mở đầu câu chuyện sẽ là thực tại và chúng ta lại một lần nữa bị đánh lừa. “Và bây giờ, trên đường ra ga, vào một ngày u ám, căng thang. Tác giả đã dùng từ mô tả thời gian hiện tại tiếp diễn cho sự kiện cả nhà cậu chuyền vào thành phó. Tác giả còn lặp lại điều đó một lần nữa “Chi hôm nay, vào ngày chuyền từ làng về lại thành phó, cái ngày mà tự nó đã không êm đềm, khi ngôi nha day ắp gió lùa.
Phải chăng với mỗi sự kiện diễn ra, đối với Nabokov đó mới là thời điểm thực tại, đang diễn ra. Nó không được nhìn nhận trên một quá trình mà được cảm nhận ở ngay thời điêm đó. Những mốc thời gian hồi tưởng ấy xuất hiện đột ngột, không đoán trước, đôi khi đang quan sát một người, sự vật, thì những kí ức lại hiện về. Khi đang ngồi nói chuyện với bà dì mà mình yêu quý, Luzhin lại nhớ về budi sáng biến động ở nhà cậu.
“ Luzhin không hiểu sao lại nhớ cực kì rõ buổi sáng ấy, bữa sáng ấy, như ta vẫn nhớ cái ngày trước chuyến đi xa. Cha bảo rằng giá mà sau bữa sáng được lên đường ra đảo, nơi có các trang rừng ram rit có chân ngong, 12 và, trong khi ông nói, di ném thăng mẫu bánh vào miệng ông. Me im lặng, - và bỗng dưng, sau món thứ hai, đứng dậy và cô gắng giẫu gương mặt run ray, thì thầm nhắc đi nhắc lại, rằng “không sao, không sao, qua ngay bây giờ”, - và vội vã ra ngoài. Cha quăng khăn ăn lên bàn và cũng đi ra.
Luzhin không bao giờ biết chính xác chuyện gì đã xảy ra, nhưng, khi đi cùng đì theo hành lang thì nghe thấy từ phòng ngủ của mẹ có tiếng nức nở khe khẽ và cái giọng khuyên nhủ của cha, to tiếng nhắc lại từ “ tưởng tượng”.” Sự kiện này đã mang đến những biến cố không ngờ cho cậu bé Luzhin. Cuộc sống gia đình cậu đã không còn hạnh phúc, bố mẹ cậu lâm vào khủng hoảng mà bỏ qua những thay đổi của cậu. Và nguyên nhân dẫn đến điều này là bà dì, sự xuất hiện của bà cùng làm hồi ức của Luzhin hiện ra. Nabokov cho nhân vật hồi tưởng lại, quay ngược thời gian dé câu chuyện được tường thuật rõ ràng, chính xác, cho chúng ta thấy một cách đầy đủ những gi diễn ra đưới cái nhìn của cậu bé Luzhin, dé người đọc có những suy ngẫm, dự đoán.
Chính budi sáng đó, không chỉ xảy ra biến có gia đình lớn mà đối với Luzhin cũng là một bước ngoặt. Cậu đã bắt đầu học chơi cờ cũng chính vào sáng hôm ấy. Những nhận thức non nớt về cờ vua đầu tiên của Luzhin đã được đánh dấu bởi một sự kiện đặc biệt của gia đình, gắn với bố, mẹ va bà di. “Từ hôm ấy, trong phòng cậu xuất hiện một món đồ chơi cám dỗ, bí mật, mà cậu vẫn chưa biết cách dùng.
Từ hôm ấy, di không bao giờ đến làm khách nhà cậu nữa”[31, tr. Thời gian quay ngược được biểu hiện rất rõ khi Luzhin con đã trưởng thành. Trong cuộc gặp gỡ với người yêu của mình tại chốn cũ, những kí ức lúc nhỏ hiện về hỗn loạn trong dòng hồi ức của cậu. Tại khu an dưỡng ở Đức, nơi cậu bắt đầu thé hiện những tài năng thiên bam về cờ vua của minh, nơi mà cậu khởi đầu cho những chuyến tha hương, mười sáu năm sau, Luzhin con trở về va gặp gỡ người vợ tương lai của mình.
Những sự kiện từ mười sáu năm 13 trước và hiện tại liên tục thay đôi, dan xen. Tác giả không ké theo trình tự trước sau mà từ quá khứ, tỉnh lược đến hiện tại sau đó mới quay ngược về quá khứ. “Khi khỏe lại, gầy đi và cao lên, cậu được đưa ra nước ngoài, thoạt đầu là đến bờ biển Adriatic, nơi cậu nam phơi nang trong vườn, chơi cờ tưởng, việc mà không thể cắm cậu được, sau đó - ở một khu an dưỡng của Đức, nơi cha đưa cậu đi chơi theo những đường mòn được rào quanh bằng lan can đẻ gai cầu kỳ. Mười sáu năm sau, khi ghé thăm lại khu an dưỡng này, cậu nhận ra những người lùn râu ria bằng gốm giữa những luéng hoa vién soi mau, trước một khách san cao lớn hơn, xinh dep hon, va cánh rừng tối, âm trên đôi, những bức vẽ sơn dau lem nhem nhiều màu (mỗi màu có nghĩa một hướng dạo chơi nhất định), được gắn vào thân dẻ gai hay tảng đá trên giao lộ, để khách bộ hành chậm chạp không bị lạc lối”[31, tr.
Khu an dưỡng này là địa điểm quan trọng trong cuộc đời của Luzhin con. Đây là nơi gia đình cậu chia xa nhau, cậu bắt đầu hành trình thi đấu ở khắp nơi trên thế giới. Đây cũng là nơi cậu được gặp người vợ tương lai, gia đình mới của cậu. Mười sáu năm trước, Luzhin con là cậu bé hơn mười tuổi, đam mê cờ vua, vẫn còn sự lém linh cua một cậu nhóc, có sự táo bạo, xảo quyệt khi chơi cờ vua, một lĩnh vực mà cậu mới tiếp xúc.
Sau mười sáu năm, cậu đã trưởng thành, vẫn đam mê cờ vua nhưng lại trở nên nặng nề, ngờ nghệch, chỉ còn có cờ vua và luôn sợ hãi mọi thứ. Trong cờ vua, người chơi có tiễn cũng có thể lùi, lùi lại một bước để xem kĩ hơn những đường đi nước bước. Việc tác giả liên tục quay ngược từ hiện tại về quá khứ cũng giúp chúng ta có thé sâu sắc cảm nhận được sự thay đổi của Luzhin. Sự quay ngược đấy được nhà văn tạo ra một cách bất ngờ như sự chuyên cảnh trong điện ảnh mà ta phải chú ý dé nhận ra.
“Cậu thở dai, dé cái xắc qua bên, nói thêm cũng bằng giọng ấy: “Vâng, các kỳ thủ Đức lão luyện nhất. Và một người Áo nữa. Người cha quá cố của anh thật không may. Ông ấy nghĩ là 14 ở đây chăng có môi quan tâm sông động nào đên cờ vua, vậy mà hai cha con anh lại rơi thăng vào một vòng đâu.
Có gì đó đã được xây thêm, cánh nhà bây giờ trông có vẻ khác. Họ từng sông ở đăng kia kìa, trên tầng hai. Đã quyết định ở lại đó đến mùa thu, sau đó quay lại Nga, và bóng ma của ngôi trường ma cha đã hai năm nay không dám nhắc đến, lại hiện ra xa xa. Mẹ quay về sớm hơn nhiều, từ đầu hé”[31, tr.
Trước đó van dang là câu chuyện cờ vua giữa Luzhin va cô gái. Sau đó tinh cờ cậu nhận ra sự đồi khác của cảnh vật và kí ức cùng bố mẹ tại nơi đây ùa về đột ngột nhưng cũng rất tự nhiên. Trong câu chuyện về cờ vua có xuất hiện sự kiện về người cha, và chính vì thế mà Luzhin nhớ lại. Cậu nhớ về cái ngày mà mẹ trở về trước và đó cũng là bắt đầu cho sự đồ vỡ của gia đình cậu — một gia đình đã rạn nứt từ lâu.
Bước quay ngược lại cho ta nhìn thấy rõ được sự đổi thay của Luzhin, để ta hiểu được rằng cậu bé Luzhin ngày xưa đã không còn nữa qua những dòng suy nghĩ của người mẹ. “Đã lâu rồi bà bắt đầu có cảm giác xa cách kì lạ với con trai, như thé cậu đã rời xa dần đi đâu đó, và bà không yêu cậu bé trưởng thành này, một thần đồng cờ vua đã được báo chí nhắc đến, mà yêu đứa trẻ con 4m áp không thé chịu nổi ấy, cái thằng nhóc mà cứ động chút lại quăng mình sõng soài ra san và vừa kêu la vừa đập chân” [31, tr. Sự lùi lại này cho chúng ta thay không chi là con người trong Luzhin thay đổi mà cũng thay được tình cảnh của cậu cũng có sự chuyên biến. Dấu ấn của cậu bé Luzhin đang dần mất đi, quê quán, gia đình, mọi thứ đang dần rời bỏ cậu.
Chúng ta thấy Luzhin lac lõng, mat lá chắn, mất những người thân yêu đồng hành, cậu có thể bị đánh ngã bất cứ lúc nào. Cậu bé Luzhin bơ vơ trong chính gia đình của mình. Không có cờ vua, cậu là đứa trẻ bình thường, mờ mit, không có đam mê, vui thú. Khi tìm đên cờ vua, Luzhin mới thây cuộc đời có ý nghĩa 15 nhưng cái giá dé đến với niềm đam mê đấy chính là cậu trở nên xa lạ với chính người thân của mình.
Giữa đam mê và những tình cảm đáng có của con người, cậu thuộc về nơi nào? Sự nhạy cảm, am ap ay là điều đã làm nên một Luzhin thiên tài, vậy tại sao khi trở thành thiên tài, cậu lại không còn là đứa trẻ “4m áp không thé chịu nổi” trong lòng mẹ? Chính cờ vua đã thúc day điều nay hay chính gia đình mới là nhân tố từ bỏ cậu? Bước quay ngược thời gian này khiến chúng ta nhận thấy được những mâu thuẫn bắt đầu diễn ra trong cuộc đời cậu bé. Quay ngược thời gian dé chúng ta nhận ra được rang lí do tại sao Luzhin lại xuất hiện ở nơi đây lẻ loi một mình, tại sao cậu lại có sự biến đổi đến như vậy. Sự rời đi của bà mẹ và theo sau đây chính là cái chết của bà, mối quan hệ của ông bé và bà di tóc đỏ cũng được công bố. Tat cả được nhắc lại bằng một giọng điệu dimg dưng, một hồi ức tình cờ giống như nó không han là sự kiện quá quan trọng trong cuộc đời Luzhin.
Qua đó phần nào ta nhận ra tâm thế khi nhìn về quá khứ của Luzhin cũng rất mâu thuẫn, phức tạp. Cậu hờ hững với quá khứ nhưng lại có thé nhớ rất chi tiết và rất hay hồi ức như vậy. Nabokov để thời gian quay ngược lại một khoảng rất dài, để cho chúng ta hiểu được mười mấy năm qua Luzhin và gia đình đã trải qua những gì. Cái chết của người me, sự rời di của Luzhin cha, sự xuất hiện của Valentinov và những năm tháng tha hương, hành trình thi đấu, biểu diễn cờ vua của Luzhin được thê hiện trong những hồi ức đứt quãng của cậu.
Hồi ức ngắn ngủi nhưng lại là những nội dung quan trọng dé chúng ta hiểu được những thay đổi sau nay của Luzhin. Bi kịch của Luzhin sau này không hoàn toàn đến từ những sóng gió của cuộc đời cậu nhưng những sóng gió ấy cũng đã phần nào thúc đây cậu đến kết cục không phân biệt được biên giới giữa hai thế giới thực và 2 ao. Đón trước thời gian Đón trước về mặt thời gian trong truyện ké là kế trước những sự kiện, biến số hoặc số phận nhân vật sẽ xảy ra, thường gọi là thời gian tiền định.