Tích Hợp Tiếng Anh Trong Dạy Học Địa Lí Lớp 10: Nghiên Cứu và Thực Nghiệm

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Tích hợp tiếng anh trong dạy học địa lí lớp 10 khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành phương pháp giảng, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm
• Chuyên ngành: Địa Lí
• Đề tài: Tích Hợp Tiếng Anh Trong Dạy Học Địa Lí Lớp 10: Nghiên Cứu và Thực Nghiệm
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Tổng quan nghiên cứu
• 1.7. Cấu trúc khóa luận tốt nghiệp
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA LÍ LUẬN
• 1.1. Dạy học tích hợp
• 1.2. Tích hợp tiếng Anh trong môn Địa lí
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.3.1. Kết quả khảo sát
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ MỘT SỐ KẾ HOẠCH BÀI DẠY ĐỊA LÍ LỚP 10 CÓ TÍCH HỢP TIẾNG ANH
• 2.1. Yêu cầu và nguyên tắc thiết kế
• 2.2. Quy trình thiết kế và tổ chức dạy học Địa lí lớp 10 có tích hợp tiếng Anh
• 2.3. Ứng dụng quy trình xây dựng và tổ chức dạy học Địa lí lớp 10 có tích hợp tiếng Anh
• 2.4. Một số kế hoạch bài dạy Địa lí lớp 10 có tích hợp tiếng Anh
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm
• 3.2. Thiết kế thực nghiệm, nguyên tắc thực nghiệm, tổ chức thực nghiệm, phương pháp kiểm tra, đánh giá thực nghiệm
• 3.3. Kết quả thực nghiệm
• 3.3.1. Thái độ học sinh
• 3.3.2. Nhận định, đánh giá của giáo viên bộ môn dự giờ trường thực nghiệm
• 3.4. Kết luận thực nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH ẢNH

Tóm tắt

I. Tích hợp tiếng Anh vào Địa lí 10 Lý do và cơ sở thực tiễn

Việc tích hợp tiếng Anh trong dạy học Địa lí lớp 10 không phải là một ý tưởng ngẫu nhiên, mà là một hướng đi chiến lược, phù hợp với xu thế giáo dục hiện đại. Nền tảng cho phương pháp này xuất phát từ ba lý do chính. Thứ nhất, nó đáp ứng trực tiếp yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, vốn nhấn mạnh việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực, bao gồm năng lực ngôn ngữ và năng lực giao tiếp hợp tác. Chương trình khuyến khích việc lồng ghép các nội dung liên môn để học sinh có thể vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết các vấn đề thực tiễn. Thứ hai, vai trò của tiếng Anh trong thời đại toàn cầu hóa là không thể phủ nhận. Đây là ngôn ngữ của khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế. Việc trang bị cho học sinh các thuật ngữ địa lí tiếng Anh lớp 10 ngay từ bậc phổ thông sẽ tạo ra một thế hệ nhân lực chất lượng cao, có khả năng tra cứu tài liệu quốc tế và tự tin hội nhập. Thứ ba, bản thân môn Địa lí có nhiều thuận lợi để tích hợp. Môn học này bao hàm kiến thức của cả khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, nghiên cứu về các quốc gia, khu vực, văn hóa trên toàn thế giới. Do đó, việc lồng ghép tiếng Anh vào môn học khác như Địa lí trở nên tự nhiên và hiệu quả, giúp học sinh có cái nhìn đa chiều và khách quan hơn. Các nghiên cứu quốc tế, như cuốn sách “Teaching Geography through English – A CLIL approach” của Đại học Cambridge, đã chứng minh hiệu quả của phương pháp CLIL trong dạy học Địa lí. Tại Việt Nam, nhiều công trình nghiên cứu về việc tích hợp tiếng Anh vào các môn khoa học tự nhiên và xã hội cũng cho thấy kết quả tích cực, là cơ sở vững chắc cho việc triển khai rộng rãi mô hình này.

1.1. Cơ sở lý luận về dạy học tích hợp và phát triển năng lực

Dạy học tích hợp được định nghĩa là định hướng dạy học giúp học sinh phát triển khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng thuộc nhiều lĩnh vực để giải quyết hiệu quả các vấn đề. Theo Chương trình GDPT 2018, định hướng này nhằm chuyển đổi từ lối dạy "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức. Trong đó, việc nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh được xem là một nhiệm vụ quan trọng, thực hiện ở tất cả các môn học. Các mức độ tích hợp được phân chia rõ ràng, từ lồng ghép (Fusion), đa môn (Multidisciplinary), liên môn (Interdisciplinary) đến xuyên môn (Transdisciplinary). Việc tích hợp tiếng Anh vào Địa lí có thể áp dụng linh hoạt ở nhiều mức độ, từ việc cung cấp từ vựng tiếng Anh chuyên ngành Địa lí ở mức lồng ghép, đến việc xây dựng các chủ đề học tập chung ở mức độ liên môn.

1.2. Thực trạng việc dạy và học Địa lí tích hợp tiếng Anh hiện nay

Khảo sát thực tiễn tại các trường THPT cho thấy việc áp dụng dạy học song ngữ Địa lí còn chưa phổ biến. Cụ thể, trong 41 giáo viên được khảo sát, chỉ có 12,2% đã từng tổ chức dạy học theo hình thức này. Đa số giáo viên còn e ngại do hạn chế về trình độ ngoại ngữ và thiếu tài liệu hướng dẫn. Tuy nhiên, một tín hiệu đáng mừng là có đến 92,7% giáo viên và 80,4% học sinh cho rằng việc tích hợp này là cần thiết và rất cần thiết. Học sinh mong muốn được tiếp cận phương pháp mới để trau dồi kiến thức, biết tên các địa danh bằng tiếng Anh chuẩn xác và hứng thú hơn trong học tập. Điều này cho thấy nhu cầu và tiềm năng phát triển của mô hình dạy học tích hợp liên môn này là rất lớn, cần có những nghiên cứu và thực nghiệm để đưa ra giải pháp hiệu quả.

II. Các thách thức khi lồng ghép tiếng Anh vào môn Địa lí 10

Mặc dù lợi ích của việc tích hợp tiếng Anh là rõ ràng, quá trình triển khai không tránh khỏi những khó khăn và thách thức cần được nhận diện để có giải pháp khắc phục. Thách thức lớn nhất đến từ năng lực của đội ngũ giáo viên. Nhiều giáo viên có chuyên môn Địa lí vững vàng nhưng lại hạn chế về khả năng sử dụng tiếng Anh, đặc biệt là phát âm và sử dụng các thuật ngữ chuyên ngành. Ngược lại, việc tìm kiếm giáo viên giỏi cả hai lĩnh vực là không dễ dàng. Bên cạnh đó, nội dung chương trình và tài liệu hỗ trợ cũng là một rào cản. Hiện nay, chưa có bộ tài liệu hay giáo án Địa lí tích hợp chuẩn để giáo viên tham khảo. Việc tự biên soạn đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và kiến thức chuyên sâu. Một khó khăn khác đến từ phía học sinh. Trình độ tiếng Anh không đồng đều giữa các em trong cùng một lớp học có thể gây ra tình trạng một số học sinh không theo kịp, dẫn đến tâm lý e ngại, sợ hãi. Nếu không có phương pháp phù hợp, việc tích hợp có thể làm kiến thức Địa lí trở nên nặng nề hơn. Cuối cùng, điều kiện cơ sở vật chất và thời lượng tiết học cũng là một yếu tố cần cân nhắc. Để tổ chức các hoạt động học tập tích cực, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học là cần thiết, đòi hỏi nhà trường phải trang bị đầy đủ thiết bị. Thời lượng 45 phút cho một tiết học cũng là một áp lực, khiến giáo viên khó có thể triển khai đầy đủ cả nội dung Địa lí và tiếng Anh. Việc nhận diện đúng và đủ các thách thức này là bước đầu tiên để xây dựng một quy trình đổi mới phương pháp dạy học Địa lí một cách bền vững và hiệu quả.

2.1. Hạn chế về năng lực ngoại ngữ của giáo viên và học sinh

Kết quả khảo sát cho thấy, nhiều giáo viên và học sinh bày tỏ sự e ngại về trình độ tiếng Anh của bản thân. Giáo viên lo lắng về việc phát âm sai các thuật ngữ địa lí tiếng Anh lớp 10, có thể truyền đạt kiến thức không chính xác. Trong khi đó, học sinh, đặc biệt là ở các lớp không chuyên, có nền tảng ngoại ngữ yếu sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức. Sự chênh lệch lớn về trình độ tiếng Anh trong một lớp học đòi hỏi giáo viên phải có kỹ năng sư phạm linh hoạt để đảm bảo tất cả học sinh đều có thể tham gia và tiến bộ.

2.2. Khó khăn trong việc xây dựng chương trình và tài liệu dạy học

Việc thiếu một bộ tài liệu tham khảo thống nhất là một trong những trở ngại lớn. Giáo viên phải tự tìm tòi, tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau, từ sách giáo khoa tiếng Anh, các nghiên cứu nước ngoài đến các sáng kiến kinh nghiệm dạy học tích hợp của đồng nghiệp. Quá trình này không chỉ tốn thời gian mà còn tiềm ẩn nguy cơ thiếu tính hệ thống và không bám sát yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Điều này đòi hỏi cần có sự đầu tư nghiên cứu để xây dựng các bộ học liệu và giáo án mẫu chuyên nghiệp.

III. Phương pháp thiết kế giáo án Địa lí 10 tích hợp tiếng Anh

Để vượt qua các thách thức và đảm bảo hiệu quả, việc thiết kế một kế hoạch bài dạy (KHBD) hay giáo án Địa lí tích hợp cần tuân thủ một quy trình khoa học và bài bản. Dựa trên nghiên cứu, một quy trình gồm 10 bước được đề xuất để giáo viên tham khảo. Quy trình này bắt đầu từ khâu chuẩn bị, thiết kế đến tổ chức và đánh giá. Bước đầu tiên và quan trọng nhất là xác định nội dung tích hợp, dựa trên sự tương đồng và liên kết giữa chương trình Địa lí và các chủ đề tiếng Anh. Sau đó, giáo viên cần xác định rõ mục tiêu cần đạt, bao gồm cả kiến thức Địa lí và năng lực ngôn ngữ. Một bước không thể thiếu là xây dựng hệ thống từ vựng tiếng Anh chuyên ngành Địa lí cốt lõi cho bài học, bao gồm từ vựng, phiên âm và nghĩa tiếng Việt. Dựa trên mục tiêu và đối tượng học sinh, giáo viên sẽ lựa chọn hoạt động và mức độ tích hợp phù hợp, từ lồng ghép đơn giản đến các dự án liên môn phức tạp. Các hoạt động học tập (khởi động, hình thành kiến thức, luyện tập, vận dụng) được thiết kế rời rạc trước khi kết hợp thành một KHBD hoàn chỉnh. Quá trình này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về phương tiện, học liệu, đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học. Sau khi tổ chức dạy học trên lớp, bước cuối cùng là kiểm tra, đánh giá hiệu quả dạy học tích hợp và rút kinh nghiệm để cải tiến cho các bài giảng sau. Quy trình này đảm bảo tính logic, khoa học và khả thi, giúp giáo viên tự tin hơn trong việc đổi mới phương pháp dạy học Địa lí.

3.1. Quy trình 10 bước xây dựng và tổ chức dạy học tích hợp

Quy trình được đề xuất bao gồm 3 khâu chính và 10 bước cụ thể. Khâu 1 (Thiết kế KHBD) gồm 6 bước: (1) Rà soát chương trình, xác định nội dung; (2) Xác định mục tiêu; (3) Xây dựng hệ thống từ vựng; (4) Lựa chọn hoạt động và mức độ tích hợp; (5) Thiết kế các hoạt động học tập; (6) Xây dựng KHBD hoàn chỉnh. Khâu 2 (Tổ chức dạy học) gồm 2 bước: (7) Chuẩn bị phương tiện, thiết bị; (8) Tổ chức dạy học trên lớp. Khâu 3 (Kiểm tra, đánh giá) gồm 2 bước: (9) Kiểm tra, đánh giá quá trình; (10) Rút kinh nghiệm và cải tiến. Việc tuân thủ quy trình này giúp bài giảng được chuẩn bị kỹ lưỡng, bám sát mục tiêu và phù hợp với thực tế.

3.2. Nguyên tắc cần tuân thủ khi thiết kế kế hoạch bài dạy

Khi thiết kế, giáo viên cần đảm bảo một số nguyên tắc cốt lõi. Thứ nhất, phải xác định đúng khả năng ngoại ngữ của cả giáo viên và học sinh để lựa chọn mức độ tích hợp phù hợp. Thứ hai, nội dung tích hợp phải có ý nghĩa, kết nối với những kiến thức học sinh đã biết để tạo động lực. Thứ ba, cần tạo cơ hội để học sinh được thử thách, tự sắp xếp ý tưởng và vận dụng kiến thức. Thứ tư, phải vận dụng sáng tạo các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực. Cuối cùng, học sinh phải được thực hành các kỹ năng cơ bản, từ đó nâng cao năng lực ngoại ngữ một cách tự nhiên và hiệu quả.

IV. Top mô hình dạy học tích hợp liên môn Địa lí tiếng Anh

Để hiện thực hóa việc tích hợp, nhiều mô hình và phương pháp dạy học tiên tiến đã được nghiên cứu và áp dụng. Trong đó, phương pháp CLIL trong dạy học Địa lí (Content and Language Integrated Learning - Học tích hợp nội dung và ngôn ngữ) được xem là hiệu quả và phù hợp nhất. CLIL không phải là một lớp học ngôn ngữ hay một lớp học chuyên đề được dịch sang tiếng nước ngoài. Thay vào đó, nó là một cách tiếp cận kép, trong đó ngôn ngữ thứ hai được sử dụng như một phương tiện để học tập nội dung, và nội dung đó lại được dùng như một nguồn tài nguyên để học ngôn ngữ. Ví dụ, trong bài về “Môi trường và tài nguyên thiên nhiên”, học sinh không chỉ học về khái niệm, vai trò của môi trường mà còn học và sử dụng các thuật ngữ như “natural environment”, “renewable resource”, “ecosystem”... để thảo luận và trình bày quan điểm. Một mô hình khác là học tập dựa trên dự án (Project-Based Learning), nơi học sinh thực hiện các dự án nghiên cứu về một vấn đề Địa lí (ví dụ: biến đổi khí hậu ở địa phương) và trình bày kết quả bằng tiếng Anh. Phương pháp này thúc đẩy mạnh mẽ kỹ năng tự học, hợp tác và sáng tạo. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học mở ra nhiều hình thức tích hợp hấp dẫn như sử dụng các ứng dụng bản đồ tương tác (Google Earth), các trang web cung cấp số liệu (World Bank) bằng tiếng Anh, hay tạo các bài thuyết trình đa phương tiện. Lựa chọn mô hình dạy học tích hợp liên môn nào phụ thuộc vào mục tiêu bài học, đặc điểm học sinh và điều kiện của nhà trường, nhưng tất cả đều hướng đến mục tiêu chung là dạy học theo định hướng phát triển năng lực toàn diện cho người học.

4.1. Áp dụng phương pháp CLIL trong các chủ đề Địa lí cụ thể

Phương pháp CLIL đặc biệt hiệu quả với các chủ đề có nhiều thuật ngữ và khái niệm quốc tế như khí hậu, dân số, môi trường. Ví dụ, khi dạy bài “Khí áp và gió”, giáo viên có thể giới thiệu các đai khí áp bằng tiếng Anh (Equatorial low-pressure belt, Subtropical high-pressure belt) và yêu cầu học sinh sử dụng các thuật ngữ này để mô tả sự phân bố trên bản đồ. Các hoạt động có thể bao gồm ghép nối thuật ngữ, điền vào chỗ trống, hoặc thảo luận nhóm nhỏ bằng tiếng Anh về nguyên nhân hình thành gió. Cách tiếp cận này giúp học sinh vừa nắm vững kiến thức chuyên môn, vừa ghi nhớ từ vựng tiếng Anh chuyên ngành Địa lí một cách tự nhiên.

4.2. Dạy học dự án và vai trò của công nghệ thông tin

Học tập dựa trên dự án là một hình thức dạy học song ngữ Địa lí ở mức độ cao. Giáo viên có thể giao nhiệm vụ cho các nhóm tìm hiểu về “Tình hình phát triển ngành nông nghiệp của một quốc gia ASEAN” và yêu cầu sản phẩm cuối cùng là một bài thuyết trình Powerpoint hoặc một video báo cáo bằng tiếng Anh. Trong quá trình này, học sinh phải tự tra cứu tài liệu từ các nguồn quốc tế, xử lý thông tin, và hợp tác với nhau. Các công cụ như Google Slides, Canva, hay các phần mềm làm video sẽ là phương tiện đắc lực, giúp việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học trở nên thiết thực và hiệu quả, qua đó phát triển toàn diện các kỹ năng cho học sinh.

V. Kết quả thực nghiệm dạy học Địa lí 10 có tích hợp tiếng Anh

Để đánh giá hiệu quả dạy học tích hợp, một nghiên cứu thực nghiệm sư phạm đã được tiến hành tại hai trường THPT Xuân Lộc và THPT Xuân Hưng (Đồng Nai). Kết quả thu được rất khả quan và mang tính thuyết phục cao. Về thái độ học tập, học sinh tại các lớp thực nghiệm tỏ ra rất phấn khích và hứng thú với hình thức học tập mới. Các em chủ động hơn trong việc tìm hiểu bài học, chuẩn bị từ vựng và tích cực tham gia phát biểu, thảo luận nhóm. Không khí lớp học trở nên sôi nổi, giảm bớt sự căng thẳng so với các tiết học truyền thống. Sự thay đổi này chứng tỏ phương pháp mới đã thành công trong việc khơi dậy động lực học tập của học sinh. Về kết quả nhận thức, khảo sát sau tiết học cho thấy những con số ấn tượng. Có đến 91,5% học sinh đánh giá việc tích hợp là cần thiết hoặc rất cần thiết. Đặc biệt, 93,7% học sinh nhận định tiết học là hiệu quả hoặc rất hiệu quả. Mức độ hiểu bài của học sinh cũng rất cao, với 78,9% hiểu bài từ 80% trở lên. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy việc tích hợp không những không làm quá tải kiến thức mà còn giúp học sinh tiếp thu bài tốt hơn. Các giáo viên dự giờ cũng đưa ra những nhận định tích cực, đánh giá cao mức độ phù hợp và tính sáng tạo của phương pháp, đồng thời ghi nhận sự tiến bộ trong khả năng sử dụng ngoại ngữ của học sinh. Những kết quả này khẳng định tính đúng đắn và khả thi của đề tài, là một sáng kiến kinh nghiệm dạy học tích hợp đáng để nhân rộng.

5.1. Phân tích thái độ và mức độ tham gia của học sinh

Quan sát trong các giờ dạy thực nghiệm cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong thái độ của học sinh. Thay vì thụ động ghi chép, các em trở thành trung tâm của hoạt động học tập. Các hoạt động nhóm, trò chơi, hùng biện bằng tiếng Anh đã tạo ra một môi trường học tập tích cực. Học sinh không chỉ phát biểu xây dựng bài mà còn chủ động chỉ ra các từ đồng nghĩa, mở rộng vốn từ vựng cho cả lớp. Sự tự tin trong giao tiếp và khả năng làm việc nhóm được cải thiện đáng kể, đáp ứng mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển năng lực.

5.2. Đánh giá hiệu quả nhận thức thông qua số liệu khảo sát

Các số liệu định lượng sau thực nghiệm đã cung cấp bằng chứng thuyết phục. Ngoài tỷ lệ hiểu bài và đánh giá hiệu quả cao, khảo sát còn cho thấy mong muốn của học sinh về việc mở rộng mô hình này. Cụ thể, có đến 64,6% học sinh mong muốn tiếp tục được học theo phương pháp tích hợp ở lớp 11, một minh chứng cho sự thành công của phương pháp. Kết quả này không chỉ chứng minh hiệu quả của việc lồng ghép tiếng Anh vào môn học khác mà còn cho thấy sự phù hợp của nó với tâm lý và nguyện vọng của người học.

VI. Hướng phát triển việc tích hợp tiếng Anh trong môn Địa lí

Từ những thành công của nghiên cứu và thực nghiệm, hướng phát triển cho việc tích hợp tiếng Anh trong dạy học Địa lí trong tương lai là rất rộng mở. Trước hết, cần tiếp tục triển khai và áp dụng mô hình này một cách linh hoạt, rộng rãi hơn ở nhiều trường THPT trên cả nước. Để làm được điều này, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có những chính sách khuyến khích, đồng thời tổ chức các chương trình bồi dưỡng, tập huấn cho giáo viên về các phương pháp dạy học tích hợp, đặc biệt là phương pháp CLIL trong dạy học Địa lí. Việc xây dựng và phổ biến các bộ tài liệu, giáo án Địa lí tích hợp mẫu sẽ giúp giáo viên giảm bớt gánh nặng trong khâu chuẩn bị và đảm bảo tính thống nhất, khoa học. Đối với các trường phổ thông, cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị công nghệ để hỗ trợ việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học. Về lâu dài, có thể nghiên cứu phát triển từ mức độ "tích hợp" sang "dạy học hoàn toàn bằng tiếng Anh" đối với môn Địa lí tại các trường THPT chuyên. Hướng đi này sẽ tạo ra một môi trường ngôn ngữ thực thụ, giúp học sinh tiếp cận sâu hơn với kiến thức Địa lí toàn cầu và chuẩn bị tốt nhất cho việc du học hoặc làm việc trong môi trường quốc tế. Cuối cùng, bản thân mỗi giáo viên cần không ngừng tự bồi dưỡng, nâng cao trình độ ngoại ngữ và chuyên môn, chủ động sáng tạo để việc đổi mới phương pháp dạy học Địa lí thực sự đi vào chiều sâu và mang lại hiệu quả bền vững.

6.1. Kiến nghị về chính sách và chương trình đào tạo giáo viên

Để nhân rộng mô hình, cần có sự hỗ trợ từ cấp quản lý. Bộ Giáo dục nên đưa nội dung về các phương pháp dạy học tích hợp vào chương trình đào tạo tại các trường đại học sư phạm. Các khóa tập huấn thường xuyên về dạy học song ngữ Địa lí cho giáo viên đang công tác là vô cùng cần thiết. Bên cạnh đó, việc tổ chức các cuộc thi, hội thảo chia sẻ sáng kiến kinh nghiệm dạy học tích hợp sẽ tạo động lực và môi trường để giáo viên học hỏi lẫn nhau, góp phần nâng cao chất lượng dạy học trên diện rộng.

6.2. Tương lai của dạy học Địa lí Hướng tới mô hình song ngữ

Với xu thế hội nhập, việc chuyển đổi dần sang mô hình dạy học Địa lí bằng tiếng Anh là một hướng đi tất yếu, đặc biệt tại các trường chất lượng cao và trường chuyên. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh mà còn thay đổi vị thế của môn Địa lí, biến nó thành một môn học mang tính ứng dụng cao, kết nối trực tiếp với các vấn đề toàn cầu. Để đạt được mục tiêu này, cần có một lộ trình cụ thể, bắt đầu từ việc tích hợp từng phần, xây dựng đội ngũ giáo viên nòng cốt và hoàn thiện hệ thống học liệu chuyên ngành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỀN CỦA VIỆC TÍCH HỢP. TIENG ANH TRONG DAY HOC DIA Li. 11 — Cơsởlý luận LLL. Day hoe tich hợp Theo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể xác định: Day’ hoe tich hop là định using dạy học giúp học sinh phải triển khả năng huy động tng hop kiễn thức, Kĩ năng thug nh nh vục khắc nhưu để giải quyết c hiệu quả các vẫn đỀ trong học ập và trong sống, được thực hiện ngay trong quá trình lĩnh hội tr thức và rèn luyện kỉ năng; phát triển được những năng lực cần thất, nhất là năng lực giải quyắt vẫn đề (nh ích hợp thề hiện qua sự huy động, kết họp, liên hệ các yêu tổ có liên quan với nhau của nhiễu linh vực để giải “ng củ liệu quả một vẫn đề và thường đựt được nhu mục tu khác nha) [H Nhiều nhà khoa học đã phân chị các mức độtích hợp trong dạy học khác nhau.

Theo Susan Mr, Drake trong cuốn Creating Standards - Based Integrated curriculum, Corwin Press thì có các mức độ ích hợp rong dạy học ngoài dạy học truyền thống th các mức độ tích hợp khác bao gồm tích hợp kết hợp (Fusion), th hop đa môn (Muhidisciplina), ích hợp liên ôn (Interdisciplinary) và tích hợp xuyên môn (transdisciplinary). Còn theo Kathryn Paige trong Moring towards Iransdiplinariy: an ecological sustainable focus for science and ‘mathematics pre-service education nthe primary/niddle years ngoài việc tình bày rô tích hap xuyên ngành là một trong tim bén vững cho giáo dục khoa học và toàn học trong những năm tiểu học và trung học thì ông côn ủng hộ quan điểm của Jucker's (2002) quan điểm tích hợp nội môn theo chiễu dọc và chiều ngang. Kết hợp các mức độ phân chỉa rên, ác giả nhận thấy các mức độ ch hợp trong dạy học dược thể hiện theo thang tăng dẫn như hình 1.1 dưới đây: Liên môn Hình 1. Các mức độ tích hợp ~ _ Truyền thống (traditional) “Từng môn học được giảng dạy, xem xét riêng rẽ, biệt lập, không có bắt kì sự liên hệ, kết nối nào giống như chụp ảnh cận cảnh từng đoạn - một hướng, một cách nhìn, sự tập trung "hạn hẹp vào một môn riêng rẽ Ví dụ: Như trong bài “Vi trí địa lý và phạm vi lank thổ” của mén Dia li lớp 12, giáo xiên chỉ tập trung xác định vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của nước ta để từ đó đưa ra những thuận lợi và khó khăn đo vị trí địa lý và phạm vi lãnh thổ nước ta mang lại cho tự nhiên, kinh tế, xã hội nước ta, ~ ˆ Kết hợp/lồng ghép (Rsion) Một nội dung nào đó được kết hợp vào chương trình đã có sẵn.

Ví dụ, ở một trường “THPT của bang Illinois (My) đã kết hợp các nghiên cứu về toàn cầu hóa vào trong chương tình của nhà trường. Điều này sẽ giúp cho HS hiểu sâu hơn các vấn đề của thể giới từ nhiều góc nhìn khác nhau. Hoặc như ở nước ta, trong nhiều năm qua đã kết hợp, lồng ghép các chủ đề về dân số, môi trường, an toàn giao thông, sức khỏe s hin, kĩ năng sống. vào các lĩnh vựe môn học như Địa lí, Sinh học, Giáo dục đạo đức và công dân.

~ _ Tích hợp trong một môn học - nội môn (Intradisciplinary) v ich hợp trong nội bộ môn học, các môn, các phần được học riêng. Tích hợp được thựchiện thông qua việc loại bỏ những nội dung trùng lặp và khai thác sự hỗ trợ giữacác phân môn, giữa các phần trong môn học. Trong môn học, ich hop li tong hợp trong một đơn vị học, thậm chí trong một tiết học hay một bài tập nhiều mảng kiến thức, kĩ năng liên quan đến nhau nhằm tăng cường hiệu quả giáo dục và tiết kiêm thời gian cho người học. Có thể tích hợp theo chiều ngang hoặc chiều doe: - Tích hợp theo chiều mgang là ích hợp các màng kin thức, kĩ năng trong môn học theo nguyên tắc đồng quy: tích hợp các kiến thức, kĩ năng thuộc mạch / phân môn nảy với kiến.

thức, kĩ năng thuộc mạch / phân môn khác. LÍ du: Trong môn Địa Tích hợp các chuyên môn vỀ đị tự nhin, địa lý đân cư — xã hội, địa lí kinh tế trong các chủ đẻ, bài học về các quốc gia và vùng lãnh thổ. Tích hợp tích. » hợp kiến thức, kĩ năng về nhận xét và giải thích các vẫn để trong các bài học địa lí đại cương, Địa ảnh tế xã hội thể giới, Đị lí Việt Nam.

Tích hợp kĩ năng nhân xét biểu đổ, nhận xết, giảithích trong các bài tập thực hành + Tick hep theo chiều đọc àtch hợp một đơn vi kiến thúc, kĩ năng mối với những kiến thức, kĩ năng rước đó theo nguyên tắc đồng tâm (còn gọi là đông trục hay vòng tròn xoáy trôn ốc). Cụ thể là kiến thức, kĩ năng của lớp trên, bậc học trên bao hảm kiến thức, kĩ năng của lớp, cưới, cấp học dưới. Vĩ dụ: Trong môn Địa 6 liên quan và được hình thành tử kỉ ác ngành kinh t ở lớp 10. Các kỉ thức, kĩ năng về viết báo cáo về tình hình phát triển kinh tế Brusil và những vấn đề xã hội cần phải giải quyết (lớp 1 1) có liên quan va được hình thành từ kiến thức, kĩ năng về Phương pháp viết báo cáo Dị lí đớp 10) một số vấn đề kinh tế xã hội thể giới Usp 1 ) ‘Da mén (Multidisciplinary) 6 đây các môn học là riêng biệt nhưng có những liên kết có chủ địch giữa các môn hoe và trong từng môn bởi các chủ để hay các n để chúng.

Có thể sơ đổ hóa như hình L2 sau: Khi học sinh học hoặc nghiên cứu về một Œ vấn đề nào đó các em đồng thời được tiếp cân từ nhiềubộ môn khác nhau. Ví dụ, khi học sinh học NV” học nghiên cứu về nội dung Phát triển hẳn vững và i Tăng trưởng nhanh ở môn Địa lí và đồng thồi các ms fem được học về chủ điểm “Mới trưởng của chúng, 4ø" ở môn Tiếng Anh. Chủ đề Phát triển bén ving 2 Toh in Abo ha dc ee ce mine và tăng trường nhanh có thể có ở môn Sinh học, Công nghệ và các môn khác, Đôi khi được gợi là Chương trình song song. Cùng một vấn đề được dạy ở nhiều môn cũng một lúc.

Từ cách tp cận đa môn này, GV không cần phải thay đổi nhiễu lắm nội dưng giảng dạy bộ môn của mình. Nội dung vả đánh giá vẫn nguyên theo bộ môn. Chỉ có HS được mong. dại là tạo ra những kết nối giữa các lĩnh vục bộ môn.

ức là các em sẽ giải quyết vấn để đựa trên kiến thức thu được ở nhiều bộ môn khác nhau. Đôi khi các tiếp cận đa môn đã tạo ra 20 những liên kết rất mạnh và khi đó thì những ngăn cách bộ môn bị mờ đi và chương trình. cchuyén sang lãnh địa liên môn (interdisciplinary). ~_ Liên môn (Interdil iplinary) Cae mon học được.

hợp với nhau và giữa chúng có những chủ đề, vấn đề, những khái niệm lớn và những ý tưởng lớn chung. Chương trnh liên môn to ra mone kết nổi rd ret giữa các môn học. Chương trình cũng xoay quanh các — “ shủ đÈ'vấn đề chủng, nhưng các khái niệm hoặc các kĩ năng liên môn được nhắn mạnh giữa các môn chứ _ không phải trong từng môn riêng biệt. rð cách tiếp cận liên môn.

“Mình [3 §v tấp cận liên màn ‘Chi dé tích hợp liên môn có nội dung kiến thức liên quan đến hai hay nhiều môn học. Vi dy, kiến thức Vật ý và Công nghệ trong động cơ, kiến thức Lịch sử và Địa ý trong chữ quyền biển đảo, kiến thức Ngữ văn và Giáo dục Công dân trong giáo dục đạo đức. ~_ Xuyên môn (Transdiseiplinary) CCảch tiếp cận những vẫn để từ cuộc sống thực và cổ ÿ nghĩa đổi với HS mã không xuất phát từ các khoa học tương ứng với môn học, tử đó xây dựng thành các môn học mới khác với môn học truyền thống. Cách tiếp cận nảy bắt đầu bằng ngữ cảnh cuộc sống thực (real-life context).

Nó không bit đầu bằng môn học hay bằng những khái niệm hoặc kĩ năng chung, Điều quan tâm nhất ở đây là sự phủ hợp đối với HS, Điểm khác duy nhất so với liên môn là ở chỗ chúng bắt đầu bằng ngữ cảnh cuộc sống thực và sở thích của HS, “Xây dưng môn học mới bằng cách kết hợp bai hay nhiễu môn học với nhau thành những chủ để chính hay nhánh chính và không còn mang tên của mỗi môn học. Thí dụ: Môn Khoa ge (Scien của Vương Quốc Anh, Australia, Singapore. Mén Khoa học Tự nhiên (Physical Science) ciia Hoa Ki, Han Quốc, Canada. Môn Nghiên cứu xã hội (Social Studies) của Nhật Bản, môn Nghiên cứu xã hội và môi trường (Studies of Society and Environment) của ‘Australia v.

‘Theo ti liệu của tác giả Lê Thị Phượng "Thiết kế một số chủ để dạy học Sinh học bằng a tiếng Anh ong chương tỉnh Sinh học Trung học phổ thông” [1] vả ti ligu cate gid GS.TS Lê Thông “Môn Địa Lý tong chương tình giáo dục phổ thông mới” [19] tác giả cho rỉng DHTH có những đặc điểm chính sau đây: = DHTH nhữn chung đề cao vai trò người học, lấy người học là trung tâm: Đây là phương pháp đòi hỏi người học phải là chủ thể của hoạt động học. HS phải tự học tự nghiên. sứu để tìm ra kiến thức, GV không đặt HS trước những kiến thức cổ sẵn trong bài giảng mà đặt HS vào những tỉnh huồng có vấn đề gần gũi với thực tiễn của cuộc sống để tự HỆ m ra cái chưa biết, cái in Khim phá, học để hành, hành để học. Trong quả trìnhtìm kết kiểm, thức của HS có thể chưa chính xác, chưa khoa học nhưng đưới sự hướng dẫn tổ chức đạo diỄn của GV, HS sé tự kiếm ra tự đánh giá rút kinh mgt › điều chinh sửa chữa để Tĩnh trì thứ ~ DHTH dựa theo quan điểm định hướng đẳu ra: Dạy học theo định hướng đầu ra nhằm.

đảm bảo chất lượng đầu ra khihọc, thực hiện mục tiều phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách, chú trọng NL van dụng kiến thức trong những tình huồng thực nhằm chuẩn bị cho con người NL, gii quyết các tỉnh huồng cuộc sống và nghề nghiệp, Theo đó, cách dạy học này nhắn mạnh vai trồ của người học với tư cách chủ thể của quá nhận thức. ~ DHTN hướng vào hình thành và phát miễn các NE. chung, cốt lõi cho người học: Theo {quan điểm phát triển NL người học, nội dung dạy học không giới hạn trong phạm vỉ của kiến thức và kĩ năng môn học mà gồm những nhóm nội dung hướng vào phát triển được các thành 16 cấu trúc của NL.