CHƯƠNG 1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH Tư TƯỞNG H Ò CHỈ MINH VÈ C O N DƯÒNG CÁCH MẠNG VIỆT NAM 1. IIỒ Chí Minh găp gữ chủ nghĩa Mác - Lênin và lựa chon con đường cách mạng vô sản 7. Ảnh hưởng của Luận cương đôì với Hồ Chí Minh - mốc quan trọng trong quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh vế con đường cách mạng Việt Nam Với một lòne yêu nước, thương dân sâu sắc, với quyết tftm đi tìm một học thuyết đủ sức lý giải hiện thực V ệt Nam, từ đó xác định con đưrrng mà nhân dân Việt Nam sẽ phải đi để rũ bõ mọi ách áp bức, bóc lột đang đè nặng trên vai mỗi người và toàn thể dân tộc, Hồ Chí Minh đã bôn ba khắp 4 châu lục, đặt chân lên gần 30 nước, tìr nlũmg nước tư bản phái triển nhAt như Anh, Pháp, Mỹ đến những nước lạc hậu v£ kém phát Iriổn nhAt như XI? Đnhômây, Xênêgan để tích luỹ vốn tri thức, khảo nghiệm các phong trào xã hội, các học lliuyếụ tư tưởng. Sau mấy nám đi vòng quanh thế giới, vào khoảng những năm 1916, 1917 Hồ ("hí Minh trở lại Pháp, bắl đắu một giai đoạn đặc biệt sôi nổi trong cuộc đời hoại động cách mạng của mình.
Đây là lúc mà đời sống xã hội cũng như đời sống chính trị của nước Pháp đang diễn ra rất sôi động. Và cũng chính trong hối sảnh ấy Hồ Chí Minh đã gặp “Sơ thỉio lần thứ nhối những luân cương của Lênin về vấn (lổ clfln tộc và vấn dề Ihuộc địa” của Lênin. Khi nói tới cự găp gỡ cùa Hồ Chí Minh đối với Luân cương của Lênin, người la llurờng <JAn ra mộl số đoạn trong bài “Con đường dẫn tôi đến chủ nghĩa Mác Lê nin” do Người viết cho Tọp chí Các vẩn àê Phìrovg Đông (Liên Xô) nhím kỷ niệm lẩn Ihư 90 ngày sinh của Lôiiỉn |6(; 126 - 128] Bài này dược viết vào năm 1960. Tuy nhiên ngay lừ nhũng năm 1920 - 1930, Hồ Chí Minh dã nhiều lần nhắc đến Lênin và bản Luận cương (ỊUíin trọng Trong hài Dỏng Dỉtoiis, 4/1921, Người viết: “Quốc tố Cộng sản đã Uim cho vAn r1ô thuộc địa có được tầm quan trong xứng đáng với nó bằng cách coi nó là thuộc những vấn đề thời rự khẩn cấp nhất”|59; 2 7 1.
Trong bài M áy Vnghĩ vê rail clê thuộc đia 25/5/1922, Ngưòri viết: “Từ khi Oàng Cộng sản Pháp đã thừa nhân điều kiệq của Mátxcưva và gia uiiẠp Ọuốc tế thứ ba, Đảng dã 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tự đặt cho mình một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn trong số các nhiệm vụ khác: chính sách thuộc địa”; “trong những Luận cương về v,1n đề thuộc địa, Lêr.in đã tuyên bố rõ ràng nhiệm vụ của công nhân các nước đi chiếm thuộc địa là phải giúp đỡ một cách tích cực nhất phong trào giải phóng của các nước phụ thuộcM[59; 6 2 ,6 3 Ị. Trong bài nàv, Hổ Chí Minh còn bàn cụ thể đến một số vấn đề trong nội ckmg Luận cương của Lênin, ví dụ về những thành kiến nảy sinh và tạo sự ngăn cách giữa giai cấp vô sán Pháp và người bản xứ, V. Trong bài Thưgữì Trung ương Đảng Cộng sản Pháp 7/1923, Hổ Chí Minh đã dề cập đến Nghị quyết Đại hội II của Quốc tế Cộng sản vể vấn đề thuộc địa và điều thứ 8 trong 21 điều kiện để một đảng cộng sản được gia nhệp Quốc tế Cộng sản. Trong bài phát biểu tại phiên họp thứ 22 Đại hội V Quốc tế Cộng sản (1/7/1924), Hổ ƠI í Minh viết: “Theo Lênin, cách mạng ở phương Tây muốn thắng lợi thì nó phải liên hệ chặt chẽ với phong trào giải phóng chống chủ nghĩa đế quốc ở các nước thuộc địa và các nước nô dịch và vấn đề dân tộc, nbư Lênin đã dạy chúng ta, chỉ là một bộ phận của vấn đề chung về cách mạng vô sản và chuyên chính vô sản”[59; 2771- Bên cạnh các đoạn văn trên, chúng tôi thấy còn có hai đoạn văn rất quan trọng khác của Hồ Ơ1Í M inh trong các bài: “Lênin và các cIAỊlì tộc thuộc địa” (1925) và “Lênin và Phương Đông” (21/1/1926).
Hai đoạn văn này có nội dung tương tự nhau và vì tính chất quan trọng của nó, chúng tôi sẽ trích một đoạn trong bài “Lô -'in và Phương Đông”. L ên iit lù ngứiâi đ ầ u tiéìì d ã d ặ t v ơ SỞVÌÌO Ì1ÌỐÍ th ò i đụ, m ó i, th ậ t ỏư c á rlì nuniỊị tioiĩỊỊ cá( m (ó\ tỉụ iộ c d ịa. Lênin là người dầu tiên đã kiên quyết lên án mọi thành kiến dối với nhân dân các mrớc thuộc địa đã ăn sâu vào tận xương tuỷ của nhiều công nhân châu Âu và cliAu Mỹ. Nhfing Luện rương cỉia Lênin vê vấn đề thuộc địa được Quốc tế Cộng sán tán thítnh đã gây ra môt cuộc cách mạng hoan cbmh trong tất cả các nirớc bị áp bức trên thê giới.
Đrìng chí Lênin !à người đầu tiên đii nhấn mạnh và nhận thức hết tÀm quan trọng to lớn cùa việc giải quyỗl một cácli điìng đắn vẩn dề thuộc địa với cácli mạng ftrếgiới |. Lốnin là ngườ' đẩu tiên đã nliện thức và đánh giá hết râm quan họng 1ỨI1 lan cĩia việc lôi cuốn Jill An dAn cac nước thuộc địa vào phong trào cách mạng I. Lê nin clã nliẠn lliAy rằng muốn clio còng tác trong các mrức thuộc địn dược tliànli cổng Lấi (Icp thì c.in phiti lơi clung triệt (!ổ plioiig tiiio giãi phong <lfm tỏc trong mfov (1 (1 , 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com răng giai cấp vô sản trên thế giới, bằng việc ủng hộ phong trào ây sẽ cổ nhiều hạn đổng minh mới hùng mạnh trong cuộc đấu tranh của mình cho cách mạng xã hội. Sách lược cua Lênin về vấn đề này [.] đã ngày càng lồi cuốn được những phần tủ ưu tú và tích cực ở các nirớc thuộc địa vào phong trào cộng sản [.
Đối với tất cả các dân tộc bị áp hức và nô dịch, Lênin đã thể hiện một bước ngoặt trong cuộc đời đau khổ và bị mất quyền của họ, là urơng trimg cho một tương lai mới, sán lạn [60; 219-2201. Đến đây, có đủ luận cứ để kết luận rằng, Hồ Chí Minh không những đâ đọc Luận cương của Lênin, mà còn tìm đọc các văn kiện quan trọng khác do Lênin chuẩn bị cho Đại hội II Quốc tế Cộng san. Nghiên cứu kỹ càng các văn kiện ấy, Hồ Chí Minh đã thấy ra trong đó những nội dung tư tưởng hết sức có giá trị và đã chịu ảnh hưởng của những tư tưởng ấy. Điều này sẽ được làm rõ hơn khi nghiên cứu nội dung bản Luận cương.
Luận cương của V. Lênin được đăng trên tạp chí Quốc tế Cộng sản số 2 và được đăng lại trên 2 số ngày 16 và 17/7/1920 của báo Nhân đạo. cơ quan ngôn luận của Đảng Xã hội Pháp. Đây chính là tác phẩm đầu tiẻìi của Lênin mà Hổ Chí Minh được tiếp xííc.
Qua Luân cương, Hổ Chí Minh đã đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, thây ra một hộ lý luân đủ sức lý giải những vấn đề mà (hực tiến Việt Nam đặt ra. Sau này, Chủ tịch Hồ Chí Minli nhớ lại: Luận cương cùa Lânin làm tfti rất cảm động, phấn khởi, S;mg tỏ, tin tưởng biốt bae! Tồi vui mừng đến phát khóc lên. Ngồi một mình trong buồng mà tôi nói tn lên như đang nói trước quần chung đông đảo: “Hỡi đồng bào bị cloạ đày đau khổ! ĐAy là cái cần thiết cho chúng ỉa, đfty là con đường giải phóng chúng la!” [68: 127|. Trong 12 kiện cương, Lênin đã đặt ra một loạt các vấn đề có tính nguyên tắc cũng như những hướng giải quyết vấn để dân tộc và vấn đề thuộc địa - dây là một bước phát triển của Lênin đối với lý luận của chủ nghĩa Mác.
Phân tích bản Luận cương ta Ihấy có những nội dung liên quan trực tiếp đến cách mạng Việt Nam và có ý nghĩa to lón đối vói sự hình thành tư tưởng llồ Chí Minli về con đường cách mạng Vi£t Nam. T h ứ ft hất, I /n in đã (lira rn ìigĩixên tắc thực tiễn dỉtv vật vh noiixcn tắc qiai rốp Irnnn phàn tích nội bộ một dân tộc cũng như quan hệ giữa cấc dân lộc. CỐI lõi của nguyên tắc thực tiễn duy vật là “đánh giá đúng tình litnh lịch sử cụ ;hể, và nước hết, là tình hình kinh Ọ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cốt lõi của nguyên tắc giai cấp là phân biệt rõ lợi ích của các giai cap bị áp bức, hóc lột /ới lợi ích của giai cấp thống trị; phân biệt rõ quyền lợi của dân tộc bị áp bức vói quyền lợi ;ủa các lực lượng đi áp bức.
Những nguyên tắc này có ảnh hưởng quyết định tái sự đúng sai trong nhận thức kẻ thù của cách mạng giải phóng dân tộc và việc tập hợp, tổ chức lực lượng cách mang. Do đó, có tác dụng quyết định thành bại của cách mạng. Đây là những nguyên tắc phương pháp luận hết sức mới mẻ đối với những nhà yêu nước và cách mạng Việt Nam. Khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, triều đình Tự Đức cũng như các nhà yêu nước Viột Nam, vói nlurơng pháp tư duy dựa trên những quan điểm của hệ tư tướng Nho giáo, đà nhìn nhận dây là sự xâm lược của một dân tộc vói một dân tộc, của một nước mạnh với một nước yếu, tức là về tính chất nó không khác gì những cuộc xâm lược mà các thế lực phong kiến Trung Quốc đã từng gây ra với Việt Nam trong lịch sử.
Hệ quả là những người lãnh đạo đã không nhận thức đúng chân tướng kẻ thù cũng như bản chất cuộc xâm lược, điểm mạnh và điểm yếu của thiíc dân Pháp. Ngay cả sau này, những nhà trí thức yêu nước như Phan Rội Châu, Phan Chu Trinh,V ., tuy đã tiêp xúc với hệ tư tưởng tư sản nhưng về thực chất vẫn chưa bao giờ thoát ra khỏi lối tir duy cũ. Các ông vẫn đồng nhất thực dân Pháp với dân tộc Pháp nói chung; cuộc chiến đấu giữa kẻ đi xâin lược và người tự vệ suy cho cùng vẫn là cuộc đấu tranh chủng tộc. Các ông không nhận thức được rằng trong mối quan hệ vói toàn thể dân tộc Việt Nam, thưc dãn Pháp là kẻ áp bức dân tộc.
Trong mối quan hệ vói các giai cấp và tầng lớp nhân dân lao động Việt nam, thực dân Pháp là kẻ áp bức giai cấp. Áp bức giai cấp là bàn chốt của áp bức dần tộc n ong thời đại tư bản tời chinh vờ d ì ủ nghĩa đ ế quốc.