BO GIAO DUC VA DAO TAO DAI HOC QUÓC GIÀ HA NÒ! TRUÒNG DAI HOC KHOA HOC XÀ HÒI VA NHÀN VÀN TRAN THI THU THUY TRANG PHUC PHU NÙ HMÒNG HO A Ò HUYÉN MÙ GANG CHAI TINH YEN BAI LUÀN VÀN THAC ST KHOA HOC LICH SU CHUYÉN NGÀNH DAN TOC HOC MA SO: 50310 nUÓNG DAN KflOA HOC: PTS, HOÀNG LUONG ». -_ : V-Ll/O'^ i HANOI 1998 f N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail ^e ttMMt thành luàn cut ncuj., njQjùòi ijjt nò b/e eùa (%un thàii ehùng. lèi ita nhoMt dJMe AM/ ^ùft itS t$ug. ima tua eoe.
A^ ntè4t ^àn tàc ho^, eùa nhleu glat% iU, phé tieit il, eoe. ean ff^ n^Aìèn eó^u lf4%n^ 0Ù tt^joid tr€tè*tg.f dae l%lel là eoe l%an A^ oh itèng, nghiè^ tr^ft^ (Bdt)^ tàng. ^àn tò^ ftM ^Itl Qtunt. nÙM^ eho fihéfi tèi ifòy.
t0 long, (nel tm ehàit thành tèi ^^S. TÓoàng £uefng, ^^,<J)^S^, Me Sg ^iat^ eìing. nhièu nhà nghiètt eùu khae. ^òi eùng jein itkte^ gài tèi itèng tfà^ '^Jtnèitg ef Ma ^attg ^hài oà eàe ntìi khae.
da giùft d3 aà eung eAft, tu' lieu eht% ehùng tèi làng luèi (fit ehàn thành sàu sue. N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail MUC LUC Trang DAN LUÀN 1 1- Ly do chon de tài 1 2- Lich str nghién cihi và'n de 4 3- Càc nguón tài Uéu va phuong phàp nghién ciiu 6 4- Ké't càu luàn vàn 7 5- Dóng góp eùa luàn vàn 8 CHUONG I: KHÀI QUÀT VE DlÉU KIÉN Tl/NHIÉN VA NGUOl HMÒNG HOA Ò HUYEN MÙ GANG CHÀI 1- Diéu kien tu nhién va cu dàn 1 - Diéu kién tir nhién 9 2- Dói net ve lich su eùa ngufói Hmòng 13 3- Su phàn bó nhóm Hmóng Hoa a Mix Gang Chài 15 II- Mot so dàc diém kinh te - vàn boa - xà bòi 1-Kinhté 16 2- Gàc dang thiic vàn hoa co bàn 19 C H U O N G II: Q U A T R Ì N H L À M R A T R A N G P H U C P H U NOHMÒNG HOA A- QUA TRÌNH LÀM RA Y PHUC I- Nguón nguyén liéu 1- Cày lanh va càch tróng 27 a- Cày lanh 27 N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail Trang b- Qua trình tróng lanh 28 2- Che bién lanh thành sai 30 II- Ky thuat det - nhuòm 1-Détvài 31 a-Cóngcudét 31 b- Ky thuàt dét 32 2- Nhuóm vài 33 a- Thuóc nhuòm 33 b- Ky thuàt nhuòm 34 III- Ky tbuat trang tri y pbuc 1- In hoa vàn bang sàp ong(nthu taz) 35 2- Théu (xorus taz) 35 3- Ghép vài (txòus ntàuz) 37 III- Ky thuat càt may 38 B- QUA TRÌNH TAO DÒ TRANG SlTC 1- Nguyén liéu va còng cu che' tao do trang siic 42 2- Càc loai trang siic 43 CHUONG III: TRANG PHUC TRONG DÒI SONG VÀN HOÀ- XÀ HÒI TOC NGUÒI I- Vai trò eùa trang pbuc pbu nur Hmòng Hoa trong dói song xà bòi toc nguòi 1- Trang phue trong sinh boat va lao dóng hàng ngày 59 2- Trang phue trong bòi he dình dàm 55 2. Trang phue trong le bòi miJtig nàm mói 56 N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail Trang 2. Trang phue trong cuòi xin 57 2.
Trang phue trong ma chay 58 II- Già trj vàn boa eùa trang pbuc 1- Già tri tao dàng eùa bò trang phue 61 2- Hoa vàn trang tri trén trang phue va già tri vàn boa eùa nò 63 a- He thó'ng tén goi càc loai hoa vàn 63 b- Trang tri hoa vàn trén trang phue 66 III- Mot vài nban xét buóc dàu ve trang pbuc nuf nbóm Hmòng Hoa ò Mù Gang Cbài 1- Trang pbuc Hmòng phàn ành mói truóng xung quanh va dói 76 song kinh té- xà bòi toc nguói 2- Trang pbuc Hmòng phàn ành tir duy, ky thuàt thù còng eùa 78 ngUói Hmòng 3- Trang pbuc Hmòng con là san phdm vàn boa va biéu bién 79 eùa nép song toc nguói 4- Trang pbuc Hmòng kbòng chi eó già tri su dung ma con the 81 bién quan diém th^m my dàn gian THAY LÒI KET LUAN 1- Mot so thay dèi trong trang phue nù nhóm Hmòng Hoa b 84 MÙ Gang Chài bién nay 2- Thù so sành trang pbuc nù eùa nhóm Hmòng Hoa a Mù 87 Gang Chài vói trang pbuc eùa eàe nhóm Hmòng khàe 2.1, So sành vói nhóm Hmòng Hoa b mot so noi khàe 87 2. so sành vói càc nbóm Hmòng khàe ò Mù Gang Chài 90 N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail Trang 3- Nhiing vàn de dàt ra trong viéc bào tòn trang pbuc truyén 91 thò'ng THUMUC THAM KHÀO 96 PHU LUC 101 Pbu luci 102 1-Bàndótinh YénBài 2- Bàn dò huyén Mù Gang Chài Pbu lue 2: Mot so tu vi co bàn eùa nguói Hmòng 104 Pbu lue 3 111 1 -Bang tóm tàt chi tié't càc bò phàn eùa trang phue nù nbóm Hmóng Hoa b huyén Mù Gang Chài, tinh Yèn Bài 2- Bang so sành yé'u to' trang phue nù eùa nhóm Hmòng Hoa b Mù Gang Chài 3- Bang so sành yé'u to' trang pbuc nù eùa nhóm Hmòng Hoa vói càc nhóm Hmòng khàe b Mù Gang Chài 4- Bang so sành yé'u to' trang phue nù eùa nbóm Hmòng Hoa vói mot so dàn toc khàe Pbu lue 4 119 1- Bàn ve mot so bò phàn bò y phue eùa ehi Luu Tbuy De 26 tuoi, bàn Nà Hàn Tàu, xà Pùng Luòng, buyen Mù Gang Cbài, tinb Yèn Bài. 2- Bang thò'ng ké he thò'ng hoa vàn trén trang phue phu nù Hmòng Hoa b huyén Mù Gang Chài. Pbu lue 5: Pbu lue ành (mot quyén riéng) N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail DAN LUAN l-LYDOCHONDETAI Nguói Hmòng là mot trong so nhùng dàn toc tbiéu so eó dàn so dóng ò mién Bàc Vièt Nam.
Theo so' liéu eùa cuoe Téng diéu tra dàn so nàm 1989 tbì dàn so' eùa dàn toc Hmòng là trén 55 van nguói. Nguói Hmòng cu trù ehù yé'u trén nhung vùng nùi eó dò cao trén duói 1000 m. Trai qua qua trình thién di hàng tram nàm tói dinh cu b vùng nùi pbia Bae Viet Nam, nguói Hmóng dà xàc làp cho mìnb mot dién mao kinh té' - vàn boa - xà hòi khà ró net. Cùng vói 53 dàn toc anh em, nguói Hmòng luòn luòn là mot phàn eùa su thò'ng nhà't khò'i dai doàn ké't dàn toc va góp phàn làm phong phù cho nén vàn boa càc dàn toc Viét Nam.
Dà tu làu, nguói Hmòng là dò'i tuomg nghién eùu eùa nhiéu ngành khoa hoc trong dò eó Dàn toc hoc; va kbòng chi càc nhà dàn toc hoc Viet Nam ma cà càc nhà dàn toc hoc trén thè' giói eùng quan tàm dén dàn toc này. Vàn boa Hmòng là tóng the nhùng già tri vat ehà't va tinb thàn ma ho sàng tao ra trong dién trình lich su eùa mìnb. Trong vàn bòa Hmòng, trang phue là mot trong nhùng yé'u to' co bàn, boi nò eó vai trò kbòng the thié'u duac trong cuòe song eùa con nguói, Trang pbuc kbòng chi eó ebùc nàng che day, bào ve con nguói ve màt sinh hoc ma trang phue con là biéu bién eùa né'p song toc nguói, the bién trình dò ky thuat thù còng truyén thò'ng va quan diém thàm my. Ngoài ra no con là co so de nban biét va giùp ta eó the phàn biet mot càch de dàng giùa toc ngucì này vói toc nguói khàe.
Vi vày eó thè coi trang phue nhu mot nguón tu liéu quan trong trong nghién eùu dàn toc hoc. O Viét Nam, dàn toc hoc là mot bò mòn khoa hoc mai, nhiéu vàn de thuòc dói tuong chuyén mòn con là diém tróng càn dugc bó sung. Nhùng nàm N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail qua, ben canb nhiing thành tuu dà dat duce giói dàn toc hoc nuóc ta dà bàt dàu co mot so chuyén khào ve trang phiae càc dàn toc. Viéc nghién eùu trang phue eó truyén eùa càc dàn toc nói chung, nguói Hmòng nói riéng là su dóng góp quan trong trong viéc bào luu nhùng già tri vàn boa truyén thò'ng.
Nghién ciJu ve trang pbuc con là co so khoa hoc cho nhiéu ngành vàn boa, nghé thuàt.vàn dung, ké tbùa tinb dàn toc, già tri vàn boa, quan diém tb^m my. pbuc vu còng cuòe xày dung dàt nuóc. Dàc biét, duói góc dò vàn boa, lich su; nghién eùu trang pbuc sé góp phàn làm sàng tò thém nhùng net dàc trung toc nguói va càc mói quan he khàe. Trén co sa dò, ehùng ta eó nhùng cu liéu khoa hoc dành già dùng vi tri vàn boa càc dàn toc nói chung va vàn boa eùa nguói Hmòng nói riéng de eó thè dinh huóng dùng cho vice xày dung va phàt trién mot nén vàn boa Viét Nam dàn toc va bién dai.
Trong hai nàm còng tàc tai Bào tàng Dàn toc hoc Viét Nam tòi dà eó dip dién dà a mot so' vùng nguòi Hmòng nhu Sa Fa, Muóng Khuang, Bàc Ha (tinb Lào Cai), Mù Gang Chài (tinb Yèn Bài), Mai Chàu (tinb Hoà Bình). Dò chinb là diéu kién quan trong eó tinh quyé't dinh ve màt tài liéu de ehùng tòi lua chon va tbue bién de tài luàn àn. Màt khàe, trong qua trình di còng tàc, vàn hoà Hmòng dà eó sue thu hùt rat lón dói vói tòi cà ve màt khoa hoc làn tinb càm. Dóng bào Hmòng dà giùp da ehùng tòi rat tan tinb va eung càp cho ehùng tòi nhùng tu liéu quy bau ve vàn hoà va lich su dàn toc mìnb.
Dò chinh là nhùng ly do tbòi thùc tòi chon de tài ve trang phue co truyén eùa nguói Hmòng. Tuy nhién, khi chon dia bàn de nghién eùu ve trang phue nguói Hmòng tòi dà chon dja bàn huyén Mù Gang Chài va nhóm Hmòng Hoa de khào sàt. Né'u càc vùng nguói Hmòng cu trù khàe bau hé't déu tiép giàp vói bién giói Lào va Trung Quóc tbì Mù Gang Chài là mot khu vue hoàn loàn biét làp. Bao quanh huyén là dói nùi day Hoàng Lién San vói dò cao va dò dóc lón, dia bình chia càt manh; nhiéu diém cao trung bình tu 2000m dén duói 3000m so vói màt nuóc bién.
Do dò su giao luu va trao dói hàng hoà khòng 2 N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail phàt trién nhu càc noi khàe. Hon nùa Mù Gang Chài là mot huyén thuàn nguòi Hmòng. Trang pbuc eùa nguói Hmòng a day do dò con giù duoc bau nhu nguyén ven tinb truyén thò'ng. Huyén Mù Gang Chài tàp trung dóng nguói Hmòng thuóc nhiéu nhóm khàe nbau (4 nbóm) rat thuàn tién cho viéc nghién eùu va so sành trang pbuc eùa càc nhóm.
Giùa càc nhóm ben canb tinb thò'ng nhà't ve trang pbuc - nhà't là trang phue nam (càc bò phàn trang pbuc va càch tao dàng, nguyén liéu làm trang pbuc) - eó mot sÓ su khàe nbau co bàn, thè bién rò nhà't ò càc dò àn trang tri hoa vàn trén trang pbuc nù. Trang pbuc eùa nhóm Hmòng Hoa là noi tàp trung day dù nhà't eàe loai bình trang tri.