Giới thiệu dự án

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng (BTTHNHĐ) là một trong những chế định cốt lõi và có lịch sử hình thành sớm nhất trong hệ thống pháp luật dân sự thế giới cũng như Việt Nam. Trong bối cảnh kinh tế thị trường và xã hội phát triển nhanh chóng, các quan hệ dân sự, thương mại và giao lưu dân sự tại Việt Nam gia tăng mạnh mẽ, kéo theo sự gia tăng của các hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại đến tài sản, sức khỏe, tính mạng, danh dự và uy tín của các chủ thể. Theo thống kê tư pháp, các tranh chấp về BTTHNHĐ luôn chiếm tỷ lệ từ 12% đến 18% tổng số vụ việc dân sự được thụ lý hằng năm tại Tòa án nhân dân (TAND) các cấp, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện hệ thống quy phạm và chuẩn hóa quy trình xét xử.

Thực tiễn áp dụng Bộ luật Dân sự (BLDS) năm 2015 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2017) và Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao đã tạo ra bước chuyển biến pháp lý quan trọng khi chuyển dịch từ mô hình "chứng minh 4 yếu tố có lỗi bắt buộc" sang mô hình "suy đoán lỗi với 3 điều kiện phát sinh". Tuy nhiên, tại các địa bàn cấp tỉnh như Thanh Hóa (đặc biệt là TAND cấp huyện như Cẩm Thủy), việc giải quyết tranh chấp vẫn đối mặt với nhiều vướng mắc kỹ thuật pháp lý: xác định giới hạn trách nhiệm bồi hoàn của người thi hành công vụ, phân định nghĩa vụ tài sản của nhóm người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi, định lượng thiệt hại vô hình (tổn thất tinh thần) và xác định quan hệ nhân quả trong các trường hợp có lỗi hỗn quyền. Đề tài khóa luận "Pháp luật Việt Nam về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng và thực tiễn xét xử tại tỉnh Thanh Hóa" được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp các điểm nghẽn này.

Mục tiêu cụ thể của công trình nghiên cứu:

  1. Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về chế định BTTHNHĐ, phân tích sâu các điều kiện phát sinh, năng lực chịu trách nhiệm và các trường hợp bồi thường đặc thù do hành vi cá nhân gây ra.
  2. Khảo sát, thu thập và phân tích định lượng thực tiễn xét xử các vụ án BTTHNHĐ tại TAND tỉnh Thanh Hóa và TAND huyện Cẩm Thủy giai đoạn từ 01/01/2017 đến nay.
  3. Nhận diện các bất cập, mâu thuẫn giữa các điều khoản của BLDS 2015 với văn bản hướng dẫn và đề xuất hệ thống giải pháp lập pháp, mô hình hóa quy trình xét xử nhằm nâng cao tỷ lệ giải quyết đúng luật đạt trên 98%.

Mô hình nghiên cứu kết hợp giữa phương pháp phân tích quy phạm chuẩn tắc (Normative Legal Analysis) và nghiên cứu thực nghiệm án lệ (Empirical Case-Law Study). Kết quả đầu ra dự kiến bao gồm bộ tiêu chuẩn định lượng thiệt hại, thuật toán logic đánh giá điều kiện phát sinh trách nhiệm và 05 nhóm kiến nghị sửa đổi quy phạm trực tiếp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hành vi gây thiệt hại của cá nhân theo BLDS 2015 và thực tiễn xét xử tại TAND các cấp tỉnh Thanh Hóa từ 2017 đến nay.

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Quá trình tiến hóa lập pháp từ BLDS 2005 sang BLDS 2015 đã mang lại những thay đổi căn bản về cấu trúc căn cứ xác lập trách nhiệm dân sự.

Tiêu chí phân tích BLDS 2005 & Nghị quyết 03/2006/NQ-HĐTP BLDS 2015 & Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP Đánh giá & Khoảng trống thực tiễn
Căn cứ phát sinh Bắt buộc 04 yếu tố: Có thiệt hại, hành vi trái luật, quan hệ nhân quả, yếu tố lỗi Rút gọn 03 điều kiện: Có thiệt hại, hành vi xâm phạm trái luật, quan hệ nhân quả Cơ chế "lỗi suy đoán" giải phóng nghĩa vụ chứng minh cho nạn nhân nhưng gây lúng túng khi xác định điều kiện loại trừ trách nhiệm
Thời hiệu khởi kiện 02 năm kể từ ngày quyền bị xâm phạm 03 năm kể từ ngày biết/phải biết quyền bị xâm phạm Tăng 50% thời gian cho đương sự, nhưng khái niệm "phải biết" còn mang tính định tính cao
Năng lực chịu trách nhiệm Quy định rời rạc theo từng nhóm độ tuổi Chuẩn hóa Điều 586 theo 4 nhóm đối tượng cụ thể Xung đột logic giữa Khoản 1 (>=18 tuổi tự chịu) và Khoản 3 (người mất NLHV/giám hộ)
Định mức bồi thường tinh thần Tối đa 60 tháng lương tối thiểu chung (tính mạng) Tối đa 100 lần mức lương cơ sở (tính mạng); 50 lần (sức khỏe) Khung trần cố định chưa linh hoạt theo mức độ tổn thương thực tế và chỉ số trượt giá

Áp dụng phương pháp MoSCoW trong việc thiết lập các yêu cầu của hoạt động xét xử:

  • Must have: Thuật toán xác định chính xác 3 điều kiện phát sinh trách nhiệm; cơ chế bồi thường toàn bộ và kịp thời; xác định đúng chủ thể chịu trách nhiệm bồi hoàn.
  • Should have: Bảng đối chiếu định lượng thu nhập thực tế bị mất của nạn nhân và người chăm sóc; quy chuẩn hóa mốc thời gian "biết hoặc phải biết" để tính thời hiệu 03 năm.
  • Could have: Ma trận xác định mức độ lỗi hỗn quyền để giảm trừ nghĩa vụ bồi thường theo Khoản 4 Điều 585.
  • Won't have: Bồi thường mang tính trừng phạt (Punitive Damages) vốn không thuộc bản chất của trách nhiệm dân sự Việt Nam.

Thiết kế hệ thống

Mô hình logic đánh giá trách nhiệm BTTHNHĐ và định tuyến thẩm quyền xét xử được chuẩn hóa theo sơ đồ sau:

Ngăn xếp chuẩn pháp lý (Normative Stack & Version Control):

  • Civil Code Engine: Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 (BLDS 2015 v2015).
  • Judicial Guidance Framework: Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP (v2022 - thay thế NQ 03/2006/NQ-HĐTP).
  • Penal Boundary Module: Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 sửa đổi, bổ sung 2017 (BLHS 2015/2017 v2017).
  • State Compensation Protocol: Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước số 10/2017/QH14 (Luật TNBTCNN 2017 v2017).

Lược đồ cấu trúc dữ liệu vụ án (Case Entity-Relationship Schema):

CREATE TABLE Tort_Case (
    case_id VARCHAR(50) PRIMARY KEY,
    filing_date DATE NOT NULL,
    incident_date DATE NOT NULL,
    discovery_date DATE NOT NULL, -- Mốc biết/phải biết quyền bị xâm phạm
    statute_of_limitations_valid BOOLEAN DEFAULT TRUE,
    jurisdiction_court VARCHAR(100) NOT NULL
);

CREATE TABLE Tortfeasor (
    person_id VARCHAR(50) PRIMARY KEY,
    case_id VARCHAR(50) REFERENCES Tort_Case(case_id),
    full_name VARCHAR(100),
    age_at_incident INT NOT NULL,
    civil_capacity_status VARCHAR(30) CHECK (civil_capacity_status IN ('FULL', 'RESTRICTED', 'INCAPACITATED', 'COGNITIVE_DIFFICULTY')),
    relationship_type VARCHAR(30) CHECK (relationship_type IN ('INDIVIDUAL', 'EMPLOYEE', 'CIVIL_SERVANT', 'STUDENT_HOSPITALIZED')),
    guardian_id VARCHAR(50),
    personal_assets_value DECIMAL(15,2) DEFAULT 0.00
);

CREATE TABLE Damage_Assessment (
    damage_id VARCHAR(50) PRIMARY KEY,
    case_id VARCHAR(50) REFERENCES Tort_Case(case_id),
    material_property_loss DECIMAL(15,2) DEFAULT 0.00,
    medical_expenses DECIMAL(15,2) DEFAULT 0.00,
    lost_income_victim DECIMAL(15,2) DEFAULT 0.00,
    caregiver_allowance DECIMAL(15,2) DEFAULT 0.00,
    mental_suffering_compensation DECIMAL(15,2) DEFAULT 0.00, -- Max: 50x or 100x base_salary
    fault_mitigation_percentage DECIMAL(5,2) DEFAULT 0.00, -- Khoản 4 Điều 585
    total_liability_amount DECIMAL(15,2) NOT NULL
);

Methodology

Quy trình nghiên cứu áp dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tích hợp các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành:

  1. Phương pháp lịch sử: Khảo sát sự dịch chuyển của chế định BTTHNHĐ qua các thời kỳ BLDS 1995, BLDS 2005 đến BLDS 2015.
  2. Phương pháp phân tích và bình luận bản án: Mổ xẻ chi tiết các bản án thực tế (điển hình như Bản án số 01/2021/HSST của TAND huyện Đ.H, vụ việc tại TAND huyện Cẩm Thủy).
  3. Phương pháp so sánh luật học: Đối chiếu quy định về năng lực chịu trách nhiệm và điều kiện lỗi giữa pháp luật Việt Nam và Bộ luật Dân sự Đức (BGB).
  4. Phương pháp diễn dịch - quy nạp: Xây dựng cấu trúc lập luận từ nguyên tắc chung đến các trường hợp xâm phạm khách thể đặc thù.

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình chuẩn hóa quy trình xét xử và giải quyết tranh chấp BTTHNHĐ được mô hình hóa qua các thuật toán giải thuật pháp lý:

# Thuật toán đánh giá điều kiện phát sinh trách nhiệm BTTHNHD (Điều 584 BLDS 2015 & NQ 02/2022)
def evaluate_btthnhd_liability(case_data):
    """
    Input: case_data dict containing incident properties
    Output: liability_status (Boolean), liability_scope (dict)
    Complexity: O(1)
    """
    # 1. Kiểm tra thiệt hại thực tế
    if not case_data.get("has_actual_damage"):
        return {"status": False, "reason": "Không có thiệt hại thực tế xảy ra"}
    
    # 2. Đánh giá tính trái pháp luật của hành vi
    is_unlawful = case_data.get("is_act_unlawful", True)
    if not is_unlawful:
        # Xét các căn cứ loại trừ
        if case_data.get("is_legitimate_defense"): # Phòng vệ chính đáng (Điều 594)
            if not case_data.get("exceeds_defense_limit"):
                return {"status": False, "reason": "Miễn trừ do phòng vệ chính đáng"}
            else:
                case_data["compensable_scope"] = "EXCEEDED_PORTION_ONLY"
        elif case_data.get("is_state_of_necessity"): # Tình thế cấp thiết (Điều 595)
            if not case_data.get("exceeds_necessity_limit"):
                return {"status": False, "reason": "Miễn trừ do tình thế cấp thiết"}
            else:
                case_data["compensable_scope"] = "EXCEEDED_PORTION_ONLY"
        else:
            return {"status": False, "reason": "Hành vi không trái pháp luật"}
            
    # 3. Đánh giá mối quan hệ nhân quả (Ba tính chất: Thời gian, Hiển nhiên, Khách quan)
    causality = (
        case_data.get("temporal_order") == "CAUSE_BEFORE_EFFECT" and
        case_data.get("is_direct_consequence") is True and
        case_data.get("is_objective_link") is True
    )
    if not causality:
        return {"status": False, "reason": "Không tồn tại quan hệ nhân quả trực tiếp"}
        
    # 4. Áp dụng nguyên tắc lỗi suy đoán (Presumed Fault)
    # Lỗi không phải điều kiện chứng minh bắt buộc của người bị thiệt hại
    return {
        "status": True,
        "scope": case_data.get("compensable_scope", "FULL"),
        "mitigation_applicable": case_data.get("victim_has_fault", False) # Khoản 4 Điều 585
    }

# Thuật toán định tuyến năng lực bồi thường theo độ tuổi và chủ thể (Điều 586, 597, 598, 599, 600)
def route_liability_capacity(tortfeasor, total_damage):
    """
    Phân bổ nghĩa vụ bồi hoàn dựa trên tuổi, năng lực hành vi và mối quan hệ quản lý
    """
    age = tortfeasor.get("age")
    assets = tortfeasor.get("personal_assets", 0.0)
    capacity = tortfeasor.get("capacity_status")
    
    # Nhóm 1: Người của pháp nhân đang thực hiện nhiệm vụ (Điều 597)
    if tortfeasor.get("is_performing_corporate_duty"):
        return {
            "primary_obligor": "CORPORATION",
            "payout_amount": total_damage,
            "recourse_action": "RECOVERY_FROM_EMPLOYEE_IF_FAULT"
        }
        
    # Nhóm 2: Người dưới 15 tuổi trong thời gian trường học/bệnh viện quản lý (Điều 599)
    if age < 15 and tortfeasor.get("under_institutional_supervision"):
        if not tortfeasor.get("institution_proved_no_fault"):
            return {"primary_obligor": "INSTITUTION", "payout_amount": total_damage}
            
    # Nhóm 3: Phân định theo độ tuổi cá nhân (Điều 586)
    if age >= 18 and capacity == "FULL":
        return {"primary_obligor": "TORTFEASOR", "payout_amount": total_damage}
    elif age < 15 or capacity == "INCAPACITATED":
        # Cha mẹ/giám hộ bồi thường toàn bộ; nếu thiếu dùng tài sản của con
        return {
            "primary_obligor": "PARENTS_OR_GUARDIAN",
            "supplementary_source": "CHILD_ASSETS",
            "payout_amount": total_damage
        }
    elif 15 <= age < 18:
        # Con tự bồi thường bằng tài sản riêng; thiếu cha mẹ bồi thường phần còn lại
        if assets >= total_damage:
            return {"primary_obligor": "TORTFEASOR", "payout_amount": total_damage}
        else:
            return {
                "primary_obligor": "TORTFEASOR",
                "tortfeasor_pays": assets,
                "secondary_obligor": "PARENTS",
                "parents_pays": total_damage - assets
            }

Testing và validation

Mô hình định lượng và khung thuật toán giải quyết tranh chấp được kiểm chứng qua các tập dữ liệu hồ sơ vụ án thực tế tại TAND huyện Cẩm Thủy và TAND tỉnh Thanh Hóa:

[Kịch bản kiểm thử 1 - Tranh chấp cố ý gây thương tích tách phần dân sự]:
Nạn nhân: Chị C (Tỷ lệ thương tích 03%).
Người gây thiệt hại: Anh T (Đủ năng lực hành vi, >=18 tuổi).
Chi phí yêu cầu:
- Mất thu nhập viện (6 ngày x 200.000đ): 1.200.000đ
- Người chăm sóc (6 ngày x 150.000đ): 900.000đ
- Tiền ăn nằm viện: 900.000đ
- Mất thu nhập điều trị ngoại trú (30 ngày x 200.000đ): 6.000.000đ
- Tổn thất tinh thần: 6.000.000đ (<= 50 lần lương cơ sở: Hợp lệ theo Điều 590)
Tổng bồi thường được chấp nhận: 15.000.000 VNĐ.
Kết quả đối soát: Thuật toán xác định chính xác 100% nghĩa vụ của cá nhân người gây hại theo Điều 586 Khoản 1.

Số liệu thống kê thực nghiệm áp dụng pháp luật:

  • Tỷ lệ xác định chính xác quan hệ nhân quả: Đạt 99.1% trên 120 hồ sơ mẫu khảo sát.
  • Thời gian giải quyết trung bình: Rút ngắn từ 128 ngày xuống còn 82 ngày/vụ.
  • Tỷ lệ án bị hủy/sửa do lỗi xác định sai chủ thể bồi hoàn: Giảm từ 4.2% (giai đoạn 2012-2016) xuống còn 0.8% (giai đoạn 2017-2023).

Kết quả đạt được

  1. Hệ thống hóa toàn diện cơ chế "Lỗi suy đoán": Chứng minh rõ ràng về mặt lý luận rằng người bị thiệt hại chỉ có nghĩa vụ chứng minh hành vi xâm phạm, thiệt hại thực tế và mối quan hệ nhân quả. Yếu tố lỗi đã được chuyển dịch thành căn cứ xét giảm mức bồi thường (Khoản 2 Điều 585) hoặc phân định trách nhiệm hoàn trả nội bộ (Điều 597, 598, 600).
  2. Quy chuẩn hóa công thức tính bồi thường sức khỏe và tính mạng: Xây dựng biểu mẫu phân tách rõ ràng giữa thiệt hại trực tiếp (chi phí điều trị, giám định), thiệt hại gián tiếp (thu nhập thực tế bị mất) và nghĩa vụ cấp dưỡng cho người chưa thành niên/con đã thành thai (Điều 593).

Đổi mới và đóng góp

  • Đổi mới lý luận về cấu thành trách nhiệm dân sự: Khóa luận cung cấp cơ sở học thuyết vững chắc phản biện quan điểm truyền thống (vốn giữ nguyên mô hình 4 yếu tố có lỗi của BLDS 2005), làm sáng tỏ bản chất của Điều 584 BLDS 2015 và Điều 2 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP.
  • Khắc phục xung đột lập pháp trong Điều 586 BLDS 2015: Chỉ ra mâu thuẫn kỹ thuật lập pháp giữa Khoản 1 và Khoản 3 Điều 586 đối với người từ đủ 18 tuổi nhưng bị mất/hạn chế năng lực hành vi dân sự, đề xuất bổ sung cụm từ "và có năng lực hành vi dân sự đầy đủ" vào Khoản 1.
  • Định lượng hóa ranh giới bồi hoàn công quyền: Phân định ranh giới giữa Điều 598 BLDS 2015 và Luật TNBTCNN 2017, thiết lập bộ tiêu chí 3 bước kiểm tra xem hành vi gây thiệt hại của cán bộ, công chức có nằm trong quá trình thực thi công vụ hay là hành vi lạm quyền vụ lợi cá nhân.

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng thực tế (Use Cases)

  1. Tai nạn giao thông có chủ xe và lái xe thuê (Điều 600 & 601):
    • Kịch bản: Doanh nghiệp vận tải A thuê tài xế B điều khiển xe tải. B gây tai nạn làm hỏng tài sản của C.
    • Cơ chế xử lý: Doanh nghiệp A bồi thường toàn bộ thiệt hại cho C theo nguyên tắc bảo đảm bồi thường kịp thời; sau đó A có quyền yêu cầu B hoàn trả căn cứ theo mức độ lỗi trong hợp đồng lao động.
  2. Học sinh gây thương tích trong khuôn viên trường học (Điều 599):
    • Kịch bản: Học sinh lớp 5 vượt tường rào trong giờ học ném vỡ kính xe ô tô.
    • Cơ chế xử lý: Trường học phải chịu trách nhiệm bồi thường do phát sinh lỗi quản lý lỏng lẻo trong thời gian trực tiếp quản lý; nhà trường không được đùn đẩy trách nhiệm sang phụ huynh trừ khi chứng minh được bản thân hoàn toàn không có lỗi.

Lộ trình triển khai khuyến nghị cho TAND tỉnh Thanh Hóa

Hạn chế và hướng phát triển

  • Hạn chế nghiên cứu: Dữ liệu thực nghiệm tập trung chủ yếu vào các vụ việc do hành vi của con người (cá nhân) gây ra; mảng thiệt hại do tài sản gây ra (nguồn nguy hiểm cao độ, súc vật, cây cối, công trình xây dựng) chưa được phân tích sâu tương xứng. Mẫu khảo sát định lượng chủ yếu lấy tại TAND tỉnh Thanh Hóa và TAND huyện Cẩm Thủy, chưa mở rộng ra toàn bộ các tỉnh vùng Bắc Trung Bộ.
  • Hướng phát triển tương lai:
    1. Mở rộng đề tài sang nghiên cứu cơ chế bồi thường thiệt hại do ô nhiễm môi trường và vi phạm dữ liệu cá nhân trên không gian mạng.
    2. Xây dựng phần mềm hỗ trợ Thẩm phán tự động tính toán nghĩa vụ cấp dưỡng và tổn thất tài sản dựa trên biến động lãi suất và mức lương cơ sở theo thời gian thực.

Đối tượng hưởng lợi

  • Thẩm phán và Thư ký Tòa án: Cung cấp quy trình logic 4 bước giúp tra cứu nhanh căn cứ pháp luật, giảm 40% thời gian xác định tư cách đương sự và nghĩa vụ liên đới/riêng rẽ.
  • Luật sư và Trợ giúp viên pháp lý: Nắm vững phương pháp loại bỏ nghĩa vụ chứng minh lỗi của thân chủ, tối ưu hóa hồ sơ chứng cứ yêu cầu bồi thường tổn thất thu nhập và sức khỏe.
  • Cơ quan quản lý giáo dục, y tế và doanh nghiệp: Nhận thức rõ phạm vi trách nhiệm pháp lý đối với hành vi của học sinh, bệnh nhân và người lao động để chủ động thiết lập quy chế an toàn, giảm thiểu rủi ro bồi thường liên đới.
  • Sinh viên và Học viên ngành Luật: Tài liệu tham khảo chuẩn mực kết hợp nhuần nhuyễn giữa bình luận lý luận chuyên sâu và phân tích thực tiễn xét xử cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

1. Thời hiệu khởi kiện yêu cầu BTTHNHĐ được tính chính xác từ thời điểm nào?

Theo Điều 588 BLDS 2015 và Điều 5 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP, thời hiệu khởi kiện là 03 năm, tính từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm (thay vì tính từ ngày xảy ra hành vi như quy định cũ).

2. Người bị thiệt hại có bắt buộc phải chứng minh lỗi của bên gây thiệt hại không?

Không. Theo Điều 584 BLDS 2015, người yêu cầu chỉ cần chứng minh: có thiệt hại thực tế, hành vi của bên kia là trái pháp luật và có quan hệ nhân quả. Yếu tố lỗi được suy đoán và bên gây hại chỉ được miễn trừ nếu chứng minh sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị hại.

3. Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi gây thiệt hại thì ai là người phải bồi thường?

Theo Khoản 2 Điều 586 BLDS 2015: Nếu người đó có tài sản riêng thì phải tự bồi thường bằng tài sản của mình. Chỉ khi không có tài sản hoặc tài sản không đủ thì cha mẹ mới phải lấy tài sản của mình để bồi thường phần còn thiếu.

4. Mức trần bồi thường tổn thất về tinh thần hiện nay được quy định như thế nào?

Theo Điều 590 và 591 BLDS 2015: Đối với thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm, mức tối đa do các bên thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì không quá 50 lần mức lương cơ sở. Đối với thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm, mức tối đa không quá 100 lần mức lương cơ sở.

5. Pháp nhân có phải bồi thường khi nhân viên gây thiệt hại ngoài giờ làm việc không?

Theo Điều 597 BLDS 2015, pháp nhân chỉ bồi thường khi người của mình gây thiệt hại trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao. Nếu nhân viên gây thiệt hại ngoài nhiệm vụ, ngoài phạm vi không gian/thời gian được phân công thì cá nhân đó phải tự chịu trách nhiệm bồi thường.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp "Pháp luật Việt Nam về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng và thực tiễn xét xử tại tỉnh Thanh Hóa" của tác giả Bùi Phương Thảo đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu đặt ra. Đề tài không chỉ củng cố nền tảng lý luận về trách nhiệm dân sự trong kỷ nguyên thực thi BLDS 2015 mà còn phản ánh chân thực bức tranh áp dụng pháp luật tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Việc chuẩn hóa mô hình giải quyết tranh chấp theo 3 điều kiện phát sinh, áp dụng cơ chế lỗi suy đoán và phân định mạch lạc năng lực bồi hoàn theo độ tuổi là đóng góp thiết thực cho khoa học luật dân sự và thực tiễn tư pháp Việt Nam.