đặt vấn đề phải xây dựng ở Việt Nam trong Chính cương vắn tắt là biểu hiện của mô hình nhà nước Xô Viết [10, tr. Chủ nghĩa Mác- Lênin là nguồn gốc lý luận, cơ sở chủ yếu nhất của sự hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh. "Không có chủ nghĩa Mác- Lênin thì cũng không có tư tưởng Hồ Chí Minh sánh ngang tầm thời đại và giải quyết được những nhiệm vụ lịch sử của cách mạng Việt Nam" [10, tr. Thực tiễn hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh Nguyễn Tất Thành- Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhà nho yêu nước ở Nam Đàn- Nghệ An, mảnh đất giàu truyền thống cách mang.
Trước lúc ra đi tìm đường cứu nước, Người có hơn 20 năm sống, học tập trong môi trường văn hóa gia đình, quê hương, dân tộc. Người được tiếp xúc với các thầy giáo, các bậc sĩ phu yêu nước, những người có tên tuổi ở Nam Đàn và Nghệ Tĩnh lúc bấy giờ, mà trước hết là người cha thân yêu, rồi Phan Bội Châu, Vương Thúc Quý, Hoàng Phan Quỳnh. Ngoài những trang sách Nho giáo như Tam thiên tự, Tam tự kinh, Ngũ tự kinh, Kinh thư., thông qua những bài giảng tâm huyết của những người thầy, người thân luôn luôn coi việc dạy học là để đào tạo học trò trở thành những người có ích cho dân, cho nước, Nguyễn Sinh Cung dĩ nhiên biết khá nhiều về lịch sử Việt Nam, về quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước lâu dài, gian khổ của dân tộc [57, tr. Lớn lên trong cảnh nước mất, nhà tan, Người càng khâm phục ý chí đấu tranh anh dũng, kiên cường của các bậc tiền bối và cảm thương sâu sắc đến thân phận nô lệ của người dân mất nước.
Người được tận mắt chứng kiến cảnh áp bức, bóc lột của chủ nghĩa thực dân Pháp và bọn địa chủ phong kiến 13 z đối với đồng bào mình. Người nên án chính sách thực dân phản động của chúng thi hành đối với nhân dân ta. Chúng làm cho đồng bào ta bị bần cùng hóa, sống trong cảnh đói khát, tối tăm, dốt nát; mọi quyền làm người đều bị chúng tước đoạt. Lấy tiếng là khai phá văn minh, là "Tự do, Bình đẳng, Bác ái".
nhưng kỳ thực những lời lẽ tốt đẹp đó chỉ là mị dân, dối trá nhằm che đậy bản chất tàn bạo của chủ nghĩa thực dân. Từ hiện thực tình cảnh đất nước, cũng như chứng kiến nhiều cuộc khởi nghĩa chống thực dân xâm lược và phong kiến đều đi đến thất bại; đằng sau những lời lẽ hoa mỹ mà chúng rêu rao là cái gì. đã thôi thúc Người ra đi tìm đường cứu dân, cứu nước. Suốt chặng đường 30 năm đi tìm đường cứu nước, Người trực tiếp quan sát cuộc sống của những người lao động cùng khổ, tình cảnh của các dân tộc thuộc địa bị áp bức, bóc lột và thống trị bởi chủ nghĩa thực dân, thấu hiểu nỗi đau khổ, tủi nhục của đồng bào và dân tộc mình dưới ách thống trị của đế quốc, thực dân và phong kiến.
Vừa lao động, vừa học tập, nghiên cứu chủ nghĩa Mác- Lênin, vừa tham gia trực tiếp các phong trào đấu tranh của công nhân và nhân dân lao động, Người đã tích lũy được những tri thức và kinh nghiệm phong phú, từng bước hình thành tư tưởng lý luận và phương pháp cách mạng của mình [56, tr. Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là nét nổi bật, đặc sắc thuộc về bản chất khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh. Mọi luận điểm của Người đều là những khái quát lý luận từ thực tiễn chính trị- xã hội, được phân tích trên quan điểm lịch sử- cụ thể, quan điểm toàn diện, hệ thống và phát triển. Người viết: "Thực hành sinh ra hiểu biết; Hiểu biết tiến lên lý luận; Lý luận lãnh đạo thực hành" [35, tr.
Đó là con đường của quá trình nhận thức các sự vật, hiện tượng; con đường hướng đến chân lý của nhận thức. Với Hồ Chí Minh, trước hết là thực tiễn, trên cơ sở quan sát, nghiên cứu và tổng kết thực tiễn mà sinh ra lý luận. Nên tư tưởng, lý luận của Người 14 z vô cùng sâu sắc, có tác dụng lớn lao trong việc định hướng và cải tạo thực tiễn. Người nói: thực tiễn mà không có lý luận là thực tiễn mù quáng; lý luận mà xa rời thực tiễn, không gắn với thực tiễn, không xuất phát từ thực tiễn, không giúp ích thực tiễn là lý luận mù quáng.
Lý luận của Người về xây dựng một nhà nước của dân, do dân, vì dân được từng bước hình thành trong thực tiễn cách mạng phong phú. Mô hình nhà nước dân chủ nhân dân sau ngày nước nhà được độc lập năm 1945, theo Hiến pháp năm 1946 là kết quả của sự nghiên cứu, kế thừa có phê phán của nhiều mô hình nhà nước lúc bấy giờ, như: mô hình nhà nước Anh, nhà nuớc Mỹ và nhà nước Xô Viết. Đó cũng là kết quả của việc tìm hiểu, nghiên cứu những quan điểm, tư tưởng, học thuyết về tổ chức và hoạt động của nhà nước, về phương cách trị nước của các nhà triết học, chính trị học, luật học ở phương Đông và phương Tây. Người cũng nghiên cứu trình độ phát triển kinh tế- xã hội, điều kiện và hoàn cảnh của đất nước, truyền thống văn hóa, tâm lý và tình cảm của nhân dân để xây dựng nên một nhà nước thích hợp cho cách mạng Việt Nam.
Do vậy mà tư tưởng của Người về nhà nước của dân, do dân, vì dân có giá trị hiện thực lớn lao đối với chúng ta cho đến tận hôm nay và cả trong tương lai. Giá trị hiện thực của nó phù hợp với yêu cầu, đòi hỏi của một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang xây dựng. Cách thức tổ chức nhà nước sinh thời Hồ Chí Minh, qua hai Hiến pháp năm 1946 và năm 1959, là rất Việt Nam, mang đậm dấu ấn dân tộc và sắc thái phương Đông, đồng thời có vận dụng nhiều kinh nghiệm của Pháp, có một phần của Mỹ về tổ chức nhà nước và các mối quan hệ quyền hạn giữa các bộ phận chính quyền với nhau, đằng sau nó là kinh nghiệm của Anh, vì Anh đã một thời là mẫu cho các nền dân chủ phương Tây [57, tr. Như vậy, trước hết và trên hết, chính thực tiễn hoạt động cách mạng phong phú đã giúp Người sáng tạo và xây dựng nên một nhà nước dân chủ nhân dân hiện thực đầu tiên ở Đông Nam Á lúc bấy giờ, phù hợp với điều 15 z kiện, hoàn cảnh của cách mạng Việt Nam, là mô hình nhà nước trong thời kỳ quá độ để chúng ta tiên lên chủ nghĩa xã hội.
Nhà nước đó mang bản chất nhân dân sâu sắc. Tổ chức và mục tiêu hoạt động của nó tất cả là vì quyền lợi và hạnh phúc của nhân dân.5 Trí tuệ và phẩm chất chính trị của Hồ Chí Minh Lý luận và tư tưởng bao giờ cũng là sản phẩm của con người, do con người sáng tạo ra trên cơ sở nhận thức các nhân tố khách quan. Do đó mà tư tưởng còn phụ thuộc vào các yếu tố trí tuệ, phẩm chất tinh thần của con người, như tư duy, phẩm chất đạo đức, bản lĩnh, tính cách, tình cảm. Ngay từ khi còn nhỏ, Người đã có hoài bão lớn, có bản lĩnh kiên định, ý chí vượt khó khăn, giàu lòng nhân ái, yêu thương con người, sớm có chí cứu nước, cứu dân và niềm tin vào chính mình.
Lẽ sống của Người là yêu nước, thương dân nên suốt đời hoạt động cách mạng, gặp muôn vàn khó khăn thử thách nhưng không hề nao núng tinh thần. Người nói: Cả đời tôi chỉ có một mục đích, là phấn đấu cho quyền lợi tổ quốc, và hạnh phúc của quốc dân. Những khi tôi phải ẩn nấp nơi núi non, hoặc ra vào chốn tù tội, xông pha sự hiểm nghèo- là vì mục đích đó. Đến lúc nhờ quốc dân đoàn kết, tranh được chính quyền, ủy thác cho tôi gánh việc Chính phủ, tôi lo lắng đêm ngày, nhẫn nhục cố gắng- cũng vì mục đích đó [33, tr.
Người là hiện thân của trí tuệ, phẩm chất đạo đức và truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Hồ Chí Minh là người lịch thiệp, có lối sống và phong cách giản dị, giàu lòng nhân ái, lại rất thông minh, sắc sảo, nhạy bén về chính trị, rất ham học hỏi, có tư duy độc lập, sáng tạo, có trí tuệ uyên bác, kiến thức sâu rộng, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa của các dân tộc trên thế giới [10, tr. Đối với Người, sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Sự ấm no, hạnh phúc của nhân dân là mục đích duy nhất trong mọi suy nghĩ cũng như hành động của Người.
Được nhân dân tín nhiệm, được 16 z phục vụ quyền và lợi ích của nhân dân là đạo đức, là niềm hạnh phúc của người cách mạng. Từ những suy nghĩ đó mà trong mọi hành động cũng như việc làm, Người luôn luôn đặt địa vị và quyền lợi của nhân dân lên trên hết, trước hết. Người rất gương mẫu và cũng luôn căn dặn, giáo dục cán bộ, đảng viên phải kính dân, trọng dân, yêu dân, gần dân, học dân, tin tưởng vào trí tuệ và lực lượng của dân. Nét đặc biệt trong phong cách chính trị Hồ Chí Minh là luôn gần gũi với nhân dân, lắng nghe ý kiến của quần chúng, quan tâm đến mọi tầng lớp nhân dân [10, tr.
Phong cách chính trị của Hồ Chí Minh đã có ảnh hưởng mạnh mẽ đến việc tổ chức và hoạt động của nhà nước sau khi nước nhà giành được độc lập. Theo Người, nhà nước đó từ nhân dân mà ra, nó là công cụ của nhân dân chứ không phải của riêng cá nhân, tổ chức hay bất kỳ lực lượng nào, nhà nước đó vì lợi ích và hạnh phúc của nhân dân mà tồn tại và hoạt động, nó hoàn toàn không tồn tại vì mục đích tự thân. Với bản chất như thế, thực chất nó là nhà nước pháp quyền, hình thức nhà nước mà hiện nay trở thành hướng đi chung của nhiều quốc gia, dân tộc trên thế giới. NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƢỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN 1.