Tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng tmcp ngoại thương việt nam chi nhánh biên hòa luận văn thạc sĩ kinh tế

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam chi nhánh Biên Hòa.

• Tác giả: Quách Anh Bằng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Dương
• Trường học: Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam chi nhánh Biên Hòa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Biên Hòa

Tóm tắt

I. Tổng quan về tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan về tín dụng ngân hàng và vai trò của nó đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Tác giả phân tích các khái niệm cơ bản về tín dụng ngân hàng, bao gồm định nghĩa, phân loại, và đặc điểm của tín dụng. Đồng thời, chương cũng nhấn mạnh vai trò của tín dụng ngân hàng trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế thông qua việc cung cấp vốn cho các DNNVV. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng và các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng cũng được đề cập chi tiết.

1.1. Khái niệm và phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tác giả định nghĩa doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) dựa trên các tiêu chí như quy mô vốn và số lượng lao động. Các tiêu chí này được so sánh với các quốc gia khác để làm rõ sự khác biệt trong cách phân loại. Đặc điểm của DNNVV bao gồm quy mô nhỏ, khả năng tiếp cận vốn hạn chế, và vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Tác giả cũng nhấn mạnh vai trò của DNNVV trong việc tạo việc làm và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

1.2. Tín dụng ngân hàng và vai trò đối với DNNVV

Phần này tập trung vào khái niệm tín dụng ngân hàng và vai trò của nó trong việc hỗ trợ DNNVV. Tín dụng ngân hàng được phân loại theo thời gian, mục đích, và hình thức đảm bảo. Tác giả cũng phân tích đặc điểm của tín dụng ngân hàng đối với DNNVV, bao gồm rủi ro cao và lợi nhuận tiềm năng. Vai trò của tín dụng ngân hàng trong việc thúc đẩy đầu tư doanh nghiệp và phát triển kinh tế cũng được nhấn mạnh.

II. Thực trạng tín dụng cho DNNVV tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam Chi nhánh Biên Hòa

Chương này phân tích thực trạng tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam - Chi nhánh Biên Hòa (VCB Biên Hòa). Tác giả đánh giá quy mô và chất lượng tín dụng thông qua các chỉ tiêu như tăng trưởng tín dụng, nợ quá hạn, và lợi nhuận từ hoạt động tín dụng. Các kết quả đạt được và những tồn tại trong hoạt động tín dụng cũng được trình bày chi tiết.

2.1. Khái quát về VCB Biên Hòa

Phần này cung cấp thông tin về quá trình hình thành và phát triển của VCB Biên Hòa, cơ cấu tổ chức, và kết quả hoạt động kinh doanh. Tác giả cũng phân tích các hoạt động chính của ngân hàng, bao gồm huy động vốn và cho vay, với trọng tâm là các sản phẩm tín dụng dành cho DNNVV.

2.2. Thực trạng tín dụng cho DNNVV tại VCB Biên Hòa

Tác giả đánh giá thực trạng tín dụng cho DNNVV thông qua các chỉ tiêu như tăng trưởng tín dụng, nợ quá hạn, và lợi nhuận. Các phân tích được thực hiện dựa trên dữ liệu từ năm 2010 đến 2013. Những kết quả đạt được bao gồm tăng trưởng ổn định trong dư nợ tín dụng, trong khi những tồn tại chủ yếu liên quan đến rủi ro tín dụng và quản lý nợ xấu.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng cho DNNVV tại VCB Biên Hòa

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại VCB Biên Hòa. Tác giả tập trung vào việc hoàn thiện quy trình thẩm định, nâng cao năng lực nhân viên, và tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ. Các kiến nghị đối với Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước, và bản thân các DNNVV cũng được đưa ra để hỗ trợ phát triển tín dụng bền vững.

3.1. Hoàn thiện quy trình thẩm định và quản lý rủi ro

Tác giả đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình thẩm định tín dụng, bao gồm việc phân tích kỹ lưỡng các phương án sản xuất kinh doanh và hỗ trợ DNNVV trong việc hoàn thiện hồ sơ vay vốn. Các biện pháp quản lý rủi ro như tăng cường kiểm tra, kiểm soát nội bộ cũng được đề cập để đảm bảo an toàn tín dụng.

3.2. Kiến nghị đối với các bên liên quan

Tác giả đưa ra các kiến nghị đối với Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước, và các DNNVV. Các kiến nghị bao gồm việc khuyến khích hợp tác giữa các tổ chức tài chính và DNNVV, hoàn thiện cơ chế cung cấp thông tin tín dụng, và nâng cao hiệu quả quản lý tài chính của các DNNVV.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam phát triển mạnh mẽ, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng góp khoảng hơn 40% GDP và chiếm hơn 90% tổng số doanh nghiệp trong nền kinh tế. Đây là khu vực có tiềm năng phát triển lớn, tuy nhiên các DNNVV thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn do vốn tự có hạn chế. Tín dụng ngân hàng trở thành nguồn vốn quan trọng giúp các doanh nghiệp này mở rộng sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh. Nghiên cứu tập trung vào chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Biên Hòa (VCB Biên Hòa) trong giai đoạn từ năm 2010 đến nay. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng chất lượng tín dụng, xác định các nguyên nhân tồn tại và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng cho DNNVV. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững thông qua việc cải thiện hoạt động tín dụng ngân hàng đối với nhóm khách hàng DNNVV.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về doanh nghiệp nhỏ và vừa và lý thuyết về tín dụng ngân hàng. Khái niệm DNNVV được xác định theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP, dựa trên tiêu chí quy mô vốn và số lao động. Các đặc điểm nổi bật của DNNVV bao gồm tính năng động cao, hạn chế về năng lực tài chính và quản lý, cũng như vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và giải quyết việc làm. Về tín dụng ngân hàng, nghiên cứu áp dụng các lý thuyết về tín dụng, phân loại tín dụng theo thời hạn, bảo đảm, mục đích và phương thức hoàn trả. Chất lượng tín dụng được đánh giá qua các chỉ tiêu định lượng như tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn, tỷ lệ dư nợ có bảo đảm, vòng quay vốn tín dụng và lợi nhuận từ hoạt động tín dụng. Ngoài ra, các chỉ tiêu định tính như chính sách tín dụng, công tác tổ chức và chất lượng nhân sự cũng được xem xét. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng được phân tích từ phía ngân hàng, doanh nghiệp và môi trường kinh tế - pháp lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính, số liệu hoạt động tín dụng của VCB Biên Hòa giai đoạn 2010-2013, cùng các văn bản pháp luật liên quan như Luật Doanh nghiệp 2005, Nghị định 56/2009/NĐ-CP và Quyết định 06/2008/QĐ-NHNN. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh và tổng hợp số liệu tài chính để đánh giá các chỉ tiêu chất lượng tín dụng. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ dữ liệu tín dụng đối với DNNVV tại VCB Biên Hòa trong giai đoạn nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp toàn bộ mẫu (census) nhằm đảm bảo tính đại diện và chính xác. Quá trình nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến 2013, tập trung phân tích các chỉ tiêu tài chính cơ bản và đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng đối với DNNVV tại chi nhánh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng tín dụng ổn định: Dư nợ tín dụng đối với DNNVV tại VCB Biên Hòa tăng trưởng bình quân khoảng 20% mỗi năm trong giai đoạn 2010-2013, phản ánh sự mở rộng tín dụng tích cực. Tỷ lệ tăng trưởng này cao hơn mức tăng trưởng huy động vốn bình quân 16,2%, cho thấy ngân hàng ưu tiên phát triển tín dụng cho nhóm khách hàng này.

2. Tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn ở mức kiểm soát: Tỷ lệ nợ xấu so với tổng dư nợ duy trì dưới 3%, phù hợp với quy định của Ngân hàng Nhà nước và tiêu chuẩn quốc tế. Tỷ lệ nợ quá hạn cũng được kiểm soát dưới 5%, cho thấy chất lượng tín dụng tương đối tốt nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro cần quản lý chặt chẽ.

3. Tỷ lệ dư nợ có bảo đảm cao: Khoảng 70% dư nợ tín dụng đối với DNNVV được bảo đảm bằng tài sản có tính thanh khoản cao, giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng cho ngân hàng. Tuy nhiên, việc yêu cầu tài sản đảm bảo cũng làm hạn chế khả năng tiếp cận vốn của một số doanh nghiệp nhỏ vốn thiếu tài sản thế chấp.

4. Hiệu quả sử dụng vốn tín dụng: Vòng quay vốn tín dụng đạt mức cao, cho thấy nguồn vốn được luân chuyển nhanh, đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn của DNNVV. Lợi nhuận từ hoạt động tín dụng đối với DNNVV chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng lợi nhuận của chi nhánh, phản ánh hiệu quả kinh doanh tích cực.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự tăng trưởng tín dụng ổn định là do chính sách tín dụng phù hợp, mạng lưới chi nhánh rộng khắp và sự hỗ trợ kỹ thuật từ Vietcombank. Tỷ lệ nợ xấu thấp hơn mức trần 3% cho thấy công tác thẩm định và kiểm soát tín dụng được thực hiện nghiêm túc. So sánh với một số ngân hàng thương mại khác trong nước, VCB Biên Hòa có chất lượng tín dụng đối với DNNVV tương đối tốt, nhờ vào việc áp dụng các chỉ tiêu đánh giá toàn diện và quản lý rủi ro hiệu quả. Tuy nhiên, việc yêu cầu tài sản đảm bảo cao cũng là rào cản đối với nhiều DNNVV, nhất là các doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ, hạn chế khả năng mở rộng tín dụng. Các biểu đồ về tỷ lệ nợ xấu theo năm và cơ cấu dư nợ theo loại hình bảo đảm sẽ minh họa rõ nét hơn về chất lượng tín dụng và rủi ro tín dụng tại chi nhánh. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng chính sách tín dụng phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng và phát triển bền vững DNNVV.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách tín dụng linh hoạt: Ngân hàng cần điều chỉnh chính sách tín dụng phù hợp với đặc điểm của từng nhóm DNNVV, giảm bớt yêu cầu tài sản đảm bảo đối với các doanh nghiệp có tiềm năng phát triển nhưng thiếu tài sản thế chấp, nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Ban điều hành tín dụng VCB Biên Hòa chủ trì.

2. Nâng cao năng lực thẩm định và tư vấn: Tăng cường đào tạo cán bộ tín dụng về kỹ năng phân tích dự án, thẩm định phương án vay vốn và tư vấn hỗ trợ DNNVV hoàn thiện hồ sơ vay vốn. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ hồ sơ vay vốn được phê duyệt và giảm tỷ lệ nợ xấu. Thời gian triển khai liên tục, do Phòng nhân sự và Phòng tín dụng phối hợp thực hiện.

3. Xây dựng hệ thống thông tin tín dụng hiệu quả: Phát triển và hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng nội bộ, kết nối với Trung tâm thông tin tín dụng quốc gia (CIC) để cập nhật kịp thời thông tin khách hàng, giảm thiểu rủi ro tín dụng. Thời gian thực hiện 1 năm, do Ban công nghệ thông tin và Ban quản lý rủi ro đảm nhiệm.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát nội bộ: Thiết lập quy trình kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động tín dụng đối với DNNVV, phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro và xử lý kịp thời. Mục tiêu duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3%. Thời gian thực hiện liên tục, do Ban kiểm soát nội bộ và Ban quản lý rủi ro phối hợp thực hiện.

5. Hợp tác với các tổ chức tài chính và chính quyền địa phương: Khuyến khích hợp tác với các tổ chức tài chính vi mô, quỹ hỗ trợ phát triển DNNVV và chính quyền địa phương để mở rộng nguồn vốn và hỗ trợ kỹ thuật cho DNNVV. Thời gian triển khai 2 năm, do Ban quan hệ khách hàng và Ban phát triển kinh doanh chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện chính sách tín dụng, nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV, từ đó tăng hiệu quả kinh doanh và giảm thiểu rủi ro.

2. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách: Luận văn giúp hiểu rõ vai trò và khó khăn của DNNVV trong tiếp cận vốn, từ đó xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển DNNVV phù hợp, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương và quốc gia.

3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Tham khảo để hiểu rõ các tiêu chí, quy trình vay vốn ngân hàng, nâng cao năng lực quản lý tài chính và chuẩn bị hồ sơ vay vốn hiệu quả, từ đó tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên kinh tế, tài chính: Cung cấp tài liệu tham khảo về lý thuyết và thực trạng tín dụng ngân hàng đối với DNNVV, phương pháp đánh giá chất lượng tín dụng và các giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng trong bối cảnh kinh tế Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao DNNVV lại gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng ngân hàng?
   Do vốn tự có thấp, thiếu tài sản thế chấp, thông tin tài chính không minh bạch và năng lực quản lý hạn chế, các DNNVV thường bị ngân hàng đánh giá rủi ro cao, dẫn đến khó khăn trong việc vay vốn.

2. Chất lượng tín dụng được đánh giá bằng những chỉ tiêu nào?
   Chất lượng tín dụng được đánh giá qua các chỉ tiêu định lượng như tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn, tỷ lệ dư nợ có bảo đảm, vòng quay vốn tín dụng và lợi nhuận từ hoạt động tín dụng, cùng các chỉ tiêu định tính như chính sách tín dụng và chất lượng nhân sự.

3. Tỷ lệ nợ xấu bao nhiêu được coi là an toàn?
   Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước và thông lệ quốc tế, tỷ lệ nợ xấu dưới 3% được coi là tín dụng có chất lượng tốt và an toàn.

4. Ngân hàng có thể làm gì để hỗ trợ DNNVV tiếp cận vốn dễ dàng hơn?
   Ngân hàng có thể linh hoạt giảm yêu cầu tài sản đảm bảo, nâng cao năng lực thẩm định và tư vấn, xây dựng hệ thống thông tin tín dụng hiệu quả và tăng cường hợp tác với các tổ chức tài chính hỗ trợ DNNVV.

5. Tác động của môi trường kinh tế đến chất lượng tín dụng như thế nào?
   Môi trường kinh tế thuận lợi giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, tăng khả năng trả nợ đúng hạn, từ đó nâng cao chất lượng tín dụng. Ngược lại, môi trường kinh tế khó khăn làm tăng rủi ro tín dụng và tỷ lệ nợ xấu.

Kết luận

• DNNVV đóng góp hơn 40% GDP và chiếm hơn 90% tổng số doanh nghiệp, là nhóm khách hàng quan trọng của ngân hàng thương mại.
• Tín dụng ngân hàng đối với DNNVV tại VCB Biên Hòa tăng trưởng ổn định với tỷ lệ nợ xấu dưới 3%, thể hiện chất lượng tín dụng tương đối tốt.
• Các chỉ tiêu như tỷ lệ dư nợ có bảo đảm, vòng quay vốn tín dụng và lợi nhuận từ tín dụng phản ánh hiệu quả hoạt động tín dụng đối với DNNVV.
• Ngân hàng cần hoàn thiện chính sách tín dụng linh hoạt, nâng cao năng lực thẩm định, xây dựng hệ thống thông tin tín dụng và tăng cường kiểm soát nội bộ để nâng cao chất lượng tín dụng.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp có cơ sở khoa học và thực tiễn, góp phần phát triển bền vững hoạt động tín dụng ngân hàng và hỗ trợ phát triển DNNVV tại địa phương.

Các đơn vị liên quan cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm tới để nâng cao chất lượng tín dụng, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng nghiên cứu nhằm hoàn thiện hơn các chính sách tín dụng cho DNNVV.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chương 2: Thực trạng về chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Ngoại Thương Việt Nam – Chi Nhánh Biên Hòa. Chương 3: Các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Ngoại Thương Việt Nam – Chi Nhánh Biên Hòa. 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. hái niệm về doanh nghiệp Theo Điều 4 Luật doanh nghiệp số 60/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005 thì doanh nghiệp được hiểu như sau: “Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh. Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi”. Như vậy doanh nghiệp là tổ chức kinh tế vị lợi, mặc dù thực tế một số doanh nghiệp có các hoạt động không hoàn toàn nhằm mục tiêu lợi nhuận.

Phân loại doanh nghiệp Căn cứ vào bản chất kinh tế của chủ sở hữu Có ba loại hình doanh nghiệp chính dựa trên hình thức và giới hạn trách nhiệm của chủ sở hữu: - Doanh nghiệp tư nhân (Proprietorship). - Doanh nghiệp hợp danh (Partnership). - Doanh nghiệp trách nhiệm hữu hạn (Corporation). Thông thường doanh nghiệp tư nhân chiếm tỷ trọng khá cao trong tổng số các doanh nghiệp, nhưng doanh nghiệp trách nhiệm hữu hạn lại chiếm tỷ trọng lớn nhất về doanh thu, đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn như sản xuất hàng hóa, tài chính,… Căn cứ vào hình thức pháp lý doanh nghiệp Căn cứ vào Luật Doanh nghiệp 2005 thì hình thức pháp lý của các loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam bao gồm: - Công ty trách nhiệm hữu hạn (bao gồm công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành 6 viên trở lên và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên) là doanh nghiệp mà các thành viên trong công ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn điều lệ của công ty.

- Công ty cổ phần là doanh nghiệp mà vốn điều lệ của công ty được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. Cá nhân hay tổ chức sở hữu cổ phần của doanh nghiệp được gọi là cổ đông và chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp. - Công ty hợp danh là doanh nghiệp trong đó có ít nhất hai thành viên là chủ sở hữu của công ty, cùng kinh doanh dưới một cái tên chung (gọi là thành viên hợp danh). Thành viên hợp doanh phải là cá nhân và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty.

Ngoài ra trong công ty hợp danh còn có các thành viên góp vốn. - Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân. - Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được thành lập theo Luật đầu tư nước ngoài 1996 chưa đăng kí lại hay chuyển đổi theo quy định.

Căn cứ vào chế độ trách nhiệm Căn cứ vào chế độ trách nhiệm có thể phân loại các doanh nghiệp thành có chế độ trách nhiệm vô hạn và chế độ trách nhiệm hữu hạn. - Doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm vô hạn là loại hình doanh nghiệp mà ở đó chủ sở hữu doanh nghiệp có nghĩa vụ phải trả nợ thay cho doanh nghiệp bằng tất cả tài sản của mình, khi doanh nghiệp không đủ tài sản để thực hiện các nghĩa vụ tài chính của nó. Theo pháp luật Việt Nam, có hai loại doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm vô hạn là doanh nghiệp tư nhân và công ty hợp danh. Thực chất chế độ trách nhiệm vô hạn của loại doanh nghiệp này là chế độ trách nhiệm vô hạn của chủ sở hữu doanh nghiệp tư nhân và của thành viên hợp danh công ty hợp danh.

Chủ sở hữu doanh nghiệp tư nhân và thành viên hợp danh sẽ chịu trách nhiệm đến cùng về mọi nghĩa vụ tài sản của doanh nghiệp mà không giới hạn ở phần tài sản 7 chủ doanh nghiệp, các thành viên hợp dan đã bỏ vào đầu tư kinh doanh tại doanh nghiệp tư nhân và công ty hợp danh. Điều này có nghĩa là nếu tài sản của doanh nghiệp tư nhân và công ty hợp danh không đủ để thực hện các nghĩa vụ về tài chính của doanh nghiệp khi các doanh nghiệp này phải áp dụng thủ tục thanh lý trong thủ tục phá sản, chủ sở hữu doanh nghiệp và các thành viên hợp danh phải sử dụng cả tài sản riêng không đầu tư vào doanh nghiệp để thanh toán cho các khoản nợ của doanh nghiệp. - Theo pháp luật Việt Nam, các doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm hữu hạn cụ thể gồm: Công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, doanh nghiệp liên doanh và doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài không tiến hành đăng ký lại theo Nghị định 101/2006/NĐ-CP. Những doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm hữu hạn là những doanh nghiệp mà ở đó chủ sở hữu chỉ phải chịu trách nhiệm về mọi khoản nợ và nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp trong phạm vi sốp vốn đã góp vào doanh nghiệp.

Điều đó có nghĩa là khi số tài sản của doanh nghiệp không đủ để trả nợ thì chủ sở hữu không có nghĩa vụ phải trả nợ thay cho doanh nghiệp. Chế độ trách nhiệm hữu hạn của các loại doanh nghiệp trên thực chất là chế độ trách nhiệm hữu hạn của các nhà đầu tư - thành viên/chủ sở hữu công ty. hái niệm về doanh nghiệp nhỏ và vừa: Các loại hình DN trong nền kinh tế thị trường rất đa dạng và phong phú, trong đó nếu phân loại dựa theo quy mô có thể chia DN thành DN lớn và DNNVV. Tại Việt Nam, theo nghị định về trợ giúp phát triển DNNVV số 56/2009/NĐ- CP ngày 30 tháng 06 năm 2009, trong đó điều 3 của nghị định này đã định nghĩa DNNVV như sau: “DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của DN) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên)” 8 1.

Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa tại một số quốc gia và vùng lãnh thổ. Thực tế trên thế giới, các nước có quan niệm rất khác nhau về doanh nghiệp vừa và nhỏ, nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự khác nhau này tiêu thức dùng để phân loại quy mô doanh nghiệp khác nhau. Tuy nhiên trong hàng loạt các tiêu thức phân loại đó có hai tiêu thức được sử dụng ở phần lớn các nước là quy mô vốn và số lượng lao động. Mặt khác việc lượng hoá các tiêu thức để phân loại quy mô doanh nghiệp còn tuỳ thuộc vào những yếu tố như: - Trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nước và những quy định cụ thể phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn.

- Trong ngành nghề khác nhau thì chỉ tiêu độ lớn của các tiêu thức cũng khác nhau. Quy định tại một số quốc gia như sau: Bảng 1.1 Tiêu chí xác định DNNVV tại một số quốc gia Quốc gia Tiêu thức áp dụng Số lao động (người) Tổng vốn hoặc giá trị tài sản Indonesia < 100 < 0,6 tỷ Rupi Singapore < 100 < 499 triệu USD Sing Hàn Quốc < 300 (công nghiệp, xây dựng) < 500 triệu Won < 50 (thương mại, dịch vụ) < 50 triệu Won Nhật Bản < 100 (bán buôn) < 10 triệu Yên < 50 (bán lẻ) < 100 triệu Yên EU < 250 < 27 triệu EUR Mỹ < 500 < 20 triệu USD Nguồn: Tài nguyên giáo dục mở [29] 1. Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam. Theo Điều 3 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30 tháng 06 9 năm 2009 về trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thì tiêu chí xác định cụ thể như sau: Bảng 1.1 Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam.

Quy mô Doanh nghiệp Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa siêu nhỏ Số lao động Tổng Số lao Tổng nguồn Số lao động hu vực nguồn vốn động vốn I. Nông, lâm 10 người trở 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 nghiệp và thủy sản xuống trở xuống người đến đồng đến người đến 200 người 100 tỷ đồng 300 người II. Công nghiệp và 10 người trở 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 xây dựng xuống trở xuống người đến đồng đến người đến 200 người 100 tỷ đồng 300 người III. Thương mại và 10 người trở 10 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên 50 dịch vụ xuống trở xuống người đến đồng đến 50 người đến 50 người tỷ đồng 100 người Nguồn: Nghị định 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009[11] 1.

Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa. DNNVV có những nét điển hình sau đây: - Tồn tại và phát triển ở hầu hết các lĩnh vực, các thành phần kinh tế: DNNVV hoạt động trên tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế: thương mại, dịch vụ, công nghiệp, xây dựng, nông nghiệp.và hoạt động dưới mọi hình thức như: DN nhà nước, DN tư nhân, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, DN có vốn đầu tư nước ngoài và các cơ sở kinh tế cá thể. - Tính năng động cao: DNNVV có tính năng động và linh hoạt cao trước những thay đổi của thị trường do các DNNVV có mức đầu tư ban đầu thấp, sử dụng ít lao động và tận dụng các nguồn lực tại chỗ, vì vậy khả năng chuyển hướng kinh doanh và chuyển đổi phương án sản xuất kinh doanh.