Nghiên Cứu Tác Động Của Tính Gắn Kết Lễ Hội Đến Lòng Trung Thành Của Khách Du Lịch Tại Điểm Đến

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu du lịch nghiên cứu sự ảnh hưởng của tính gắn kết lễ hội tới lòng trung thành của khách du lịch tại, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Đỗ Diệu Linh
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Phương Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Du lịch
• Đề tài: Tính Gắn Kết Lễ Hội và Lòng Trung Thành của Khách Du Lịch
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
• 1.5. Kết cấu của luận văn
• 1.6. Giới thiệu địa bàn nghiên cứu - lễ hội Yên Tử, Quảng Ninh
• 1.6.1. Lễ hội Yên Tử — nguồn gốc và lịch sử phát triển
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 2.1. Tổng quan nghiên cứu
• 2.2. Nghiên cứu về lễ hội và vai trò của lễ hội trong du lịch
• 2.3. Các nghiên cứu về tính gắn kết lễ hội
• 2.4. Các nghiên cứu về các yếu tố tiền đề của tính gắn kết lễ hội
• 2.5. Các nghiên cứu về lòng trung thành của khách du lịch
• 2.6. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.7. Cơ sở lý luận về tính gắn kết lễ hội và lòng trung thành của khách du lịch
• 2.8. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 2.9. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.3. Xây dựng thang đo
• 3.4. Hiệu chỉnh thang đo được kế thừa
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.6.1. Thống kê mô tả các biến quan sát
• 3.6.2. Đánh giá độ tin cậy của thang đo bằng Cronbach’s Alpha
• 3.6.3. Kiểm định thang đo bằng phương pháp phân tích yếu tố khám phá EFA
• 3.6.4. Phân tích yếu tố khẳng định CFA
• 3.6.5. Phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM
• 3.7. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả thu thập dữ liệu và mẫu khảo sát
• 4.2. Phân tích độ tin cậy Cronbach’s Alpha
• 4.3. Kết quả phân tích yếu tố khám phá EFA
• 4.4. Kết quả kiểm định sự phù hợp của mô hình nghiên cứu
• 4.5. Kết quả phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM
• 5. CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• 5.2. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5.3. Hàm ý nghiên cứu và đề xuất khuyến nghị
• 5.4. Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tính gắn kết lễ hội

Tính gắn kết lễ hội là một khái niệm quan trọng trong nghiên cứu du lịch, đặc biệt là trong bối cảnh lễ hội truyền thống tại Việt Nam. Lễ hội không chỉ là sự kiện văn hóa mà còn là một phần không thể thiếu trong trải nghiệm của khách du lịch. Nghiên cứu cho thấy rằng tính gắn kết giữa lễ hội và du khách có thể ảnh hưởng lớn đến lòng trung thành của họ. Khi du khách cảm thấy gắn bó với lễ hội, họ có xu hướng quay lại nhiều lần và giới thiệu cho người khác. Điều này không chỉ tạo ra nguồn khách bền vững mà còn góp phần vào sự phát triển của du lịch bền vững. Theo một nghiên cứu gần đây, sự gắn kết này có thể được thúc đẩy thông qua các hoạt động văn hóa, sự tham gia của cộng đồng và các yếu tố tâm linh trong lễ hội.

1.1. Khái niệm và vai trò của lễ hội

Lễ hội được định nghĩa là một sự kiện văn hóa diễn ra định kỳ, thể hiện lòng biết ơn và tôn kính đối với các nhân vật lịch sử hoặc tín ngưỡng. Sự kiện văn hóa này không chỉ mang lại giá trị tinh thần mà còn có tác động tích cực đến trải nghiệm du lịch. Lễ hội Yên Tử, một trong những lễ hội nổi tiếng tại Quảng Ninh, là ví dụ điển hình cho sự kết hợp giữa văn hóa và du lịch. Nghiên cứu cho thấy rằng hành vi tiêu dùng của du khách tại lễ hội này không chỉ dựa trên các yếu tố vật chất mà còn phụ thuộc vào cảm xúc và sự gắn kết với các giá trị văn hóa. Điều này cho thấy rằng việc phát triển các hoạt động lễ hội có thể tạo ra sự kết nối mạnh mẽ giữa du khách và điểm đến.

II. Tác động của tính gắn kết lễ hội đến lòng trung thành của khách du lịch

Tính gắn kết lễ hội có ảnh hưởng sâu sắc đến lòng trung thành của khách du lịch. Nghiên cứu cho thấy rằng khi du khách cảm thấy gắn bó với lễ hội, họ có xu hướng quay lại nhiều lần và giới thiệu cho người khác. Điều này không chỉ tạo ra nguồn khách bền vững mà còn góp phần vào sự phát triển của du lịch bền vững. Các yếu tố như sự tham gia của khách hàng, cảm xúc tích cực và trải nghiệm du lịch đều đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tính gắn kết này. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng những du khách có trải nghiệm tích cực tại lễ hội có khả năng quay lại cao hơn 30% so với những người không có trải nghiệm tương tự.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến lòng trung thành

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến lòng trung thành của khách du lịch, bao gồm hình ảnh điểm đến, chất lượng dịch vụ, và cảm xúc mà lễ hội mang lại. Nghiên cứu cho thấy rằng sự hài lòng của khách du lịch có mối liên hệ chặt chẽ với lòng trung thành của họ. Khi khách du lịch cảm thấy hài lòng với trải nghiệm tại lễ hội, họ có xu hướng quay lại và giới thiệu cho người khác. Điều này cho thấy rằng việc nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra trải nghiệm tích cực là rất quan trọng trong việc xây dựng lòng trung thành của khách du lịch.

III. Khuyến nghị cho việc phát triển du lịch lễ hội

Để gia tăng lòng trung thành của khách du lịch đối với lễ hội, cần có những chiến lược phát triển hiệu quả. Các đơn vị tổ chức lễ hội nên chú trọng đến việc tạo ra các hoạt động hấp dẫn, khuyến khích sự tham gia của khách hàng và xây dựng cảm xúc tích cực. Việc quảng bá lễ hội qua các kênh truyền thông hiện đại cũng là một yếu tố quan trọng giúp thu hút du khách. Hơn nữa, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng địa phương để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội. Điều này không chỉ giúp nâng cao thương hiệu du lịch mà còn tạo ra sự gắn kết bền vững giữa du khách và điểm đến.

3.1. Tăng cường quảng bá và truyền thông

Quảng bá lễ hội qua các kênh truyền thông hiện đại là một yếu tố quan trọng giúp thu hút du khách. Các đơn vị tổ chức lễ hội cần xây dựng các chiến dịch truyền thông hiệu quả, sử dụng mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến để tiếp cận đối tượng khách hàng tiềm năng. Việc tạo ra nội dung hấp dẫn, hình ảnh đẹp và thông điệp rõ ràng sẽ giúp nâng cao nhận thức của du khách về lễ hội. Hơn nữa, cần có các chương trình khuyến mãi và ưu đãi để khuyến khích du khách tham gia lễ hội, từ đó gia tăng lòng trung thành của họ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành du lịch Việt Nam đã có những bước phát triển vượt bậc trong những năm gần đây, với hơn 85 triệu lượt khách nội địa và 18 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2019, tăng trưởng lần lượt 6% và 16,2% so với năm trước. Tuy nhiên, tỷ lệ khách quay lại chỉ chiếm khoảng 6% đối với khách quốc tế và 24% đối với khách nội địa, cho thấy sự trung thành của khách du lịch còn thấp. Điều này đặt ra thách thức lớn trong việc duy trì nguồn khách bền vững cho các điểm đến du lịch. Lễ hội truyền thống, đặc biệt là lễ hội Yên Tử tại Quảng Ninh, được xem là một tài nguyên văn hóa quan trọng, góp phần phát triển du lịch văn hóa và tăng cường sự gắn kết của khách du lịch với điểm đến.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xây dựng và kiểm định mô hình ảnh hưởng của tính gắn kết lễ hội tới lòng trung thành của khách du lịch tại điểm đến, tập trung vào lễ hội Yên Tử trong giai đoạn từ 2017 đến 2022. Nghiên cứu nhằm làm rõ các yếu tố tiền đề ảnh hưởng đến tính gắn kết lễ hội và tác động của tính gắn kết này đến lòng trung thành của khách du lịch, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao sự gắn bó và giữ chân khách du lịch. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển du lịch bền vững, gia tăng doanh thu và quảng bá giá trị văn hóa truyền thống thông qua các lễ hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: thuyết gắn bó (Attachment Theory) và lý thuyết về lòng trung thành khách hàng (Customer Loyalty Theory). Thuyết gắn bó, phát triển bởi Bowlby (1969), giải thích sự hình thành các mối quan hệ tình cảm giữa con người với sự vật, sự kiện, trong đó tính gắn kết lễ hội được xem là sự kết nối cảm xúc của khách du lịch với lễ hội. Lý thuyết lòng trung thành khách hàng tập trung vào hành vi mua lại và thái độ giới thiệu sản phẩm, dịch vụ, được áp dụng để đo lường lòng trung thành của khách du lịch với điểm đến.

Mô hình nghiên cứu bao gồm các khái niệm chính: khám phá văn hóa, tìm kiếm sự mới lạ, chủ nghĩa hưởng thụ, sức hấp dẫn lễ hội và niềm tin tín ngưỡng là các yếu tố tiền đề ảnh hưởng đến tính gắn kết lễ hội. Tính gắn kết lễ hội được xem là biến trung gian tác động đến lòng trung thành của khách du lịch, thể hiện qua ý định quay lại và giới thiệu điểm đến.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp định tính và định lượng. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo ngành và tài liệu nghiên cứu trong giai đoạn 2017-2019. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát trực tiếp tại lễ hội Yên Tử từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2022 với cỡ mẫu khoảng 400 khách du lịch, được chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện.

Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy thang đo bằng Cronbach’s Alpha, phân tích yếu tố khám phá (EFA), phân tích yếu tố khẳng định (CFA) và mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu được thực hiện theo các bước: xây dựng thang đo, thu thập dữ liệu, phân tích sơ bộ, kiểm định mô hình và thảo luận kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khám phá văn hóa có ảnh hưởng tích cực và mạnh mẽ đến tính gắn kết lễ hội với hệ số tác động 0.42 (p < 0.01), cho thấy khách du lịch có nhu cầu tìm hiểu và trải nghiệm văn hóa địa phương là động lực quan trọng để tăng sự gắn bó với lễ hội.

2. Tìm kiếm sự mới lạ cũng đóng vai trò quan trọng với hệ số tác động 0.35 (p < 0.01), phản ánh mong muốn trải nghiệm những điều độc đáo, khác biệt tại lễ hội giúp khách du lịch duy trì sự quan tâm và gắn kết lâu dài.

3. Chủ nghĩa hưởng thụ có tác động tích cực đến tính gắn kết lễ hội với hệ số 0.38 (p < 0.01), cho thấy giá trị cảm xúc và sự thoải mái khi tham gia lễ hội góp phần nâng cao sự gắn bó của khách du lịch.

4. Sức hấp dẫn lễ hội và niềm tin tín ngưỡng cũng được xác định là các yếu tố tiền đề quan trọng, với hệ số tác động lần lượt là 0.30 và 0.28 (p < 0.05), thể hiện vai trò của môi trường lễ hội đặc sắc và yếu tố tâm linh trong việc tạo dựng sự gắn kết.

5. Tính gắn kết lễ hội có ảnh hưởng trực tiếp và tích cực đến lòng trung thành của khách du lịch với hệ số tác động 0.55 (p < 0.01). Khách du lịch có sự gắn bó cao với lễ hội có xu hướng quay lại nhiều lần và giới thiệu lễ hội cho người khác.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về mối quan hệ giữa trải nghiệm văn hóa, cảm xúc tích cực và lòng trung thành trong du lịch lễ hội. Việc khám phá văn hóa và tìm kiếm sự mới lạ là những động lực nội tại thúc đẩy khách du lịch gắn bó với lễ hội, đồng thời chủ nghĩa hưởng thụ và sức hấp dẫn lễ hội tạo ra trải nghiệm tích cực, nâng cao sự hài lòng và cam kết của khách.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, luận văn bổ sung thêm yếu tố niềm tin tín ngưỡng, đặc biệt phù hợp với bối cảnh lễ hội Yên Tử mang đậm dấu ấn tâm linh Phật giáo. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ tác động của từng yếu tố tiền đề đến tính gắn kết lễ hội và biểu đồ đường mô tả mối quan hệ giữa tính gắn kết lễ hội và lòng trung thành khách du lịch.

Kết quả này có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp các nhà quản lý lễ hội và điểm đến hiểu rõ hơn về các yếu tố thúc đẩy sự gắn bó của khách du lịch, từ đó xây dựng các chiến lược phát triển bền vững, nâng cao chất lượng trải nghiệm và giữ chân khách hiệu quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường các hoạt động trải nghiệm văn hóa: Tổ chức các chương trình giới thiệu, trình diễn văn hóa đặc sắc, tạo điều kiện cho khách du lịch khám phá sâu sắc các giá trị văn hóa truyền thống tại lễ hội Yên Tử. Mục tiêu nâng cao chỉ số gắn kết lễ hội trong vòng 1-2 năm, do Ban Quản lý khu di tích phối hợp với các đơn vị văn hóa thực hiện.

2. Đa dạng hóa các hoạt động mới lạ và sáng tạo: Phát triển các trò chơi dân gian, nghệ thuật biểu diễn mới, kết hợp công nghệ tương tác để thu hút khách trẻ và khách quốc tế, tăng trải nghiệm độc đáo. Thời gian triển khai trong 1 năm, do Ban tổ chức lễ hội và các đối tác du lịch chịu trách nhiệm.

3. Nâng cao chất lượng dịch vụ và môi trường lễ hội: Cải thiện cơ sở vật chất, quy hoạch dịch vụ ăn uống, lưu trú, đảm bảo vệ sinh môi trường và an toàn cho khách tham dự, góp phần tăng sức hấp dẫn lễ hội. Kế hoạch thực hiện trong 2 năm, do chính quyền địa phương và Ban quản lý khu di tích phối hợp thực hiện.

4. Phát huy giá trị tâm linh và niềm tin tín ngưỡng: Tổ chức các nghi lễ truyền thống trang nghiêm, giữ gìn bản sắc văn hóa tâm linh, đồng thời truyền thông hiệu quả về ý nghĩa lễ hội để tăng sự kết nối cảm xúc của khách du lịch. Thời gian thực hiện liên tục hàng năm, do Ban tổ chức lễ hội và các tổ chức tôn giáo đảm nhiệm.

5. Xây dựng chương trình truyền thông và marketing hiệu quả: Tập trung quảng bá hình ảnh lễ hội Yên Tử qua các kênh truyền thông đa phương tiện, khuyến khích khách du lịch chia sẻ trải nghiệm tích cực nhằm tăng cường truyền miệng điện tử (eWOM). Kế hoạch triển khai trong 6 tháng, do Sở Du lịch và các công ty truyền thông phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý du lịch và lễ hội: Nhận diện các yếu tố thúc đẩy sự gắn kết và lòng trung thành của khách du lịch, từ đó xây dựng chính sách phát triển lễ hội và điểm đến hiệu quả.

2. Các doanh nghiệp du lịch và dịch vụ: Hiểu rõ nhu cầu và động lực của khách du lịch để thiết kế sản phẩm, dịch vụ phù hợp, nâng cao trải nghiệm và giữ chân khách.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực du lịch văn hóa: Tham khảo mô hình nghiên cứu và kết quả phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về mối quan hệ giữa lễ hội và hành vi khách du lịch.

4. Cơ quan quản lý văn hóa và tôn giáo: Nắm bắt vai trò của niềm tin tín ngưỡng trong việc tạo dựng sự gắn kết lễ hội, từ đó phối hợp tổ chức các hoạt động lễ hội phù hợp với giá trị văn hóa truyền thống.

Câu hỏi thường gặp

1. Tính gắn kết lễ hội là gì và tại sao nó quan trọng?
   Tính gắn kết lễ hội là sự kết nối cảm xúc và tình cảm của khách du lịch với lễ hội, giúp họ có xu hướng quay lại và giới thiệu lễ hội cho người khác. Nó quan trọng vì góp phần duy trì nguồn khách bền vững và phát triển du lịch địa phương.

2. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến tính gắn kết lễ hội?
   Khám phá văn hóa, tìm kiếm sự mới lạ, chủ nghĩa hưởng thụ, sức hấp dẫn lễ hội và niềm tin tín ngưỡng là những yếu tố tiền đề chính ảnh hưởng tích cực đến tính gắn kết lễ hội.

3. Lòng trung thành của khách du lịch được đo lường như thế nào?
   Lòng trung thành được đo qua ý định quay lại điểm đến, giới thiệu điểm đến cho người khác và thái độ tích cực đối với điểm đến, phản ánh sự cam kết lâu dài của khách du lịch.

4. Lễ hội Yên Tử có đặc điểm gì nổi bật trong nghiên cứu này?
   Lễ hội Yên Tử mang đậm dấu ấn tâm linh Phật giáo, có quy mô lớn với hàng trăm nghìn lượt khách tham dự mỗi mùa lễ hội, đồng thời là điểm hành hương quan trọng, tạo điều kiện nghiên cứu sâu sắc về tính gắn kết lễ hội và lòng trung thành.

5. Làm thế nào để nâng cao lòng trung thành của khách du lịch tại các lễ hội?
   Tăng cường trải nghiệm văn hóa, đa dạng hóa hoạt động mới lạ, cải thiện dịch vụ, phát huy giá trị tâm linh và xây dựng chiến lược truyền thông hiệu quả là các giải pháp thiết thực để nâng cao lòng trung thành.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng và kiểm định thành công mô hình nghiên cứu về ảnh hưởng của tính gắn kết lễ hội tới lòng trung thành của khách du lịch tại lễ hội Yên Tử, Quảng Ninh.
• Các yếu tố tiền đề như khám phá văn hóa, tìm kiếm sự mới lạ, chủ nghĩa hưởng thụ, sức hấp dẫn lễ hội và niềm tin tín ngưỡng đều có tác động tích cực đến tính gắn kết lễ hội.
• Tính gắn kết lễ hội đóng vai trò trung gian quan trọng, thúc đẩy lòng trung thành của khách du lịch với điểm đến.
• Nghiên cứu góp phần làm phong phú lý thuyết về quản trị điểm đến và du lịch lễ hội tại Việt Nam, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn cho các giải pháp phát triển bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các đề xuất nâng cao trải nghiệm lễ hội, mở rộng nghiên cứu sang các lễ hội khác và ứng dụng mô hình vào thực tiễn quản lý du lịch.

Hành động ngay hôm nay để phát huy giá trị lễ hội truyền thống, gia tăng sự gắn kết và giữ chân khách du lịch, góp phần phát triển du lịch văn hóa bền vững cho tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Giới thiệu nghiên cứu, đưa ra các ly do, vấn đề, mục đích, đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý thuyết, tông hợp các nghiên cứu đã được thực hiện trên thế giới và ở Việt Nam, từ đó đưa ra cơ sở lý thuyết về các vẫn đề nghiên cứu Chương 3. Phương pháp nghiên cứu, chi tiết hóa cách thức triển khai nghiên cứu và các phương pháp được tác giả luận văn sử dụng trong tiến hành nghiên cứu Chương 4.

Kết quả nghiên cứu, trình bày toàn bộ những kết quả mà tác giả luận văn đã có được sau quá trình nghiên cứu 12 Chương 5. Thảo luận và khuyến nghị, đưa ra những ý kién đóng góp mang tính xây dựng dành cho các đơn vi tô chức sự kiện, lễ hội truyền thống dựa trên cơ sở phân tích các kết quả nghiên cứu. Giới thiệu địa bàn nghiên cứu - lễ hội Yên Tử, Quảng Ninh 1.1 Lễ hội Yên Tử— nguồn gốc và lịch sử phát triển 1.1 Đôi nét về Thiên tông và Thiên phái Trúc Lâm Thiền tông là một ngành Phật giáo xem đức Phật Thích-ca Mau-ni là vi khai tổ, khác với hầu hết các tông phái khác đều có một vị tổ sư khai sáng và vận dụng một phần giáo lý nào đó trong kinh Phật để sáng lập thành tông phái của mình, Thiền tông không xem trọng sự truyền thừa qua giáo nghĩa, kinh văn, mà chỉ chấp nhận “di tâm truyền tâm”, nghĩa là phải có sự truyền trao trực tiếp giữa bậc thầy và đệ tử. Tổ sư thứ 28 của Thiền Tông Ấn Độ là ngài Bồ Đề Đạt Ma sang Trung Hoa và phát triển dòng Thiền này ở Quảng Đông, phía nam Trung Quốc từ khoảng những năm 520, trở thành vị tổ thứ nhất của Thiền tông Trung Hoa.

Đến đời vị tổ thứ sáu là Huệ Năng, Thiền tông được chia thành hai phái Bắc Tông và Nam Tông. Bắc tông do ngài Thần Tú dẫn dắt và Nam tông do ngài Huệ Năng dạy dỗ. Thiền tông vào Việt Nam từ khá sớm với ảnh hưởng trước tiên của Thiền tông Ấn Độ được truyền từ thời Bắc Thuộc, trước cả Bồ Đề Đạt Ma với các Thiền sư như Mâu Tử và Khương Hội. Thiền tông Trung Quốc được truyền vào Việt Nam từ khoảng thế kỉ thứ chín, do đệ tử của Lục tổ Huệ Năng truyền thừa.

Đến thời Trần thuộc thế kỉ 13,vua Trần Nhân Tông tham van Thiền với Tuệ Trung Thượng Sĩđược đốn ngộ Phat tính, sau đó nhường ngôi vua cho con và xuất gia, hoằng pháp với hiệu là Trúc Lâm Đầu Đà, sáng lập Thiền phái Trúc Lâm tại Yên Tử mang đậm bản sắc của dân tộc Việt Nam. Thiền phái Trúc Lâm là sự kết hợp và kế thừa tư tưởng của 13 ba thiền phái là Tì-ni-đa-lưu-chi, Vô Ngôn Thông, Thảo Đường. Ba vị tổ quan trọng nhất của Thiền phái này là sơ tổ Phật Hoàng Trần Nhân Tông, nhị thổ Pháp Loa và tam tổ Huyền Quang. Vào những thế kỷ tiếp theo, Thiền tông Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ.2 Sơ lược về khu di tích — thắng cảnh và lễ hội Yên Tử Tiếp nối những bước phát triển từ thời Trần, sang đến thời Lê, Nguyễn, Yên Tử trở thành trung tâm của Phật giáo Việt Nam và được vua quan các triều đại quan tâm tôn tạo sửa chữa.

Do vậy Yên Tử là kết tinh, sự hội tụ của nền văn hoá dân tộc với dáng dấp kiến trúc, hoa văn trang trí và các mảng chạm khắc mang đậm dấu ấn của các thời đại. Vẻ đẹp của Yên Tử là sự kỳ vĩ của núi non hoà với nét cổ kính tram mặc của hệ thống am, tháp cùng với đường tùng, thông, đại, trúc, mai được trồng dọc đường lên đỉnh núi, nằm trọn vẹn trong địa hạt của rừng Quốc gia Yên Tử, là điểm thu hút đối với du khách thập phương. Lễ hội chính của Yên Tử diễn ra từ ngày 10 tháng giêng âm lịch và kéo dài trong 3 tháng mùa xuân, thu hút hàng chục vạn du khách thập phương về tray hội. Lễ hội là dịp để người dân địa phương và du khách trong nước tôn vinh công đức của Phật hoàng Trần Nhân Tông đã khai sáng ra Thiền phái Trúc Lâm và góp phần làm hưng thịnh Phật giáo Việt Nam.

Với những người theo đạo Phật, Yên Tử được coi là danh sơn, là nơi dat Phật, là chốn Tổ, cõi Thiêng và là điểm hành hương hàng năm. Ngày 30/9/1974, khu di tích và danh thắng Yên Tử được Nhà nước xếp hạng là một trong tám mươi di tích đặc biệt quan trọng của Việt Nam.2 Tiềm năng phát triển du lịch của lễ hội Yên Tử Lễ hội Yên Tử được diễn ra tại Yên Tử, một điểm di tích nam trong Quan thé di tích và danh thắng Yên Tử, được cấu thành từ 4 cụm di tích lịch sử quốc gia đặc biệt gồm Khu di tích lịch sử và danh thăng Yên Tử (thành phố Uông Bí, Quảng Ninh), Khu di tích lịch sử nhà Trần (thị xã Đông Triều, Quảng Ninh), Khu di tích danh thắng Tây Yên Tử (Bắc Giang) và Quan thé Côn Son- Kiếp Bạc-Thanh Mai (Hải Dương). 14 Yên Tử là một điểm đến có sự kết hợp hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên với các công trình kiến trúc, nghệ thuật có giá trị đặc biệt của quốc gia, bao gồm Chùa Bí Thượng, chùa Suối Tắm, chùa Cầm Thực, chùa Lân, chùa Giải Oan, vườn tháp Hòn Ngọc, khu tháp Tổ, chùa Hoa Yên, chùa Một Mái, chùa Bao Sai, chùa Vân Tiêu, chùa Đồng (Thiên Trúc Tự). Toàn bộ các di tích trên đều năm gon trong Rừng Quốc gia Yên Tử.

Bên cạnh đó, Yên Tử còn là một di tích mang giá trị lịch sử to lớn, vì là nơi hình thành, ra đời và phát triển của Thiền phái Trúc Lâm và là Trung tâm Phật giáo Việt Nam. Theo đó là một hệ thong cac ban kinh văn quý giá như Thiền tâm thiết chuỷ ngữ luc, Dai Hương Hải an thi tập, Tăng gia Toái sự, Thạch thất Mỹ Ngữ, Truyền Đăng Lục, Thượng Sĩ hành trang. Đây là những di sản văn hoá phi vật thé gia tri đối với su phát triển của lịch sử dân tộc. Thêm vào đó, Yên Tử còn là một trong những linh sơn của đất nước, nơi bảo tồn được rất nhiều loài động thực vật quý hiếm mà không một vùng núi nào có được, đặc biệt là các loài cây quý như tùng, trúc, mai va các loại cây thuốc nam quý hiếm.

Vẻ đẹp của Yên Tử là sự kỳ vĩ của núi non hoa với nét cô kính, tram mặc của chùa tháp, là sự thơ mộng của suối nước, trời mây chen trong cây cỏ hoa lá và chim muông, là sự phong phú của thảm thực vật đa dạng và những loại cây dược liệu có giá trị. Chính vì vậy mà từ xa xưa Yên Tử được xếp là một trong 72 phúc địa của Việt Nam. Với những giá trị đặc biệt quan trọng của Yên Tử, sau khi khảo sát khoanh vùng di tích, Nhà nước đã có Quyết định số 15/VH-QĐ ngày 13/3/1974 công nhận Khu di tích lich sử - danh thang Yên Tử là di tích quốc gia. Sau đó, ngày 27/9/2012, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1419/QĐ-TTg xếp hạng di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Yên Tử là di tích quốc gia đặc biệt.

Ở góc độ Phật giáo, Đại hội Đại biểu Phat giáo toàn quốc lần thứ III diễn ra tại Hà Nội vào đầu tháng 11/1992 công nhận Yên Tử là Trung tâm Phật giáo của Việt Nam. Năm 2021, Bộ Văn hóa, Thẻ thao va Du lịch chủ trì, phối hợp với Ủy ban Quốc gia UNESCO (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc) Việt Nam gửi Báo cáo 15 tom tắt đề cử “Quan thê di tích và danh thắng Yên Tử” (thuộc địa ban các tinh Quảng Ninh, Bắc Giang và Hải Dương) tới Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO dé đề nghị xem xét, đưa vào Danh sách dự kiến lập Hồ sơ di sản thế giới. Tiến trình lễ hội Yên Tử Trước ngày khai mạc lễ hội, tại chùa Trình - Yên Từ, Hội Phật giáo tỉnh sẽ tổ chức nghi lễ mở cửa rừng Yên Tử. Các vị sư thầy cùng với nhân dân địa phương sẽ thực hiện dâng hương, tụng kinh niệm phật, tế cáo đất trời, kinh phật tô và các vị sơn than dé cầu mong một mùa lễ hội diễn ra bình an, tốt đẹp.

Đây được xem là một nghi lễ mở màn, có lời xin phép thần linh dé được bat đầu lễ hội. e Lễ Khai hội Lễ khai hội bắt đầu diễn ra vào sáng mùng 10 tháng Giêng (Âm lịch) tại Trung tâm Văn hóa Trúc Lâm Yên Tử với những phần lễ trang nghiêm, mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Tại đây, các vị chư tăng hòa thượng sẽ tiễn hành thực hiện nghi lễ cầu quốc thái dân an. Tiếp đến, các đại biểu sẽ lần lượt thực hiện đóng dau thiêng trên ấn Yên Tử.

Dé tạo thêm không khí đặc sắc cho lễ hội, trong ngày khai hội sẽ có phần biểu dién văn nghệ ở quy mô lớn với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ nổi tiếng đan xen với các phần thỉnh chuông, gióng trống, chúc phúc đầu năm. e Hoạt động trong lễ hội Sau khi kết thúc nghi lễ khai hội, du khách sẽ được tham quan khu Trung tâm lễ hội, thượng sơn lễ Phật, làng hành hương hoặc tham gia các trò chơi dân gian ấn tượng được thiết kế trong khu vực lễ hội như: ném còn, kéo co, chọi gà, giải cờ tướng kỳ vương Yên Tử hoặc tự do thưởng thức các màn trình diễn độc đáo như: Văn nghệ truyền thống tại khu vực đình làng hành hương Yên Tử, võ thuật cổ truyền, nghệ thuật múa rồng. Cùng thời điểm, Ban tô chức cũng tổ chức các đoàn hành hương lễ Phật, lần lượt di chuyền lên đỉnh cao nhất của núi Yên Tử - nơi tọa lạc ngôi chùa Đồng cổ kính. Hành trình lên đỉnh chùa Đồng, du khách được ghé thăm và chiêm bái hơn 11 ngôi chùa và hàng chục am, tháp.

Đặc biệt, trong số đó là ngọn tháp cao 3 tầng 16 được xây dựng bằng đá có niên đại cô nhất vào năm 1758 và suối Giải Oan tại chùa Giải Oan - Noi gan liền với những câu chuyện cung nữ thời trước tự tram mình xuống dòng nước như một hình thức tuần táng để tỏ lòng thành với vua Trần Nhân Tông. Bên cạnh lựa chọn di chuyên theo đường bộ, du khách đến với Yên Tử có thé lựa chọn trải nghiệm hệ thống cáp treo dé rút ngăn thời gian và tiết kiệm sức.