CHƯƠNG 1 MOT SÓ VAN DE LÝ LUAN VỀ TOI NHẠN HÓI LỘ 1. Khái niệm, đặc điểm của tội nhận hồi lộ 1. Khái niệm tội nhận hôi lộ Theo từ điện Tiếng Việt: “Hới lộ là đưa tién cho người có quyền hành để nhờ làm việc cé lợi cho mình, bằng hành vỉ lạm dung chức vụ hoặc làm trải pháp luật5 Từ góc độ xã hội, hồi 16 là một hình thức biên tướng của việc đền đáp, trả ơn hoặc cậy nhờ một việc gi đó cho người nhờ. Nhìn đưới góc độ chính tri: “Héi 16 là một trong những loai bỗng lộc của quyển lực và là một hình thức trao đổi chung giữa quyền lực và giàn có”Š Lúc này hổi lộ mang bản chất chinh trị sâu sắc, là tặngphẩm tiêu cực của quyền lực và thé hiện mắt trái của sự phân tang xã hội.
Hồi lô trở thành công cụ tìm kiếm và duy tri quyên lực chính trị, đồng thời tao ra su bat công trong xã hội Từ góc độ hành chính- nhà nước: “Hói lộ được học giả và hầu hết các quốc gia nhận thức chương là một hành vi tham những”. Hội 16 là những hành vi có tác đông làm cho bô máy nhà nước trở nên quan liêu, thiêu minh bạch, trì trộ. Tiếp cận dưới góc đô pháp lý, theo pháp luật hau hết các quốc gia trên thé giới hồi 16 bị xem là mét sự trao đổi lợi ích bat hợp pháp hai chiều, sự trao đổi đó được thực hiện thông qua các việc bên đưa hồi 16 sử dụng những lợi ích không chính đáng dé đổi lây việc bên nhận hối lộ làm theo yêu câu của mình. Ngược lại, bên nhận hồi lộ loi dung chức vu quyén han để théa man những mục đích cá nhân của người đưa hổi 16.
Hỏi lô bị xem 1a bat hợp pháp tử chỗ nó là việc dat được lợi ich cá nhân trên cơ sở lợi dung quyên lực công”. Một số nước nhu Mỹ, Australia,. coi hdi lộ là mét tội phạm và được định nghĩa theo từ dién pháp luật bao gồm các hành vi “dé ngỉữ °, “đwa”, “nhân” hoặc “ga gam” dưới bat kỳ một dang giá trị, làm ảnh hưởng đến hành vị của người nào đó thực hiên công vụ hoặc chức vụ pháp lý. Trong khoa học pháp ly Việt Nam, hồi lộ được các tác giả định nghiia như sau: 5 Hoàng Phê 2016), Từ đển Tiếng Vist, Nxb.
Hồng Đức, Hà Nội,tr736. ? Đảo Lệ Thu (2011),krộn cn tiên: Các tôi pham vềŠ hối lộ theo Luật Hinh su Việt Neaw trong su áo sánh với Ludt Hinh su Tay Điễn và Ot. ja,trường đai học Luật Hà Nội, Hà Nội, tr. * Vũ Việt Tưởng (2022), Lavon cn Các tội phạm về hit lộ trong Luật hình su Việt Năm, Trường đại học Luật Daihoc Quoc gia Hai Noi, Hi Nội,trá6 47.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Điệp: “Nhận hối lộ được hiểu là hành vi cña người có chức vụ quyên han đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình trực tiếp hoặc qua trưng gian đã nhận hoặc sẽ nhận bắt kỳ lợi ích nào do BLHS guy đình đưới bắt lỳ hình thức nào cho mình hoặc cho người, tổ chức khác dé làm hoặc không làm một việc vì lot ích theo yêu cầu của người đưa hối lộ””® Theo tác gia Dương Thi Hai Yên: “Nhận hoi lộ là hành vĩ của người có chức vụ quyền han trực nếp hoặc qua trung gian nhãn hoặc sẽ nhân lot ích vat chất hoặc phi vật chất dé sử ding quyền lực nhà nước, tổ chức giao phó thực hiện hoặc không thực hiển mong muốn có lợi cho người đưa hối lộ'”10 Theo tác giả Trân Van Tri: “Tội nhận hồi lộ là hành vi lot ding chức vụ quyên ham hoặc nhiệm vụ được giao của mình để làm theo yêu cầu của người hay tổ chức đề nhân lại lợi ích cho minh hoặc cho đối tương khác “11 Trong Bộ luật hình sự nếm 2015 stra doi, bố sung năm 2017 (goi tắt là BLHS năm 2015) chưa đưa ra khái tiệm cu thể về nhận hối lộ mà chỉ có quy định theo hưởng chỉ ra các dâu hiệu của tội phạm nay, cụ thể: “Người nảo lợi dung chức vụ, quyển han trực tiếp hoặc qua trưng gian nhận hoặc sẽ nhận bắt kỳ lợi ích nào sau day cho chính bản thân người đó hoặc cho người hoặc tổ chức khác để làm hoặc không làm một việc vi lợi ich hoặc theo yêu cầu của người đưa hối lộ. “12 Chính vì vậy, việc nghiên cứu và xây dung lên khái niệm về tôi nhận hồi 16 sẽ dua vào những. dau hiệu của hanh vi nhận hồi 16 và căn cứ vào khái tiệm tội phạm, tội pham về chức vụ được quy định tại Điều § và Điêu 352 của BLHS năm 2015, cụ thé rưnư sau: “Điầu 8. Khái uiệm tội phạm: 1.
Tôi phạm là hành vi ngụ: hiểm cho xã hội được quy đình trong Bộ luật Hình si do người có năng lực trách nhiềm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cổ ý hoặc vỗ ý, xâm phạm độc lập, chit quyên, thông nhất. toàn vẹn lãnh thổ ” Nguyễn Ngọc Điệp (2017), Binh luộn khoa học Bê luật hinh sự 2015, sửa đổi bỖ sung 2017(phẩn các tốt hem), Nhà xuất bản thé giới, Hi Nội, tr. S16 ‘ Dương Thị Hải Yên (2019), Lavon vin thực sf: Tối nhận hối 16 theo pháp luật hin sue 6 Hiệt Nem liện nay , Hoc viện khoa học xố hồi, Viên Him Lâm khoa hor xã hoi Việt Nam, Hà Nội,tr§. os Vin Trí (2021), Luin văn thae sf: Tôi nhận hoi lộ trong Bồ luật hình sự 2015, Trường daihoc Luật Hi © Xem: khoăn 1 Điều 354 BLHS năm 2015.
Tổ quốc, xẩâm phạm chế độ chính tri, chế dé lành tế, nên văn hóa, quốc phòng am mình trật tự. an toàn xã hội, quyên, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyên cơn người, quyên, lợi ich hop pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghia mà theo quy đỉnh của Bộ luật này phải bị xử. Khái wig tội phạm về chic vụ 1. Các tội phạm về chức vụ là những hành vi xâm phạm hoạt động ding din của cơ quan, tô chức do người có chức vu thực hiện trong khi thực hiện công vu, Từ các cơ sở nêu trên, có thể đưa ra khái niệm về tôi nhận hối 16 nlxư sau: Tor nhận hối lỗ là hành vi nguy hiểm cho xã hội được qn dinh trong BLHS do người có năng lực trách nhiềm hình sự và có chức vụ, quyển han, cỗ lợi dụng chức vụ quyên ham trực trếp hoặc qua trung gian nhận hoặc sẽ nhận bất lạ) lợi ích nào cho chính bản thân người đó hoặc cho người hoặc tô chức khác dé làm hoặc không làm một viée vì lot ích hoặc theo yêu cẩu của người diva hối lộ trong kit thực hiện công vụ nhiệm vu, xâm phạm hoạt đông đímg đắn và uy tin của cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội.
Khái niém này tuy dai nhung có thé khái quát được một cách day đủ về tdi nhận héi lộ, tránh trường hợp hiểu chưa đúng và đây đủ về tôi phạm nay. Đặc diem của tội nhận hôi lộ Việc nghiên cứu va chỉ ra các đặc điểm của tôi nhận hôi lô sẽ là cơ sở để nhận điện tôi nhận hồi 16 trên thực tế cũng như giúp phân biệt tôi nhân hồi lô với các tội danh khác có liên quan tới chức vụ, quyền hạn Theo đó, tôi nhân hồi 16 có một số đặc điểm như sau: Thứ nhất, tội uhậm hối lộ là hank vỉ nguy hiém cho xã hội Tội nhận hồi 16 không đơn thuận là việc nhận một lợi ích thông thường, ma phải có tính nguy hiém, gây re hoặc de doa gây ra thiệt hại đáng kê cho các quan hệ xã hôi ma pháp luật hình sự (PLHS) bảo vệ. Tính nguy hiểm thể hién ở chỗ, hành vi nhận hồi lộ xâm phạm hoat động của bộ máy nhà nước, làm cho đường lôi, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nha nước không được thực hiện đây đủ. Vé chính trị, nhận héi lộ diễn ra nghiêm trạng, kéo dai, gây bắt bình trong nhân dân va là một nguy cơ lớn đe dọa sự tôn vong của chế đô Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
V ê kinh tê, nhận héi 16 gây thiệt hại lớn cho tai sản, lợi ích của công dân, của cơ quan, tô chức. V ê xã hội, nhận hồi 16 lam thay doi nghiêm trong chuân mực dao đức xã hội, 1am tha hóa dao đức cán bộ, công chức. Những hau quả nguy hại cho xã hội là minh chứng cho tính. nguy hiểm cho xã hội của hành vi nhận hồi lộ That hai, tội whan hội lộ phải là hành vi được quy định trong BLHS Noi cách khác, hành vi nhận.
hôi lộ bị BLHS coi là tội phạm. Đặc điểm này cũng chính 1a biéu hién của nguyên tắc pháp chê trong luật hình sự. Va hành vi nhận hôi lô đã được tôi phạm hóa tai Điêu 354 BLHS năm 2015 - Tôi nhân hối lộ That ba, tội thậm hối lộ do chi thé đặc biệt thực hiện Đây là những chủ thể ngoài các dau liệu chung (dat độ tudi chịu trách nhiém tình sự (TNHS) và không thuộc trường hợp trong tinh trạng không có năng lực TNHS) thi còn phai có thêm dau hiệu riêng biệt, đặc thủ, là người có chức vụ, quyền han trong việc giải quyết yêu câu của chủ thể đưa hồi lộ Thí tr, tội nhậm hối lộ đo người có chức vụ quyều han thựtc hiệu Cụ thể, nguoi có chức vụ, quyền han lợi dung chức vụ, quyền hạn của minh nhận loi ich không chính dang để lam hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người đưa hôi 16 trong quá trình thực thi công vụ, nhiệm vụ. That nim, tội nhậu hột lộ là tội phạm có tinh chất vụ lợi Lợi ich là điều không thê thiêu đối với tộ: nhận héi 16, bởi đây là yêu to thé hiện tính chat “khổng chính đáng” của hành vi nhân hồi lộ.
Sẽ không thé có hành vi nhận hồi lô nêu không có sự tôn tei của “của hói 16” với tư cách là thử lợi ích được trao đổi một cách bất chính với việc thực thi công vụ, nhiệm vụ của người có chức vụ, quyên hạn. Lợi ích là gì plu thuộc vào quan niêm, chính sách hình sự của nha nước được thể hiện trong luật hình sự.