CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG CÔNG CHỨC VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG CHỨC CẤP XÃ 1. Cấp xã trong hệ thống bộ máy hành chính nhà nước Việt Nam 1. Khái niệm chung về chính quyền cấp xã. Trong hệ thống bộ máy hành chính nhà nước Việt Nam theo Hiến định và Luật định hiện có bốn cấp là: Cấp toàn quốc, vẫn gọi là cấp Trung ương, đại diện tập trung là Chính phủ.
Cấp tỉnh và Thành phố trực thuộc Trung ương, đại diện tập trung là UBND Tỉnh vfa Thành phố trực thuộc Trung ương. Cấp huyện- quận- Thị xã- Thành phố trực thuộc Tỉnh, đại diện tập trung là UBND Quận- huyện và Thành phố trực thuộc tỉnh. Cấp xã- phường- thị trấn, đại diện tập trung là UBND xã- phường và thị trấn. Trong hệ thống bốn cấp nêu trên, cấp xã thuộc loại cấp “ cấp cơ sở”, người đại diện cho nền hành chính quốc gia thống nhất thực hiện chức năng hành chính nhà nước trên địa bàn xã- phường- thị trấn, được gọi là đơn vị hành chính cơ sở, đồng thời là cơ quan chấp hành của HĐND, người đại diện cho quyền làm chủ của cộng đồng dân cư của đơn vị hành chính cơ sở đó.
Trong hệ thống hành chính nước ta, chính quyền cấp xã là nơi trực tiếp thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính nhà nước trên tất cả các lĩnh vực chính trị, anh ninh- quốc phòng, kinh tế, văn hóa, xã hội ở cơ sở, đảm bảo các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đi vào cuộc sống, nâng cao mọi mặt đời sống của nhân dân. Sự trong sạch vững mạnh. hoạt động có hiệu lực, hiệu quả của chính quyền cấp phường đóng vai trò rất quan trọng trong toàn bộ các hoạt động quản lý Nhà nước và cung cấp dịch vụ công phục vụ nhân dân. Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện bộ máy Nhà nước, Đảng nhà nước và nhân dân ta luôn dành sự quan tâm đối với chính quyền cấp xã.
Cùng với việc hoàn thiện thể chế, chính sách đãi ngộ và đầu tư cơ sở vật chất, Đảng và 1 Nhà nước luôn chăm lo xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ năng lực của công chức cấp xã. Chính quyền cấp xã là nơi gần dân nhất, là cầu nối trực tiếp giữa chính quyền cấp trên với nhân dân, hàng ngày tiếp xúc nắm bắt và phản ánh tâm tư nguyện vọng của nhân dân. Cấp xã có vai trò quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế- xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng, an sinh xã hội đối với cuộc sống của nhân dân. Chính quyền cấp xã là bộ máy điều khiển, quản lý công việc của Nhà nước, hoạt động mang tính chất quyền lực của Nhà nước bằng phương thức tác động của Nhà nước thực hiện các chủ trương chính sách, các mục tiêu kinh tế, văn hóa, an ninh quốc phòng ở cơ sở, thực hiện việc quản lý hành chính nhà nước trên địa bàn.
Từ những phân tích trên đây, có thể nêu khái quát chính khái niệm chính quyền cấp xã như sau: chính quyền cấp xã bao gồm HĐND và UBND xã, là cấp chính quyền thực hiện quyền lực nhà nước ở địa phương, có chức năng thay mặt nhân dân địa phương, căn cứ vào nguyện vọng của nhân dân địa phương, quyết định và tổ chức thực hiện những vấn đề có liên quan đến phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng và đời sống của nhân dân địa phương theo Hiến pháp, pháp luật và các mệnh lệnh, quyết định của cấp trên. Đặc điểm của chính quyền cấp xã Một là, chính quyền cấp xã có HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương; UBND xã do HĐND bầu ra là cơ quan hành chính Nhà nước ở địa phương. Chính quyền cấp xã trực tiếp thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính Nhà nước trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế- xã hội, an ninh quốc phòng ở cơ sở, là cầu nối trực tiếp giữa nhà nước với nhân dân, xử lý trực tiếp, kịp thời những yêu cầu hàng ngày của nhân dân, đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn xã. Hai là, chính quyền khác với chính quyền cấp huyện.
Tổ chức bộ máy chính quyền cấp xã bao gồm HĐND là cơ quan đại diện cho ý trí, nguyện vọng 2 của nhân dân ở địa phương và UBND là cơ quan chấp hành của HĐND và là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, không có các cơ quan tư pháp; Viện kiểm sát nhân dân và toàn án nhân dân. Ba là, chính quyền cấp xã là nơi trực tiếp tiếp xúc với nhân dân; các cán bộ, công chức cấp xã trực tiếp giải quyết những vấn đề liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của nhân dân, đảm bảo thực hiện theo đúng đường lối Đảng và pháp luật của Nhà nước, các văn bản pháp luật của cấp trên. UBND xã có trách nhiệm đảm bảo an sinh xã hội, mọi mặt đời sống của nhân dân trên địa bàn xã. Bốn là, chính quyền cấp xã là một cấp chính quyền hoàn chỉnh, bao quát toàn diện đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng ở địa bàn xã.
Năm là, các đơn vị hành chính cấp xã, được hình thành trên nền tảng những địa điểm quần cư, liên kết dân cư trong một khối liên hoàn thống nhất. Mọi vấn đề của địa phương đều liên quan chặt chẽ với nhau và cần được giải quyết trên cơ sở kết hợp hài hòa các lợi ích giữa Nhà nước với nhân dân và giữa nhân dân với nhau. Chính quyền ở đây không chỉ là cơ quan quản lý mà còn là cơ quan thực hiện các lợi ích chung của nhân dân. Chất lượng công chức cấp xã 1.
Khái niệm công chức Công chức là một khái niệm chung được sử dụng ở nhiều quốc gia trên thế giới để chỉ chung công dân được tuyển vào làm việc thường xuyên trong cơ quan nước, do ngân sách Nhà nước trả lương. Rất khó có khái niệm chung về công chức cho tất cả các quốc gia; thậm chí ngay cả một quốc gia, ở cùng thời kỳ khác nhau, thuật ngữ này cũng mang những nội dung khác nhau. Ở nước Mỹ, tất cả những nhân viên trong bộ máy hành chính của Chính phủ đều được gọi chung là công chức, bao gồm những người được bổ nhiệm về chính trị như Bộ trưởng, thứ trưởng, trợ lý bộ trưởng (còn gọi là công chức chính trị hay công chức chức nghiệp), những người đứng đầu bộ máy độc lập và những quan chức làm thuê trong Quốc hội thì không phải là công chức. Quan hệ giữa Chính phủ và công chức là quan hệ giữa ông chủ và người làm thuê, ngoài 3 việc điều chỉnh theo quy phạm Luật hành chính, quan hệ này còn được điều chỉnh bằng hợp đồng dân sự.
Ở Nhật Bản, công chức được chia thành công chức Nhà nước và công chức địa phương: “Công chức nhà nước gồm những nhân viên giữ chức vụ trong bộ máy của Chính phủ Trung ương, ngành tư pháp, quốc hội, quân đội, trường công và bệnh viện quốc lập, xí nghiệp và đơn vị sự nghiệp quốc doanh được hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Công chức địa phương gồm những người làm việc và lĩnh lương từ tài chính địa phương”. Công chức nhà nước được chia thành công chức chung và công chức đặc biệt. Công chức đặc biệt được bổ nhiệm không qua thi cử như thủ tướng, quốc vụ đại thần (tương đương bộ trưởng) còn gọi là công chức chung.
Ở Trung Quốc, theo Luật công chức năm 2005, công chức được hiểu là: Công chức nhà nước là công chức công tác trong cơ quan hành chính nhà nước các cấp, trừ nhân viên phục vụ. Công chức gồm hai loại: + Công chức lãnh đạo là những người thừa hành quyền lực của Nhà nước. Các công chức này bổ nhiệm theo các trình tự Luật định, chịu sự điều hành của Hiến pháp, Điều lệ công chức và Luật tổ chức của chính quyền các cấp. + Công chức nghiệp vụ là những người thi hành chế độ thường nhiệm, do cơ quan hành chính các cấp bổ nhiệm và quản lý căn cứ vào Điều lệ công chức.
Họ chiếm tuyệt đại đa số trong công chức nhà nước, chịu trách nhiệm quán triệt, chấp hành các chính sách và pháp luật” Ở Việt Nam, công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị xã hội ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan đơn vị thuộc quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân dân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc công an nhân dân mà không phải sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị- xã hội (gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước; đối với công chức trong bộ 4 máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được đảm bảo từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của Pháp luật. Công chức xã a, Khái niệm công chức xã: Chính quyền địa phương ở cấp xã là cấp chính quyền gần dân nhất, là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Cùng với việc xây dựng củng cố chính quyền cấp xã, việc chăm lo xây dựng chất lượng công chức cấp xã cần thường xuyên bổ sung hoàn thiện. Theo Nghị định số 06/2010/NĐ-CP của chính phủ ban hành ngày 25/01/2010 quy định những người là công chức, quy định công chức xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và được hưởng lương từ ngân sách Nhà nước.
Công chức cấp xã có các chức danh sau: 1. Trưởng công an; 2. Chỉ huy trưởng quân sự; 3. Văn phòng- thống kê; 4.
Địa chính- xây dựng- đô thị và môi trường; 5. Tài chính- kế toán; 6. Tư pháp- hộ tịch; 7. Như vậy, công chức cấp xã là công dân Việt Nam trong biên chế, được hưởng lương từ ngân sách Nhà nước theo quy định của pháp luật, làm việc tại Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp xã do được bầu để giữ chức vụ hoặc được tuyển dụng giao chức vụ chuyên môn nghiệp vụ thuộc ủy ban nhân dân cấp xã.