phần mở đầu và kết luận chuyên đề được bố cục như sau: Phần thứ nhất: Cơ sở lí luận về hạch toán chi phí sản xuất và tính gía thành sản phẩm trong doanh nghiệp. Phần thứ hai : Thực trạng hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tạiCông ty cơ khí chính xác số I. Phần thứ ba : Hoàn thiện công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty chính xác số I. Phần thứ nhất Cơ sở lý luận về hạch toán chi phí và tính giá thành sản phẩm I.
bản chất chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Doanh nghiệp sản xuất là những doanh nghiệp trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất đáp ứng nhu cầu của xã hội. Hoạt động chủ yếu của một doanh nghiệp sản xuất là sản xuất ra sản phẩm và tiêu thụ sản phẩm đó trên thị trường. Ngoài hoạt động cơ bản đó doanh nghiệp sản xuất còn tiến hành một số hoạt động khác như cung cấp một số dịch vụ, lao vụ hay tiến hành hoạt động đầu tư tài chính. Quá trình sản xuất trong doanh nghiệp là quá trình kết hợp giữa 3 yếu tố: Tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động.
Điều đó có nghĩa là để tiến hành quá trình sản xuất, doanh nghiệp phải bỏ ra những khoản chi phí nhất định: chi phí về thù lao lao động, chi phí về tư liệu lao động và đối tượng lao động. Trong quá trình sản xuất tạo ra sản phẩm, doanh nghiệp phải chịu sự tiêu hao về nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, nhiên liệu. phải chịu sự hao mòn của thiết bị máy móc, phải trả lương cho công nhân viên.Đó là những chi phí thường xuyên phát sinh, gắn liền với hoạt động sản xuất sản phẩm của doanh nghiệp. Vì vậy vấn đề đầu tiên quan trọng đối với doanh nghiệp sản xuất là phải tổ chức tốt công tác hạch toán quá trình sản xuất, đáp ứng được các yêu cầu của quản trị và kế toán nói chung.
Để có thể thực hiện được điều đó trước hết phải nắm được những vấn đề lý luận về kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất.1 Khái niệm Chi phí sản xuất bao gồm có nhiều loại, nhiều yếu tố khác nhau, để có thể biết được số chi phí mà doanh nghiệp chi ra trong một thời kỳ nhất định, nhằm tính toán, tổng hợp các chỉ tiêu kinh tế phục vụ cho yêu cầu quản lý, mọi chi phí chi ra cuối cùng đều được biểu hiện bằng thước đo tiền tệ và được gọi là chi phí sản xuất. Như vậy, Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ những hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định. Về mặt lượng ta có thể khái quát chi phí sản xuất theo công thức sau: CP = V+C Trong đó: CP: Chi phí sản xuất trong một kỳ kinh doanh nhất định V : Là chi phí về tiền lương, tiền công phảI trả cho người lao động tham gia vào quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ.
Bộ phận này được gọi là hao phí lao động sống. C : Hao phí về lao động vật hoá gồm giá trị của các loại NVL chính, VL phụ, nhiên liệu, giá trị công cụ, dụng cụ, bao bì xuất dùng cho sản xuất kinh doanh, chi phí về năng lượng, khấu hao TSCĐ, chi phí thuê ngoài. Chi phí sản xuất kinh doanh rất quan trọng, nó gắn liền với quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh mà thực chất là sự vận động của các yếu tố sản xuất, biến đổi chúng thành sản phẩm cuối cùng theo mục đích của doanh nghiệp. Chi phí sản xuất kinh doanh gắn liền với việc sử dụng vật tư, tài sản, lao động, tiền vốn.
Do đó quản lý chi phí chính là việc sử dụng hợp lý các yếu tố trên. Do chi phí sản xuất là yếu tố cấu thành nên giá thành sản phẩm nên việc quản lý chặt chẽ chi phí sản xuất cũng như việc sử dụng chi phí có hiệu quả chính là việc thực hiện mục tiêu hạ giá thành. Phân loại chi phí sản xuất Chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp gồm nhiều loại, nhiều yếu tố có nội dung kinh tế, tính chất, công dụng, mục đích.và vai trò khác nhau đối với quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Để phục vụ cho công tác quản lý và hạch toán cần thiết phải phân loại chi phí.
Phân loại chi phí là cách sắp xếp các loại chi phí khác nhau vào từng nhóm theo những đặc trưng nhất định. Phân loại chi phí giúp cho việc xác định các yếu tố cấu thành trong sản phẩm, từ đó chi tiết hoá hệ thống thông tin kế toán phục vụ cho công tác hạch toán và quản lý. Mặt khác nó cũng là cơ sở cho việc phấn đấu giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sử dụng chi phí, tăng cường hạch toán kinh tế trong doanh nghiệp. Xét về mặt lý luận cũng như thực tế có rất nhiều cách phân loại chi phí khác nhau.
Mỗi cách phân loại đều đáp ứng ít nhiều cho mục đích quản lý, hạch toán, kiểm tra, kiểm soát chi phí thực tế phát sinh dưới các góc độ khác nhau. Vì thế trên thực tế các cách phân loại đều tồn tại, hỗ trợ nhau, bổ xung cho nhau và giữ một vai trò nhất định trong quản lý chi phí và giá thành sản phẩm. Sau đây em xin đề cập đến một số cách phân loại chủ yếu: Phân loại chi phí theo lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh Căn cứ vào việc tham gia của chi phí vào hoạt động kinh doanh toàn bộ chi phí được chia thành 3 loại như sau: Chi phí sản xuất kinh doanh: Bao gồm những chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất, tiêu thụ và quản lý hành chính. Chi phí hoạt động tài chính: Gồm những chi phí liên quan đến hoạt động về vốn và đầu tư tài chính.
Chi phí hoạt động bất thường: Gồm những chi phí ngoài dự kiến có thể do chủ quan hoặc khách quan mang lại. Cách phân loại này giúp cho việc phân định chi phí được chính xác phục vụ cho việc tính giá thành, xác định kết quả của từng loại hoạt động kinh doanh được đúng đắn cũng như việc lập báo cáo tài chính được nhanh chóng, kịp thời, chính xác. Phân loại chi phí theo nội dung kinh tế Để phục vụ cho việc tập hợp chi phí theo nội dung kinh tế ban đầu mà không xét đến công dụng cụ thể, địa điểm phát sinh chi phí, chi phí sản xuất kinh doanh được phân loại theo yếu tố chi phí. Theo cách phân loại này, căn cứ vào tính chất, nội dung kinh tế của chi phí sản xuất để phân thành các yếu tố chi phí.
Mỗi yếu tố chi phí chỉ bao gồm những chi phí có cùng một nội dung kinh tế, không phân biệt chi phí đó phát sinh ở lĩnh vực sản xuất nào, ở đâu và mục đích, tác dụng của chi phí như thế nào. Tuỳ theo yêu cầu và trình độ quản lý của từng thời kỳ, từng quốc gia mà mức độ chi tiết của các yếu tố có thể khác nhau. Theo quy định của Việt Nam hiện nay toàn bộ chi phí được chia thành 7 yếu tố như sau: Yếu tố nguyên vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính, VL phụ, phụ tùng thay thế, công cụ, dụng cụ.sử dụng vào sản xuất kinh doanh ( loại trừ giá trị không dùng hết nhập kho và phế liệu thu hồi cùng với nhiên liệu, động lực) Yếu tố nhiên liệu, động lực: Gồm giá trị vật tư xăng dầu, điện, than.sử dụng vào quá trình kinh doanh trong kỳ (trừ số không dùng hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi) Yếu tố tiền lương và các khoản phụ cấp theo lương: Phản ánh tổng số tiền lương và các khoản phụ cấp có tính chất lương mà doanh nghiệp phải trả cho toàn bộ cán bộ công nhân viên trong toàn doanh nghiệp Yếu tố BHXH, BHYT, KPCĐ trích theo tỷ lệ nhất định ( 19%) trên tổng số tiền lương và phụ cấp phải trả cho cán bộ CNV Yếu tố khấu hao TSCĐ: Gồm tổng số khấu hao TSCĐ phải trích trong kỳ của tất cả các TSCĐ đang dùng cho sản xuất kinh doanh. Yếu tố dịch vụ mua ngoài: Phản ánh toàn bộ những chi phí về lao vụ, dịch vụ mua ngoài sử dụng để phục vụ cho sản xuất kinh doanh như: tiền điện, tiền nước, tiền bưu phí.
Yếu tố chi phí bằng tiền khác: Bao gồm toàn bộ những chi phí bằng tiền ngoài 6 yếu tố trên mà doanh nghiệp sử dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. Phân loại chi phí sản xuất theo tiêu thức này có ý nghĩa rất lớn đối với quản lý và hạch toán. Nó cung cấp thông tin về chi phí một cách cụ thể nhằm phục vụ cho việc xây dựng và phân tích định mức lao động, việc lập và kiểm tra, phân tích dự toán chi phí. Cách phân loại này cũng cho chúng ta biết tỷ trọng của từng yếu tố chi phí sản xuất để phân tích, đánh giá tình hình thực hiện dự toán chi phí sản xuất.
Lập báo cáo chi phí sản xuất theo từng yếu tố ở bảng thuyết minh báo cáo tài chính. Cung cấp tài liệu để lập dự toán chi phí sản xuất, kế hoạch cung ứng vật tư, kế hoạch quỹ lương, tính toán nhu cầu vốn lưu động cho kỳ sau. Phân loại theo khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm Căn cứ vào ý nghĩa của chi phí trong giá thành sản phẩm và để thuận tiện cho việc tính giá thành toàn bộ chi phí được phân thành các khoản mục. Cách phân loại này dựa vào công dụng của chi phí và mức phân bổ chi phí cho từng đối tượng.
Theo quy định của chế độ kế toán Việt nam hiện nay nếu xét về giá thành công xưởng chi phí được chia ra thành 3 khoản mục như sau: Chi phí NVL trực tiếp: Phản ánh toàn bộ chi phí về nguyên vật liệu chính, phụ, nhiên liệu năng lượng tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất sản phẩm hay thực hiện lao vụ, dịch vụ. Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm tiền lương, các khoản phụ cấp có tính chất lương và các khoản trích cho các quỹ BHXH, BHYT, KPCĐ theo tỷ lệ (19%) trên tổng quỹ lương.