Luận văn thạc sĩ ueh tiếp cận tín dụng của họ đồng bào dân tộc eđê trường hợp nghiên cứu tại xã cuôr đăng huyện cư mgar tỉnh đak lak

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh tiếp cận tín dụng của họ đồng bào dân tộc eđê trường hợp nghiên cứu tại xã cuôr đăng huyện cư, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: T.S Trần Tiến Khai
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính Sách Công
• Đề tài: Tiếp Cận Tín Dụng Của Hộ Đồng Bào Dân Tộc Êđê Trường Hợp Nghiên Cứu Tại Xã Cuôr Đăng, Huyện Cư M'Gar – Tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Bối cảnh chính sách của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và nội dung nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cung tín dụng tại khu vực nông thôn
• 2.2. Tín dụng nông thôn và đặc điểm của thị trường tín dụng nông thôn
• 2.3. Các tổ chức tài chính nông thôn
• 2.4. Thông tin bất cân xứng và cơ chế sàng lọc trong thị trường tín dụng
• 2.5. Cầu tín dụng tại khu vực nông thôn
• 2.6. Đặc điểm cầu tín dụng tại khu vực nông thôn
• 2.7. Dân tộc thiểu số
• 2.8. Đặc điểm kinh tế xã hội của người Êđê tại tỉnh Đắk Lắk
• 2.9. Các nghiên cứu có liên quan
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khung phân tích
• 3.2. Phương pháp lấy mẫu
• 3.3. Chọn điểm nghiên cứu
• 3.4. Chọn mẫu điều tra
• 3.5. Thu thập số liệu
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu và phân tích
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.2. Nguồn cung tín dụng tại điểm nghiên cứu
• 4.3. Tiếp cận tín dụng của các hộ người Êđê thông qua khảo sát tại điểm nghiên cứu
• 4.4. Đánh giá tiếp cận tín dụng của hộ thông qua khảo sát
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Khuyến nghị chính sách
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH VẼ
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• PHỤ LỤC 1: Quyết định số 9/2011/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ: Về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011 - 2015
• PHỤ LỤC 2: BẢNG HỎI
• PHỤ LỤC 3: Tình hình cho vay của Ngân hàng Chính sách thông qua đơn vị ủy thác tại 3 Buôn nghiên cứu
• PHỤ LỤC 4: Danh sách các tổ chức cung tín dụng có sản phẩm dành cho thị trường nông thôn trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, huyện Cư M’Gar và Xã Cuôr Đăng, tính đến 31/12/2013
• PHỤ LỤC 5: Dư nợ cho vay lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk phân theo mục đích, chương trình vay, tính đến 31/08/2013
• PHỤ LỤC 6: Thông tin cơ bản về 2 hộ nghèo có nhu cầu nhưng không xin vay vốn
• PHỤ LỤC 7: Nguồn thông tin và chất lượng thông tin mà hộ nhận được
• PHỤ LỤC 8: Đánh giá về dịch vụ tín dụng mà hộ đã sử dụng trong thời gian qua
• PHỤ LỤC 9: Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng của hộ
• PHỤ LỤC 10: Các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng của hộ

Tóm tắt

I. Tổng quan về tiếp cận tín dụng của người Êđê tại xã Cuôr Đăng Đắk Lắk

Tiếp cận tín dụng là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển kinh tế của người dân, đặc biệt là đối với các hộ đồng bào dân tộc Êđê tại xã Cuôr Đăng, huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu tình hình tiếp cận tín dụng của người Êđê, từ đó đưa ra những khuyến nghị chính sách phù hợp.

1.1. Đặc điểm kinh tế xã hội của người Êđê tại xã Cuôr Đăng

Người Êđê tại xã Cuôr Đăng chủ yếu sống bằng nông nghiệp, với cây trồng chính là cà phê. Đời sống kinh tế của họ còn gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng.

1.2. Vai trò của tín dụng trong phát triển kinh tế hộ

Tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của người Êđê. Tuy nhiên, việc tiếp cận tín dụng vẫn còn nhiều rào cản.

II. Những thách thức trong việc tiếp cận tín dụng của người Êđê

Mặc dù có nhiều nguồn cung tín dụng, nhưng người Êđê vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc tiếp cận. Các yếu tố như thông tin bất cân xứng, rào cản ngôn ngữ và thiếu tài sản thế chấp là những vấn đề chính.

2.1. Thông tin bất cân xứng và rào cản ngôn ngữ

Sự khác biệt về ngôn ngữ giữa người cho vay và người đi vay dẫn đến việc thông tin không được truyền đạt đầy đủ, ảnh hưởng đến quyết định vay vốn.

2.2. Thiếu tài sản thế chấp và rủi ro trong vay vốn

Nhiều hộ gia đình không có tài sản thế chấp đủ giá trị, khiến họ khó khăn trong việc tiếp cận các khoản vay từ tổ chức tín dụng chính thức.

III. Phương pháp nghiên cứu về tiếp cận tín dụng của người Êđê

Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát và phân tích định lượng để đánh giá tình hình tiếp cận tín dụng của người Êđê tại xã Cuôr Đăng. Các dữ liệu thu thập sẽ giúp hiểu rõ hơn về nhu cầu và khả năng tiếp cận tín dụng.

3.1. Khung phân tích và phương pháp lấy mẫu

Khung phân tích được xây dựng dựa trên các yếu tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng, bao gồm cả yếu tố kinh tế và xã hội.

3.2. Quy trình thu thập dữ liệu và phân tích

Dữ liệu được thu thập thông qua bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp với các hộ gia đình người Êđê, từ đó phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng.

IV. Kết quả nghiên cứu về tiếp cận tín dụng của người Êđê

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ hộ gia đình người Êđê tiếp cận tín dụng còn thấp, chủ yếu do các rào cản về thông tin và tài sản thế chấp. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng vai trò của chính quyền địa phương và các tổ chức hỗ trợ là rất quan trọng.

4.1. Tình hình tiếp cận tín dụng của hộ người Êđê

Tỷ lệ hộ gia đình tiếp cận tín dụng chính thức còn thấp, trong khi tín dụng phi chính thức lại có lãi suất cao, gây khó khăn cho người dân.

4.2. Đánh giá vai trò của chính quyền và tổ chức hỗ trợ

Chính quyền địa phương và các tổ chức hỗ trợ cần tăng cường vai trò của mình trong việc giúp đỡ người Êđê tiếp cận các nguồn tín dụng.

V. Khuyến nghị chính sách nhằm cải thiện tiếp cận tín dụng cho người Êđê

Để cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng cho người Êđê, cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể, bao gồm việc lồng ghép giới trong các chương trình tín dụng và tăng cường thông tin cho người dân.

5.1. Lồng ghép giới trong chính sách tín dụng

Cần thiết kế các chương trình tín dụng phù hợp với đặc điểm của người Êđê, đặc biệt là phụ nữ, để đảm bảo mọi đối tượng đều có cơ hội tiếp cận.

5.2. Tăng cường thông tin và hỗ trợ từ chính quyền

Chính quyền địa phương cần cung cấp thông tin đầy đủ về các nguồn tín dụng và hỗ trợ người dân trong việc hoàn thiện hồ sơ vay vốn.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai về tiếp cận tín dụng của người Êđê

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiếp cận tín dụng của người Êđê tại xã Cuôr Đăng còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, với các chính sách hỗ trợ hợp lý, khả năng tiếp cận tín dụng có thể được cải thiện trong tương lai.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy cần có sự can thiệp từ chính quyền và các tổ chức tài chính để cải thiện tình hình tiếp cận tín dụng.

6.2. Triển vọng phát triển kinh tế hộ người Êđê

Nếu các chính sách được thực hiện hiệu quả, người Êđê có thể nâng cao đời sống và phát triển kinh tế bền vững hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực Tây Nguyên luôn đối mặt với thách thức lớn về giảm nghèo bền vững khi tỷ lệ hộ nghèo giai đoạn 2011 – 2015 lên tới 22,2%, mức cao thứ hai cả nước. Tại tỉnh Đắk Lắk, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 33% tổng dân số toàn tỉnh với hơn 76% người dân cư trú tại vùng nông thôn. Điển hình tại xã Cuôr Đăng thuộc huyện Cư M’Gar, người Êđê chiếm 81,5% dân số toàn xã với sinh kế chính dựa vào 2.300 ha đất canh tác cây cà phê. Dù nhu cầu vốn đầu tư sản xuất nông nghiệp rất lớn, khả năng tiếp cận nguồn lực tài chính chính thức của cộng đồng người Êđê vẫn gặp nhiều lực cản nghiêm trọng.

Vấn đề cốt lõi mà luận văn giải quyết là tình trạng hạn chế tiếp cận tín dụng chính thức và việc người dân phải phụ thuộc vào các nguồn vốn phi chính thức với lãi suất cao. Mục tiêu của nghiên cứu là phân tích toàn diện thực trạng cung - cầu vốn, nhận diện các rào cản thể chế, thông tin và văn hóa, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách công nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận tài chính cho đồng bào Êđê. Nghiên cứu được thực hiện tại địa bàn 3 buôn thuộc xã Cuôr Đăng trong giai đoạn 2013 – 2014. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc hỗ trợ tái phân phối nguồn lực, giảm thiểu tỷ trọng 55,17% các khoản vay phi chính thức đắt đỏ và tạo đòn bẩy nâng cao thu nhập bình quân cho các nông hộ trồng cà phê.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết thông tin bất cân xứng và cơ chế phân phối tín dụng của Stiglitz và Weiss năm 1981 để giải thích nguyên nhân thị trường tài chính nông thôn không thể tự cân bằng bằng lãi suất. Tình trạng thiếu hụt thông tin dẫn đến lựa chọn bất lợi trước khi giải ngân và rủi ro đạo đức sau khi ký hợp đồng vay vốn, buộc các tổ chức tín dụng phải áp dụng cơ chế thanh lọc thông qua tài sản thế chấp hoặc cắt giảm hạn mức cho vay. Nghiên cứu cũng kết hợp khung lý thuyết cấu trúc thị trường tài chính nông thôn ba khu vực gồm chính thức, bán chính thức và phi chính thức của Ngân hàng Thế giới và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO).

Mô hình phân tích các yếu tố quyết định nhu cầu và khả năng tiếp cận tín dụng của Paul Mpuga năm 2008 và Kiros Habtu Ferede năm 2012 được tác giả nội địa hóa để phù hợp với bối cảnh Tây Nguyên. Hệ thống khái niệm then chốt bao gồm: hạn chế tín dụng, thông tin bất cân xứng, cơ chế thanh lọc trực tiếp và gián tiếp, tín dụng vi mô, cùng yếu tố lồng ghép giới trong chế độ mẫu hệ của đồng bào Êđê.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp thống kê mô tả và so sánh dữ liệu thực tế nhằm đánh giá chi tiết các chiều kích tiếp cận tài chính của hộ gia đình.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo quản trị của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (VBARD), Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam (VBSP) chi nhánh Đắk Lắk và UBND huyện Cư M’Gar tính đến tháng 12 năm 2013. Nguồn dữ liệu sơ cấp được điều tra trực tiếp từ 58 hộ dân tộc Êđê thông qua bảng hỏi cấu trúc tại 3 buôn đại diện: Buôn CuôrĐăng A, Buôn CuôrĐăng B và Buôn KroaC trong khoảng thời gian từ cuối năm 2013 đến đầu năm 2014.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện thông qua Trưởng buôn được lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện theo 3 nhóm thu nhập: 34 hộ nghèo (chiếm 59% tổng mẫu), 9 hộ cận nghèo và 15 hộ khá. Lý do lựa chọn cách tiếp cận định tính mô tả là nhằm làm rõ các rào cản vô hình như phong tục tập quán mẫu hệ, rào cản ngôn ngữ và quy trình hành chính tại địa phương mà các mô hình kinh tế lượng thuần túy khó phản ánh trọn vẹn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực địa cho thấy nhu cầu vốn của đồng bào Êđê là rất lớn khi có tới 91,38% số hộ có nhu cầu vay vốn và 87,93% số hộ gửi đơn đề nghị vay đến các tổ chức tài chính. Tuy nhiên, mức độ hạn chế tín dụng diễn ra nghiêm trọng khi 85,29% hộ nghèo và 66,67% hộ cận nghèo bị hạn chế tiếp cận tín dụng chính thức, trong khi nhóm hộ khá chỉ ghi nhận 20% bị hạn chế.

Cơ cấu thị trường tín dụng tại địa bàn có sự lệch pha lớn giữa khu vực chính thức và phi chính thức. Trong tổng số 87 khoản vay phát sinh năm 2013, tín dụng phi chính thức chiếm tỷ trọng áp đảo với 55,17%, chủ yếu qua kênh các đại lý phân bón và thu mua nông sản tư nhân. Lãi suất của khu vực phi chính thức dao động từ 24% đến 30%/năm, cao gấp 3 đến 4 lần so với mức lãi suất 6% đến 9%/năm của VBARD và VBSP.

Đặc điểm nhân khẩu học và chế độ mẫu hệ có tác động trực tiếp đến hành vi vay vốn. Độ tuổi bình quân của chủ hộ là 45 tuổi, số năm đi học bình quân chỉ đạt 5,4 năm và tỷ lệ mù chữ là 11,76%. Trong cấu trúc gia đình, 40% quyết định vay vốn do người vợ đưa ra hoàn toàn và 24% là sự đồng thuận của cả hai vợ chồng. Dù người phụ nữ gánh vác trách nhiệm chi trả nợ nần, tỷ lệ đứng tên quyền sử dụng đất của người chồng lại chiếm tới 43%, dẫn đến xung đột giữa nghĩa vụ thực tế và thủ tục pháp lý khi vay vốn ngân hàng.

Hiện tượng trung gian tín dụng diễn ra phổ biến khi hơn 82% số hộ vay vốn chính thức phải thông qua môi giới với mức chi phí hoa hồng trích lại từ 5% đến 10% giá trị khoản vay. Đồng thời, 100% số hộ được khảo sát cho biết chưa từng nhận được dịch vụ tư vấn pháp lý hay hỗ trợ thị trường nào từ các cơ quan chức năng.

Thảo luận kết quả

Thực trạng hạn chế tín dụng tại xã Cuôr Đăng bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân đan xen. Về phía người vay, diện tích canh tác cà phê bình quân chỉ đạt 0,65 ha/hộ và có 14% số hộ phải canh tác trên đất thuê của nông trường không có sổ đỏ để làm tài sản thế chấp. Rào cản ngôn ngữ giữa cán bộ tín dụng và người dân làm sâu sắc thêm tình trạng thông tin bất cân xứng, khiến ngân hàng áp dụng chính sách sàng lọc khắt khe và giảm hạn mức cho vay của hộ nghèo xuống dưới 20 triệu đồng.

So với nghiên cứu của Phan Đình Khôi năm 2012 tại Đồng bằng sông Cửu Long và khảo sát của Đại học Copenhagen năm 2011, nghiên cứu tại Cuôr Đăng chỉ ra sự khác biệt mang tính văn hóa tộc người: tín dụng chính thức chưa linh hoạt theo chu kỳ thu hoạch cà phê, đẩy người nông dân vào bẫy nợ tín dụng phi chính thức qua hình thức nhận ứng trước phân bón đầu vụ.

Các dữ liệu này khi trình bày trên biểu đồ cơ cấu nguồn vốn và bảng ma trận hạn chế tín dụng theo nhóm thu nhập cho thấy rõ ràng phân khúc hộ nghèo đang chịu tổn thương kép: vừa thiếu vốn sản xuất, vừa chịu chi phí vốn cắt cổ từ các đại lý nông sản tư nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

Chính quyền và các định chế tài chính cần triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp trọng tâm sau:

Thứ nhất, Ngân hàng Chính sách Xã hội và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cần thiết kế các gói sản phẩm tín dụng vi mô đặc thù lồng ghép giới cho phụ nữ Êđê. Nâng hạn mức vay tín chấp từ 30 triệu đồng lên mức 50 triệu đồng/hộ, áp dụng cơ chế trả nợ gốc và lãi linh hoạt theo vụ thu hoạch cà phê hàng năm. Mục tiêu đặt ra là giảm 40% tỷ lệ phụ thuộc vào tín dụng phi chính thức tại địa bàn trước quý IV năm 2016.

Thứ hai, Ủy ban nhân dân xã Cuôr Đăng phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các Trưởng buôn tiến hành chuẩn hóa quy trình bình xét hộ nghèo định kỳ 6 tháng một lần theo đúng tiêu chí tại Quyết định 09/2011/QĐ-TTg. Xóa bỏ hoàn toàn bệnh thành tích trong công tác giảm nghèo, bảo đảm 100% hộ nghèo thực tế có nhu cầu vay vốn được lập danh sách xác nhận để tiếp cận nguồn vốn VBSP trong năm 2015.

Thứ ba, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Đắk Lắk chỉ đạo các ngân hàng thương mại tăng cường tuyển dụng và bố trí cán bộ tín dụng người đồng bào Êđê đạt tỷ lệ trên 50% tại các phòng giao dịch cơ sở. Tổ chức niêm yết công khai quy trình thủ tục bằng song ngữ Việt – Êđê tại nhà sinh hoạt cộng đồng, kiên quyết xử lý và loại bỏ triệt để các khâu trung gian thu phí trái quy định từ 5% đến 10% của người dân.

Thứ tư, Trạm Khuyến nông huyện Cư M’Gar phối hợp cùng Hội Phụ nữ và Hội Nông dân tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật chăm sóc cà phê bền vững, nâng năng suất bình quân từ 2,2 tấn lên 2,5 tấn nhân/ha. Cung cấp thông tin thị trường phân bón và kết nối doanh nghiệp thu mua trực tiếp cho nông dân trong giai đoạn 2015 – 2017.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm cán bộ quản lý Nhà nước và hoạch định chính sách công tại Ủy ban Dân tộc và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội: Cung cấp cơ sở thực chứng để đánh giá mức độ lan tỏa của Nghị định 41/2010/NĐ-CP và Quyết định 15/2013/QĐ-TTg, hỗ trợ sửa đổi chính sách tín dụng đặc thù cho vùng Tây Nguyên.

Nhóm lãnh đạo và chuyên viên tín dụng tại VBSP, VBARD và các tổ chức tài chính vi mô: Tham khảo căn cứ thiết kế sản phẩm tín dụng phù hợp với tập quán mẫu hệ, quản trị rủi ro thông tin bất cân xứng và tối ưu hóa mô hình tổ vay vốn ủy thác.

Nhóm cán bộ Hội Phụ nữ, Hội Nông dân và Trưởng buôn tại các xã vùng dân tộc thiểu số: Nắm vững quy trình hướng dẫn hội viên lập phương án vay vốn, giám sát dòng tiền và xóa bỏ các chi phí trung gian tiêu cực tại buôn làng.

Nhóm nghiên cứu sinh, giảng viên và sinh viên chuyên ngành Kinh tế phát triển, Chính sách công, Xã hội học: Sử dụng như một tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu định tính phân tích thị trường tài chính nông thôn và mối quan hệ giữa yếu tố nhân khẩu học với hành vi tài chính hộ gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao hộ đồng bào Êđê tại xã Cuôr Đăng vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng phi chính thức? Tín dụng phi chính thức chiếm 55,17% do thủ tục cực kỳ nhanh chóng, không yêu cầu tài sản thế chấp và cho phép nhận vật tư phân bón đầu vụ trả bằng nông sản cuối vụ. Dù lãi suất lên đến 24% - 30%/năm, người dân vẫn lựa chọn vì các ngân hàng chính thức giải ngân chậm và quy định thế chấp khắt khe.

Chế độ mẫu hệ tác động như thế nào đến quyết định vay vốn của hộ gia đình Êđê? Trong gia đình Êđê, 40% quyết định vay hoàn toàn do người vợ đưa ra và 24% có sự tham gia của vợ. Người phụ nữ chịu trách nhiệm quản lý kinh tế và hoàn trả nợ, nhưng gặp trở ngại khi đứng tên giấy tờ pháp lý do 43% sổ đỏ chỉ ghi tên người chồng.

Trở ngại lớn nhất của hộ nghèo khi tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội là gì? Trở ngại lớn nhất là chất lượng bình xét hộ nghèo chưa chuẩn xác tại cấp buôn, khiến nhiều hộ nghèo thực tế bị loại khỏi danh sách thụ hưởng. Bên cạnh đó, hạn mức vay bình quân thực tế chỉ khoảng 14,8 triệu đồng/hộ, chưa đáp ứng đủ chi phí đầu tư vườn cà phê.

Làm thế nào để loại bỏ tình trạng nông dân phải trả chi phí trung gian từ 5% đến 10% khi vay vốn? Chính quyền xã và ngân hàng cần minh bạch hóa quy trình thủ tục bằng song ngữ Việt - Êđê, tăng cường cán bộ tín dụng người địa phương đến giao dịch trực tiếp tại buôn và phát huy vai trò giám sát của Hội Phụ nữ nhằm bảo vệ người vay khỏi các đối tượng cò mồi.

Quy định cho vay không cần tài sản thế chấp theo Nghị định 41/2010/NĐ-CP gặp vướng mắc gì trong thực tế? Mặc dù nghị định cho phép vay không thế chấp đến 50 triệu đồng, các tổ chức tín dụng thương mại vẫn e ngại rủi ro nông nghiệp và thông tin bất cân xứng nên thường định giá khắt khe hoặc từ chối cho vay đối với các hộ canh tác trên đất thuê nông trường.

Kết luận

Luận văn đã làm sáng tỏ bức tranh toàn cảnh về tiếp cận tài chính của cộng đồng người Êđê tại Đắk Lắk thông qua các phát hiện cốt lõi:

• Tỷ lệ có nhu cầu vay vốn của hộ dân tộc Êđê đạt mức rất cao lên tới 91,38%, khẳng định vai trò sống còn của nguồn lực tài chính đối với sản xuất cà phê.
• Hạn chế tiếp cận tín dụng chính thức tập trung nặng nề vào nhóm yếu thế, với 85,29% hộ nghèo và 66,67% hộ cận nghèo không tiếp cận được nguồn vốn mong muốn.
• Thị trường tài chính phi chính thức chiếm lĩnh 55,17% tổng số khoản vay với lãi suất đắt đỏ từ 24% đến 30%/năm, tạo gánh nặng nợ nần lớn cho người nông dân.
• Chế độ mẫu hệ đặt vai trò quyết định vay vốn lên vai người phụ nữ (chiếm 64% quyết định), đòi hỏi chính sách tín dụng phải lồng ghép yếu tố giới sâu sắc.
• Rào cản ngôn ngữ và sự thiếu hụt dịch vụ tư vấn pháp lý đẩy 82% hộ vay chính thức vào bẫy chi phí trung gian từ 5% đến 10%.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc giúp hoàn thiện cơ chế tín dụng vi mô thích ứng với đặc thù văn hóa tộc người tại Tây Nguyên. Lộ trình tiếp theo cần tập trung thể chế hóa các gói vay ưu đãi lồng ghép giới và chuẩn hóa công tác bình xét hộ nghèo trong giai đoạn 2015 – 2020.

Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và tổ chức phát triển hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để cùng chung tay thúc đẩy tài chính toàn diện và xóa đói giảm nghèo bền vững cho đồng bào các dân tộc thiểu số tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 nêu bối cảnh nghiên cứu, lý do vì sao tác giả chọn nghiên cứu về tiếp cận tín dụng của hộ đồng bào dân tộc Ê đê tại xã Cuôr Đăng, huyện Cư M’Gar tỉnh Đắk Lắk. Chương 2 tác giả đề cập đến lý thuyết về thị trường tín dụng nông thôn, vấn đề thông tin bất cân xứng và những phản ứng của các tổ chức cung ứng nhằm hạn chế vấn đề này. Chương 3 trình bày phương pháp nghiên cứu, khung phân tích tác giả sử dụng để làm cơ sở lập Bảng hỏi và thu thập thông tin. Chương 4 là những phân tích về tình hình kinh tế xã hội tại điểm nghiên cứu có ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng của hộ.

Những đặc điểm kinh tế xã hội, các yếu tố tác động đến tiếp cận tín dụng của hộ từ phía chính sách, sự hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức xã hội và năng lực tiếp cận của hộ. Chương 5 đưa ra một số kết luận chính trên cơ sở phân tích của chương 4 và khuyến nghị chính sách tại địa phương. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -4- CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU 2. Cung tín dụng tại khu vực nông thôn 2.

Tín dụng nông thôn và đặc điểm của thị trường tín dụng nông thôn Tín dụng-nông-thôn là các khoản vay dành cho tổ chức, cá nhân trên địa bàn nông thôn, phục vụ nhu cầu sản xuất kinh doanh và các hoạt động khác liên quan đến nông trại và phi nông trại. Nông nghiệp nông thôn với những đặc điểm như quy mô rộng lớn, các hoạt động liên quan trực tiếp đến yếu tố tự nhiên, giá cả đầu vào và đầu ra thường xuyên biến động, v.v nên thị trường tín dụng-nông-thôn cũng mang những đặc trưng riêng, khác với các thị trường khác, cụ thể: (i) Chi phí giao dịch cao: Đối tượng khách hàng của thị trường tín dụng-nông-thôn khá phong phú như hộ gia đình nông dân, các trang trại, cơ sở kinh doanh nông sản, các doanh nghiệp nông thôn và người lao động không có đất canh tác. Việc thiết kế các sản phẩm dịch vụ tín dụng phù hợp cho từng đối tượng trở nên rất khó khăn. Khách hàng cư trú trên quy mô rộng lớn, mức độ phân tán cao cộng với cơ sở hạ tầng của khu vực nông-thôn còn yếu về giao thông vận tải và thông tin liên lạc đã đẩy chi phí giao dịch lên cao.

Quá trình tiếp thị sản phẩm, thời gian đi lại trước, trong và sau khi cho vay thường phải kéo dài nhưng lại chỉ cho vay được những món vay nhỏ khiến các tổ chức-tài-chính-e-ngại-khi- tham-gia-vào-phân-khúc-thị-trường-này. (ii) Tồn tại nhiều rủi ro: Thị trường tín dụng-nông-thôn tồn tại nhiều rủi ro là do bản chất của hoạt động nông nghiệp mang lại. Thứ nhất, mọi hoạt động nông nghiệp đều phụ thuộc rất nhiều vào tự nhiên, môi trường, sự biến đổi của khí hậu thời tiết ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả sản xuất. Nguồn trả nợ từ khoản lợi nhuận ít ỏi của hoạt động sản xuất trong khi tài sản thế chấp chỉ là đất, các danh mục tài sản khác thường có giá trị thấp và ít được chấp nhận.

Bên cạnh đó, giá cả các mặt hàng nông sản lại thường xuyên-biến-động, gây- khó-khăn-cho-cả-bên-đi-vay-và-bên-cho-vay. Các tổ chức tài chính nông thôn Theo Quỹ phát triển nông nghiệp quốc tế (IFAD), tín dụng-nông-thôn được cung ứng bởi các tổ chức tài chính nông-thôn bao gồm Ngân hàng nông-thôn, Hợp tác xã tín dụng tiết kiệm, các Ngân hàng theo mô hình Grameen Bank, các tổ chức phi chính phủ (NGOs) có LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -5- chương trình tín dụng, v. Phạm vi hoạt động của các tổ chức này gói gọn trong khu vực nông-thôn, cung ứng các sản phẩm tín dụng và các dịch vụ khác theo quy định của Ngân hàng-trung-ương. Các tổ chức tài chính nông-thôn là các tổ chức cung ứng các sản phẩm tài chính, trong đó-có-tín dụng-cho-khu-vực-nông-thôn, hướng-đến-đối-tượng-khách-hàng- nông-thôn.

Có sự đồng nhất trong cách hiểu của các nhà hoạt động thực tế đối với tín dụng-nông-thôn và tín dụng vi mô do các tổ chức TCVM cung ứng nhưng hai tổ chức này là hoàn toàn độc lập. Tổ chức TCVM hoạt động trên quy mô rộng lớn hơn, bao gồm cả khu vực đô thị và nông-thôn, hướng đến nhóm đối tượng khách hàng là người nghèo, giá trị khoản vay nhỏ. Trong quá trình cung ứng các dịch vụ TCVM cho khách hàng, tổ chức này còn lồng ghép các hoạt động hỗ trợ như hình thành tổ nhóm, phát triển tính tự tin, đào tạo kiến thức về tài chính và khả năng quản lý chéo giữa các thành viên với nhau. Các tổ chức tài chính nông thôn chỉ hoạt động tại khu vực nông-thôn, cung ứng các sản phẩm tài chính cho đối tượng khách hàng mang-tính-đặc thù-của-khu-vực-này.

Hiện nay, tổ chức tài chính tham gia cung cấp dịch vụ tín dụng cho khu vực nông-thôn được chia thành 3 nhóm: chính thức, bán chính thức và phi chính thức. Khu vực chính thức được hiểu là những tổ chức hoạt động theo quy định và quản lý của ngân hàng trung ương, được Chính phủ ủy quyền thực hiện các giao dịch tài chính. Khu vực bán chính thức vẫn chịu sự quản lý của ngân hàng trung ương và hệ thống ngân hàng, được các cơ quan này cấp phép hoạt động nhưng không phải tuân theo các quy định của hoạt động ngân hàng. Các tổ chức phi chính thức thì hoàn toàn không nằm dưới sự quản lý, kiểm soát của chính phủ, hoạt động không cần sự cấp phép của cơ quan có thẩm quyền nào, dựa vào cam kết, điều lệ do chính-các-thành-viên-trong-nhóm-đặt-ra.

Nghiên cứu của Ngân hàng thế giới (2007) đã mô tả về thị trường cung ứng các dịch vụ- tài-chính-ở-Việt-Nam-cho-từng-phân-khúc-khách-hàng-được-phục-vụ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Cơ cấu thị trường tín dụng tại Việt Nam phân đoạn theo thu nhập của khách hàng Nguồn: Ngân hàng thế giới (2007) Phân đoạn thu nhập thấp và người nghèo, chiếm 24% tổng thị phần, trong đó 74% là ở nông-thôn, không có sự tham gia của các NHTM nhà nước và cổ phần. VBSP, các chương trình bán chính thức và TDPCT đảm nhiệm vai trò chủ đạo trong việc cung ứng các dịch vụ tài chính cho phân đoạn này. VBARD hướng đến thị trường tài chính nông-thôn thông qua việc-cam-kết-tài-trợ-vốn-thông-qua-Hội-Phụ-nữ, Hội-Nông-dân.

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (VBARD), Ngân hàng Chính sách Xã hội (VBSP) là hai tổ chức cung ứng đa dạng và phổ biến nhất đến thị trường nông-thôn Việt Nam. VBARD hoạt động theo nguyên tắc thương mại, còn VBSP hoạt động trên nguyên tắc tái phân phối8, cung ứng những khoản tín dụng rẻ hoặc mức chi phí bằng không cho các đối tượng người nghèo, người có thu nhập thấp không đủ các tiêu chuẩn vay ở các NHTM. Từ số liệu của cuộc điều tra Tiếp cận nguồn lực của hộ gia đình Việt Nam qua các năm 2006 – 2008 – 2010, Nhóm nghiên cứu của Đại học Tổng hợp Copenhagen đã cho thấy, thông qua TDCT từ VBARD và VBSP: “Tín dụng làm tăng thu nhập thông qua cải thiện năng suất lao động” và “cung cấp tiếp-cận-tín dụng có tiềm năng nâng cao phúc lợi cho nông dân trong dài hạn”. Ở mảng bán chính thức, Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam (Co-op Bank, chuyển đổi từ Quỹ tín dụng Nhân dân từ năm 2013) cùng với hàng loạt các Quỹ tín dụng, tổ chức TCVM bán chính thức khác đã đóng vai trò hết sức quan trọng trong phát triển nông nghiệp nông-thôn.

Mảng tín dụng bán chính thức còn được cung ứng thông qua các Hội phụ nữ, Hội cựu 8 Nhóm nghiên cứu Kinh tế Phát triển - trường Đại học Tổng hợp Copenhagen và c.g (2011) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -7- chiến binh, Hội Nông dân, v. hoạt động rộng khắp với những món vay nhỏ, lãi suất thấp, hỗ trợ-người-vay-trong-quá-trình-sử-dụng-vốn-vay. Việt Nam hiện có hơn 51% các khoản tín dụng cung ứng cho khu vực nông-thôn là tín dụng phi chính thức9. Hình thức cho vay theo tổ, nhóm tự phát, vay qua các đại lý cung- ứng-vật-tư-nông-nghiệp-đầu-vào-như-phân-bón, cây-giống, cho-vay-xoay-vòng.

Thông tin bất cân xứng và cơ chế sàng lọc trong thị trường tín dụng Xuất phát từ nhu cầu tối đa hóa lợi ích từ một khoản tiền nhất định mà người đi vay cân nhắc về việc đi vay để mở rộng sản xuất hoặc phục vụ nhu cầu chi tiêu. Theo lý thuyết cung – cầu tín dụng, nếu lượng cầu vượt quá lượng cung, giá – lãi suất – sẽ tăng, khi đó, phản ứng sẽ là giảm lượng cầu hoặc tăng lượng cung cho đến khi cung – cầu được cân bằng tại mức giá cân bằng mới. Trên thực tế, việc phân phối tín dụng vẫn đang diễn ra, tồn tại những người được vay, không được vay hoặc được vay ít hơn so với nhu cầu. Điều này có nghĩa là việc cung ứng các khoản tín dụng không chỉ đơn thuần dựa trên cung – cầu tín dụng và lãi suất cho vay.

Theo Stiglitz và Weiss (1981), phân phối tín dụng tồn tại được giải thích bởi lý thuyết về thông tin bất-cân-xứng-tồn-tại-trong-thị-trường-tín dụng, đặc- biệt-là-thị-trường-tín dụng-nông-thôn. Thông tin bất cân xứng xảy ra khi trong một giao dịch, một bên có thông tin đầy đủ hơn và tốt hơn so với (các) bên còn lại. Đối với việc vay – mượn giữa tổ chức cung ứng tín dụng và khách hàng, các điều kiện ràng buộc được cụ thể hóa trong hợp đồng tín dụng. Hợp đồng tín dụng lại là một dạng hợp đồng đặc biệt, hợp đồng không hoàn chỉnh, nghĩa là sau khi ký kết, việc thực hiện các điều khoản mới thực sự diễn ra, khác với các hợp đồng hoàn chỉnh trong các giao dịch khác, mọi điều khoản thực thi hoàn thành trước khi ký kết.

Các tình huống phát sinh sau khi ký kết thường không được dự đoán một cách chính xác. Thông tin bất cân xứng và hành vi đi kèm trong hoạt động tín dụng thường diễn ra ở hai giai đoạn: trước và sau khi ký hợp đồng. Trước khi ký hợp đồng, tổ chức cung ứng tín dụng thường có ít thông tin về người đi vay, dẫn đến việc lựa chọn bất lợi, nghĩa là trong quá trình sàng lọc trước cho vay, việc thiếu thông tin đã khiến người cho vay không phân biệt được mức độ “tốt – xấu” của khách hàng, quyết định không cho vay hoặc cho vay ít hơn nhu cầu đối với những khách hàng tốt và ngược lại. Khi nguồn vốn tín dụng đã được cung ứng đến khách hàng không tốt, tâm lý ỷ lại hay rủi ro đạo đức sẽ diễn ra do hợp đồng 9 Putzeys (2002) trích trong Phan Đình Khôi (2012) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -8- tín dụng đã được ký kết, người đi vay chắc chắn về việc người cho vay sẽ chia sẻ rủi ro với mình.

Họ sẽ không có động lực để thực hiện các điều khoản cam kết, việc giám sát và thực thi sau cho vay của người cho vay gặp nhiều khó khăn.