Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TUYỂN DỤNG ĐỐI VỚI CÔNG CHỨC CẤP XÃ 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm tuyển dụng nhân lực Sự tồn tại và phát triển của bất kỳ một tổ chức nào cũng đều cần đến hoạt động của nguồn nhân lực. Tuyển dụng nhân lực là quá trình đảm bảo cho tổ chức có đủ số lượng và chất lượng nhân sự cần thiết để thực hiện các mục tiêu và nhiệm vụ của tổ chức.
Đây là khâu đầu tiên trong quy trình quản lý nguồn nhân lực và có mối quan hệ chặt chẽ với các hoạt động khác của quản trị nhân lực như: Đào tạo phát triển, đánh giá, thù lao, các mối quan hệ lao động khác,… Để có được đội ngũ nhân lực vững mạnh, thực hiện tốt trình độ chuyên môn của bản thân đều phải thông qua quá trình tuyển dụng. Tuyển dụng giúp những nhà quản lý có thể lựa chọn được người phù hợp với từng vị trí trong tổ chức. Có thể khẳng định đây chính là tiền đề, là nền tảng cho sự phát triển của bất kỳ tổ chức nào. Do đó, có rất nhiều khái niệm khác nhau về tuyển dụng: Theo Nguyễn Thanh Hội:“Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm và lựa chọn đúng người để thỏa mãn các nhu cầu lao động và bổ sung cho lực lượng lao động hiện có” [12;Tr.
Một cách định nghĩa khác theo quan điểm của Mai Thanh Lan trường Đại học Thương mại: “Tuyển dụng nhân sự là quá trình tìm kiếm, lựa chọn nhân sự để đáp ứng nhu cầu lao động của doanh nghiệp về số lượng, chất lượng và cơ cấu trong một giai đoạn nhất định” [6;Tr. Trong lĩnh vực hành chính nhà nước thì tuyển dụng lại được hiểu theo một cách khác: Tuyển dụng là một hoạt động nhằm chọn được những người có đủ khả năng và điều kiện thực thi công việc trong các cơ quan nhà nước. Tùy theo tính chất, chức năng, nhiệm vụ của từng loại cơ quan mà tiêu chuẩn 6 Luan van điều kiện, hình thức tuyển dụng có khác nhau. Theo Nghị định số 24/2010/NĐ-CP ngày 15/03/2010 về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công thì “Tuyển dụng là việc tuyển người vào làm việc trong biên chế của cơ quan nhà nước thông qua thi hoặc xét tuyển” [9;Tr.
Hiện nay trong nhiều tài liệu, tuyển dụng để bổ sung nhân sự cho tổ chức nói chung bao gồm hai quá trình: “Tuyển mộ và tuyển chọn” “Quá trình tuyển mộ được hiểu là quá trình tìm kiếm ứng viên và khuyến khích họ nộp đơn dự tuyển vào tổ chức” [11;Tr. Do đó, hoạt động tuyển được coi như là hoạt động trung gian kết nối giữa tổ chức, tức là những người sử dụng lao động đang có nhu cầu tìm kiếm lao động với người lao động đang tìm việc. Thông qua quá trình tuyển, tổ chức tập hợp được một số lượng cần thiết các ứng viên đáp ứng được những yêu cầu của tổ chức. Quá trình tuyển mộ ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả của quá trình tuyển chọn, nó đảm bảo để mọi lao động, nhất là lao động có trình độ được biết thông tin và có cơ hội nộp đơn xin việc.
Bên cạnh đó còn giúp tổ chức thu hút số lượng người nộp đơn xin việc đáp ứng được nhu cầu cần tuyển. “Quá trình tuyển chọn là quá trình tổ chức lựa chọn trong số những người tham gia dự tuyển những người đáp ứng tốt nhất các yêu cầu đặt ra đối với nhân sự cần bổ sung” [11;Tr. Tuyển mộ và tuyển chọn là hai giai đoạn nối tiếp nhau trong quy trình tuyển người cho tổ chức, hai quá trình này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Kết quả của quá trình tuyển mộ sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình tuyển chọn.
Cả hai quá trình này đều nhằm đi tới một mục tiêu chung là có được nguồn nhân lực tốt nhất cho tổ chức. 7 Luan van Có thể mô tả quy trình tuyển dụng bằng sơ đồ sau: Xác định nhu Xác định yêu cầu Xác định nguồn cầu nhân sự đối với vị trí cần tuyển dụng tuyển Quá trình tuyển Quá trình tuyển mộ ( Thu hút Tập sự chọn người tham gia dự tuyển) Không Nhận nhận Sơ đồ 1.1: Quy trình tuyển dụng nhân lực cho tổ chức Nói chung có rất nhiều quan điểm khác nhau về tuyển dụng, nhưng hiểu một cách chung nhất: Tuyển dụng là một quá trình nhằm tìm kiếm, thu hút và lựa chọn ra người tốt nhất cho vị trí công việc trống của tổ chức. Khái niệm công chức cấp xã Cấp xã là đơn vị hành chính cấp thấp nhất ở địa phương. Ở Việt Nam, theo khoản 3 điều 2 Luật tổ chức chính quyền địa phương số 77/2015/QH13 ngày 19/06/2015 về tổ chức chính quyền địa phương cấp xã bao gồm: Xã, phường, thị trấn [5;Tr.
UBND xã, phường, thị trấn UBND xã, phường, thị trấn gọi chung là UBND cấp xã, là cơ quan chấp hành của HĐND cấp xã, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương; chịu trách nhiệm trước HĐND cấp xã và cơ quan hành chính nhà nước cấp trên. UBND cấp xã chịu trách nhiệm chấp hành Hiến pháp, luật, các văn bản 8 Luan van của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND cấp xã nhằm bảo đảm thực hiện chủ trương, biện pháp phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh và thực hiện các chính sách khác trên địa bàn. UBND cấp xã thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở địa phương, góp phần bảo đảm sự chỉ đạo, quản lý thống nhất trong bộ máy hành chính nhà nước từ trung ương tới cơ sở [5;Tr. Về cơ cấu tổ chức UBND cấp xã có 3 - 5 thành viên gồm: Chủ tịch UBND, Phó chủ tịch UBND và Ủy viên UBND cấp xã không tổ chức các cơ quan chuyên môn mà gồm có 7 chức danh công chức xã, được quy định cụ thể ở khoản 2 điều 3 Nghị định số 92/2009/NĐ-CP ngày 22/10/2009 về chức danh, số lượng, một số chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn và những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã [10;Tr.
Trưởng Công an; Chỉ huy trưởng Quân sự; Văn phòng - thống kê; Địa chính - xây dựng - đô thị và môi trường (đối với phường, thị trấn) hoặc địa chính - nông nghiệp - xây dựng và môi trường (đối với xã); gọi chung là địa chính xây dựng; Tài chính – kế toán; Tư pháp – hộ tịch; Văn hóa – xã hội. Theo khoản 3, điều 4 Luật cán bộ công chức năm 2008:“Công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc UBND cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [4;Tr. Tuyển dụng công chức cấp xã Theo khoản 3, điều 4 Luật cán bộ công chức 2008 quy định: “Tuyển dụng công chức cấp xã là một quá trình tìm kiếm, lựa chọn và bổ sung người mới, đủ tiêu chuẩn, năng lực và phẩm chất cần thiết vào những vị trí còn trống của các chức danh công chức trong UBND cấp xã thông qua hình thức thi tuyển hoặc xét tuyển” [4;Tr. Vai trò của tuyển dụng công chức cấp xã 1.
Vai trò của tuyển dụng công chức nói chung a. Vai trò đối với xã hội Hoạt động TDCC tốt sẽ giúp xã hội sử dụng hợp lý tối đa hóa nguồn nhân lực. Việt Nam là một nước có nguồn nhân lực dồi dào (dân số đứng thứ hai trong khu vực Đông Nam Á). Vì vậy, biết cách sử dụng tối đa hóa nguồn công chức thì không chỉ có lợi cho tổ chức, cho bản thân công chức mà còn tác động rất lớn đến xã hội, thúc đẩy nền kinh tế phát triển mạnh mẽ.
TDCC sẽ là đầu ra của đào tạo. Thông qua đào tạo, sự chênh lệch giữa tầng lớp trí thức và nông dân trong xã hội ngày một thu hẹp lại. Mặt khác, TDCC sẽ giúp giải quyết được vấn đề việc làm trong xã hội, tỷ lệ thất nghiệp giảm, kéo theo các tệ nạn xã hội cũng sẽ giảm đáng kể. Đồng thời, nhờ có việc làm đời sống của người dân sẽ được cải thiện hơn rất nhiều.
TDCC sẽ góp phần vào việc xây dựng một xã hội giàu đẹp, văn minh. Vai trò đối với tổ chức TDCC được xem là điều kiện tiên quyết cho sự thắng lợi của bất kỳ tổ chức nào, bởi vì mọi hoạt động là do con người thực hiện và con người chỉ có thể hoàn thành được mục tiêu của tổ chức khi đáp ứng được nhu cầu công việc. TDCC thành công giúp cho tổ chức tránh được những rủi ro như: Tuyển lại, tuyển mới, sa thải,… TDCC thành công góp phần thúc đẩy văn hóa của tổ chức ngày càng lành 10 Luan van mạnh. Hoạt động tuyển dụng tốt thì tổ chức sẽ có một đội ngũ công chức có trình độ, kinh nghiệm giúp tổ chức tồn tại, phát triển và có tính cạnh tranh cao.
Ngược lại có thể dẫn đến suy yếu làm cho hiệu quả làm việc kém, lãng phí nguồn lực. Vai trò đối với bản thân công chức TDCC giúp họ có thể lựa chọn công việc phù hợp với trình độ chuyên môn của mình, đồng thời thông qua TDCC họ có cơ hội được thăng tiến, cơ hội được khẳng định mình ở một vị trí khác,…Thông qua tuyển dụng, họ được đánh giá đúng năng lực trình độ, được bố trí vào vị trí công việc phù hợp với khả năng và nguyện vọng của mình,…cũng nhờ đó họ đóng góp nhiều hơn cho cơ quan, tổ chức. Vai trò của tuyển dụng công chức cấp xã a. Đối với cơ quan hành chính cấp xã Tuyển dụng có vai trò quan trọng, đặc biệt là tuyển dụng công chức cấp xã.
Vì tuyển dụng không những phải đảm bảo đủ số lượng, chất lượng nhân sự mà nhân sự đó còn phải phù hợp với tình hình của từng địa phương cụ thể. Xuất phát từ đặc thù cấp xã là đơn vị hành chính nhà nước nhỏ nhất ở địa phương, nên đây là cơ quan gần dân nhất, mọi nhu cầu của người dân đều gắn liền trực tiếp với cơ quan hành chính cấp xã. Cho nên công chức xã vừa phải là người am hiểu đời sống, nguyện vọng của người dân địa phương vừa phải có khả năng giải quyết công việc kịp thời, nhanh chóng. Khi tuyển dụng đúng người đúng việc sẽ làm cho khâu bố trí, tiếp nhận công việc nhanh gọn hơn.
Các công chức giải quyết công việc tốt hơn, từ đó dễ dàng cụ thể hóa và nhanh chóng đưa các chủ trương, đường lối, chính sách cũng như sự lãnh đạo và quản lý của Đảng và Nhà nước trên mọi lĩnh vực vào thực hiện trong đời sống xã hội. Các công chức cấp xã là những người đại diện cho nhà nước trực tiếp phục vụ người dân.