Luận văn thạc sĩ tư tưởng hồ chí minh về phòng chống tham ô và sự vận dụng của đảng cộng sản việt nam trong giai đoạn hiện nay

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tư tưởng hồ chí minh về phòng chống tham ô và sự vận dụng của đảng cộng sản việt nam trong giai, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Kiều Thị Yến
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Hồng Chương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học
• Đề tài: Tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng chống tham ô và ứng dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 1.2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 1.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Cơ sở lý luận và phương pháp luận nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của luận văn
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ PHÒNG, CHỐNG THAM Ô
• 1.1. Quan điểm của Hồ Chí Minh về tham ô
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG TA VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG CUỘC ĐẤU TRANH PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG HIỆN NAY
• 2.1. Nhân tố tác động đến tình hình tham nhũng và những biểu hiện của tham nhũng ở nước ta hiện nay
• 2.2. Thực trạng đấu tranh phòng, chống tham nhũng ở nước ta theo tư tưởng Hồ Chí Minh
• 2.3. Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng ở nước ta hiện nay
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng chống tham ô

Tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng, chống tham ô là một phần quan trọng trong hệ thống tư tưởng của Người, phản ánh sự quan tâm sâu sắc đến vấn đề đạo đức và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên. Hồ Chí Minh đã nhận thức rõ ràng rằng tham ô không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là một căn bệnh nguy hiểm, có thể làm suy yếu niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước. Người đã chỉ ra rằng tham ô, nhũng lạm là những hành vi không thể chấp nhận trong một xã hội công bằng, dân chủ. Tư tưởng này không chỉ mang tính lý luận mà còn có giá trị thực tiễn cao, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi mà tham nhũng đang là một vấn đề nhức nhối trong xã hội. Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh rằng việc chống tham ô là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, và cần phải được thực hiện một cách kiên quyết và đồng bộ.

1.1. Quan điểm của Hồ Chí Minh về tham ô

Hồ Chí Minh đã định nghĩa tham ô là hành vi lợi dụng quyền hành để chiếm đoạt của công. Người đã chỉ ra rằng tham ô không chỉ gây thiệt hại về tài chính mà còn làm tổn hại đến uy tín của Đảng và Nhà nước. Trong các tác phẩm của mình, Hồ Chí Minh đã phê phán mạnh mẽ các hành vi tham nhũng, nhấn mạnh rằng cán bộ, đảng viên phải là những người gương mẫu, liêm khiết. Người đã khẳng định rằng tham ô là một trong những căn bệnh nguy hiểm nhất trong xã hội, có thể dẫn đến sự tha hóa của cán bộ, làm mất lòng tin của nhân dân. Từ đó, Người đã kêu gọi sự cần thiết phải có những biện pháp mạnh mẽ để phòng, chống tham ô, nhấn mạnh rằng đây là một cuộc chiến không kém phần quan trọng so với việc chống giặc ngoại xâm.

1.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về chống tham ô trong thực tiễn

Trong thực tiễn, Hồ Chí Minh đã không ngừng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chống tham ô, nhũng lạm. Người đã đưa ra nhiều biện pháp cụ thể nhằm nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên. Hồ Chí Minh đã khuyến khích việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và nhấn mạnh rằng mỗi cán bộ, đảng viên cần phải tự giác rèn luyện bản thân, giữ gìn phẩm chất đạo đức. Người đã chỉ ra rằng, để chống tham ô hiệu quả, cần phải có sự giám sát chặt chẽ từ nhân dân và các tổ chức chính trị xã hội. Tư tưởng này đã được Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng trong công tác phòng, chống tham nhũng hiện nay, thể hiện qua các chính sách và chương trình hành động cụ thể.

II. Đảng ta vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng hiện nay

Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng trong bối cảnh hiện nay. Tình hình tham nhũng ở Việt Nam đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội và niềm tin của nhân dân vào Đảng. Đảng đã xác định rõ ràng rằng việc phòng, chống tham nhũng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, cần phải được thực hiện một cách quyết liệt và đồng bộ. Các giải pháp được đưa ra bao gồm việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và phát huy vai trò của nhân dân trong việc phát hiện và tố cáo các hành vi tham nhũng.

2.1. Nhân tố tác động đến tình hình tham nhũng và những biểu hiện của tham nhũng ở nước ta hiện nay

Tình hình tham nhũng ở Việt Nam hiện nay chịu ảnh hưởng từ nhiều nhân tố khác nhau, bao gồm cả yếu tố kinh tế, chính trị và xã hội. Sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế thị trường đã tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng đồng thời làm gia tăng nguy cơ tham nhũng. Các biểu hiện của tham nhũng ngày càng tinh vi, phức tạp, từ việc nhận hối lộ, lạm dụng chức vụ đến việc sử dụng tài sản công không đúng mục đích. Đảng đã nhận thức rõ ràng rằng để giải quyết vấn đề này, cần phải có những biện pháp mạnh mẽ và đồng bộ, từ việc nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên đến việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế giám sát.

2.2. Thực trạng đấu tranh phòng chống tham nhũng ở nước ta theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Thực trạng đấu tranh phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều nỗ lực đã được thực hiện, tuy nhiên kết quả vẫn chưa đạt yêu cầu. Mặc dù Đảng đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm ngăn chặn tham nhũng, nhưng tình trạng này vẫn diễn ra phổ biến, gây bức xúc trong xã hội. Việc thực hiện các biện pháp phòng, chống tham nhũng cần phải được tăng cường hơn nữa, đặc biệt là trong việc xử lý các vụ án tham nhũng lớn, công khai và minh bạch thông tin để nhân dân giám sát. Tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng, chống tham ô vẫn còn nguyên giá trị và cần được vận dụng một cách sáng tạo trong bối cảnh hiện nay.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam đang trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội với nhiều thành tựu nổi bật sau gần 30 năm đổi mới, vấn đề tham nhũng, đặc biệt là tham ô, vẫn là thách thức lớn đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Theo báo cáo của ngành, tham nhũng ngày càng gia tăng về số lượng và tính chất phức tạp, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Luận văn tập trung nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng, chống tham ô và sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn từ 2009 đến 2013, nhằm làm rõ hệ thống quan điểm của Người và đánh giá thực trạng vận dụng trong công tác phòng, chống tham nhũng hiện nay. Mục tiêu nghiên cứu là góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, bảo vệ sự lãnh đạo của Đảng và sự phát triển ổn định của đất nước. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chính sách, biện pháp và thực tiễn vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng tại Việt Nam trong giai đoạn đổi mới. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho các nhà hoạch định chính sách, cán bộ quản lý và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực chính trị học và quản lý nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đặc biệt tập trung vào quan điểm của Hồ Chí Minh về phòng, chống tham ô như một phần không thể tách rời trong công cuộc xây dựng xã hội mới. Hai lý thuyết chính được vận dụng gồm:

1. Lý thuyết về chủ nghĩa cá nhân và tác động của nó đến tham ô: Hồ Chí Minh xác định chủ nghĩa cá nhân là nguyên nhân sâu xa gây ra tham ô, quan liêu và lãng phí, làm suy thoái đạo đức cách mạng và ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội.

2. Lý thuyết về vai trò của dân chủ và công khai trong phòng, chống tham ô: Tư tưởng Hồ Chí Minh nhấn mạnh việc thực hiện dân chủ, công khai minh bạch và sự tham gia của quần chúng nhân dân là biện pháp quan trọng để ngăn chặn và đẩy lùi tham ô.

Các khái niệm chính được làm rõ trong nghiên cứu bao gồm: tham ô, tham nhũng, chủ nghĩa cá nhân, dân chủ, công khai minh bạch, và đạo đức cách mạng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp với các phương pháp khoa học xã hội như phân tích - tổng hợp, lịch sử - logic, diễn dịch - quy nạp và điều tra xã hội học. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật, tài liệu lịch sử, các bài viết, báo cáo của Đảng và Nhà nước, cùng các nghiên cứu khoa học liên quan đến phòng, chống tham nhũng. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các văn bản, nghị quyết, chỉ thị của Đảng và Nhà nước từ năm 2009 đến 2013, cùng với các báo cáo thực tiễn về công tác phòng, chống tham nhũng tại một số địa phương. Phương pháp phân tích chủ yếu là phân tích nội dung, so sánh thực tiễn với lý thuyết, nhằm đánh giá mức độ vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác phòng, chống tham nhũng hiện nay.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về tham ô và phòng, chống tham ô có giá trị lý luận sâu sắc: Hồ Chí Minh xác định tham ô là “kẻ thù nguy hiểm nhất”, ngang hàng với tội phản quốc, và nhấn mạnh chống tham ô là nhiệm vụ cách mạng cấp bách. Người chỉ ra nguyên nhân chủ yếu là chủ nghĩa cá nhân và bệnh quan liêu trong đội ngũ cán bộ. Ví dụ, trong bài viết năm 1952, Người phân biệt rõ tham ô trực tiếp và gián tiếp, đồng thời nhấn mạnh vai trò của dân chủ và công khai trong phòng, chống tham ô.

2. Sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác phòng, chống tham nhũng của Đảng còn nhiều hạn chế: Mặc dù Đảng đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị và thành lập các ban chỉ đạo chuyên trách, nhưng công tác phòng, chống tham nhũng vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Theo báo cáo của Bộ Chính trị năm 2013, công tác phát hiện và xử lý tham nhũng còn hạn chế, số vụ việc được phát hiện chỉ chiếm một phần nhỏ so với thực tế.

3. Nhân tố tác động đến tình hình tham nhũng hiện nay rất đa dạng và phức tạp: Bao gồm sự suy thoái đạo đức của một bộ phận cán bộ, cơ chế chính sách chưa đồng bộ, cải cách hành chính chậm, và sự thiếu công khai minh bạch trong quản lý tài sản nhà nước. Ví dụ, trong lĩnh vực ngân hàng, vụ án chiếm đoạt tài sản lên đến hàng nghìn tỷ đồng đã làm dấy lên lo ngại về tính hiệu quả của công tác quản lý và phòng chống tham nhũng.

4. Vai trò của quần chúng nhân dân và báo chí trong phòng, chống tham nhũng được khẳng định nhưng chưa phát huy tối đa: Hồ Chí Minh nhấn mạnh “quan tham vì dân dại”, do đó cần nâng cao dân trí và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong giám sát cán bộ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức xã hội về tham nhũng còn nhiều hạn chế, dẫn đến việc người dân chưa thực sự tham gia tích cực vào công cuộc phòng, chống tham nhũng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trong công tác phòng, chống tham nhũng hiện nay có thể giải thích do sự phức tạp của các nhân tố khách quan và chủ quan, trong đó có sự chuyển đổi cơ chế kinh tế, sự thay đổi về mặt nhận thức và hành vi của cán bộ, cũng như những bất cập trong hệ thống pháp luật và tổ chức bộ máy. So sánh với các nghiên cứu trước đây, luận văn khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi, đặc biệt là quan điểm về vai trò của đạo đức cách mạng, dân chủ và công khai minh bạch. Việc vận dụng tư tưởng này trong thực tiễn đòi hỏi sự quyết liệt hơn trong cải cách hành chính, nâng cao đạo đức cán bộ và phát huy vai trò giám sát của nhân dân. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ vụ việc tham nhũng được phát hiện và xử lý qua các năm, cũng như bảng phân tích các nhân tố tác động đến tham nhũng theo từng lĩnh vực cụ thể.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng và đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đào tạo nhằm quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao ý thức trách nhiệm và phẩm chất đạo đức. Thời gian thực hiện trong 2 năm tới, do Ban Tuyên giáo Trung ương chủ trì phối hợp với các cơ quan đào tạo.

2. Thực hiện công khai, minh bạch trong quản lý tài sản và công tác cán bộ: Áp dụng các biện pháp công khai tài chính, quy trình tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ nhằm hạn chế tiêu cực và tham nhũng. Thời gian triển khai trong vòng 1 năm, do Bộ Nội vụ và các địa phương thực hiện.

3. Nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm minh các hành vi tham nhũng: Tăng cường vai trò của các cơ quan thanh tra, kiểm tra, đồng thời áp dụng chế độ thưởng phạt nghiêm minh để răn đe. Thời gian thực hiện liên tục, do Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng và các cơ quan chức năng đảm nhiệm.

4. Phát huy vai trò của quần chúng nhân dân và báo chí trong giám sát cán bộ, công chức: Tổ chức các phong trào quần chúng, nâng cao dân trí và tạo điều kiện cho báo chí phản ánh kịp thời các hành vi tiêu cực. Thời gian thực hiện trong 3 năm, do Mặt trận Tổ quốc và các cơ quan báo chí phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, đảng viên và lãnh đạo các cấp: Nắm vững tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng, chống tham ô để vận dụng trong công tác quản lý, nâng cao đạo đức và trách nhiệm.

2. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để xây dựng và hoàn thiện các chính sách, pháp luật về phòng, chống tham nhũng.

3. Giảng viên và sinh viên ngành chính trị học, quản lý nhà nước: Là tài liệu tham khảo quan trọng trong giảng dạy và nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh và công tác phòng, chống tham nhũng.

4. Các tổ chức xã hội và báo chí: Hiểu rõ vai trò của mình trong việc giám sát, phản biện xã hội và tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng, chống tham nhũng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về tham ô có điểm gì nổi bật?
   Hồ Chí Minh coi tham ô là “kẻ thù nguy hiểm nhất”, ngang hàng với tội phản quốc, nhấn mạnh chống tham ô là nhiệm vụ cách mạng cấp bách nhằm bảo vệ đạo đức cách mạng và sự phát triển của xã hội.

2. Nguyên nhân chính gây ra tham ô theo Hồ Chí Minh là gì?
   Nguyên nhân sâu xa là chủ nghĩa cá nhân và bệnh quan liêu trong đội ngũ cán bộ, làm suy thoái đạo đức và tạo điều kiện cho tham ô phát triển.

3. Vai trò của dân chủ và công khai trong phòng, chống tham ô được thể hiện thế nào?
   Hồ Chí Minh nhấn mạnh công khai minh bạch và sự tham gia của quần chúng nhân dân là biện pháp quan trọng để ngăn chặn và đẩy lùi tham ô, giúp nhân dân giám sát cán bộ hiệu quả.

4. Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh như thế nào trong công tác phòng, chống tham nhũng?
   Đảng đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, thành lập ban chỉ đạo chuyên trách và triển khai các biện pháp phòng, chống tham nhũng, tuy nhiên hiệu quả còn hạn chế do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan.

5. Làm thế nào để phát huy vai trò của nhân dân trong phòng, chống tham nhũng?
   Cần nâng cao dân trí, tổ chức các phong trào quần chúng, tạo điều kiện cho báo chí và nhân dân tham gia giám sát, đồng thời xây dựng cơ chế bảo vệ người tố cáo tham nhũng.

Kết luận

• Tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng, chống tham ô là hệ thống quan điểm khoa học, có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc, vẫn giữ nguyên giá trị trong giai đoạn hiện nay.
• Tham ô là căn bệnh nguy hiểm, gây tổn hại lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội và niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
• Sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác phòng, chống tham nhũng của Đảng còn nhiều hạn chế, cần có giải pháp đồng bộ và quyết liệt hơn.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm tăng cường giáo dục đạo đức, công khai minh bạch, kiểm tra giám sát nghiêm minh và phát huy vai trò của nhân dân.
• Tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách và nâng cao nhận thức xã hội là bước đi cần thiết để đẩy lùi tham nhũng, bảo vệ sự phát triển bền vững của đất nước.

Luận văn kêu gọi các cấp, các ngành và toàn xã hội cùng chung tay thực hiện các giải pháp nhằm xây dựng một nền hành chính trong sạch, hiệu quả, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết cấu gồm: 2 chương và 6 tiết. 8 z NỘI DUNG Chƣơng 1 TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ PHÒNG, CHỐNG THAM Ô 1.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về tham ô 1.1 Khái niệm chung Theo Đại từ điển Tiếng Việt, tham ô là “lợi dụng quyền hành để lấy của công làm của riêng”[14,1523]. Theo định nghĩa trên, đối tượng tham ô là người có quyền hạn và chức trách thực hiện hành vi lấy của công làm của riêng. Người có quyền hạn để tham ô là cán bộ, những người được Đảng và nhân dân ủy quyền, tin tưởng giao quyền hành và chức trách để quản lý, điều hành xã hội, nhưng khi nắm quyền hành trong tay họ đã lợi dụng chức quyền để biến của công làm của riêng.

Làm mất lòng tin của nhân dân và gây tổn hại đến sự nghiệp cách mạng. Tham ô là vấn đề được Hồ Chí Minh quan tâm từ rất sớm và xuyên suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Ngay từ nhỏ, Người đã chứng kiến bọn quan lại tham lam, nhũng nhiễu, vơ vét của dân, đục khoét của công. Những hình ảnh đó khắc sâu trong tâm trí Hồ Chí Minh, hun đúc lòng yêu nước và khát vọng ra đi tìm kiếm một con đường mới giúp nhân dân thoát cảnh bần cùng.

Trong quá trình tìm đường cứu nước, Người đã nhìn r bản chất tham lam, tàn bạo của chính quyền thực dân phong kiến và Hồ Chí Minh đã công khai vạch trần, lên án nạn tham ô, nhũng lạm trong rất nhiều các bài báo, bài viết của mình. Trong bài Đông ương và Triều Tiên đăng trên Báo Le Populaire, ngày 4-9-1919, Người đã viết: “Trong cái xứ này do thiếu sót hay nói cho đúng hơn, là do ý định của chính phủ, nên đâu đâu từ trên xuống dưới cũng đều có cái nạn tham nhũng mua quan bán chức, những bọn người mua bán được bằng tiền thì không phải là những thứ hàng hóa hiếm”. Tiếp đó, Người đã chỉ ra hết vụ bê bối này đến bê bối khác của các quan cai trị chuyên ăn hối lộ và khẳng định: “Tất cả 9 z những kẻ có quyền hành như vậy cũng đều sẽ lợi dụng để vơ vét của cải cho bản thân mình và bằng cách đó sẽ mang lại tổn thất lớn cho xã hội” [28,171]. Trong tác phẩm “ ản án chế độ thực dân Pháp”, viết bằng tiếng Pháp, xuất bản tại Paris năm 1925, Hồ Chí Minh đã dành hẳn một chương để viết về nạn tham nhũng trong bộ máy cai trị.

Người cho rằng, chính thói tham lam, xa hoa, vô độ của bọn cai trị đã làm cho gánh nặng thuế khóa trên đôi vai người dân thuộc địa ngày càng trĩu xuống và buộc họ phải đấu tranh lật đổ chế độ cai trị của chủ nghĩa đế quốc thực dân. Từ sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, do xuất phát điểm của chúng ta còn thấp, hầu hết đảng viên xuất thân từ các thành phần kinh tế khác nhau nên không tránh khỏi có một số đảng viên rơi vào tình trạng tham ô, lãng phí, quan liêu. Theo Hồ Chí Minh, trong ba căn bệnh tham ô, lãng phí, quan liêu, thì tham ô là kẻ thù nguy hiểm nhất bởi nó là hành động xấu xa, tội l i, đê tiện nhất trong xã hội. Nó nguy hiểm tới mức là căn bệnh duy nhất mà Người từng xếp ngang hàng với tội phản quốc.

Do đó, chống tham ô là công việc cần kíp như đánh giặc trên mặt trận. Cho tới những năm cuối đời, Hồ Chí Minh còn căn dặn cán bộ, chiến sĩ phải chống tham ô, nhũng lạm để không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. Thông qua các bài báo, bài viết, Hồ Chí Minh đã cung cấp một cách nhìn tổng quát về tham ô và biểu hiện của nó trên các phương diện của đời sống. Năm 1952, Trong bài Thực hành tiết kiệm chống tham ô, lãng phí, chống bệnh quan liêu.

Người đặt câu hỏi: “Tham ô là gì?” và giải thích như sau: - “Đứng về phía cán bộ mà nói, tham ô là: Ăn cắp của công làm của tư Đục khoét của nhân dân Ăn bớt của bộ đội Tiêu ít mà khai nhiều, lợi dụng của chung của chính phủ để làm quỹ riêng cho địa phương mình, đơn vị mình, cũng là tham ô. 10 z - Đứng về phía nhân dân mà nói, tham ô là: Ăn cắp của công, khai gian, lậu thuế” [34,355] Trong Bài nói chuyện nhân dịp tết Nhâm thìn năm 1952, Hồ Chí Minh khẳng định: “Tham ô là lấy của công làm của tư. Là gian lận tham lam. Là không tôn trọng của công.

Là không thương tiếc tiền gạo mồ hôi nước mắt của đồng bào làm ra, do xương máu của chiến sĩ làm ra” [34,296]. Như vậy, theo quan điểm của Hồ Chí Minh, đối tượng tham ô không chỉ là cán bộ mà còn là người dân. Mặc dù, hình thức có thể khác nhau nhưng về bản chất cán bộ, người dân tham ô đều là hành động ăn cắp, biến của công thành của tư, khuất tất, mờ ám và bất minh. Tham ô dẫn tới hậu quả hết sức nghiêm trọng, trước hết là ảnh hưởng đến công cuộc cải thiện đời sống nhân dân, sau đến làm suy thoái đạo đức cách mạng của người cán bộ, đảng viên.

Là người đứng đầu Chính phủ, Hồ Chí Minh không chỉ bàn về vấn đề tham ô mà còn nói tới vấn đề “nhũng lạm”. Trong bài “Tự phê bình” đăng trên báo Cứu Quốc số 153, ngày 28-1-1946, sau khi khẳng định Chính phủ có làm được một số việc, Hồ Chí Minh đau lòng thừa nhận rằng: “Tuy nhiều người trong ban hành chính làm việc tốt và thanh liêm, song cái tệ tham ô, nhũng lạm chưa quét sạch” [31,192]. Đây là lần đầu tiên trong lãnh đạo chế độ mới, Hồ Chí Minh dùng hai từ “nhũng lạm” với nghĩa là cán bộ lạm dụng quyền lực nhũng nhiễu dân chúng để đục khoét của dân. Người viết: “Những người trong công sở đều có ít quyền hành.

Nếu không giữ đúng Cần, Kiệm, Liêm, Chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân”. Người chỉ rõ: “Trước nhất là cán bộ các cơ quan, các đoàn thể, cấp cao thì quyền to, cấp thấp thì quyền nhỏ. Dù to hay nhỏ, có quyền mà thiếu lương tâm là có dịp đục khoét, có dịp ăn của đút, có dịp “dĩ công vi tư” [33,127]. Tóm lại, theo Hồ Chí Minh, tham ô, nhũng lạm đều là những hành động xấu xa, tội l i, đê tiện nhất.

Nếu thiếu lương tâm, cán bộ và nhân dân đều 11 z có thể tham ô. Nhân dân tham ô chủ yếu là ăn cắp của công, khai gian, lậu thuế. Cán bộ thì đục khoét của nhân dân, ăn bớt của bộ đội, lợi dụng của chung của Chính phủ làm quỹ riêng, tiêu ít khai nhiều, kém lòng trách nhiệm, làm việc chậm chạp, ăn cắp thời giờ. Nhũng lạm là hành vi cán bộ lợi dụng, lạm dụng quyền hành nhũng nhiễu nhân dân để tham ô.

Như vậy, theo Hồ Chí Minh, cán bộ có chức quyền nhũng nhiễu dân để tham ô là tham nhũng. Ngày nay, khái niệm này được định nghĩa như sau: “Tham nhũng là lợi dụng quyền hành để tham ô và nhũng nhiễu dân”[68,1172]. Pháp lệnh chống tham nhũng ngày 26/2/1998 của Ủy Ban thường vụ Quốc hội cũng ghi rõ trong Điều 1: “Tham nhũng là hành vi của những người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ và quyền hạn đó để tham ô, hối lộ hoặc cố ý làm trái pháp luật vì động cơ vụ lợi, gây thiệt hại cho tài sản Nhà nước, tập thể và cá nhân, xâm phạm hoạt động đúng đắn của các cơ quan, tổ chức”[11]. Theo Luật phòng, chống tham nhũng được sửa đổi, bổ sung năm 2012: “Tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi”[45,8].

Người có chức vụ, quyền hạn bao gồm: cán bộ, công chức, viên chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn – kỹ thuật trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân; cán bộ lãnh đạo, quản lý trong doanh nghiệp của Nhà nước; cán bộ, lãnh đạo, quản lý là người đại diện phần góp vốn của Nhà nước tại doanh nghiệp.Luật phòng chống tham nhũng quy định hành vi tham nhũng gồm 12 điểm sau: 1. Tham ô tài sản 2. Nhận hối lộ 3. Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản 12 z 4.

Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong thi hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi; 5. Lạm dụng quyền hành trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi; 6. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng với người khác để trục lợi; 7. Giả mạo trong công tác vì vụ lợi; 8.

Đưa hối lộ, môi giới hối lộ được thực hiện bởi người có chức vụ, quyền hạn để giải quyết công việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc địa phương vì vụ lợi; 9. Lợi dụng chức vụ quyền hạn để sử dụng trái phép tài sản nhà nước vì vụ lợi; 10. Nhũng nhiễu vì vụ lợi; 11. Không thực hiện nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi 12.

Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để bao che cho người có hành vi vi phạm pháp luật vì vụ lợi; cản trở, can thiệp trái pháp luật vào việc kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án vì vụ lợi. Trên thế giới, Liên Hợp Quốc đưa ra khái niệm tham nhũng với các dấu hiệu đặc trưng của nó: “Tham nhũng – đó là sự lợi dụng quyền lực nhà nước để trục lợi riêng” với những dấu hiệu sau: 1. Người có chức vụ, quyền hạn trộm cắp, tham ô tài sản của nhà nước; 2. Lợi dụng địa vị công tác để trục lợi riêng quá đáng thông qua việc sử dụng không chính thức địa vị chính thức của mình; 3.

Tạo ra sự xung đột về thứ tự quan tâm giữa trách nhiệm đối với xã hội và lợi ích cá nhân để mưu cầu trục lợi” [46]. Nói chung, tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn đó để trục lợi. Vì vậy, tham nhũng chỉ có ở những người có chức, quyền, dù to hay nhỏ, ở những người được giao thi hành phận sự công, dù chỉ là công chức thừa hành hay ở các quan chức có thẩm quyền cao, từ việc hàng ngày ở cơ sở đến những quyết sách ở các địa phương, đến tận cấp cao ở Trung ương.