BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA TP. HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN [ ] ÑAËNG THÒ THUÙY HOA TÖ TÖÔÛNG CUÛA KHOÅNG TÖÛ VEÀ BAÛN TÍNH CON NGÖÔØI VAØ GIAÙO DUÏC CON NGÖÔØI, YÙ NGHÓA CUÛA NOÙ ÑOÁI VÔÙI SÖÏ NGHIEÄP GIAÙO DUÏC - ÑAØO TAÏO ÔÛ VIEÄT NAM HIEÄN NAY LUAÄN VAÊN THAÏC SYÕ KHOA HOÏC TRIEÁT HOÏC TP. HOÀ CHÍ MINH 2002 BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA TP. HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN [ ] ÑAËNG THÒ THUÙY HOA TÖ TÖÔÛNG CUÛA KHOÅNG TÖÛ VEÀ BAÛN TÍNH CON NGÖÔØI VAØ GIAÙO DUÏC CON NGÖÔØI, YÙ NGHÓA CUÛA NOÙ ÑOÁI VÔÙI SÖÏ NGHIEÄP GIAÙO DUÏC - ÑAØO TAÏO ÔÛ VIEÄT NAM HIEÄN NAY CHUYEÂN NGHAØNH: CNDVBC & CNDVLS MAÕ SOÁ: 5.01 LUAÄN VAÊN THAÏC SYÕ KHOA HOÏC TRIEÁT HOÏC Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc PGS.
DOAÕN CHÍNH TP. HOÀ CHÍ MINH 2002 Lôøi cam ñoan Toâi xin cam ñoan ñaây laø coâng trình nghieân cöùu cuûa rieâng toâi, chöa töøng ñöôïc ai coâng boá trong baát kyø coâng trình naøo khaùc. Ngöôøi thöïc hieän ÑAËNG THÒ THUÙY HOA MUÏC LUÏC PHAÀN MÔÛ ÑAÀU. 1 Chöông 1: TÖ TÖÔÛNG CUÛA KHOÅNG TÖÛ VEÀ BAÛN TÍNH CON NGÖÔØI VAØ VIEÄC GIAÙO DUÏC CON NGÖÔØI.
Khaùi quaùt ñaëc ñieåm lòch söû xaõ hoäi Trung Hoa coå ñaïi. Tö töôûng cuûa Khoång Töû veà baûn tính con ngöôøi. Muïc ñích, ñoái töôïng, noäi dung vaø phöông phaùp giaùo duïc cuûa Khoång Töû. 19 chöông 2: YÙ NGHÓA TÖ TÖÔÛNG GIAÙO DUÏC CUÛA KHOÅNG TÖÛ ÑOÁI VÔÙI SÖÏ NGHIEÄP GIAÙO DUÏC – ÑAØO TAÏO ÔÛ VIEÄT NAM HIEÄN NAY.
Thöïc traïng giaùo duïc – ñaøo taïo ôû Vieät Nam hieän nay. Nhöõng ñònh höôùng cô baûn veà giaùo duïc qua caùc Nghò quyeát cuûa Ñaûng Coäng Saûn Vieät Nam. Baøi hoïc lòch söû trong tö töôûng giaùo duïc cuûa Khoång Töû vaø yù nghóa cuûa noù ñoái vôùi söï nghieäp giaùo duïc ôû nöôùc ta hieän nay. 88 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1.
Tính caáp thieát cuûa ñeà taøi Vaán ñeà con ngöôøi ñöôïc baøn ñeán raát nhieàu trong lòch söû tö töôûng nhaân loaïi. Ñaëc bieät trong trieát hoïc phöông Ñoâng, töø thôøi coå ñaïi caùc nhaø tö töôûng ñaõ ñeà caäp ñeán vaán ñeà baûn chaát con ngöôøi vaø vai troø quan troïng cuûa con ngöôøi trong theá giôùi noùi chung cuõng nhö trong tieán trình lòch söû noùi rieâng. Haàu heát caùc trieát gia phöông Ñoâng coå ñaïi ñeàu cho raèng con ngöôøi coù theå giaùo hoùa ñöôïc vaø töø ñoù möu caàu moät xaõ hoäi bình yeân, thònh trò. Laø moät nhaø tö töôûng lôùn vaø laø nhaø laõnh ñaïo thaám nhuaàn tö töôûng phöông Ñoâng treân cô sôû chuû nghóa Maùc-Leânin, Hoà Chí Minh raát coi troïng vaán ñeà giaùo duïc ñaøo taïo, söû duïng vaø phaùt huy moïi taøi naêng cuûa nguoàn löïc con ngöôøi ñeå xaây döïng vaø phaùt trieån xaõ hoäi.
Ñoái vôùi nöôùc ta, trong quaù trình thöïc hieän coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc, caû daân toäc ñang doàn moïi nguoàn löïc ñeå tieán haønh coâng cuoäc ñoåi môùi, thì vieäc ñaøo taïo, söû duïng nguoàn nhaân löïc caøng coù yù nghóa quyeát ñònh. Vaán ñeà ñaøo taïo vaø söû duïng con ngöôøi luoân ñöôïc Ñaûng vaø nhaø nöôùc ta quan taâm. Baùc Hoà ñaõ noùi: “Muoán xaõ hoäi chuû nghóa, phaûi coù: ngöôøi xaõ hoäi chuû nghóa. Treân tinh thaàn ñoù Ñaïi hoäi Ban Chaáp haønh Trung öông khoùa VIII ñaõ quyeát ñònh: “Cuøng vôùi khoa hoïc vaø coâng ngheä, giaùo duïc vaø ñaøo taïo laø quoác saùch haønh ñaàu nhaèm naâng cao daân trí, ñaøo taïo nhaân löïc, boài döôõng nhaân taøi” [21, 107].
Ñaïi hoäi laàn thöù IX cuûa Ñaûng cuõng neâu roõ: “Phaùt trieån giaùo duïc vaø ñaøo taïo laø moät trong nhöõng ñoäng löïc quan troïng thuùc ñaåy söï nghieäp coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa, laø ñieàu kieän ñeå phaùt huy nguoàn löïc con ngöôøi – yeáu toá cô baûn ñeå phaùt trieån xaõ hoäi, taêng tröôûng kinh teá nhanh vaø beàn vöõng” [22, 108-109]. Nhö vaäy, phaùt trieån giaùo duïc – ñaøo taïo laø moät trong nhöõng nhieäm vuï caáp thieát cuûa toaøn Ñaûng, toaøn daân, coù yù nghóa chieán löôïc trong söï nghieäp ñoåi môùi ñaát nöôùc trong giai ñoaïn hieän nay. 1 Quaùn trieät tö töôûng treân, Ñaûng, nhaø nöôùc vaø nhaân daân ta caàn phaûi taäp trung huy ñoäng toaøn boä löïc löôïng xaõ hoäi tham gia vaøo coâng taùc giaùo duïc vaø ñaøo taïo, trong ñoù vieäc phaùt huy truyeàn thoáng hieáu hoïc vaø tieáp thu moät caùch saùng taïo tinh hoa vaên hoùa giaùo duïc cuûa nhaân loaïi laø ñieàu caàn thieát. Moät trong nhöõng tö töôûng quí baùu trong kho taøng kinh nghieäm giaùo duïc cuûa nhaân loaïi laø tö töôûng giaùo duïc cuûa Khoång Töû.
Khoång Töû laø ngöôøi ñaët neàn moùng cho lyù luaän giaùo duïc ôû Trung Quoác, oâng ñaõ xaùc ñònh khaù roõ noäi dung, ñoái töôïng, phöông phaùp giaùo duïc mang tính chaát heä thoáng chaët cheõ. Trong xaõ hoäi ñaày bieán ñoäng nhö thôøi Khoång Töû, chieán tranh loaïn laïc trieàn mieân, caûnh toâi gieát vua, con haïi cha, vôï choàng chia lìa thöôøng xuyeân xaûy ra, thieân haï trôû neân “voâ ñaïo”, traät töï, leã nghóa, cöông thöôøng xaõ hoäi bò ñaûo loän, thì vaán ñeà bình oån xaõ hoäi, giuùp xaõ hoäi töø loaïn laïc trôû neân “bình trò” trôû thaønh vaán ñeà caáp baùch ñoái vôùi caùc nhaø tö töôûng vaø nhöõng keû caàm quyeàn thôùi baáy giôø. Neáu Maëc gia chuû tröông “kieâm aùi”, thì Laõo giaùo chuû tröông “voâ vi”…, trong khi ñoù Khoång Töû laïi ñeà cao vieäc giaùo duïc con ngöôøi vaø ñeà cao ñöùc trò. Döïa treân hoïc thuyeát veà baûn tính thieän cuûa con ngöôøi, Khoång Töû chuû tröông giaùo duïc laø nhaèm giaùo hoùa con ngöôøi vaø thoâng qua ñoù taïo ra moät maãu ngöôøi lyù töôûng laøm noøng coát ñeå töø ñoù xaây döïng moät xaõ hoäi lyù töôûng.
Ñieàu ñaëc bieät laø oâng ñaõ gaén lieàn giaùo duïc ñaïo lyù, tri thöùc vôùi chính trò vaø söï phaùt trieån ñaát nöôùc. Tö töôûng giaùo duïc cuûa Khoång Töû khoâng chæ coù aûnh höôûng ôû Trung Quoác maø coøn aûnh höôûng ôû nhieàu nöôùc phöông Ñoâng khaùc, trong ñoù coù Vieät Nam. Neáu boû qua nhöõng haïn cheá veà ñieàu kieän lòch söû vaø lôïi ích giai caáp, bieát keá thöøa moät caùch coù choïn loïc nhöõng tö töôûng treân cuûa oâng, chuùng ta seõ ruùt ra ñöôïc nhöõng baøi hoïc quí baùu trong vieäc giaùo duïc - ñaøo taïo con ngöôøi, nguoàn löïc quan troïng nhaát cho söï nghieäp coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa hieän nay. Vôùi yù nghóa ñoù toâi choïn ñeà taøi: “Tö töôûng cuûa Khoång Töû veà baûn tính con ngöôøi vaø giaùo duïc con ngöôøi, yù nghóa cuûa noù ñoái vôùi söï nghieäp giaùo duïc – ñaøo taïo ôû Vieät Nam hieän nay” laøm luaän vaên thaïc syõ khoa hoïc trieát hoïc cuûa mình.
Tình hình nghieân cöùu ñeà taøi Veà tö töôûng vaø söï nghieäp cuûa Khoång Töû, ñeán nay ñaõ coù raát nhieàu coâng trình nghieân cöùu, treân taát caû caùc maët nhö trieát lyù, chính trò xaõ hoäi, ñaïo ñöùc… Tö töôûng giaùo duïc cuûa Khoång Töû cuõng ñaõ ñöôïc nhieàu nhaø khoa hoïc quan taâm nghieân cöùu vì ñaây laø vaán ñeà xuyeân suoát trong toaøn boä heä thoáng trieát hoïc cuûa oâng.Trong ñoù phaûi keå ñeán nhöõng taùc phaåm: Khoång hoïc ñaêng cuûa Phan Boäi Chaâu, toaøn taäp, taäp 9, Nxb Thuaän Hoùa, Hueá, 1990; Nhaø giaùo hoï Khoång cuûa Nguyeãn Hieán Leâ, Nxb Tp.HCM, 1997; Ñaïi cöông trieát hoïc Trung Quoác cuûa Giaûn Chi vaø Nguyeãn Hieán Leâ, Nxb Tp. HCM, 1992; Ñaïi cöông trieát hoïc phöông Ñoâng cuûa Nguyeãn Ñaêng Thuïc, Trung taâm hoïc lieäu Boä Giaùo duïc, Saøi Goøn, 1972; Ñaïi cöông trieát hoïc Trung Quoác cuûa caùc taùc giaû Doaõn Chính, Tröông Vaên Chung, Nguyeãn Theá Nghóa vaø Vuõ Tình, Nxb Chính trò quoác gia, 1997; Lòch söû trieát hoïc coå ñaïi (taäp 1) cuûa Nguyeãn Theá Nghóa – Doaõn Chính (chuû bieân), Nxb Khoa hoïc xaõ hoäi, 2002; Nho hoïc ôû Vieät Nam, giaùo duïc vaø thi cöû, Nguyeãn Theá Long, Nxb Chính trò quoác gia, Haø Noäi, 1997. Ñeà taøi naøy cuõng ñöôïc nhieàu taùc giaû nghieân cöùu rieâng qua caùc baøi baùo, ñaêng treân caùc taïp chí khoa hoïc nhö: taïp chí Giaùo duïc, taïp chí Trieát hoïc, taïp chí Coäng saûn, taäp san Khoa hoïc xaõ hoäi vaø nhaân vaên, trong ñoù coù caùc baøi vieát: “Quan ñieåm cuûa Khoång Töû veà giaùo duïc – ñaøo taïo con ngöôøi” cuûa Doaõn Chính, “Neàn giaùo duïc theo tinh thaàn Nho giaùo” cuûa Ñaëng Ñöùc Sieâu, “Nho giaùo xöa vaø nay” cuûa Vuõ Khieâu, “Ñoâi ñieàu veà vai troø cuûa Nho giaùo” vaø “Truyeàn thoáng Nho hoïc vaø xaây döïng con ngöôøi trong giai ñoaïn môùi” cuûa Nguyeãn Taøi Thö, “Nho giaùo vôùi chuùng ta hoâm nay” cuûa Phan Vaên Caùc. Veà neàn giaùo duïc ôû Vieät Nam hieän nay, cuõng ñöôïc raát nhieàu nhaø khoa hoïc quan taâm nghieân cöùu vôùi qui moâ vaø goùc ñoä khaùc nhau.
Ñaëc bieät coù caùc coâng trình nghieân cöùu cuûa caùc taùc giaû nhö: Phaïm Vaên Ñoàng, “Veà vaán ñeà giaùo duïc – ñaøo taïo”, Nxb Chính trò quoác gia, 1999; Phaïm Minh Haïc, “Phaùt trieån giaùo duïc, 3 phaùt trieån con ngöôøi, phuïc vuï phaùt trieån xaõ hoäi”, Nxb Khoa hoïc xaõ hoäi, 1996; Phaïm Minh Haïc, “Giaùo duïc Vieät Nam tröôùc ngöôõng cöûa theá kyû XXI”, Nxb Chính trò quoác gia, 1999; Boä Giaùo duïc, “50 naêm phaùt trieån söï nghieäp giaùo duïc – ñaøo taïo”, Nxb Giaùo duïc, 1995. Treân caùc taïp chí Trieát hoïc, taïp chí Coäng saûn, taïp chí Nghieân cöùu giaùo duïc, taïp chí Giaùo duïc vaø Thôøi ñaïi, taïp chí Unesco ngöôøi ñöa tin; treân caùc baùo: Nhaân daân, Tuoåi treû, Saøi Goøn giaûi phoùng… cuõng ñaõ coù haøng loaït baøi vieát cuûa nhieàu taùc giaû ñeà caäp ñeàn vaán ñeà giaùo duïc. Trong soá nhöõng taùc giaû nghieân cöùu veà vaán ñeà naøy coù theå keå nhö: Nguyeãn Vaên Hieäu, Phaïm Thò Xuaân Chi, Phaïm Ngoïc Minh, Phaïm Minh Haïc, Phan Troïng Luaän, Nguyeãn Caûnh Toaøn, Traàn Baù Hoaønh… Caùc taùc giaû ñaõ neâu leân nhöõng thaønh töïu vaø thöïc traïng cuûa neàn giaùo duïc nöôùc ta, ñoàng thôøi cuõng ñaõ ñöa ra nhöõng giaûi phaùp thieát thöïc vaø nhöõng kieán nghò cuï theå ñeå goùp phaàn ñoåi môùi vaø phaùt trieån neàn giaùo duïc – ñaøo taïo con ngöôøi ôû nöôùc ta hieän nay. Tuy nhöõng baøi vieát veà Khoång Töû raát nhieàu vaø ña daïng nhöng chöa coù chuyeân khaûo rieâng veà tö töôûng giaùo duïc con ngöôøi cuûa Khoång Töû.
Tuy nhieân nhöõng coâng trình, baøi vieát treân thöïc söï laø nhöõng nguoàn taøi lieäu boå ích ñeå luaän vaên tieáp thu, keá thöøa. Muïc ñích vaø nhieäm vuï cuûa luaän vaên Xuaát phaùt töø tính caáp thieát vaø tình hình nghieân cöùu ñoù, muïc ñích cuûa luaän vaên laø: Laøm roõ tö töôûng cuûa Khoång Töû veà baûn tính con ngöôøi vaø giaùo duïc con ngöôøi. Treân cô sôû ñoù ñaùnh giaù nhöõng haïn cheá vaø giaù trò tích cöïc trong tö töôûng cuûa Khoång Töû veà baûn tính con ngöôøi vaø giaùo duïc con ngöôøi. Qua nhöõng baøi hoïc lòch söû ruùt ra töø tö töôûng cuûa Khoång Töû veà giaùo duïc con ngöôøi, lieân heä vôùi thöïc tieãn nöôùc ta, luaän vaên coá gaéng ñöa ra moät vaøi phöông phaùp goùp phaàn vaøo söï nghieäp giaùo duïc-ñaøo taïo con ngöôøi ôû Vieät Nam hieän nay.