ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN Khoa Đầu tư ----------------------------- ĐỀ TÀI T×nh tr¹ng thÊt tho¸t, l·ng phÝ vèn ng©n s¸ch Nhµ níc trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n vµ biÖn ph¸p phßng chèng Giáo viên hướng dẫn: TS. Trần Mai Hương Sinh viên: NGUYỄN LINH CHI Hà Nội, 12/2009 Môc lôc LỜI NÓI ĐẦU PHẦN 1: Mét sè lý luËn chung vÒ ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. Mét sè kh¸i niÖm trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. §Çu t - §Çu t ph¸t triÓn vµ vai trß cña ®Çu t ph¸t triÓn.
Kh¸i niÖm vÒ ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. Néi dung cña x©y dùng c¬ b¶n. Vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. Vèn ®Çu t mua s¾m m¸y mãc, thiÕt bÞ.
Vèn kiÕn thiÕt c¬ b¶n kh¸c. Ph©n lo¹i vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. Nguån vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. Mét sè ®Æc ®iÓm chñ yÕu cña s¶n phÈm x©y dùng vµ vai trß cña x©y dùng c¬ b¶n trong nÒn kinh tÕ quèc d©n.
§Æc ®iÓm cña s¶n phÈm x©y dùng. Vai trß cña x©y dùng c¬ b¶n trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. PHẦN 2: Thùc tr¹ng vÒ ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n - Nguyªn nh©n vµ sù cÇn thiÕt ph¶i chèng thÊt tho¸t, l·ng phÝ vèn Ng©n s¸ch trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n I. Thùc tr¹ng II.
Nh÷ng bÊt cËp - Nguyªn nh©n vµ sù cÇn thiÕt ph¶i chèng thÊt tho¸t l·ng phÝ vèn ®Çu t trong x©y dùng c¬ b¶n tõ nguån vèn ng©n s¸ch 1. Nh÷ng bÊt cËp vµ nh÷ng m¸nh khoÐ moi tiÒn cña Nhµ níc trong x©y dùng c¬ b¶n. VÒ chñ tr¬ng ®Çu t vµ c«ng t¸c thÈm ®Þnh. C«ng t¸c kÕ ho¹ch ho¸ cßn nhiÒu yÕu kÐm.
Ban qu¶n lý c«ng tr×nh - Ong “ chñ thËt” hay “ chñ hê”. §Êu thÇu - Nh÷ng tiªu tùc vµ h¹n chÕ. VÒ ®èi tîng ®Êu thÇu. Tr×nh tù thùc hiÖn ®Êu thÇu.
VÒ x¸c ®Þnh gi¸ trÇn. Tæ chøc ®Êu thÇu - Mét mµn kÞch ®îc dùng s½n. Ch¹y vèn vµ cÊp vèn - Nh÷ng ®êng ban l¾t lÐo. T×nh tr¹ng “ Mét cöa mµ cã nhiÒu ch×a kho¸”.
ThÊt tho¸t trong x©y dùng c¬ b¶n b¾t nguån tõ c¸c v¨n b¶n ph¸p quy. MÊy c¸ch quyÕt to¸n khèng trong x©y dùng c¬ b¶n. PhÇn th©n khung nhµ. Khai t¨ng nh©n c«ng.
QuyÕt to¸n khèng vµo tiÒn ®Òn bï, gi¶i phãng mÆt b»ng, tiÒn quan hÖ, phÇn viÖc ph¸t sinh. Khai t¨ng gi¸ nh÷ng vËt liÖu kh«ng cã trong ®¬n gi¸ ®îc Nhµ níc ban hµnh.Nh÷ng thñ ®o¹n gian lËn trong h¹ch to¸n nh»m giÊu doanh thu vµ lîi nhuËn. Sù cÇn thiÕt ph¶i chèng thÊt tho¸t, l·ng phÝ trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n tõ nguån vèn Ng©n s¸ch Nhµ níc. PHẦN 3: Nh÷ng gi¶i ph¸p nhá cho nh÷ng ®iÒu nan gi¶i lín I.
§¸nh gi¸ chung vÒ t×nh h×nh ch«ng thÊt tho¸t, l·ng phÝ hiÖn nay 4 II. Mét sè kiÕn nghÞ nh»m chèng thÊt tho¸t, l·ng phÝ vèn Ng©n s¸ch Nhµ níc trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. Mét sè kiÕn nghÞ. N©ng cao tÝnh chñ ®éng vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña c¸c doanh nghiÖp x©y dùng b»ng h×nh thøc x· héi ho¸ ®Çu t.Cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ níc.Nhµ níc ®Æt hµng c«ng tr×nh thay cho cÊp ph¸t vèn ®Çu t.§Êu thÇu tÝn dông.CÊp vèn t¹m øng vµ x· héi ho¸ ®Çu t b»ng c¸c chÝnh s¸ch.
CÇn thay ®æi hÖ thèng ®Þnh møc kinh tÕ kü thuËt vµ ®¬n gi¸ trong x©y dùng c¬ b¶n. Gi¶i quyÕt mèi quan hÖ gi÷a c¬ quan tµi chÝnh vµ c¬ quan cÊp ph¸t. VÒ c«ng t¸c ®Êu thÇu. VÒ c«ng t¸c quyÕt to¸n c«ng tr×nh.Gi¶i quyÕt mèi quan hÖ gi÷a cÊp ph¸t vèn ®Çu t víi c«ng t¸c quyÕt to¸n vèn ®Çu t dù ¸n hoµn thµnh.Néi dung vµ chÕ ®é b¸o c¸o thùc hiÖn ®Çu t hµng n¨m.Néi dung b¸o c¸o quyÕt to¸n vèn ®Çu t hoµn thµnh.ThÈm tra b¸o c¸o quyÕt to¸n.PhÝ vµ qu¶n lý phÝ thÈm tra quyÕt to¸n.
Mét sè gi¶i ph¸p. VÒ chñ tr¬ng ®Çu t. VÒ c«ng t¸c kÕ ho¹ch ho¸. N©ng cao chÊt lîng vµ tr¸ch nhiÖm cña ban qu¶n lý c«ng tr×nh.
ChÊn chØnh vµ hoµn thiÖn c«ng t¸c ®Êu thÇu. VÒ ®èi tîng ®Êu thÇu. VÒ tr×nh tù thùc hiÖn ®Êu thÇu.VÒ x¸c ®Þnh gi¸ trÇn.VÒ kh©u tæ chøc ®Êu thÇu. ChÊn chØnh, t¨ng cêng kû luËt trong kh©u nghiÖm thu, thanh quyÕt to¸n c«ng tr×nh.
Hoµn thiÖn c¸c v¨n b¶n ph¸p quy cã liªn quan ®Õn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. KÕt luËn 6 Lêi nãi ®Çu Muèn ph¸t triÓn ®i lªn trong giai ®o¹n hiÖn nay th× vèn ®Çu t cã ý nghÜa hÕt søc quan träng, bÊt kú mét níc nµo dï lµ níc ph¸t triÓn hay chËm ph¸t triÓn th× ®Òu cÇn ®Õn vèn. Vèn lµ yÕu tè c¬ b¶n, lµ ®éng c¬ ®Ó thóc ®Èy tiÕn tr×nh ph¸t triÓn diÔn ra nhanh hay chËm vµ ®Æc biÖt tiÕn tr×nh nµy phô thuéc rÊt lín vµo hiÖu qu¶ sö dông ®ång vèn. Víi mét níc cho dï cã tiÒm lùc vÒ vèn thÕ nµo ®i ch¨ng n÷a nhng nÕu vèn ®îc ®em ®i ®Çu t kh«ng ®óng, kh«ng phï hîp th× hiÖu qu¶ ®em l¹i còng ch¼ng ®îc bao nhiªu.
Cßn ViÖt Nam th× sao? ViÖt Nam lµ mét níc nghÌo, chÞu nhiÒu hËu qu¶ cña chiÕn tranh ®Ó l¹i vµ b¾t ®Çu b¾t tay vµo c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸ muén h¬n so víi c¸c níc kh¸c, h¬n n÷a l¹i lµ mét níc qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi bá qua giai ®o¹n T b¶n chñ nghÜa nªn c¬ së vËt chÊt kü thuËt cßn rÊt nghÌo nµn, l¹c hËu, ®Æc biÖt bÞ thiÕu vèn mét c¸ch trÇm träng, nguån vèn ng©n s¸ch lµ nguèn vèn chñ ®¹o trong mäi c«ng cuéc ®Çu t lín cña ®Êt níc mµ nã còng chØ rÊt “ máng manh”. Êy vËy mµ nguån vèn nµy l¹i ®îc sö dông mét c¸ch v« tæ chøc, kÐm hiÖu qu¶, t×nh tr¹ng thÊt tho¸t, l·ng phÝ nhÊt lµ trong lÜnh vùc ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n ®ang diÔn ra nh mét bµi 7 to¸n nan gi¶i víi mét dÊu hái lín ®Æt ra: SÏ gi¶i quyÕt nh thÕ nµo ®©y ?. Ai sÏ lµ ngêi gi¶i quyÕt t×nh tr¹ng nµy ? Lêi kªu cøu ®ã ®· ph¸t ra tõ nhiÒu n¨m nay nhng h×nh nh cha cã ai nghe thÊy hoÆc cã nghe nhng cè t×n lµm ng¬, bëi mét c¸ nh©n th× kh«ng thÓ lµm g× ®îc mµ nã ®ßi hái tÊt c¶ c¸c cÊp, c¸c ngµnh, tÊt c¶ mäi ngêi cïng tham gia gi¶i quyÕt. VÊn ®Ò nµy kh«ng chØ ®¬n thuÇn lµ gi¶i quyÕt néi bé ngµnh mµ nã phô thuéc vµo c¶ mét c¬ chÕ.
Nguån vèn ng©n s¸ch lµ tiÒn ®ãng gãp, lµ må h«i, níc m¾t cña ttÊt c¶ mäi ngêi d©n nªn khi nguån vèn nµy sö dông kÐm hiÖu qu¶ th× g©y ra thiÖt h¹i cho mçi c¸ nh©n mµ cßn cho c¶ ®Êt níc. Do vËy kh«ng thÓ ®Ó kÐo dµi m·i t×nh tr¹ng nµy ®îc, bëi lÏ trong xu híng ph¸t triÓn cña thÕ giíi hiÖn nay, nÕu ta kh«ng t×m ra ®îc mét con ®êng, mét c¸ch ®i ®óng ®¾n vµ v÷ng bíc trªn ®«i ch©n cña m×nh th× ta sÏ nhanh chãng bÞ tôt hËu, mµ ngµy nay chóng ta còng ®· bá xa nh÷ng níc ®i tríc rÊt nhiÒu. Tríc nh÷ng vấn đề trên em xin trình bày một số ý kiến vÒ ®Ò tµi: “T×nh tr¹ng thÊt tho¸t, l·ng phÝ vèn ng©n s¸ch Nhµ níc trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n vµ biÖn ph¸p phßng chèng”. Bëi ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n lµ lÜnh vùc thÊt tho¸t, l·ng phÝ lín nhÊt ë níc ta hiÖn nay.
§Ó cã ®îc bµi viÕt nµy em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c« gi¸o híng dÉn TS. Trần Mai Hương, ngêi ®· tËn t×nh gióp ®ì, chØ b¶o vµ ®ãng gãp ý kiÕn cho bµi viÕt cña em, cïng víi c¸c thÇy c« gi¸o bé m«n ®· 8 gi¶ng d¹y cho em nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n khi em theo học. Sau ®©y lµ mét sè nh÷ng hiÓu biÕt c¬ b¶n cña em vÒ lÜnh vùc nµy. 9 PHẦN 1 mét sè lý luËn chung vÒ ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n I - Mét sè kh¸i niÖm trong ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n 1 / §Çu t - §Çu t ph¸t triÓn vµ vai trß cña ®Çu t ph¸t triÓn §Çu t lµ sù hy sinh c¸c nguån lùc ë hiÖn t¹i (tiÒn, søc lao ®éng, cña c¶i vËt chÊt, trÝ tuÖ) nh»m ®¹t ®îc nh÷ng kÕt qu¶ cã lîi cho ng- êi ®Çu t trong t¬ng lai.
Cã ba lo¹i ®Çu t ®ã lµ: §Çu t tµi chÝnh, §Çu t th¬ng m¹i vµ §Çu t ph¸t triÓn (C¨n cø vµo b¶n chÊt vµ ph¹m vi lîi Ých do ®Çu t ®em l¹i). Trong ®ã chØ cã ho¹t ®éng ®Çu t ph¸t triÓn lµ ho¹t ®éng t¹o ra tµi s¶n míi cho nÒn kinh tÕ, lµ bé phËn c¬ b¶n cña ®Çu t. §Çu t ph¸t triÓn lµ qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ vèn b»ng tiÒn thµnh vèn hiÖn vËt nh»m t¹o ra nh÷ng yÕu tè c¬ b¶n cña s¶n xuÊt kinh doanh, dichk vô, ®êi sèng, t¹o ra nh÷ng tµi s¶n míi, n¨ng lùc s¶n xuÊt míi còng nh duy tr× nh÷ng tiÒm lùc s½n cã cña nÒn kinh tÕ. §Çu t ph¸t triÓn cã vai trß hÕt søc quan träng ®èi víi sù ph¸t triÓn cña mçi quèc gia, nã ®îc coi lµ ch×a kho¸ cña sù t¨ng trëng, lµ nh©n tè quan träng ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ, thÓ hiÖn: 1- §Çu t võa t¸c ®éng ®Õn tæng cung, võa t¸c ®éng ®Õn tæng cÇu.
2- §Çu t cã t¸c ®éng hai mÆt ®Õn sù æn ®Þnh kinh tÕ. 3- §Çu t t¸c ®éng ®Õn tèc ®é t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. 10 4- §Çu t lµm t¨ng cêng kh¶ n¨ng khoa häc vµ c«ng nghÖ cña ®Êt níc. 5- §Çu t lµm dÞch chuyÓn c¬ cÊu kinh tÕ.
6- §Çu t cã vÞ trÝ quan träng ¶nh hëng ®Õn viÖc n©ng cao chÊt lîng ®éi ngò lao ®éng, ¶nh hëng ®Õn tèc ®é t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. 7- §Çu t quyÕt ®Þnh sù ra ®êi, tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña c¸c c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh dÞch vô. 2/ Kh¸i niÖm vÒ ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n. §Çu t c¬ b¶n lµ ho¹t ®éng ®Çu t ®Ó t¹o ra c¸c tµi s¶n cè ®Þnh ®a vµo ho¹t ®éng trong c¸c lÜnh vùc kinh tÕ x· héi nh»m thu ®îc lîi Ých díi c¸c h×nh thøc kh¸c nhau.
XÐt mét c¸ch tæng thÓ, kh«ng mét ho¹t ®éng ®Çu t nµo mµ kh«ng cÇn ph¶i cã c¸c tµi s¶n cè ®Þnh. Tµi s¶n cè ®Þnh bao gåm toµn bé c¸c c¬ së vËt chÊt, kü thuËt ®ñ c¸c tiªu chuÈn theo qquy ®Þnh cña Nhµ níc. §Ó cã ®îc tµi s¶n cè ®Þnh chñ ®Çu t cã thÓ thùc hiÖn b»ng nhiÒu c¸ch tiÕn hµnh x©y dùng míi c¸c tµi s¶n cè ®Þnh. X©y dùng c¬ b¶n chØ lµ mét kh©u trong ho¹t ®éng ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n.
X©y dùng c¬ b¶n lµ c¸c ho¹t ®éng cô thÓ ®Ó t¹o ra c¸c tµi s¶n cè ®Þnh( kh¶o s¸t, thiÕt kÕ, x©y dùng, l¾p ®Æt). kÕt qu¶ cña ho¹t ®éng x©y dùng c¬ b¶n lµ c¸c tµi s¶n cè ®Þnh, cã mét n¨ng lùc s¶n xuÊt vµ phôc vô nhÊt ®Þnh.