Tình Trạng Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản và Các Giải Pháp Hiệu Quả

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp 104, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện pháp cải tiến thực tế.

• Tác giả: Nguyễn Linh Chi
• Người hướng dẫn: TS. Trần Mai Hương
• Trường học: Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Đầu Tư
• Đề tài: Tình Trạng Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản và Giải Pháp Khắc Phục
• Loại tài liệu: Đề Tài
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: Mét sè lý luËn chung vÒ ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n
• 1.1. Mét sè kh¸i niÖm trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n
• 1.1.1. §Çu t - §Çu t ph¸t triÓn vµ vai trß cña ®Çu t ph¸t triÓn
• 1.1.2. Kh¸i niÖm vÒ ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n
• 1.1.3. Néi dung cña x©y dùng c¬ b¶n
• 1.1.4. Vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n
• 1.1.5. Vèn ®Çu t mua s¾m m¸y mãc, thiÕt bÞ
• 1.1.6. Vèn kiÕn thiÕt c¬ b¶n kh¸c
• 1.1.7. Ph©n lo¹i vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n
• 1.1.8. Nguån vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n
• 1.1.9. Mét sè ®Æc ®iÓm chñ yÕu cña s¶n phÈm x©y dùng vµ vai trß cña x©y dùng c¬ b¶n trong nÒn kinh tÕ quèc d©n
• 1.2. II - Mét sè ®Æc ®iÓm chñ yÕu cña s¶n phÈm x©y dùng vµ vai trß cña x©y dùng c¬ b¶n trong nÒn kinh tÕ quèc d©n
• 1.2.1. 1/ §Æc ®iÓm cña s¶n phÈm x©y dùng
• 1.2.2. 2/ Vai trß cña x©y dùng c¬ b¶n trong nÒn kinh tÕ quèc d©n
• 2. PHẦN 2: Thùc tr¹ng vÒ ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n - Nguyªn nh©n vµ sù cÇn thiÕt ph¶i chèng thÊt tho¸t, l·ng phÝ vèn Ng©n s¸ch trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n
• 2.1. I. Thùc tr¹ng
• 2.2. II. Nh÷ng bÊt cËp - Nguyªn nh©n vµ sù cÇn thiÕt ph¶i chèng thÊt tho¸t l·ng phÝ vèn ®Çu t trong x©y dùng c¬ b¶n tõ nguån vèn ng©n s¸ch
• 2.2.1. 1. Nh÷ng bÊt cËp vµ nh÷ng m¸nh khoÐ moi tiÒn cña Nhµ níc trong x©y dùng c¬ b¶n
• 2.2.2. VÒ chñ tr¬ng ®Çu t vµ c«ng t¸c thÈm ®Þnh
• 2.2.3. C«ng t¸c kÕ ho¹ch ho¸ cßn nhiÒu yÕu kÐm
• 2.2.4. Ban qu¶n lý c«ng tr×nh - Ong “ chñ thËt” hay “ chñ hê”
• 2.2.5. §Êu thÇu - Nh÷ng tiªu tùc vµ h¹n chÕ
• 2.2.6. VÒ ®èi tîng ®Êu thÇu
• 2.2.7. Tr×nh tù thùc hiÖn ®Êu thÇu
• 2.2.8. VÒ x¸c ®Þnh gi¸ trÇn
• 2.2.9. Tæ chøc ®Êu thÇu - Mét mµn kÞch ®îc dùng s½n
• 2.2.10. Ch¹y vèn vµ cÊp vèn - Nh÷ng ®êng ban l¾t lÐo
• 2.2.11. T×nh tr¹ng “ Mét cöa mµ cã nhiÒu ch×a kho¸”
• 2.2.12. ThÊt tho¸t trong x©y dùng c¬ b¶n b¾t nguån tõ c¸c v¨n b¶n ph¸p quy
• 2.2.13. MÊy c¸ch quyÕt to¸n khèng trong x©y dùng c¬ b¶n
• 2.2.14. PhÇn th©n khung nhµ
• 2.2.15. Khai t¨ng nh©n c«ng
• 2.2.16. QuyÕt to¸n khèng vµo tiÒn ®Òn bï, gi¶i phãng mÆt b»ng, tiÒn quan hÖ, phÇn viÖc ph¸t sinh
• 2.2.17. Khai t¨ng gi¸ nh÷ng vËt liÖu kh«ng cã trong ®¬n gi¸ ®îc Nhµ níc ban hµnh
• 2.2.18. Nh÷ng thñ ®o¹n gian lËn trong h¹ch to¸n nh»m giÊu doanh thu vµ lîi nhuËn
• 2.2.19. Sù cÇn thiÕt ph¶i chèng thÊt tho¸t, l·ng phÝ trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n tõ nguån vèn Ng©n s¸ch Nhµ níc
• 3. PHẦN 3: Nh÷ng gi¶i ph¸p nhá cho nh÷ng ®iÒu nan gi¶i lín
• 3.1. I. §¸nh gi¸ chung vÒ t×nh h×nh ch«ng thÊt tho¸t, l·ng phÝ hiÖn nay
• 3.2. II. Mét sè kiÕn nghÞ nh»m chèng thÊt tho¸t, l·ng phÝ vèn Ng©n s¸ch Nhµ níc trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n
• 3.2.1. Mét sè kiÕn nghÞ
• 3.2.2. N©ng cao tÝnh chñ ®éng vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña c¸c doanh nghiÖp x©y dùng b»ng h×nh thøc x· héi ho¸ ®Çu t
• 3.2.3. Cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ níc
• 3.2.4. Nhµ níc ®Æt hµng c«ng tr×nh thay cho cÊp ph¸t vèn ®Çu t
• 3.2.5. §Êu thÇu tÝn dông
• 3.2.6. CÊp vèn t¹m øng vµ x· héi ho¸ ®Çu t b»ng c¸c chÝnh s¸ch
• 3.2.7. CÇn thay ®æi hÖ thèng ®Þnh møc kinh tÕ kü thuËt vµ ®¬n gi¸ trong x©y dùng c¬ b¶n
• 3.2.8. Gi¶i quyÕt mèi quan hÖ gi÷a c¬ quan tµi chÝnh vµ c¬ quan cÊp ph¸t
• 3.2.9. VÒ c«ng t¸c ®Êu thÇu
• 3.2.10. VÒ c«ng t¸c quyÕt to¸n c«ng tr×nh
• 3.2.11. Gi¶i quyÕt mèi quan hÖ gi÷a cÊp ph¸t vèn ®Çu t víi c«ng t¸c quyÕt to¸n vèn ®Çu t dù ¸n hoµn thµnh
• 3.2.12. Néi dung vµ chÕ ®é b¸o c¸o thùc hiÖn ®Çu t hµng n¨m
• 3.2.13. Néi dung b¸o c¸o quyÕt to¸n vèn ®Çu t hoµn thµnh
• 3.2.14. ThÈm tra b¸o c¸o quyÕt to¸n
• 3.2.15. PhÝ vµ qu¶n lý phÝ thÈm tra quyÕt to¸n
• 3.2.16. Mét sè gi¶i ph¸p
• 3.2.17. VÒ chñ tr¬ng ®Çu t
• 3.2.18. VÒ c«ng t¸c kÕ ho¹ch ho¸
• 3.2.19. N©ng cao chÊt lîng vµ tr¸ch nhiÖm cña ban qu¶n lý c«ng tr×nh
• 3.2.20. ChÊn chØnh vµ hoµn thiÖn c«ng t¸c ®Êu thÇu
• 3.2.21. VÒ ®èi tîng ®Êu thÇu
• 3.2.22. VÒ tr×nh tù thùc hiÖn ®Êu thÇu
• 3.2.23. VÒ x¸c ®Þnh gi¸ trÇn
• 3.2.24. VÒ kh©u tæ chøc ®Êu thÇu
• 3.2.25. ChÊn chØnh, t¨ng cêng kû luËt trong kh©u nghiÖm thu, thanh quyÕt to¸n c«ng tr×nh
• 3.2.26. Hoµn thiÖn c¸c v¨n b¶n ph¸p quy cã liªn quan ®Õn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n
• KÕt luËn

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tình Trạng Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Hiện Nay

Tình trạng đầu tư xây dựng cơ bản tại Việt Nam đang gặp nhiều thách thức. Nguồn vốn từ ngân sách nhà nước không đủ đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng. Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công còn thấp, ảnh hưởng đến tiến độ các dự án. Việc này không chỉ gây lãng phí nguồn lực mà còn làm chậm quá trình phát triển kinh tế. Cần có cái nhìn tổng quan về tình hình hiện tại để đưa ra giải pháp phù hợp.

1.1. Đánh Giá Tình Hình Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản

Tình hình đầu tư hiện nay cho thấy sự thiếu hụt nghiêm trọng về nguồn vốn. Nhiều dự án bị đình trệ do không có đủ ngân sách. Theo thống kê, chỉ khoảng 60% vốn được giải ngân đúng hạn, dẫn đến nhiều công trình không thể hoàn thành đúng tiến độ.

1.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Đầu Tư Xây Dựng

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng đầu tư như quy trình phê duyệt kéo dài, thiếu minh bạch trong quản lý dự án, và sự chậm trễ trong giải ngân vốn. Những vấn đề này cần được giải quyết để cải thiện tình hình đầu tư.

II. Những Thách Thức Trong Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản

Thách thức lớn nhất trong đầu tư xây dựng cơ bản là sự thiếu hụt ngân sách. Nhiều dự án không thể triển khai do không có đủ nguồn lực tài chính. Bên cạnh đó, việc quản lý dự án còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng thất thoát và lãng phí. Cần có những biện pháp khắc phục hiệu quả để nâng cao hiệu quả đầu tư.

2.1. Thiếu Ngân Sách Đầu Tư

Ngân sách nhà nước dành cho đầu tư xây dựng cơ bản không đủ để đáp ứng nhu cầu phát triển. Nhiều dự án phải tạm dừng hoặc hoãn lại do thiếu vốn, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của đất nước.

2.2. Quản Lý Dự Án Kém Hiệu Quả

Quản lý dự án còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng thất thoát và lãng phí. Việc thiếu minh bạch trong quy trình phê duyệt cũng là một trong những nguyên nhân chính gây ra tình trạng này.

III. Giải Pháp Khắc Phục Tình Trạng Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản

Để khắc phục tình trạng đầu tư xây dựng cơ bản, cần có những giải pháp đồng bộ. Việc tăng cường quản lý và giám sát dự án là rất cần thiết. Đồng thời, cần cải cách quy trình phê duyệt để rút ngắn thời gian và tăng tính minh bạch. Các giải pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả đầu tư và giảm thiểu thất thoát.

3.1. Tăng Cường Quản Lý Dự Án

Cần có sự tăng cường trong công tác quản lý và giám sát các dự án đầu tư xây dựng. Việc này sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề và xử lý kịp thời, từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư.

3.2. Cải Cách Quy Trình Phê Duyệt

Cải cách quy trình phê duyệt dự án là cần thiết để rút ngắn thời gian và tăng tính minh bạch. Điều này sẽ giúp các dự án được triển khai nhanh chóng và hiệu quả hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản

Việc áp dụng các giải pháp trong đầu tư xây dựng cơ bản đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều dự án đã được hoàn thành đúng tiến độ và chất lượng. Điều này không chỉ giúp cải thiện hạ tầng mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Cần tiếp tục duy trì và phát huy những kết quả này.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Đầu Tư Xây Dựng

Nghiên cứu cho thấy việc cải cách quy trình phê duyệt đã giúp rút ngắn thời gian triển khai dự án. Nhiều công trình đã hoàn thành đúng tiến độ và chất lượng, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư.

4.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Hiệu Quả

Việc áp dụng các giải pháp quản lý và giám sát đã giúp phát hiện sớm các vấn đề trong quá trình triển khai dự án. Điều này đã góp phần giảm thiểu thất thoát và nâng cao hiệu quả đầu tư.

V. Kết Luận Về Tình Trạng Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản

Tình trạng đầu tư xây dựng cơ bản hiện nay cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu phát triển. Cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để khắc phục các thách thức hiện tại. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả đầu tư mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

5.1. Tương Lai Của Đầu Tư Xây Dựng

Tương lai của đầu tư xây dựng cơ bản phụ thuộc vào khả năng cải cách và quản lý hiệu quả. Nếu các giải pháp được thực hiện đúng đắn, tình hình đầu tư sẽ có những chuyển biến tích cực.

5.2. Định Hướng Phát Triển Đầu Tư

Định hướng phát triển đầu tư xây dựng cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo tiến độ và chất lượng các dự án.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong công cuộc phát triển kinh tế của mỗi quốc gia, vốn đầu tư giữ vị trí động lực then chốt quyết định tốc độ tăng trưởng và sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Đối với Việt Nam, một quốc gia quá độ lên chủ nghĩa xã hội với xuất phát điểm kinh tế nghèo nàn, cơ sở hạ tầng lạc hậu và trải qua nhiều năm chiến tranh, tình trạng khan hiếm nguồn vốn tích lũy nội bộ diễn ra gay gắt. Nguồn vốn Ngân sách Nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong các dự án đầu tư phát triển trọng điểm nhưng quy mô còn hạn hẹp. Tuy nhiên, việc quản lý và phân bổ nguồn lực này bộc lộ nhiều bất cập, tình trạng thất thoát, lãng phí và tiêu cực trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) diễn biến nghiêm trọng, trở thành bài toán quản lý nhức nhối kéo dài qua nhiều năm.

Trước thực trạng đó, đề tài khóa luận "Tình trạng thất thoát, lãng phí vốn ngân sách Nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản và biện pháp phòng chống" do sinh viên Nguyễn Linh Chi thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Trần Mai Hương tại Khoa Đầu tư, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (tháng 12/2009) được triển khai nhằm giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về đầu tư phát triển, vốn đầu tư xây dựng cơ bản, các đặc điểm kinh tế - kỹ thuật đặc thù của sản phẩm xây dựng và vai trò của ngành xây dựng cơ bản trong nền kinh tế quốc dân.
2. Khảo sát, phân tích thực trạng quản lý và sử dụng nguồn vốn Ngân sách Nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản; bóc tách các biểu hiện, mánh khóe trục lợi và nhận diện nhóm nguyên nhân trực tiếp cũng như gián tiếp gây ra thất thoát, lãng phí.
3. Đề xuất hệ thống các giải pháp và kiến nghị đổi mới cơ chế quản lý, chấn chỉnh công tác kế hoạch hóa, thẩm định, đấu thầu, thi công, giám sát và thanh quyết toán nhằm ngăn chặn tình trạng thất thoát vốn ngân sách.

• Đối tượng nghiên cứu: Tình trạng thất thoát, lãng phí nguồn vốn Ngân sách Nhà nước trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản cùng các cơ chế, chính sách quản lý nhà nước liên quan.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Các dự án đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng vốn ngân sách trên phạm vi cả nước, bao gồm cấp Bộ, ngành Trung ương và các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
  • Thời gian: Dữ liệu thực tiễn và hệ thống văn bản pháp quy được khảo sát tập trung chủ yếu trong giai đoạn 1990 - 1999 và các cơ chế quản lý hiện hành tại thời điểm nghiên cứu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đề tài xây dựng trên nền tảng lý luận kinh tế đầu tư và hệ thống văn bản pháp lý về quản lý xây dựng cơ bản:

• Khái niệm và khung lý thuyết: Định nghĩa đầu tư phát triển là quá trình chuyển hóa vốn tiền tệ thành vốn hiện vật để tạo ra tài sản mới và năng lực sản xuất cho nền kinh tế, phân biệt với đầu tư tài chính và thương mại. Tác giả xác định 7 vai trò chủ đạo của đầu tư phát triển đối với tổng cung, tổng cầu, ổn định vĩ mô, tăng trưởng kinh tế, năng lực khoa học công nghệ, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển doanh nghiệp.
• Phân định cơ cấu và nguồn vốn: Vốn đầu tư XDCB được phân chia theo nội dung kinh tế (vốn xây lắp; vốn mua sắm máy móc thiết bị; vốn kiến thiết cơ bản khác) và theo 7 nguồn hình thành (vốn Ngân sách Nhà nước, vốn tín dụng đầu tư phát triển, vốn tự có của doanh nghiệp, vốn vay nước ngoài, vốn viện trợ không hoàn lại, vốn liên doanh nước ngoài, vốn đóng góp của nhân dân).
• Đặc trưng sản phẩm xây dựng: Khái quát 6 đặc điểm riêng biệt gồm tính đơn chiếc và tổng hợp cao; chu kỳ sản xuất dài ngày gắn với điều kiện tự nhiên tại hiện trường; tính chất cố định tại nơi sản xuất và sử dụng; địa điểm phân tán ngoài trời; khối lượng và kích thước lớn làm giá thành phức tạp; mang tính kinh tế - kỹ thuật kết hợp nghệ thuật kiến trúc phản ánh trình độ văn hóa xã hội.
• Khung pháp lý điều chỉnh: Khảo cứu các văn bản pháp quy then chốt qua các thời kỳ như Nghị định 42/CP (16/7/1996) về quản lý đầu tư và xây dựng, Nghị định 43/CP (16/7/1996) về Quy chế đấu thầu, Nghị định 52/1999/NĐ-CP (08/7/1999) ban hành Quy chế quản lý đầu tư và xây dựng, Nghị định 88/1999/NĐ-CP (01/9/1999) ban hành Quy chế đấu thầu mới.
• Phương pháp nghiên cứu: Sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp lý luận kinh tế; phương pháp thống kê mô tả, so sánh số liệu phân bổ vốn theo cấp quản lý và ngành kinh tế; phương pháp phân tích cơ chế thể chế nhằm nhận diện các khe hở quản lý hành chính.
• Nguồn dữ liệu: Niên giám thống kê năm 2000 của Tổng cục Thống kê, Báo cáo Hội nghị Xây dựng Châu Á năm 1999, cùng số liệu kế hoạch và phân bổ vốn đầu tư năm 1999 của 74 Bộ, ngành và 61 tỉnh, thành phố.

Nội dung chính theo từng chương

PHẦN 1: Một số lý luận chung về đầu tư xây dựng cơ bản

Phần này tập trung làm rõ bản chất kinh tế và cơ sở khoa học của hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản:

• Xác định đầu tư xây dựng cơ bản là quá trình đổi mới và tái sản xuất mở rộng có kế hoạch các tài sản cố định của nền kinh tế quốc dân. Hoạt động này bao gồm các khâu công việc cụ thể: khảo sát kinh tế - kỹ thuật, thiết kế, thi công xây lắp, và mua sắm lắp đặt thiết bị.
• Phân tích chi tiết ba bộ phận cấu thành vốn đầu tư XDCB: chi phí xây lắp (chuẩn bị mặt bằng và xây dựng lắp đặt); chi phí thiết bị (giá trị máy móc, dụng cụ sản xuất, thí nghiệm cùng chi phí vận chuyển, bảo quản, gia công); chi phí kiến thiết cơ bản khác (khảo sát, thiết kế, đền bù giải phóng mặt bằng, tư vấn đầu tư).
• Luận giải vai trò nền tảng của công nghiệp xây dựng trong việc tạo lập cơ sở vật chất - kỹ thuật cho các ngành nông - lâm - ngư nghiệp, công nghiệp chế biến, phát triển hạ tầng giao thông, thủy lợi, bưu chính viễn thông, mạng lưới năng lượng, y tế, giáo dục và củng cố quốc phòng an ninh. Tác giả nhấn mạnh tỷ trọng đầu tư máy móc, thiết bị trên tổng giá trị công trình tại Việt Nam thời kỳ này chỉ đạt dưới 50%, thấp hơn nhiều so với mức trên 70% tại các nước tư bản phát triển.

PHẦN 2: Thực trạng về đầu tư xây dựng cơ bản - Nguyên nhân và sự cần thiết phải chống thất thoát, lãng phí vốn ngân sách trong đầu tư xây dựng cơ bản

Phần thứ hai trình bày bức tranh toàn diện về thành tựu, tồn tại và các nguyên nhân dẫn đến tiêu cực trong quản lý vốn nhà nước:

1. Thành tựu hạ tầng và quy mô nguồn vốn: Hàng năm Nhà nước dành trên 20% GDP cho đầu tư XDCB. Hàng loạt công trình trọng điểm quốc gia đã được xây dựng và đưa vào khai thác: tuyến đường Láng - Hòa Lạc, Quốc lộ 5, đường Hồ Chí Minh, dự án hầm đường bộ qua Đèo Hải Vân; các cây cầu quy mô lớn như cầu Thăng Long, cầu Chương Dương, cầu Hàm Long, cầu Hàm Rồng, cầu Triều Dương, cầu treo Mỹ Thuận; các công trình năng lượng như Thủy điện Hòa Bình (khởi công 1979, vận hành 1993), Thủy điện Trị An (1988), Nhiệt điện Phả Lại, Thủy điện Thác Bà, Đa Nhim, đường dây tải điện siêu cao áp 500 kV; công trình thủy lợi Hồ Núi Cốc.

2. Bất cập trong phân bổ và hiệu quả đầu tư: Mặc dù vốn đầu tư tăng liên tục, tỷ lệ đóng góp vào GDP của ngành xây dựng Việt Nam vẫn thấp hơn mức trung bình 7% của các nước Châu Á. Tình trạng phân bổ kế hoạch vốn bị xé lẻ, dàn trải nghiêm trọng.

Chỉ tiêu phân bổ kế hoạch vốn năm 1999	Bộ, ngành Trung ương	Tỉnh, thành phố trực thuộc TW	Toàn quốc
Số lượng cơ quan / đơn vị thực hiện	74 Bộ, ngành	61 Tỉnh, thành phố	135 đầu mối
Tổng số vốn bố trí (Tỷ đồng)	10.278	5.715	15.412
Tổng số dự án được phê duyệt	1.689	6.691	8.380
Phân loại dự án theo nhóm	Nhóm A: 67 dự án (6.683 tỷ) Nhóm B: 240 dự án (2.022 tỷ) Nhóm C: 1.043 dự án (1.438 tỷ)	Vốn XDCB tập trung: 3.597 tỷ cho 3.707 dự án; còn lại là vốn huy động khác	-
Số dự án chưa triển khai (đến 8/1999)	268 dự án	1.058 dự án	1.326 dự án

3. Các dạng thức và ước tính quy mô thất thoát: Mức độ thất thoát vốn đầu tư trong XDCB tại Việt Nam được ước tính tương đương 15%, 20%, 25%, thậm chí lên tới 30% tổng mức vốn. Tác giả phân chia thất thoát thành ba dạng:

• Thất thoát của cải vật chất: Bảo quản máy móc thiết bị kém, mất mát và đánh cắp nguyên vật liệu (xi măng, sắt thép, gạch đá) tại công trường.
• Thất thoát sức lao động: Lãng phí ngày công lao động do tổ chức thi công thiếu khoa học, quản lý nhân lực yếu kém.
• Thất thoát tiền vốn: Rút ruột công trình chia chác cá nhân, công trình thi công sai kỹ thuật phải phá đi làm lại, ứ đọng vốn do kéo dài tiến độ. Hậu quả là giá thành công trình sử dụng vốn ngân sách thường cao gấp rưỡi hoặc gấp đôi so với thực tế.

4. Phân tích nguyên nhân và các mánh khóe trục lợi: Thất thoát bắt nguồn từ sự đan xen giữa nguyên nhân chủ quan (cố tình vi phạm pháp luật) và nguyên nhân khách quan (kẽ hở cơ chế, chính sách):

• Chủ trương đầu tư và thẩm định: Dự án thiếu căn cứ quy hoạch, hồ sơ sơ sài, vừa thiết kế vừa thi công vừa lập dự toán; tổng dự toán sai lệch lớn so với tổng mức đầu tư được duyệt.
• Kế hoạch hóa yếu kém: Chia phần bình quân, thiếu kế hoạch trung - dài hạn 5 năm, đưa dự án chưa đủ thủ tục pháp lý vào danh mục cấp vốn.
• Ban quản lý công trình ("Chủ thật hay chủ hờ"): Cán bộ lãnh đạo ban quản lý thiếu chứng chỉ và chuyên môn xây dựng cơ bản, đóng vai trò hợp thức hóa hồ sơ để kiếm chác; mô hình ban quản lý khu vực bàn giao công trình cho đơn vị khác sử dụng làm mất tính ràng buộc trách nhiệm bảo toàn vốn.
• Tiêu cực trong công tác đấu thầu: Bất cập trong quy định hạn mức đấu thầu bắt buộc chung chung (Nghị định 43/CP quy định mức 500 triệu đồng áp dụng cho mọi loại công trình; sau đó Nghị định 88/1999/NĐ-CP bắt buộc toàn bộ dự án nhà nước phải đấu thầu); quy trình phê duyệt rườm rà "4 bước, 8 công đoạn" (4 lần trình lên, 4 lần duyệt xuống); khâu xác định giá trần chậm trễ; tình trạng thông thầu, lập "màn kịch" đấu thầu giả mạo, dàn xếp "quân xanh quân đỏ" bán thầu ăn hoa hồng; chiến thuật bỏ thầu giá thấp rồi bắt tay chủ đầu tư lập dự toán phát sinh hàng chục tỷ đồng.
• Cơ chế xin - cho và chạy vốn: Tâm lý ỷ lại bao cấp với nguyên tắc ngầm "nhất quen, nhì thế, ba là giỏi biết vận dụng sự nhân danh"; việc giải ngân chia nhỏ giọt qua nhiều tầng nấc trung gian tạo điều kiện nhũng nhiễu.
• Tình trạng "Một cửa nhiều chìa khóa": Cắt giảm đầu mối nhưng thủ tục hành chính vẫn phiền hà, phát sinh nhiều "cửa ngách, cửa hậu".
• Các thủ đoạn gian lận quyết toán khống: Khai khống khối lượng thi công phần thân khung nhà; lập chứng từ giả nâng khống ngày công; gian lận tiền đền bù giải phóng mặt bằng và chi phí phát sinh; nâng khống giá vật liệu nằm ngoài danh mục đơn giá nhà nước; hạch toán gian lận nhằm che giấu doanh thu và lợi nhuận.

PHẦN 3: Những giải pháp nhỏ cho những điều nan giải lớn

Phần cuối của khóa luận đưa ra khung kiến nghị và giải pháp có tính hệ thống nhằm ngăn chặn thất thoát:

• Nhóm kiến nghị đổi mới cơ chế:
  • Nâng cao tính chủ động và tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp xây dựng thông qua xã hội hóa đầu tư và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước; chuyển đổi từ phương thức cấp phát vốn trực tiếp sang cơ chế Nhà nước đặt hàng công trình hoàn thành.
  • Áp dụng hình thức đấu thầu tín dụng đầu tư; quản lý chặt chẽ việc cấp vốn tạm ứng.
  • Cải tổ toàn diện hệ thống định mức kinh tế - kỹ thuật và đơn giá xây dựng cơ bản phù hợp với thị trường.
  • Phân định rõ thẩm quyền và cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý tài chính và cơ quan cấp phát vốn đầu tư.
  • Hoàn thiện chế độ báo cáo quyết toán dự án hoàn thành hàng năm, nâng cao chất lượng thẩm tra quyết toán và quản lý nguồn phí thẩm tra.
• Nhóm giải pháp quản lý trực tiếp:
  • Chấn chỉnh khâu quyết định chủ trương đầu tư và lập kế hoạch tập trung, chấm dứt việc phân bổ vốn dàn trải.
  • Chuẩn hóa tiêu chuẩn năng lực chuyên môn, quy chế bổ nhiệm và đề cao trách nhiệm cá nhân của cán bộ lãnh đạo ban quản lý công trình.
  • Hoàn thiện quy chế đấu thầu: đơn giản hóa quy trình thủ tục hành chính, chuẩn hóa phương pháp xác định giá trần, tăng cường kiểm tra độc lập nhằm triệt phá liên minh thông thầu.
  • Siết chặt kỷ luật nghiệm thu, giám sát chất lượng và thanh quyết toán khối lượng thực tế.
  • Sửa đổi, bổ sung và đồng bộ hóa các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý đầu tư và xây dựng cơ bản.

Kết quả và đóng góp

• Tổng hợp dữ liệu thực tiễn: Khóa luận tập hợp hệ thống số liệu chi tiết từ Niên giám thống kê năm 2000 và số liệu điều tra kế hoạch đầu tư năm 1999, phản ánh chính xác tình trạng phân bổ vốn dàn trải với 8.380 dự án được phê duyệt trong một năm, cùng 1.326 dự án bị đình trệ tiến độ đến tháng 8/1999.
• Bóc tách cơ chế tiêu cực: Tác giả đã mô tả chi tiết các thủ đoạn bòn rút ngân sách phổ biến trong ngành xây lắp (thông thầu, bán thầu, nâng khống chi phí nhân công, khai tăng khối lượng phần thân nhà, trục lợi tiền bồi thường mặt bằng).
• Hệ thống hóa giải pháp quản lý: Đề xuất chuyển đổi phương thức quản lý vốn từ cơ chế hành chính cấp phát "xin - cho" sang cơ chế kinh tế thị trường (đấu thầu tín dụng, Nhà nước đặt hàng công trình, cổ phần hóa doanh nghiệp xây dựng, chuẩn hóa định mức kinh tế kỹ thuật).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Các số liệu thống kê và văn bản quy phạm pháp luật được trích dẫn trong văn bản tập trung chủ yếu ở giai đoạn 1990 - 1999 (như Nghị định 42/CP, 43/CP, 52/1999/NĐ-CP, 88/1999/NĐ-CP), chưa cập nhật sự thay đổi của Luật Đấu thầu, Luật Xây dựng và Luật Đầu tư công ở các giai đoạn phát triển sau này. Khóa luận chủ yếu sử dụng phương pháp phân tích định tính dựa trên báo cáo hành chính, chưa xây dựng mô hình kinh tế lượng để lượng hóa tương quan giữa các yếu tố thể chế và tỷ lệ thất thoát vốn.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục đánh giá tác động của các luật chuyên ngành sửa đổi đối với công tác giám sát đầu tư công; nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin trong đấu thầu điện tử và quản lý tiến độ dự án nhằm minh bạch hóa chi phí xây dựng cơ bản.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế đầu tư, Quản lý dự án, Quản lý kinh tế, Tài chính công và Kinh tế xây dựng.
• Phần nội dung giá trị: Phần 2 của tài liệu đặc biệt có giá trị tham khảo khi nghiên cứu về lịch sử chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế đầu tư tại Việt Nam, cung cấp bức tranh chân thực về các kẽ hở quản lý trong khâu đấu thầu, kế hoạch hóa và thanh quyết toán dự án đầu tư công giai đoạn chuyển đổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Mức độ thất thoát vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước tại thời điểm tác giả nghiên cứu được ước tính là bao nhiêu?
Theo phản ánh của dư luận và các chuyên gia được tổng hợp trong văn bản, mức độ thất thoát vốn đầu tư trong lĩnh vực xây dựng cơ bản dao động phổ biến ở mức 15%, 20%, 25%, và thậm chí có thể lên tới 30% hoặc cao hơn trên tổng mức vốn đầu tư.

2. Sự dàn trải trong bố trí kế hoạch vốn năm 1999 được thể hiện qua các con số thống kê nào?
Năm 1999, tổng số vốn 15.412 tỷ đồng được bố trí cho 8.380 dự án trên cả nước. Trong đó, 74 Bộ, ngành Trung ương bố trí 10.278 tỷ đồng cho 1.689 dự án (67 dự án nhóm A, 240 dự án nhóm B, 1.043 dự án nhóm C); 61 tỉnh, thành phố bố trí 5.715 tỷ đồng cho 6.691 dự án. Đến cuối tháng 8/1999, toàn quốc vẫn còn 1.326 dự án chưa hoàn thành triển khai kế hoạch.

3. Quy trình đấu thầu lựa chọn nhà thầu theo quy định cũ bộc lộ sự rườm rà qua những công đoạn nào?
Để chọn đơn vị trúng thầu, chủ đầu tư phải thực hiện quy trình "4 bước, 8 công đoạn" (4 lần trình lên, 4 lần duyệt xuống), bao gồm: lập và xin duyệt kế hoạch đấu thầu; lập và xin phê duyệt giá trần; tổ chức mở/xét thầu, đánh giá xếp loại rồi trình phê duyệt kết quả; tiến hành ký hợp đồng và trình phê duyệt hợp đồng kinh tế.

4. Những thủ đoạn quyết toán khống nào được tác giả chỉ ra trong thi công công trình?
Các thủ đoạn bao gồm: khai khống khối lượng thi công phần thân khung nhà; gian lận lập chứng từ giả tăng số lượng ngày công lao động; quyết toán khống chi phí đền bù giải phóng mặt bằng và các phần việc phát sinh; tự ý nâng giá các vật liệu không có trong bảng đơn giá quy định của Nhà nước; hạch toán gian dối để che giấu doanh thu và lợi nhuận.

5. Giải pháp then chốt nào được đề xuất nhằm thay đổi cơ chế cấp phát vốn trực tiếp của Nhà nước?
Tác giả đề xuất Nhà nước thực hiện cơ chế đặt hàng công trình xây dựng hoàn chỉnh thay vì cấp phát vốn đầu tư theo tiến độ truyền thống; đồng thời đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, xã hội hóa đầu tư và áp dụng phương thức đấu thầu tín dụng đầu tư phát triển.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Linh Chi đã phản ánh toàn diện bức tranh lý luận và thực tiễn về tình trạng thất thoát, lãng phí nguồn vốn Ngân sách Nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản tại Việt Nam cuối thập niên 1990. Bằng việc bóc tách các bất cập trong khâu kế hoạch hóa, đấu thầu, quản lý dự án và thanh quyết toán, tác giả đã chỉ rõ nguồn gốc phát sinh tiêu cực cả về mặt chủ quan lẫn cơ chế quản lý. Hệ thống giải pháp được đề xuất hướng tới việc xóa bỏ cơ chế bao cấp "xin - cho", thiết lập kỷ cương pháp lý và ứng dụng các công cụ kinh tế thị trường nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN Khoa Đầu tư ----------------------------- ĐỀ TÀI T×nh tr¹ng thÊt tho¸t, l·ng phÝ vèn ng©n s¸ch Nhµ níc trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n vµ biÖn ph¸p phßng chèng Giáo viên hướng dẫn: TS. Trần Mai Hương Sinh viên: NGUYỄN LINH CHI Hà Nội, 12/2009 Môc lôc LỜI NÓI ĐẦU PHẦN 1: Mét sè lý luËn chung vÒ ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. Mét sè kh¸i niÖm trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. §Çu t - §Çu t ph¸t triÓn vµ vai trß cña ®Çu t ph¸t triÓn.

Kh¸i niÖm vÒ ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. Néi dung cña x©y dùng c¬ b¶n. Vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. Vèn ®Çu t mua s¾m m¸y mãc, thiÕt bÞ.

Vèn kiÕn thiÕt c¬ b¶n kh¸c. Ph©n lo¹i vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. Nguån vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. Mét sè ®Æc ®iÓm chñ yÕu cña s¶n phÈm x©y dùng vµ vai trß cña x©y dùng c¬ b¶n trong nÒn kinh tÕ quèc d©n.

§Æc ®iÓm cña s¶n phÈm x©y dùng. Vai trß cña x©y dùng c¬ b¶n trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. PHẦN 2: Thùc tr¹ng vÒ ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n - Nguyªn nh©n vµ sù cÇn thiÕt ph¶i chèng thÊt tho¸t, l·ng phÝ vèn Ng©n s¸ch trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n I. Thùc tr¹ng II.

Nh÷ng bÊt cËp - Nguyªn nh©n vµ sù cÇn thiÕt ph¶i chèng thÊt tho¸t l·ng phÝ vèn ®Çu t trong x©y dùng c¬ b¶n tõ nguån vèn ng©n s¸ch 1. Nh÷ng bÊt cËp vµ nh÷ng m¸nh khoÐ moi tiÒn cña Nhµ níc trong x©y dùng c¬ b¶n. VÒ chñ tr¬ng ®Çu t vµ c«ng t¸c thÈm ®Þnh. C«ng t¸c kÕ ho¹ch ho¸ cßn nhiÒu yÕu kÐm.

Ban qu¶n lý c«ng tr×nh - Ong “ chñ thËt” hay “ chñ hê”. §Êu thÇu - Nh÷ng tiªu tùc vµ h¹n chÕ. VÒ ®èi tîng ®Êu thÇu. Tr×nh tù thùc hiÖn ®Êu thÇu.

VÒ x¸c ®Þnh gi¸ trÇn. Tæ chøc ®Êu thÇu - Mét mµn kÞch ®îc dùng s½n. Ch¹y vèn vµ cÊp vèn - Nh÷ng ®êng ban l¾t lÐo. T×nh tr¹ng “ Mét cöa mµ cã nhiÒu ch×a kho¸”.

ThÊt tho¸t trong x©y dùng c¬ b¶n b¾t nguån tõ c¸c v¨n b¶n ph¸p quy. MÊy c¸ch quyÕt to¸n khèng trong x©y dùng c¬ b¶n. PhÇn th©n khung nhµ. Khai t¨ng nh©n c«ng.

QuyÕt to¸n khèng vµo tiÒn ®Òn bï, gi¶i phãng mÆt b»ng, tiÒn quan hÖ, phÇn viÖc ph¸t sinh. Khai t¨ng gi¸ nh÷ng vËt liÖu kh«ng cã trong ®¬n gi¸ ®îc Nhµ níc ban hµnh.Nh÷ng thñ ®o¹n gian lËn trong h¹ch to¸n nh»m giÊu doanh thu vµ lîi nhuËn. Sù cÇn thiÕt ph¶i chèng thÊt tho¸t, l·ng phÝ trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n tõ nguån vèn Ng©n s¸ch Nhµ níc. PHẦN 3: Nh÷ng gi¶i ph¸p nhá cho nh÷ng ®iÒu nan gi¶i lín I.

§¸nh gi¸ chung vÒ t×nh h×nh ch«ng thÊt tho¸t, l·ng phÝ hiÖn nay 4 II. Mét sè kiÕn nghÞ nh»m chèng thÊt tho¸t, l·ng phÝ vèn Ng©n s¸ch Nhµ níc trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. Mét sè kiÕn nghÞ. N©ng cao tÝnh chñ ®éng vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña c¸c doanh nghiÖp x©y dùng b»ng h×nh thøc x· héi ho¸ ®Çu t.Cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ níc.Nhµ níc ®Æt hµng c«ng tr×nh thay cho cÊp ph¸t vèn ®Çu t.§Êu thÇu tÝn dông.CÊp vèn t¹m øng vµ x· héi ho¸ ®Çu t b»ng c¸c chÝnh s¸ch.

CÇn thay ®æi hÖ thèng ®Þnh møc kinh tÕ kü thuËt vµ ®¬n gi¸ trong x©y dùng c¬ b¶n. Gi¶i quyÕt mèi quan hÖ gi÷a c¬ quan tµi chÝnh vµ c¬ quan cÊp ph¸t. VÒ c«ng t¸c ®Êu thÇu. VÒ c«ng t¸c quyÕt to¸n c«ng tr×nh.Gi¶i quyÕt mèi quan hÖ gi÷a cÊp ph¸t vèn ®Çu t víi c«ng t¸c quyÕt to¸n vèn ®Çu t dù ¸n hoµn thµnh.Néi dung vµ chÕ ®é b¸o c¸o thùc hiÖn ®Çu t hµng n¨m.Néi dung b¸o c¸o quyÕt to¸n vèn ®Çu t hoµn thµnh.ThÈm tra b¸o c¸o quyÕt to¸n.PhÝ vµ qu¶n lý phÝ thÈm tra quyÕt to¸n.

Mét sè gi¶i ph¸p. VÒ chñ tr¬ng ®Çu t. VÒ c«ng t¸c kÕ ho¹ch ho¸. N©ng cao chÊt lîng vµ tr¸ch nhiÖm cña ban qu¶n lý c«ng tr×nh.

ChÊn chØnh vµ hoµn thiÖn c«ng t¸c ®Êu thÇu. VÒ ®èi tîng ®Êu thÇu. VÒ tr×nh tù thùc hiÖn ®Êu thÇu.VÒ x¸c ®Þnh gi¸ trÇn.VÒ kh©u tæ chøc ®Êu thÇu. ChÊn chØnh, t¨ng cêng kû luËt trong kh©u nghiÖm thu, thanh quyÕt to¸n c«ng tr×nh.

Hoµn thiÖn c¸c v¨n b¶n ph¸p quy cã liªn quan ®Õn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. KÕt luËn 6 Lêi nãi ®Çu Muèn ph¸t triÓn ®i lªn trong giai ®o¹n hiÖn nay th× vèn ®Çu t cã ý nghÜa hÕt søc quan träng, bÊt kú mét níc nµo dï lµ níc ph¸t triÓn hay chËm ph¸t triÓn th× ®Òu cÇn ®Õn vèn. Vèn lµ yÕu tè c¬ b¶n, lµ ®éng c¬ ®Ó thóc ®Èy tiÕn tr×nh ph¸t triÓn diÔn ra nhanh hay chËm vµ ®Æc biÖt tiÕn tr×nh nµy phô thuéc rÊt lín vµo hiÖu qu¶ sö dông ®ång vèn. Víi mét níc cho dï cã tiÒm lùc vÒ vèn thÕ nµo ®i ch¨ng n÷a nhng nÕu vèn ®îc ®em ®i ®Çu t kh«ng ®óng, kh«ng phï hîp th× hiÖu qu¶ ®em l¹i còng ch¼ng ®îc bao nhiªu.

Cßn ViÖt Nam th× sao? ViÖt Nam lµ mét níc nghÌo, chÞu nhiÒu hËu qu¶ cña chiÕn tranh ®Ó l¹i vµ b¾t ®Çu b¾t tay vµo c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸ muén h¬n so víi c¸c níc kh¸c, h¬n n÷a l¹i lµ mét níc qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi bá qua giai ®o¹n T b¶n chñ nghÜa nªn c¬ së vËt chÊt kü thuËt cßn rÊt nghÌo nµn, l¹c hËu, ®Æc biÖt bÞ thiÕu vèn mét c¸ch trÇm träng, nguån vèn ng©n s¸ch lµ nguèn vèn chñ ®¹o trong mäi c«ng cuéc ®Çu t lín cña ®Êt níc mµ nã còng chØ rÊt “ máng manh”. Êy vËy mµ nguån vèn nµy l¹i ®îc sö dông mét c¸ch v« tæ chøc, kÐm hiÖu qu¶, t×nh tr¹ng thÊt tho¸t, l·ng phÝ nhÊt lµ trong lÜnh vùc ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n ®ang diÔn ra nh mét bµi 7 to¸n nan gi¶i víi mét dÊu hái lín ®Æt ra: SÏ gi¶i quyÕt nh thÕ nµo ®©y ?. Ai sÏ lµ ngêi gi¶i quyÕt t×nh tr¹ng nµy ? Lêi kªu cøu ®ã ®· ph¸t ra tõ nhiÒu n¨m nay nhng h×nh nh cha cã ai nghe thÊy hoÆc cã nghe nhng cè t×n lµm ng¬, bëi mét c¸ nh©n th× kh«ng thÓ lµm g× ®îc mµ nã ®ßi hái tÊt c¶ c¸c cÊp, c¸c ngµnh, tÊt c¶ mäi ngêi cïng tham gia gi¶i quyÕt. VÊn ®Ò nµy kh«ng chØ ®¬n thuÇn lµ gi¶i quyÕt néi bé ngµnh mµ nã phô thuéc vµo c¶ mét c¬ chÕ.

Nguån vèn ng©n s¸ch lµ tiÒn ®ãng gãp, lµ må h«i, níc m¾t cña ttÊt c¶ mäi ngêi d©n nªn khi nguån vèn nµy sö dông kÐm hiÖu qu¶ th× g©y ra thiÖt h¹i cho mçi c¸ nh©n mµ cßn cho c¶ ®Êt níc. Do vËy kh«ng thÓ ®Ó kÐo dµi m·i t×nh tr¹ng nµy ®îc, bëi lÏ trong xu híng ph¸t triÓn cña thÕ giíi hiÖn nay, nÕu ta kh«ng t×m ra ®îc mét con ®êng, mét c¸ch ®i ®óng ®¾n vµ v÷ng bíc trªn ®«i ch©n cña m×nh th× ta sÏ nhanh chãng bÞ tôt hËu, mµ ngµy nay chóng ta còng ®· bá xa nh÷ng níc ®i tríc rÊt nhiÒu. Tríc nh÷ng vấn đề trên em xin trình bày một số ý kiến vÒ ®Ò tµi: “T×nh tr¹ng thÊt tho¸t, l·ng phÝ vèn ng©n s¸ch Nhµ níc trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n vµ biÖn ph¸p phßng chèng”. Bëi ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n lµ lÜnh vùc thÊt tho¸t, l·ng phÝ lín nhÊt ë níc ta hiÖn nay.

§Ó cã ®îc bµi viÕt nµy em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c« gi¸o híng dÉn TS. Trần Mai Hương, ngêi ®· tËn t×nh gióp ®ì, chØ b¶o vµ ®ãng gãp ý kiÕn cho bµi viÕt cña em, cïng víi c¸c thÇy c« gi¸o bé m«n ®· 8 gi¶ng d¹y cho em nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n khi em theo học. Sau ®©y lµ mét sè nh÷ng hiÓu biÕt c¬ b¶n cña em vÒ lÜnh vùc nµy. 9 PHẦN 1 mét sè lý luËn chung vÒ ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n I - Mét sè kh¸i niÖm trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n 1 / §Çu t - §Çu t ph¸t triÓn vµ vai trß cña ®Çu t ph¸t triÓn §Çu t lµ sù hy sinh c¸c nguån lùc ë hiÖn t¹i (tiÒn, søc lao ®éng, cña c¶i vËt chÊt, trÝ tuÖ) nh»m ®¹t ®îc nh÷ng kÕt qu¶ cã lîi cho ng- êi ®Çu t trong t¬ng lai.

Cã ba lo¹i ®Çu t ®ã lµ: §Çu t tµi chÝnh, §Çu t th¬ng m¹i vµ §Çu t ph¸t triÓn (C¨n cø vµo b¶n chÊt vµ ph¹m vi lîi Ých do ®Çu t ®em l¹i). Trong ®ã chØ cã ho¹t ®éng ®Çu t ph¸t triÓn lµ ho¹t ®éng t¹o ra tµi s¶n míi cho nÒn kinh tÕ, lµ bé phËn c¬ b¶n cña ®Çu t. §Çu t ph¸t triÓn lµ qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ vèn b»ng tiÒn thµnh vèn hiÖn vËt nh»m t¹o ra nh÷ng yÕu tè c¬ b¶n cña s¶n xuÊt kinh doanh, dichk vô, ®êi sèng, t¹o ra nh÷ng tµi s¶n míi, n¨ng lùc s¶n xuÊt míi còng nh duy tr× nh÷ng tiÒm lùc s½n cã cña nÒn kinh tÕ. §Çu t ph¸t triÓn cã vai trß hÕt søc quan träng ®èi víi sù ph¸t triÓn cña mçi quèc gia, nã ®îc coi lµ ch×a kho¸ cña sù t¨ng trëng, lµ nh©n tè quan träng ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ, thÓ hiÖn: 1- §Çu t võa t¸c ®éng ®Õn tæng cung, võa t¸c ®éng ®Õn tæng cÇu.

2- §Çu t cã t¸c ®éng hai mÆt ®Õn sù æn ®Þnh kinh tÕ. 3- §Çu t t¸c ®éng ®Õn tèc ®é t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. 10 4- §Çu t lµm t¨ng cêng kh¶ n¨ng khoa häc vµ c«ng nghÖ cña ®Êt níc. 5- §Çu t lµm dÞch chuyÓn c¬ cÊu kinh tÕ.

6- §Çu t cã vÞ trÝ quan träng ¶nh hëng ®Õn viÖc n©ng cao chÊt lîng ®éi ngò lao ®éng, ¶nh hëng ®Õn tèc ®é t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. 7- §Çu t quyÕt ®Þnh sù ra ®êi, tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña c¸c c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh dÞch vô. 2/ Kh¸i niÖm vÒ ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. §Çu t c¬ b¶n lµ ho¹t ®éng ®Çu t ®Ó t¹o ra c¸c tµi s¶n cè ®Þnh ®a vµo ho¹t ®éng trong c¸c lÜnh vùc kinh tÕ x· héi nh»m thu ®îc lîi Ých díi c¸c h×nh thøc kh¸c nhau.

XÐt mét c¸ch tæng thÓ, kh«ng mét ho¹t ®éng ®Çu t nµo mµ kh«ng cÇn ph¶i cã c¸c tµi s¶n cè ®Þnh. Tµi s¶n cè ®Þnh bao gåm toµn bé c¸c c¬ së vËt chÊt, kü thuËt ®ñ c¸c tiªu chuÈn theo qquy ®Þnh cña Nhµ níc. §Ó cã ®îc tµi s¶n cè ®Þnh chñ ®Çu t cã thÓ thùc hiÖn b»ng nhiÒu c¸ch tiÕn hµnh x©y dùng míi c¸c tµi s¶n cè ®Þnh. X©y dùng c¬ b¶n chØ lµ mét kh©u trong ho¹t ®éng ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n.

X©y dùng c¬ b¶n lµ c¸c ho¹t ®éng cô thÓ ®Ó t¹o ra c¸c tµi s¶n cè ®Þnh( kh¶o s¸t, thiÕt kÕ, x©y dùng, l¾p ®Æt). kÕt qu¶ cña ho¹t ®éng x©y dùng c¬ b¶n lµ c¸c tµi s¶n cè ®Þnh, cã mét n¨ng lùc s¶n xuÊt vµ phôc vô nhÊt ®Þnh.