LỜI MỞ ĐẦU Ngày nay, sự mở mang của kiến thức y học ngày càng kéo theo nhu cầu phát hiện ra các hợp chất mới, nguồn tài nguyên dược liệu mới. Vào năm 1952, Pueraria mirifica hay còn gọi là sâm tố nữ hoặc sắn dây củ tròn đã chính thức được ghi nhận sự tồn tại và được đặt tên. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn còn rất ít nghiên cứu uy tín và quy mô về loài cây này. Tri thức sử dụng của loài này vẫn còn mơ hồ do thiếu nhiều nghiên cứu, ngoài những lợi ích mang lại chúng còn tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ, vì vậy việc tìm hiểu và đánh giá tác dụng của loài cây này là một điều hết sức quan trọng.
Là sinh viên thuộc khối ngành liên quan trực tiếp đến sức khỏe đồng thời để phục vụ cho quá trình nghiên cứu học tập tại trường cũng như cho công việc của một Dược sĩ tương lai, nhóm 10 chúng em lựa chọn đề tài “Tổng quan về cây thuốc sắn dây củ tròn” để tìm hiểu. Hi vọng những gì chúng em tìm được sẽ mang lại cái nhìn tổng thể và chính xác cho những người đang tìm hiểu tác dụng của sâm tố nữ, hỗ trợ thêm một phần kiến thức cho các bạn sinh viên ngành Dược nói riêng, khối ngành sức khỏe nói chung. 6 Luan van 7 Luan van LỜI CẢM ƠN Tri thức về y học là một trong những nguồn tri thức quan trọng của loài người, do đó có thể dễ hiểu tại sao kiến thức của y lại vô cùng bao la rộng lớn và luôn được cập nhật từng ngày. Môn học Tài nguyên cây thuốc thuộc bộ môn Dược liệu - Dược học cổ truyền đã củng cố lại cho chúng em điều đó, chúng em đã tiếp thu được thêm rất nhiều kiến thức liên quan đến y học của những loài cây, phương thuốc, đôi khi là những thứ gần gũi trong đời sống.
Chúng em muốn gửi lời cảm ơn đến PGS.Vũ Đức Lợi đã truyền đạt nhiều kiến thức bổ ích và hướng dẫn chúng em những vấn đề liên quan đến phương pháp học tập. Mặc dù đã có nhiều cố gắng để thực hiện đề tài một cách hoàn chỉnh nhất nhưng bài tiểu luận không tránh khỏi nhiều thiếu sót mà em chưa thấy được. Em rất mong nhận được sự đóng góp của thầy và các bạn sinh viên để bài tiểu luận của chúng em hoàn thiện hơn. Chúng em xin trân trọng cảm ơn! 8 Luan van CHƢƠNG I.
TỔNG QUAN VỀ CHI 1. Tổng quan về chi Pueraria Từ thời cổ đại, các loài thực vật thuộc Chi Pueraria đã xuất hiện và có mặt ở hầu hết các nước ở Châu Á, được con người sử dụng làm thức ăn, dệt vải, tráng trí và làm thuốc để chữa bệnh trong hơn hai thập kỷ qua. Chi Pueraria là chuyên khảo đầu tiên được công bố về chi cây thuốc và cây công nghiệp. Đặc điểm thực vật Chi Pueraria thuộc họ Fabaceae - phân họ đậu Faboideae.
Chi Pueraria chứa khoảng 26 loài thực vật, phân bố chủ yếu ở Bắc Mỹ và Nam Mỹ.[2] Sự phân bố của Pueraria rất rộng rãi, loài này thường sinh sống trong rừng, sống nhiều hơn ở ven rừng hoặc thảm thực vật cây bụi có chế độ ẩm phù hợp. Sự phân bố địa lý của Pueraria (khu vực gốc được tô màu đen, khu vực phát triển tô gạch dọc) 9 Luan van Việt Nam có 5 loài trồng từ vùng núi đến đồng bằng. Đặc điểm hình dạng: Cành to khỏe, tồn tại dưới dạng dây leo hoặc thành bụi. Cây có khả năng sinh trưởng dồi dào, hầu hết các loài đều có lông ngắn ở thân, thân đâm trườn trên mặt đất.
Tốc độ sinh trưởng của các cây trong chi này có thể lên tới 30cm một ngày, đạt 18-30m trong một mùa. Lá cây có hình dạng tam giác đặc trưng cho bộ Fabaceae. Cụm hoa nở nách lá, không phân nhánh. Đặc điểm hóa học và tác dụng sinh học 1.
Một số loài thuộc chi Pueraria Pueraria Thomsonii: là loài thực vật có trong chi Pueraria, dây leo, rễ củ mập, có nhiều bột, thân cành có lông, lá kép, mọc so le, cụm hoa mọc ở kẽ lá thành chùm dài 15-30cm. Cây phân bố rộng từ Đông Ấn Độ đến Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam, Lào, Campuchia. Hiện này nó đã trở thành cây trồng phổ biến ở Trung Quốc, Việt Nam, Lào và hầu hết các nước khác ở vùng Đông Nam Á. Rễ Pueraria Thomsonii có tác dụng đối với hệ tim mạch, chống loạn nhịp tim, hạ huyết áp, chống ung thư, … do trong dễ cây chứa các thành phần sau: Các dẫn chất isoflavon như genistin, puerarin, daidzein, daidzin, daidzein-7,4'-diglucosid, 4-methyl puerarin.
Daidzein và Genistin là những O-glucosid còn puerarin là C-glucosid của daidzein, …[4] 10 Luan van Hình 2. Một số công thức hóa học đại diện Pueraria peduncularis: là loài thực vật có trong chi Pueraria, phân bố ở Trung Quốc. Là loài thực vật thân gỗ leo, sống lâu năm, cành khỏe, ra rễ ở các đốt, cụm hoa ở nách lá, đôi khi mọc thành từng cặp, lá hình tam giác, …Loài thực vật này có rất nhiều giá trị về mặt dược liệu và công nghiệp. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra chất chiết xuất từ methanol từ rễ cây của Pueraria peduncularis có hoạt tính sinh học chống lại các tác nhân gây hại khác nhau như côn trùng, ốc sên.
Trong nghiên cứu hiện đại, chiết xuất từ rễ cây Pueraria peduncularis, các nhà nghiên cứu đã tinh chế và phân tích các thành phần hoạt tính của 8 hợp chất khác nhau( coumestrol, lupinalbin A, wighteone, erythrinin C, …) là những hoạt tính tác động lên tế bào ung thư biểu mô phổi, tế bào ung thư vú.[5] 11 Luan van Hình 3. Công thức 8 hợp chất Bảng 1. Bảng hoạt động gây độc tế bào khi điều trị với chiết xuất Pueraria peduncularis 10µg/mL trên các tế nào ung thư khác nhau 2. Ứng dụng cây thuốc 12 Luan van - Điều trị chứng nghiện rƣợu Ở Bắc Mỹ, có giấc ngủ tốt, sử dụng caffein và thức ăn nhiều dầu mỡ là phương pháp khắc phục chứng nôn nao, tuy nhiên, ở Trung Quốc và Đông Nam Á, sắn dây là phương pháp được ưa chuộng để điều trị chứng nôn nao.
Nhưng Pueraria không phải lúc nào cũng được biết đến như một phương thuốc chữa nôn nao - nó cũng là một phương pháp điều trị chứng nghiện rượu truyền thống. Nghiên cứu gần đây cho thấy rằng chiết xuất từ rễ cây sắn dây, trên thực tế, có thể làm giảm cảm giác thèm rượu. Trong một nghiên cứu được xuất bản bởi Psychopharmacology, các nhà nghiên cứu đã cho những người nghiện rượu nặng dùng chiết xuất sắn dây. Kết quả là, những người uống chiết xuất này uống đồ uống có cồn ít hơn 34-57% lượng cồn mỗi tuần so với những người không uống.
- Chống viêm & chống oxy hóa Sắn dây theo truyền thống được dùng như một phương thuốc chữa tiêu chảy trong hơn 2. Người Trung Quốc cũng sử dụng nó để điều trị huyết áp cao , đau nửa đầu và viêm. Các nhà khoa học đã xác định được hơn 70 hoạt chất trong rễ cây sắn dây, đặc biệt là hàm lượng flavonoid. Tất cả các loại trái cây và thực vật đều chứa rất nhiều chất dinh dưỡng khác nhau.
Flavonoid là phổ biến nhất. Chúng có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm mạnh mẽ, hỗ trợ hệ thống miễn dịch của bạn và điều trị các bệnh do viêm và oxy hóa gây ra. Chúng bao gồm ung thư , tiểu đường , hội chứng ruột kích thích và bệnh tim mạch. 13 Luan van Puerarin, được tìm thấy tự nhiên trong sắn dây, cũng có thể giảm viêm và thậm chí có thể chống lại bệnh tim mạch.
Một phân tử khác được tìm thấy tự nhiên trong sắn dây là isoorientin, cũng có đặc tính chống viêm. - Giảm đau bụng Theo PMC, sắn dây là một phương thuốc hiệu quả cho các vấn đề về dạ dày, làm giảm chứng khó tiêu, táo bón và thậm chí cả viêm dạ dày. Khi sử dụng, củ sắn dây có độ sệt và dính giống như một loại chất nhầy bao bọc niêm mạc dạ dày một cách tự nhiên. Chất nhầy này giúp phá vỡ axit có trong dạ dày.
Do tương tự như chất nhầy dạ dày, sắn dây có thể giúp chống lại sự tích tụ axit trong dạ dày. - Giảm viêm dạ dày Viêm dạ dày là tình trạng xảy ra khi niêm mạc dạ dày bị viêm do căng thẳng, thuốc men, sử dụng rượu nặng và nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc vi rút gây ra. Trong khi bác sĩ thường kê đơn thuốc kháng sinh và thuốc không kê đơn để điều trị viêm dạ dày, thì các chất bổ sung chống viêm cũng có thể giúp giảm viêm dạ dày. Bởi vì sắn dây rất giàu flavonoid, nó có thể có thể làm giảm viêm trong dạ dày.
Flavonoid cũng giúp kích hoạt các phản ứng miễn dịch của cơ thể để loại bỏ hiệu quả hơn các bệnh nhiễm trùng như cúm dạ dày. Cây sắn dây cũng rất giàu chất xơ. Tăng lượng chất xơ có thể làm dịu táo bón và thúc đẩy nhu động ruột thường xuyên. 14 Luan van - Giảm bớt các triệu chứng mãn kinh & giảm cảm giác thèm ăn Trong thời kỳ mãn kinh, buồng trứng của phụ nữ ngừng giải phóng trứng.
Buồng trứng cũng ngừng giải phóng hormone progesterone và estrogen, cả hai đều có trách nhiệm tạo ra kinh nguyệt và rụng trứng. Trong khi đó là một quá trình sinh lý tự nhiên, mãn kinh gây ra một loạt các tác dụng phụ bất lợi. Thay đổi tâm trạng, mệt mỏi và bốc hỏa là những trường hợp phổ biến nhất. Nhiều phụ nữ mãn kinh đã trải qua liệu pháp thay thế hormone để chống lại các triệu chứng của họ.
Uống thuốc estrogen là cách truyền thống, nhưng nghiên cứu chỉ ra rằng cây sắn dây có thể cung cấp một phương pháp điều trị thay thế estrogen tự nhiên hơn. Kudzu có chứa phytoestrogen, là chất hóa học có nguồn gốc từ thực vật có tác dụng tương tự estrogen. Có hai loại phytoestrogen: lignans và isoflavone. Kudzu có chứa isoflavone, cụ thể là daidzein.
Khi được chuyển hóa, daidzein bắt chước các phân tử estrogen trong cơ thể. Tăng cân phổ biến trong và sau thời kỳ mãn kinh, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và tim mạch ở phụ nữ. Daidzein không chỉ có thể làm giảm bớt các triệu chứng mãn kinh bằng cách bắt chước tác động của estrogen, nó còn được biết đến để giảm lượng thức ăn và giúp giảm cân. Ngoài ra, nó có tác dụng chống viêm và chống oxy hóa đối với hoạt động của mạch máu.
15 Luan van CHƢƠNG II. TỔNG QUAN VỀ LOÀI 1. Về thực vật 1. Tên khoa học Tên khoa học: Pueraria candollei var.
mirifica (Airy Shaw & Suvat.) Niyom Dham Tên đồng nghĩa: Pueraria mirifica Airy Shaw & Suvat. Tên Việt Nam hay dùng: Sắn dây củ tròn, Sâm tố nữ.