố Kiểu Gen CagA và VacA Ở Bệnh Nhân Việt Nam

Nghiên cứu về phân bố kiểu gen cagA và vacA ở bệnh nhân Việt Nam cho thấy sự đa dạng về kiểu gen H. pylori. Các chủng mang gen cagA (+) và vacA s1m1 thường gặp hơn và có liên quan đến nguy cơ UTDD cao hơn. Việc hiểu rõ phân bố kiểu gen H. pylori có thể giúp bác sĩ lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.

5.3. So Sánh Với Các Nghiên Cứu Quốc Tế Về H. Pylori

So sánh với các nghiên cứu quốc tế về H. pylori cho thấy sự khác biệt về tỷ lệ nhiễm và kiểu gen giữa các quốc gia và khu vực. Việt Nam có tỷ lệ nhiễm H. pylori cao hơn so với các nước phát triển. Các chủng H. pylori ở Việt Nam cũng có thể có độc lực cao hơn so với các chủng ở các nước khác. Điều này có thể giải thích tại sao Việt Nam có tần suất UTDD cao nhất khu vực Đông Nam Á.

VI. Tầm Soát và Theo Dõi Bệnh Nhân Có Nguy Cơ Ung Thư Dạ Dày

Việc tầm soát và theo dõi bệnh nhân có nguy cơ UTDD, đặc biệt là những người có tiền sử ung thư dạ dày trong gia đình và nhiễm H. pylori, là rất quan trọng để phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm và cải thiện tiên lượng. Các phương pháp tầm soát bao gồm nội soi dạ dày và xét nghiệm H. pylori.

6.1. Vai Trò Của Nội Soi Dạ Dày Trong Tầm Soát UTDD

Nội soi dạ dày là một phương pháp tầm soát UTDD hiệu quả, cho phép quan sát trực tiếp niêm mạc dạ dày và phát hiện các tổn thương tiền ung thư và ung thư giai đoạn sớm. Nội soi dạ dày nên được thực hiện định kỳ ở những người có nguy cơ cao, như người có tiền sử ung thư dạ dày trong gia đình và nhiễm H. pylori.

6.2. Theo Dõi Sau Điều Trị H. Pylori Để Ngăn Ngừa Tái Nhiễm

Sau khi điều trị H. pylori, cần theo dõi bệnh nhân để đảm bảo vi khuẩn đã được diệt trừ hoàn toàn và ngăn ngừa tái nhiễm. Test thở ure hoặc xét nghiệm phân có thể được sử dụng để kiểm tra sự hiện diện của H. pylori. Nếu tái nhiễm xảy ra, cần điều trị lại bằng phác đồ khác.

6.3. Tư Vấn Chế Độ Ăn Uống và Lối Sống Cho Bệnh Nhân

Tư vấn chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh là rất quan trọng để phòng ngừa UTDD. Bệnh nhân nên ăn nhiều rau xanh, trái cây, và ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế ăn thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, và đồ uống có đường. Bệnh nhân cũng nên bỏ hút thuốc, hạn chế uống rượu, và tập thể dục thường xuyên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ung thư dạ dày là một trong những bệnh lý ác tính đường tiêu hóa phổ biến hàng đầu với tỷ lệ tử vong cao trên phạm vi toàn cầu. Theo báo cáo của Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế năm 2020, Việt Nam ghi nhận 17.906 trường hợp mắc mới và 14.615 ca tử vong, chiếm gần 12% tổng số ca tử vong do ung thư. Đáng chú ý, Việt Nam là quốc gia có tần suất mắc ung thư dạ dày cao nhất khu vực Đông Nam Á với tỷ lệ khoảng 17,0 đến 17,9 trường hợp trên 100.000 dân.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực tế người có tiền căn gia đình liên hệ huyết thống trực hệ (cha, mẹ, anh chị em ruột hoặc con ruột) mắc ung thư dạ dày đối mặt với nguy cơ mắc bệnh cao gấp 1,5 đến 3 lần so với người không có tiền căn. Khi người có yếu tố gia đình đồng thời nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori, đặc biệt là các chủng mang độc lực cao như cagA dương tính và vacA s1m1, nguy cơ tiến triển thành tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư dạ dày tăng vọt từ 5 đến 8 lần, thậm chí cao gấp 16 lần đối với ung thư ngoài tâm vị.

Mục tiêu cụ thể của đề tài là xác định tỷ lệ nhiễm Helicobacter pylori, phân tích tỷ lệ các kiểu gen độc lực cagA, vacA (các phân vùng s1/s2, m1/m2) và đánh giá mối liên quan giữa các kiểu gen này với các tổn thương nội soi, biến đổi mô bệnh học ở bệnh nhân có triệu chứng tiêu hóa trên kèm tiền căn gia đình ung thư dạ dày. Nghiên cứu được thực hiện tại khoa Nội soi Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh từ tháng 12/2020 đến ngày 31/05/2021. Kết quả mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc xây dựng cơ sở dữ liệu dịch tễ học phân tử, hỗ trợ định hình chiến lược tầm soát sớm và can thiệp tiệt trừ vi khuẩn kịp thời cho nhóm dân số nguy cơ cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng chuỗi mô hình sinh bệnh học kinh điển của Correa kết hợp với lý thuyết độc lực học vi sinh vật và các hệ thống phân loại mô học, nội soi tiêu chuẩn quốc tế.

Mô hình tiến triển đa bước của Pelayo Correa giải thích quá trình biến đổi niêm mạc dạ dày từ viêm mạn tính nông sang viêm mạn teo, chuyển sản ruột, loạn sản và cuối cùng dẫn đến ung thư biểu mô tuyến. Trong quá trình này, Helicobacter pylori đóng vai trò là tác nhân khởi phát và duy trì phản ứng viêm mạn tính qua việc tương tác giữa độc tố vi khuẩn, phản ứng miễn dịch ký chủ và môi trường.

Về mặt sinh học phân tử, hai yếu tố độc lực then chốt được nghiên cứu chuyên sâu gồm:

• Kháng nguyên cagA (Cytotoxin-associated gene A): Nằm trên đảo sinh độc tố cagPAI, mã hóa protein CagA (120-140 kDa). Khi được bơm vào tế bào biểu mô dạ dày qua hệ thống tiết loại IV, CagA bị phosphoryl hóa tại các mô-típ EPIYA (đặc biệt là dạng Đông Á EPIYA-D), kích hoạt chuỗi tín hiệu nội bào gây biến dạng tế bào và tăng tiết Interleukin-8.
• Độc tố gây không bào vacA (Vacuolating cytotoxin A): Mã hóa protein VacA (95 kDa) gây hình thành không bào, kích hoạt quá trình chết theo chương trình của tế bào biểu mô qua các phân vùng tín hiệu s (signal region s1, s2) và phân vùng giữa m (middle region m1, m2), trong đó tổ hợp s1m1 thể hiện hoạt tính độc tế bào mạnh nhất.

Hệ thống đánh giá hình thái học gồm phân loại teo niêm mạc nội soi theo Kimura - Takemoto (chia 6 mức độ C1-C3, O1-O3), hệ thống Sydney cải tiến và cập nhật đánh giá viêm teo, chuyển sản ruột cùng thang phân loại Vienna xác định mức độ loạn sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang có phân tích. Nguồn dữ liệu thu thập từ các bệnh nhân ngoại trú từ 18 tuổi trở lên, có triệu chứng tiêu hóa trên, có thân nhân huyết thống trực hệ bị ung thư dạ dày và được chỉ định nội soi thực quản - dạ dày - tá tràng tại Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 12/2020 đến tháng 05/2021.

Cỡ mẫu nghiên cứu được tính toán theo công thức ước tính một tỷ lệ trong quần thể với mức ý nghĩa thống kê 0,05, độ chính xác tuyệt đối 0,1 và tỷ lệ ước đoán 0,5, xác định cỡ mẫu tối thiểu là 96 bệnh nhân. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện liên tiếp kết hợp các mẫu tiến cứu và hồi cứu đạt chuẩn.

Quy trình xét nghiệm và phân tích dữ liệu được chuẩn hóa cao độ:

• Chẩn đoán nhiễm vi khuẩn kết hợp giữa kỹ thuật Urease test nhanh (sản xuất bởi Bộ môn Miễn dịch - Sinh lý bệnh, Đại học Y Dược TP.HCM với độ nhạy trên 89% và độ đặc hiệu trên 90%) và kỹ thuật Real-time Multiplex PCR.
• Phương pháp phân tích kiểu gen sử dụng bộ kit AccuPid H. pylori Genotyping tách chiết DNA qua hạt từ silica và khuếch đại bằng hai phản ứng PCR đa mồi phát hiện gen nội sinh IC, cagA, vacA s1/s2 và vacA m1/m2 trong thời gian dưới 6 giờ.
• Xử lý và phân tích số liệu bằng phần mềm thống kê chuyên dụng, áp dụng các thuật toán kiểm định Chi bình phương, Fisher's Exact test để xác định tỷ số chênh OR và khoảng tin cậy 95%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả khảo sát trên cỡ mẫu nghiên cứu mang lại những số liệu nổi bật về tình trạng nhiễm và độc lực gen của Helicobacter pylori:

1. Tỷ lệ hiện nhiễm vi khuẩn cao trong nhóm nguy cơ gia đình: Tỷ lệ nhiễm Helicobacter pylori chung ở nhóm bệnh nhân có triệu chứng tiêu hóa trên và tiền căn gia đình ung thư dạ dày đạt mức khoảng 68,8%, cao hơn đáng kể so với tỷ lệ nhiễm trung bình ở các quần thể cộng đồng không có yếu tố nguy cơ gia đình.

2. Sự ưu thế tuyệt đối của các chủng vi khuẩn mang gen độc lực cao: Trong số các mẫu phân lập dương tính, tỷ lệ mang gen cagA chiếm trên 88,5%. Đối với gen vacA, phân vùng tín hiệu vacA s1 chiếm tỷ lệ áp đảo khoảng 97,0%, trong khi vacA s2 chỉ chiếm dưới 3,0%. Phân vùng giữa ghi nhận vacA m1 chiếm khoảng 45,5% và vacA m2 chiếm 54,5%. Tổ hợp gen mang độc lực tế bào cao nhất cagA (+) kết hợp vacA s1m1 chiếm tỷ lệ khoảng 42,4%.

3. Gia tăng tổn thương tiền ung thư trên nội soi và mô bệnh học: Tỷ lệ teo niêm mạc nội soi mức độ vừa đến nặng (dạng C3 đến O3 theo phân loại Kimura - Takemoto) chiếm khoảng 43,8%. Trên mô bệnh học, tỷ lệ viêm teo niêm mạc dạ dày đạt 52,1%, chuyển sản ruột xuất hiện ở 36,5% bệnh nhân và tỷ lệ phát hiện tổn thương loạn sản niêm mạc ở mức khoảng 4,2%.

4. Mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa kiểu gen độc lực và mức độ tổn thương: Bệnh nhân nhiễm chủng cagA (+) hoặc tổ hợp gen cagA (+) vacA s1m1 có tỷ lệ mắc viêm teo niêm mạc và chuyển sản ruột cao gấp 2,8 đến 3,4 lần so với nhóm mang chủng vi khuẩn có kiểu gen độc lực thấp (cagA (-) hoặc vacA s2m2), với giá trị p < 0,05.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trong nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các công bố quốc tế tại các vùng dịch tễ Đông Á như Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. Cơ chế chủ yếu do các chủng vi khuẩn lưu hành tại Việt Nam mang đặc trưng phân tử của vùng Đông Á (chứa mô-típ CagA EPIYA-D), có khả năng gây đáp ứng viêm tế bào biểu mô mạnh mẽ hơn rất nhiều so với các chủng CagA phương Tây (EPIYA-C).

Trong cấu trúc trình bày học thuật, dữ liệu này có thể được mô tả trực quan thông qua biểu đồ tròn biểu diễn tỷ lệ các tổ hợp gen cagA và vacA, kết hợp với bảng đối chiếu chéo hai chiều phân tích mối tương quan giữa kiểu gen vi khuẩn với các giai đoạn mô bệnh học theo hệ thống Sydney cải tiến. Phân tích hồi quy đa biến cho thấy sự hiện diện đồng thời của tiền căn gia đình và chủng vi khuẩn độc lực cao tạo nên tác động cộng gộp, thúc đẩy nhanh chóng quá trình viêm mạn hoạt động thành các ổ chuyển sản ruột lan rộng ở cả vùng hang vị và thân vị.

So với các nghiên cứu trước đây tại miền Nam và miền Bắc Việt Nam, tỷ lệ phân bố kiểu gen vacA s1 luôn duy trì ở mức xấp xỉ 100%, phản ánh tính ổn định về mặt di truyền của chủng vi khuẩn bản địa. Việc phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư trên nội soi Kimura - Takemoto có độ tương thích cao với kết quả sinh thiết giải phẫu bệnh, khẳng định giá trị lâm sàng của việc phối hợp nội soi hình ảnh độ phân giải cao với xét nghiệm sinh học phân tử trong thực hành thường quy.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng khoa học thu được, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp can thiệp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa ung thư dạ dày:

1. Thiết lập quy trình tầm soát nội soi định kỳ cho người có thân nhân trực hệ bị ung thư dạ dày: Các cơ sở y tế chuyên khoa tiêu hóa cần triển khai hướng dẫn nội soi dạ dày chủ động cho toàn bộ thân nhân trực hệ từ 18-20 tuổi hoặc sớm hơn 10 năm so với độ tuổi người thân phát hiện bệnh. Mục tiêu đạt tỷ lệ 100% đối tượng nguy cơ được đánh giá hình thái niêm mạc theo phân loại Kimura - Takemoto trong vòng 12 tháng kể từ khi gia đình có ca bệnh. Chủ thể thực hiện: Khoa Tiêu hóa và Trung tâm Nội soi tại các bệnh viện tuyến tỉnh và trung ương.

2. Chỉ định tiệt trừ Helicobacter pylori chủ động và triệt để: Bắt buộc thực hiện xét nghiệm chẩn đoán và điều trị tiệt trừ vi khuẩn cho tất cả người có tiền căn gia đình mang triệu chứng tiêu hóa trên, bất kể có tổn thương loét hay không. Mục tiêu nâng tỷ lệ tiệt trừ thành công lần đầu lên trên 90% bằng các phác đồ chuẩn 4 thuốc có Bismuth trong giai đoạn 2024-2026. Chủ thể thực hiện: Bác sĩ điều trị Nội khoa và Tiêu hóa.

3. Ứng dụng kỹ thuật Real-time PCR định týp gen độc lực trong phân tầng nguy cơ: Đưa xét nghiệm PCR đa mồi phát hiện gen cagA và vacA vào danh mục kỹ thuật thường quy đối với các mẫu sinh thiết dạ dày của nhóm nguy cơ cao. Mục tiêu xác định chính xác nhóm nhiễm chủng độc lực mạnh cagA (+) vacA s1m1 để rút ngắn khoảng cách theo dõi nội soi xuống còn 1 đến 2 năm/lần. Chủ thể thực hiện: Khoa Xét nghiệm Sinh học phân tử và Vi sinh.

4. Xây dựng chương trình quản lý theo dõi tổn thương tiền ung thư: Áp dụng phác đồ theo dõi nội soi nhuộm màu định kỳ mỗi 3 năm đối với bệnh nhân có chuyển sản ruột khu trú tại hang vị và mỗi 1-2 năm đối với chuyển sản ruột lan tỏa cả thân vị. Thời gian triển khai liên tục từ năm 2024. Chủ thể thực hiện: Mạng lưới phòng chống ung thư đường tiêu hóa quốc gia.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu thực chứng của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

1. Bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa và Nội soi tiêu hóa: Nắm vững mối tương quan giữa hình ảnh nội soi phân loại Kimura - Takemoto với mức độ biến đổi vi thể mô bệnh học, từ đó chuẩn hóa kỹ thuật quan sát, nhận diện vùng niêm mạc nguy cơ cao và chỉ định sinh thiết trúng đích.

2. Chuyên viên và Bác sĩ Vi sinh, Sinh học phân tử: Tiếp cận quy trình chi tiết về xử lý mẫu mô, tách chiết DNA bằng hạt từ silica và thiết lập phản ứng Multiplex Real-time PCR phát hiện chính xác các phân vùng gen cagA, vacA s1/s2, m1/m2 phục vụ chẩn đoán chuyên sâu.

3. Học viên sau đại học, Bác sĩ nội trú và Nghiên cứu sinh Y khoa: Sử dụng luận văn như tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu lâm sàng kết hợp cận lâm sàng phân tử, cách thức chọn mẫu, xử lý biến số và mô hình phân tích dịch tễ học bệnh học tiêu hóa.

4. Nhà quản lý y tế và hoạch định chính sách phòng chống ung thư: Sử dụng các số liệu dịch tễ thực tế để xây dựng hướng dẫn chuyên môn, đưa ra các chính sách bảo hiểm y tế chi trả cho việc tầm soát sớm và xét nghiệm gen vi khuẩn ở các nhóm gia đình có nguy cơ cao.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao người có người thân mắc ung thư dạ dày lại có nguy cơ nhiễm chủng vi khuẩn độc lực cao hơn?
Các thành viên sống trong cùng gia đình thường có chung nguồn phơi nhiễm vi khuẩn từ thời thơ ấu qua đường miệng - miệng hoặc phân - miệng. Bên cạnh đó, thói quen ăn uống, yếu tố môi trường sống và sự tương đồng về đặc điểm di truyền miễn dịch tạo điều kiện thuận lợi cho các chủng vi khuẩn mang gen độc lực cao (cagA, vacA s1m1) xâm nhập và định cư lâu dài.

2. Kỹ thuật Real-time Multiplex PCR có ưu điểm gì vượt trội so với các xét nghiệm thông thường?
Real-time PCR cho phép phát hiện đồng thời sự hiện diện của vi khuẩn và xác định chính xác các biến thể gen độc lực (cagA, vacA s1/s2, m1/m2) trực tiếp từ mẫu sinh thiết trong vòng 6 giờ. Phương pháp này có độ nhạy và độ đặc hiệu đạt trên 95%, giúp phân tầng nguy cơ ung thư dạ dày chính xác hơn so với test nhanh urease đơn thuần.

3. Phân loại nội soi Kimura - Takemoto giúp ích gì trong việc đánh giá nguy cơ ung thư?
Phân loại Kimura - Takemoto giúp bác sĩ nội soi định lượng ranh giới và độ lan rộng của vùng teo niêm mạc từ hang vị lên thân vị (chia thành 6 mức từ C1 đến O3). Các dạng teo lan rộng (C3, O1, O2, O3) có mối tương quan chặt chẽ với tình trạng chuyển sản ruột và nguy cơ tiến triển thành ung thư biểu mô tuyến dạ dày.

4. Sau khi tiệt trừ thành công Helicobacter pylori, người có tiền căn gia đình có cần tiếp tục nội soi theo dõi không?
Có, việc theo dõi định kỳ vẫn bắt buộc. Dù tiệt trừ vi khuẩn làm chậm hoặc ngừng tiến trình viêm, những tổn thương tiền ung thư đã hình thành trước đó (như teo niêm mạc nặng hoặc chuyển sản ruột) vẫn có thể tiếp tục tiến triển thành loạn sản. Do đó, người bệnh cần được nội soi kiểm tra định kỳ mỗi 1 đến 3 năm tùy mức độ tổn thương.

5. Nên bắt đầu tầm soát ung thư dạ dày ở độ tuổi nào đối với người có yếu tố gia đình?
Theo các đồng thuận quốc tế và khuyến nghị nghiên cứu, đối tượng có thân nhân trực hệ bị ung thư dạ dày nên bắt đầu nội soi tầm soát ở độ tuổi sớm hơn 10 năm so với tuổi của người thân khi được chẩn đoán mắc bệnh, hoặc bắt đầu ngay từ 18-20 tuổi nếu có triệu chứng khó tiêu kéo dài nhằm can thiệp tiệt trừ vi khuẩn kịp thời.

Kết luận

• Tỷ lệ hiện nhiễm vi khuẩn cao: Ghi nhận khoảng 68,8% bệnh nhân có triệu chứng tiêu hóa trên kèm tiền căn gia đình ung thư dạ dày mang vi khuẩn Helicobacter pylori.
• Độc lực gen vi khuẩn áp đảo: Tỷ lệ mang gen cagA (+) đạt trên 88,5% và vacA s1 đạt khoảng 97,0%, trong đó tổ hợp gen độc tính cao nhất cagA (+) vacA s1m1 chiếm trên 40%.
• Tương quan bệnh học mật thiết: Chủng vi khuẩn độc lực cao làm gia tăng nguy cơ teo niêm mạc mức độ C3-O3 và chuyển sản ruột lên gấp 2,8 đến 3,4 lần.
• Kế hoạch triển khai giai đoạn 2024-2026: Nhân rộng quy trình chẩn đoán sinh học phân tử Real-time PCR kết hợp nội soi phân loại Kimura - Takemoto tại các bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh và thành phố.
• Hành động ngay: Bệnh nhân có tiền căn gia đình ung thư dạ dày khi xuất hiện các triệu chứng đường tiêu hóa trên cần chủ động thăm khám nội soi và thực hiện xét nghiệm vi khuẩn để được bảo vệ toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Ung thư dạ dày (UTDD) là một trong những ung thư thường gặp và gây tử vong nhiều nhất trên thế giới [64]. Theo công bố của Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế năm 2020, Việt Nam thuộc khu vực có tỷ lệ mắc UTDD cao với 17.906 trường hợp bệnh mới, 14.615 bệnh nhân tử vong, chiếm gần 12% trường hợp tử vong do ung thư [64]. Hơn nữa, theo số liệu điều tra gần đây, Việt Nam là nước có tần suất ung thư dạ dày cao nhất trong khu vực Đông Nam Á [111]. Như vậy, vai trò của việc tầm soát và theo dõi những người có nguy cơ cao là rất quan trọng, giúp phát hiện UTDD ở giai đoạn sớm, góp phần giảm tỷ lệ tử vong do UTDD [107].

Tuy nhiên tại Việt Nam, cho đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có chương trình tầm soát UTDD và bệnh nhân thường được chẩn đoán ở giai đoạn trễ với tỷ lệ tử vong cao [6], [10]. Nhiều nghiên cứu ngày nay cho thấy người có tiền căn gia đình UTDD có nguy cơ mắc UTDD cao gấp 1,5-3 lần và bệnh thường phát hiện ở độ tuổi trẻ hơn so với người không có tiền căn gia đình UTDD [43], [51]. Nghiên cứu gần đây ghi nhận tỷ lệ UTDD có tiền căn gia đình ở người thân quan hệ huyết thống trực hệ là 5% [111]. Như vậy, ước tính số người thân liên hệ huyết thống trực hệ (cha, mẹ, anh chị em ruột và con ruột) của các bệnh nhân UTDD ở Việt Nam khá cao.

Tuy vậy, yếu tố tiền căn UTDD trong gia đình chưa được quan tâm đánh giá về mức độ nguy cơ và dữ liệu ở Việt Nam còn khá ít. Mức độ nguy cơ của UTDD sẽ cao hơn nếu người có tiền căn gia đinh UTDD đồng thời nhiễm Helicobacter pylori (H. pylori), đặc biệt là chủng có gen cagA (+). Các nghiên cứu ở cả phương Tây và phương Đông đều cho thấy nguy cơ UTDD ở người có tiền căn gia đình và nhiễm H.

pylori cao gấp 5-8 lần so với người không có tiền căn gia đình và không nhiễm H. Tình trạng nhiễm các chủng H. pylori có độc lực cao hơn ở người có tiền căn gia đình UTDD cũng là một vấn đề được quan tâm nghiên cứu nhưng kết quả còn chưa thống nhất. pylori có kiểu gen vacA s1m1 và mang đoạn gen cagA – EPIYA – C ở người có tiền căn gia.

đình được ghi nhận gặp nhiều hơn gấp 2,8 lần và 4,2 lần so với ở người không có tiền căn gia đình [112]. Nhìn chung, các nghiên cứu cho thấy nguy cơ UTDD ở người có tiền căn gia đình có thể được cải thiện khi kiểm soát tình trạng nhiễm H. pylori [50], chứng tỏ tình trạng UTDD ở những thành viên trong cùng một gia đình có thể phần nào liên quan đến tình trạng nhiễm H. pylori (có thể do tỉ lệ nhiễm cao và/hoặc nhiễm các chủng H.

pylori có độc tính cao hơn) [24]. Hiểu rõ hơn về tình trạng nhiễm H. pylori ở người có tiền căn gia đình UTDD có tiềm năng giúp ích cho việc triển khai các kế hoạch tầm soát và theo dõi phù hợp, góp phần hỗ trợ công tác phòng ngừa và phát hiện UTDD giai đoạn sớm, giảm gánh nặng của UTDD ở các khu vực có tỉ lệ nhiễm H. pylori cao, trong đó có Việt Nam.

Do đó, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Tỉ lệ nhiễm và kiểu gen Helicobacter pylori ở bệnh nhân có triệu chứng tiêu hóa trên và tiền căn gia đình ung thư dạ dày”. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Mục tiêu tổng quát: Xác định tỉ lệ nhiễm và kiểu gen Helicobacter pylori ở bệnh nhân có triệu chứng tiêu hóa trên và tiền căn gia đình ung thư dạ dày. Mục tiêu cụ thể: 1. Xác định tỉ lệ nhiễm Helicobacter pylori và tỉ lệ gen cagA, các kiểu gen vacA của Helicobacter pylori ở bệnh nhân có triệu chứng tiêu hóa trên và tiền căn gia đình ung thư dạ dày.

Đánh giá mối liên quan giữa nhiễm Helicobacter pylori, chủng Helicobacter pylori mang gen cagA và các kiểu gen vacA với một số đặc điểm tổn thương nội soi và giải phẫu bệnh ở bệnh nhân có triệu chứng tiêu hóa trên và tiền căn gia đình ung thư dạ dày. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về Helicobacter pylori 1. Sơ lược lịch sử phát hiện vi khuẩn Helicobacter pylori Năm 1979, nhà bệnh học người Úc John Robin Warren quan sát thấy một loại vi khuẩn dạng xoắn trong tiêu bản lớp niêm mạc ở những bệnh nhân bị viêm loét dạ dày tá tràng và nghi ngờ chúng có liên quan tới bệnh này.

Năm 1983, Robin Warren cùng với học trò của mình là Barry James Marshall đã thành công trong việc nuôi cấy vi khuẩn và đặt tên là Campylobacter pylori. Cùng năm đó, kết quả nghiên cứu của hai nhà khoa học đã được công bố trên tạp chí Lancet. Ban đầu, vi khuẩn được mang tên Campylobacter-like organism sau đó chuyển thành Campylobacter pyridis rồi lại đổi tiếp thành Campylobacter pylori. Đến năm 1989, Goodwin và cộng sự nghiên cứu cấu trúc tế bào, tính chất sinh học và cấu trúc chuỗi RNA ribosom 16s đã chứng minh vi khuẩn này khác hẳn các Campylobacter nên đổi tên thành Helicobacter pylori (H.

Nhờ phát hiện ra H. pylori, hai nhà khoa học người Úc này đã được trao giải Nobel Y học vào năm 2005. Cho đến nay, đã phát hiện hơn 15 loài khác nhau thuộc giống Helicobacter, nhưng trong số này, chỉ có H. pylori được chứng minh là gây bệnh ở người.

Một số đặc điểm của vi khuẩn Helicobacter pylori H. pylori là trực khuẩn gram âm, ái khí, dạng cong xoắn hình cánh chim hải âu hoặc chữ S, dài từ 1,5 đến 5 µm và dày từ 0,3 đến 1 µm, có khoảng 4 đến 6 chiên mao, nhờ cấu trúc hình xoắn và các chiên mao này mà vi khuẩn có thể di chuyển dễ dàng trong lớp dịch nhầy của dạ dày, có thể chui sâu và cư trú trong lớp nhầy bao phủ trên niêm mạc dạ dày. pylori có hai dạng tồn tại: dạng xoắn khuẩn là dạng hoạt động có khả năng gây bệnh và tiết men urease, khi ở trong điều kiện không thuận lợi, H. pylori tồn tại dưới dạng cầu khuẩn và không tiết men urease [2], [72].

pylori có thể phát triển ở nhiệt độ từ 300C đến 400C (tốt nhất là ở 370C), pH từ 5,5 đến 8,5. pylori chủ yếu lây truyền từ người sang người qua đường miệng- miệng, phân –miệng hoặc dạ dày-miệng. Ở những nơi có điều kiện vệ sinh kém, nước và thức ăn bị nhiễm là nguồn lây quan trọng ban đầu [2], [72]. Các yếu tố độc lực của vi khuẩn Helicobacter pylori H.

pylori được tìm thấy ở phần sâu của lớp niêm mạc, nơi tiếp xúc với bề mặt của tế bào biểu mô tuyến của dạ dày (nơi pH=7,4). pylori tiết protease làm giảm pH acid của lớp niêm mạc và tiết urease để phân hủy urea tạo ra amonia kiềm hóa môi trường. pylori có thể cư trú và di động dễ dàng trong lớp màng nhầy hay trên bề mặt tế bào biểu mô dạ dày. pylori xâm lấn vào bề mặt tế bào biểu mô, tiết độc tố gây độc tế bào và lipopolysaccharide làm phá hủy lớp dịch nhầy, gây các tổn thương viêm, loét và ung thư.

Amonia cũng góp phần tham gia trực tiếp vào tiến trình gây tổn thương niêm mạc dạ dày. Bình thường, khi thức ăn vào dạ dày, gastrin được tiết ra sẽ tác động trực tiếp lên tế bào thành của dạ dày làm tăng tiết acid. Sau đó cơ chế phản hồi qua trung gian ion H+ sẽ làm ức chế sự kích thích của gastrin. pylori tác động vào cơ chế phản hồi này làm gastrin tăng tiết bất thường kéo dài, dẫn đến viêm, loét và chuyển sản ruột niêm mạc dạ dày [2], [59].

Khả năng gây bệnh của H. pylori đã được chứng minh là có liên quan mật thiết đến một số yếu tố độc lực của chúng. Hai độc tố của H. pylori được đề cập nhiều nhất là kháng nguyên gây độc tế bào cagA do gen cytotoxin-associated gene A (cagA) mã hóa và độc tố gây không bào vacA do gen vacuolating cytotoxin A (vacA) mã hóa.

- Kháng nguyên gây độc tế bào cagA Protein cagA có trọng lượng phân tử khoảng 120-140kDa, có tính sinh miễn dịch cao. Phân tử protein cagA được H. pylori bài tiết trực tiếp vào bên trong tế bào thông qua cơ chế tiết protein loại IV. Khi vào trong tế bào, protein cagA sẽ được phosphoryl hóa, gây nên một loạt tác động tới một số thành phần bên trong tế bào biểu mô dạ dày, dẫn đến chuyển dạng tế bào.

Dựa trên đặc điểm mô-típ EPIYA (Glu- Pro-Ile-Tyr-Ala) thuộc đầu carboxyl tận (-COOH) của phân tử protein cagA (hay thuộc phía đầu 3’ của gen cagA), các nghiên cứu đã cho thấy có 4 mô-típ EPIYA (A, B, C, D). EPIYA-A và EPIYA-B hiện diện khắp thế giới, EPIYA-C được tìm thấy ở các chủng H. pylori tại các nước châu Âuvà EPIYA-D được tìm thấy gần như riêng biệt ở các chủng vùng Đông Á (Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc). pylori chứa EPIYA-D gây tăng đáng kể interleukin-8 phóng thích từ tế bào biểu mô dạ dày so với các chủng chứa các mô-tip A-B-C[37], [39].

Ngoài ra, nhiều tác giả lại chia làm hai loại chính: phương Tây (Western cagA) và Đông Á (East Asian cagA). Trong đó, protein cagA loại Đông Á có khả năng gây viêm dạ dày mạn tính dai dẳng với độ hoạt động cao hơn, mức độ viêm teo nhiều hơn, nguy cơ làm biến thể tế bào và ung thư dạ dày cao hơn so với protein cagA loại phương Tây (Hình 1. Theo nghiên cứu của tác giả Võ Thị Chi Mai (2008) [32] và Hồ Đăng Quý Dũng (2012) [7], protein cagA của H. pylori ở bệnh nhân tại thành phố Hồ Chí Minh chủ yếu thuộc loại Đông Á.

Protein cagA do gen cagA, kích thước khoảng 349 bp, nằm trên vùng đảo sinh độc tố cagPAI mã hóa. Gen cagA chỉ hiện diện 50%-60% ở các chủng H. pylori thuộc các nước phương Tây và Bắc Mỹ. Tuy nhiên ở khu vực Đông Á và Đông Nam Á, gần như toàn bộ các chủng H.

pylori đều mang gen cagA [57].1 Sự khác biệt cấu trúc cagA giữa phương Tây và phương Đông “Nguồn: Hatakeyama và cộng sự, 2017” [69]. Nguồn gốc gen cagA và vùng cagPAI hiện nay chưa được biết rõ. Các nhà nghiên cứu vẫn đang tiếp tục chứng minh cho giả thuyết: vùng cagPAI và gen cagA đã thâm nhập vào bộ gen của H. pylori qua cơ chế lây nhiễm ngang từ một loại vi khuẩn Gram âm.

Cho đến nay đã có rất nhiều kết quả nghiên cứu trong nước và trên thế giới cho thấy chủng vi khuẩn có kiểu gen cagA (+) có liên hệ mật thiết với viêm dạ dày thể nặng, viêm teo niêm mạc dạ dày và ung thư dạ dày [55], [96].