Thực Trạng và Xu Hướng Phát Triển Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Việt Nam

Khám phá thực trạng và xu hướng phát triển đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, những cơ hội và thách thức trong bối cảnh hiện nay.

• Người hướng dẫn: PGS - TS Nguyễn Như Bình
• Trường học: Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Thực Trạng Và Xu Hướng Phát Triển Của Các Hình Thức Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2000
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HÌNH THỨC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 1.1. KHAI NIỆM VÀ ĐẶC TRƯNG CỦA CÁC HÌNH THỨC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 1.2. Doanh nghiệp liên doanh
• 1.3. Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài
• 1.4. Hình thức hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hợp tác kinh doanh
• 1.5. Quan điểm của Lê Nin về các hình thức đầu tư tư bản
• 1.6. Xu hướng vận động của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• 1.6.1. Xu hướng mở rộng và phát triển của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• 1.6.2. Xu hướng đa dạng hóa hình thức tổ chức doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• 1.6.3. Xu hướng đa dạng hóa lĩnh vực kinh doanh và mở rộng quy mô kinh doanh
• 1.7. Sự điều chỉnh trong chính sách đối xử với các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài của các nước trong khu vực
• 1.7.1. Các nước ASEAN
• 1.7.1.1. Indonesia
• 1.7.1.2. Malaysia
• 1.7.1.3. Philippines
• 1.7.1.4. Thái Lan
• 1.7.2. Hàn Quốc
• 1.8. TÓM TẮT CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÁC HÌNH THỨC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1988-1999
• 2.1. TÌNH HÌNH CHUNG VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM
• 2.1.1. Những mặt tích cực
• 2.1.2. Những mặt hạn chế
• 2.2. THỰC TRẠNG CÁC HÌNH THỨC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM
• 2.2.1. Hình thức doanh nghiệp liên doanh
• 2.2.2. Hình thức doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài
• 2.2.3. Hình thức hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hợp tác kinh doanh
• 2.3. Tình hình đầu tư của các nước vào Việt Nam theo hình thức đầu tư
• 2.3.1. Đầu tư của Nhật Bản
• 2.3.2. Đầu tư của Đài Loan
• 2.3.3. Đầu tư của Singapore
• 2.3.4. Đầu tư của Pháp
• 2.4. SO SÁNH HIỆU QUẢ KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA CÁC HÌNH THỨC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM
• 2.4.1. So sánh trên một số chỉ tiêu định lượng
• 2.4.2. So sánh hai hình thức doanh nghiệp liên doanh và doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài trên phương diện lợi ích của Nhà nước Việt Nam
• 2.5. TÌNH HÌNH CHUYỂN ĐỔI HÌNH THỨC ĐẦU TƯ THỜI GIAN QUA
• 2.5.1. Tình hình chuyển đổi hình thức đầu tư của các dự án FDI
• 2.5.2. Nguyên nhân chuyển đổi doanh nghiệp liên doanh thành doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài
• 2.5.3. Tình hình các doanh nghiệp sau khi chuyển đổi hình thức đầu tư
• 2.6. TÓM TẮT CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP LỰA CHỌN HÌNH THỨC ĐẦU TƯ NHẰM THU HÚT VÀ SỬ DỤNG HIỆU QUẢ NGUỒN VỐN FDI TRONG HOÀN CẢNH VIỆT NAM
• 3.1. KHẢ NĂNG THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA CÁC HÌNH THỨC ĐẦU TƯ
• 3.2. CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG TỚI KHẢ NĂNG THU HÚT FDI CỦA VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN MỚI
• 3.3. XU HƯỚNG VẬN ĐỘNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC HÌNH THỨC FDI TẠI VIỆT NAM
• 3.4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP LỰA CHỌN HÌNH THỨC ĐẦU TƯ NHẰM THU HÚT VÀ SỬ DỤNG CÓ HIỆU QUẢ NGUỒN VỐN FDI TRONG HOÀN CẢNH VIỆT NAM
• 3.4.1. Hoàn thiện quy hoạch phát triển và định hướng đầu tư
• 3.4.2. Xử lý chuyển đổi doanh nghiệp liên doanh thành doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài
• 3.4.3. Hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm định hướng sự vận động và phát triển của các hình thức đầu tư
• 3.4.4. Cổ phần hóa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• 3.5. TÓM TẮT CHƯƠNG III
• LỜI MỞ ĐẦU
• LỜI CAM ĐOAN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. FDI Việt Nam Tổng Quan Về Xu Hướng Đầu Tư Nước Ngoài

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Từ khi Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987 ra đời, dòng vốn FDI đã không ngừng tăng lên, góp phần quan trọng vào tăng trưởng GDP, tạo công ăn việc làm, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Việt Nam đã trở thành điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt trong các lĩnh vực ngành nghề FDI như sản xuất, chế biến, và dịch vụ. Tuy nhiên, việc thu hút và sử dụng hiệu quả vốn FDI cũng đặt ra nhiều thách thức, đòi hỏi sự nỗ lực từ cả phía nhà nước và doanh nghiệp. Theo Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, các nhà đầu tư nước ngoài được đầu tư vào Việt Nam dưới ba hình thức: doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài và hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hợp tác kinh doanh.

1.1. Lịch Sử Phát Triển FDI tại Việt Nam

Quá trình thu hút FDI Việt Nam bắt đầu từ năm 1988 với Luật Đầu tư nước ngoài. Trải qua nhiều giai đoạn, chính sách FDI Việt Nam dần được hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư. Ban đầu, hình thức liên doanh chiếm ưu thế, nhưng sau đó, doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài ngày càng phổ biến hơn. Sự thay đổi này phản ánh sự cởi mở và hội nhập sâu rộng của Việt Nam vào nền kinh tế toàn cầu. Tăng trưởng FDI đã có những bước tiến đáng kể, góp phần vào công cuộc đổi mới và phát triển đất nước.

1.2. Vai Trò Của FDI Đối Với Nền Kinh Tế Việt Nam

Ảnh hưởng FDI đến kinh tế Việt Nam là không thể phủ nhận. FDI không chỉ cung cấp nguồn vốn đầu tư đăng ký quan trọng mà còn thúc đẩy xuất khẩu, tạo việc làm, và chuyển giao công nghệ. Các doanh nghiệp doanh nghiệp FDI thường có trình độ quản lý và công nghệ tiên tiến, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước. Xuất khẩu FDI đã đóng góp đáng kể vào tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, giúp cải thiện cán cân thương mại.

II. Thực Trạng FDI Tại Việt Nam Phân Tích Điểm Mạnh Yếu

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, thực trạng FDI Việt Nam vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư thực hiện chưa cao, sự liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn yếu. Ngoài ra, việc thu hút FDI vào một số lĩnh vực, đặc biệt là các ngành công nghệ cao và dịch vụ giá trị gia tăng, còn gặp nhiều khó khăn. Tác động của FDI đến môi trường và xã hội cũng là một vấn đề cần được quan tâm. Cần có các giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này và nâng cao hiệu quả FDI. Trong cuộc cạnh tranh thu hút vốn FDI, hình thức đầu tư là một yếu tố được các nước tiếp nhận đầu tư quan tâm nhiều trong việc cải thiện môi trường đầu tư để thu hút nguồn vốn quan trọng này.

2.1. Ưu Điểm Của Việc Thu Hút FDI

Việc thu hút FDI mang lại nhiều lợi ích cho Việt Nam, bao gồm tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, chuyển giao công nghệ, và nâng cao năng lực cạnh tranh. FDI cũng giúp Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn vào nền kinh tế toàn cầu, tiếp cận các thị trường mới, và nâng cao trình độ quản lý. Khu công nghiệp và khu chế xuất là những điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư FDI, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế của các địa phương.

2.2. Những Thách Thức và Hạn Chế Của FDI

Bên cạnh những lợi ích, FDI cũng đặt ra một số thách thức cho Việt Nam, bao gồm nguy cơ ô nhiễm môi trường, cạnh tranh không lành mạnh, và chuyển giá. Sự liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn yếu, hạn chế khả năng lan tỏa công nghệ và kỹ năng quản lý. Ngoài ra, một số dự án FDI có thể gây ra các vấn đề xã hội như mất đất, tái định cư, và thay đổi văn hóa. Cần có các giải pháp đồng bộ để giảm thiểu những tác động tiêu cực này và đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.3. Phân Bố FDI Theo Ngành và Vùng

Phân bố FDI tại Việt Nam không đồng đều giữa các ngành và vùng. Các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo thường thu hút nhiều vốn FDI hơn các ngành nông nghiệp và dịch vụ. Các vùng kinh tế trọng điểm như Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng thu hút nhiều vốn FDI hơn các vùng miền núi và vùng sâu vùng xa. Cần có các chính sách để khuyến khích FDI vào các ngành và vùng còn nhiều tiềm năng, góp phần cân bằng sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

III. Cách Thu Hút FDI Hiệu Quả Giải Pháp và Chính Sách Mới

Để thu hút FDI hiệu quả hơn, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, và phát triển cơ sở hạ tầng. Cần có các chính sách ưu đãi hấp dẫn hơn, đơn giản hóa thủ tục hành chính, và tăng cường xúc tiến đầu tư. Đồng thời, cần chú trọng đến việc lựa chọn các dự án FDI có chất lượng cao, thân thiện với môi trường, và có khả năng đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước. Đặc biệt, tháng 6 năm 2000 Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, theo đó, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các bên tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh trong quá trình hoạt động được phép chuyển đổi hình thức đầu tư, chia, tách, sáp nhập, hợp nhất doanh nghiệp.

3.1. Cải Thiện Môi Trường Đầu Tư Để Thu Hút FDI

Môi trường đầu tư đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút FDI. Việt Nam cần tiếp tục cải thiện hệ thống pháp luật, đảm bảo tính minh bạch và ổn định của chính sách, giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư, và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh. Ưu đãi đầu tư cần được thiết kế hợp lý, phù hợp với từng ngành và vùng, và đảm bảo tính cạnh tranh so với các nước khác trong khu vực.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực Cho FDI

Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để thu hút FDI vào các ngành công nghệ cao và dịch vụ giá trị gia tăng. Việt Nam cần tăng cường đầu tư vào giáo dục và đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp cho người lao động, đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp FDI. Cần có các chính sách khuyến khích hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp FDI để đào tạo nguồn nhân lực theo yêu cầu thực tế.

3.3. Phát Triển Cơ Sở Hạ Tầng Cho FDI

Cơ sở hạ tầng hiện đại là điều kiện cần thiết để thu hút FDI. Việt Nam cần tiếp tục đầu tư vào giao thông, năng lượng, viễn thông, và các dịch vụ công cộng khác, đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp FDI. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư tư nhân vào phát triển cơ sở hạ tầng, giảm tải cho ngân sách nhà nước.

IV. Triển Vọng FDI Việt Nam Cơ Hội và Rủi Ro Trong Tương Lai

Triển vọng FDI Việt Nam trong tương lai là rất lớn, với nhiều cơ hội và tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, cũng có không ít rủi ro và thách thức cần phải đối mặt. Việc chủ động nắm bắt cơ hội, vượt qua thách thức, và định hướng phát triển FDI theo hướng bền vững là rất quan trọng để Việt Nam có thể tận dụng tối đa lợi ích từ FDI và đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Đặc biệt, các nhà đầu tư nước ngoài vẫn đánh giá môi trường kinh doanh ở Việt Nam còn nhiều rủi ro, mà một trong những yếu tố rủi ro đó là các doanh nghiệp không được tự do chuyển đổi hình thức đầu tư, thủ tục chuyển đổi quá phiền hà.

4.1. Cơ Hội Thu Hút FDI Trong Bối Cảnh Mới

Việt Nam đang có nhiều cơ hội để thu hút FDI trong bối cảnh mới, bao gồm việc tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA), xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng, và sự phát triển của các ngành công nghiệp mới. COVID-19 ảnh hưởng FDI và Chiến tranh thương mại ảnh hưởng FDI, tuy gây ra nhiều khó khăn, nhưng cũng tạo ra cơ hội để Việt Nam trở thành điểm đến an toàn và hấp dẫn của các nhà đầu tư. Đa dạng hóa nguồn cung cũng là một yếu tố quan trọng giúp Việt Nam thu hút FDI.

4.2. Rủi Ro và Thách Thức Đối Với FDI

Tuy nhiên, cũng có không ít rủi ro và thách thức đối với FDI tại Việt Nam, bao gồm cạnh tranh gay gắt từ các nước khác, biến động kinh tế toàn cầu, và các vấn đề về môi trường và xã hội. Rủi ro đầu tư FDI cần được đánh giá và quản lý một cách cẩn thận để đảm bảo hiệu quả và bền vững của các dự án FDI. Sản xuất xanh và ESG (Environmental, Social, and Governance) đang trở thành những tiêu chí quan trọng để đánh giá các dự án FDI.

4.3. Định Hướng Phát Triển FDI Bền Vững

Để phát triển FDI bền vững, Việt Nam cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường, đảm bảo quyền lợi của người lao động, và thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Kinh tế tuần hoàn và Sản xuất thông minh là những xu hướng mới cần được áp dụng để nâng cao hiệu quả và giảm thiểu tác động tiêu cực của FDI. Chuyển đổi số và Cách mạng công nghiệp 4.0 cũng tạo ra những cơ hội mới để Việt Nam thu hút FDI vào các ngành công nghệ cao.

V. So Sánh Các Hình Thức FDI Liên Doanh 100 Vốn và Hợp Tác

Các hình thức đầu tư FDI khác nhau như liên doanh, doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, và hợp đồng hợp tác kinh doanh có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Việc lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm mục tiêu của nhà đầu tư, đặc điểm của ngành, và quy định của pháp luật. Cần có sự so sánh kỹ lưỡng để đưa ra quyết định đúng đắn. Theo Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. các nhà đầu tư nước ngoài được đầu tư vào Việt Nam dưới ba hình thức: Doanh nghiệp liên doanh; Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài; Hợp tác kinh doanh trên cơ sc' hợp ddng hợp tác kinh doanh.

5.1. Ưu và Nhược Điểm Của Doanh Nghiệp Liên Doanh

Doanh nghiệp liên doanh có ưu điểm là tận dụng được kinh nghiệm và mối quan hệ của đối tác trong nước, giảm thiểu rủi ro, và dễ dàng tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, cũng có nhược điểm là khó khăn trong quản lý và điều hành do khác biệt về văn hóa và quan điểm kinh doanh, và tiềm ẩn nguy cơ xung đột lợi ích. Theo Luat kinh doanh (Business Law) cua Floa Ky, lien doanh la mol quan he ban hang trong do hai hoac nhieu chu the ciing ddng gdp lao dong va tai san de thuc hien mot muc tieu dat ra va ciing chia se cac khoan lo'i nhiian va rui ro.

5.2. Ưu và Nhược Điểm Của Doanh Nghiệp 100 Vốn Nước Ngoài

Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài có ưu điểm là chủ động trong quản lý và điều hành, dễ dàng áp dụng công nghệ và quy trình tiên tiến, và bảo vệ được bí mật kinh doanh. Tuy nhiên, cũng có nhược điểm là khó khăn trong việc tiếp cận thị trường và nguồn lực địa phương, và đòi hỏi vốn đầu tư lớn. Cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi quyết định thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài.

5.3. Ưu và Nhược Điểm Của Hợp Đồng Hợp Tác Kinh Doanh

Hợp đồng hợp tác kinh doanh có ưu điểm là linh hoạt, dễ dàng thay đổi và điều chỉnh, và không đòi hỏi thành lập pháp nhân mới. Tuy nhiên, cũng có nhược điểm là thiếu sự ràng buộc pháp lý, và tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp. Cần có sự thỏa thuận rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của các bên để tránh những rủi ro phát sinh.

VI. Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Xã Hội Của Các Hình Thức FDI

Việc đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của các hình thức đầu tư FDI khác nhau là rất quan trọng để đưa ra các quyết định chính sách phù hợp. Cần xem xét các chỉ tiêu như tăng trưởng GDP, tạo việc làm, tăng thu ngân sách, chuyển giao công nghệ, và tác động đến môi trường và xã hội. Việc so sánh hiệu quả giữa các hình thức đầu tư khác nhau giúp nhà nước và doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện và đưa ra các quyết định tối ưu. Cần đánh giá hiệu quả trên một số chi tiêu định lượng, So sanh hai hinh thu’c doanh nghiep lien doanh va doanh nghiep 100% von nu'dc ngoai tren phuong dien loi ich cua Nha nudc Viet Nam.

6.1. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Hiệu Quả FDI

Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả FDI bao gồm tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, tăng thu ngân sách, chuyển giao công nghệ, và tác động đến môi trường và xã hội. Cần có hệ thống chỉ tiêu rõ ràng, minh bạch, và phù hợp với từng ngành và vùng để đánh giá chính xác hiệu quả của FDI. Việc thu thập và phân tích dữ liệu cần được thực hiện một cách khoa học và khách quan.

6.2. So Sánh Hiệu Quả Giữa Các Hình Thức FDI

Việc so sánh hiệu quả giữa các hình thức đầu tư FDI khác nhau giúp nhà nước và doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện và đưa ra các quyết định tối ưu. Cần xem xét cả ưu điểm và nhược điểm của từng hình thức đầu tư để lựa chọn hình thức phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Các yếu tố như vốn đầu tư, công nghệ, kỹ năng quản lý, và liên kết với doanh nghiệp trong nước cần được xem xét kỹ lưỡng.

6.3. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả FDI

Để nâng cao hiệu quả FDI, cần có các giải pháp đồng bộ, bao gồm cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển cơ sở hạ tầng, và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào các ngành công nghệ cao và dịch vụ giá trị gia tăng, và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp FDI tiếp cận thị trường và nguồn lực địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BO GIAO DUC VA DAO TAO DAI HOC KINH TE QUOC DAN — 0O0 — NGO CONG THANH TRlA’JNGOA' hoc I KINK TE L>£ N | T.RUNG TAM TUUEUTT.THUVIEN THl/C TRANG VA XIJ HUdNG PHAT TRIEN W ■ cCiA CAO HINH THlfC DAU TUTRJC TIER ■ Nt/dc NGOAI TAI VIET NAM LUAN VAN THAC SY QUAN TRI KINH DOANII CHUYEN NGANI1 QUAN TRI KINH DOANH QUOC TE Ngubi liuong dan khoa hoc: PGS - TS NGUYEN NHU BINH 7tfSoi^________________ TWIMG TAM TL.TT TWv LUAN AN-L VA.N j IIA NOI - 2000 BANG CAC KY HIEU, CAC CHO VIET TAT AFTA (Ascan Free Trade Area) Khu vuc mau dich tn do cua Hiep z hoi cac node Dong Nam A. ASEAN (Association of South East Asian Nations) Hiep hoi cac nude z Dong Nam A BOT (Build - Operation - Transfer) Xay dung - Kinh doanh - Chuyen giao DNCVDTNN Doanh nghiep cd von dau tu nude ngoai FDI (Foreign Direct Investment) dhu tu' true liep nude ngoai GDP (Gross Domestic Product) Tong san phAm quoc noi FIDHTKD Hop dong hop lac kinh doanh Hop doanh Flop lac kinh doanh tren co so hop dong hop tac kinh doanh IFC (International Financial Corporation) Cong ty Tai chinh Quoc le Lien doanh Doanh nghiep lien doanh OECD (Orgnisalion of Economic Coopration and Development) To clufc hop tac phat trien kinh te VNN Von nude ngoai WB (World Bank) Ngan hang The gidi MUC LUC Trang MC) DAU v 1 CHU0NG I: MOT SO VAN DE CO BAN VE HINH THUC DAU 5 TUTRUC TIEP NU0C NGOAI 1. KHAI NIEM VA DAC TRUNG CUA CAC HINH THUC DAU TU’ 5 TRUC TIEP NUdC NGOAI 1. Doanh nghiep lien doanh 6 1. Doanh nghiep 100% von nude ngoai 11 1. Hinh thuc hop tac kinh doanh tren co so HDHTKD 14 1. Quan diem cua Le Nin ve cac hinh thuc dau tu tu ban 12 1. XU HU0NG VAN DONG CUA CAC DOANH NGHIEP CO VON 19 DAU TUNUdC NGOAI. Xu hudng mo long va phat trien cua cac doanh nghiep co 19 von dau tu nude ngoai 1. Xu hudng da dang hoa hinh thu’e to chuc doanh nghiep co 19 von dau tu’ nu’dc ngoai. Xu hudng da dang hoa linh vu’e kinh doanh va mo rong quy 20 mo kinh doanh 1. SUDIEU CHINH TRONG CHINH SACH DOI XU'Vdl CAC 21 I-I1NH THUC DAU TUTRUC TIEP NUdC NGOAI CUA CAC NU'dC TRONG KHU VUC 1. Cac nude ASEAN 23 Indonesia 23 Malaysia 24 Philippines 24 Thai Lan 25 1. Han Quoc 25 TOM TAT CHU0NG I 26 CHU0NG II: THUC TRANG CAC IIINII THUC DAU TU TRUC 28 I IEP NU0C NGOAI TAI VIET NAM GIAI DOAN 1988-1999 2. TlNH HINH CHUNG VE DAU TU TRUC TIEP NU'dC NGOAI 28 TAI VIET NAM 2. Nhung mat tfch cue 28 2. Nhung mat han che 33 2. THUC TRANG CAC HINH THUC DAU TU TRUC TIEP NU'dC 36 NGOAI TAI VIET NAM 2. Hinh thuc doanh nghidp lien doanh 36 2. Hinh thu’c doanh nghiep 100% von nudc ngoai 40 2. Hinh thu’c hop tac kinh doanh tren co so HDHTKD 42 2. tinh hInh dAu tu cUa cAc nuQc vao VIET ’NAM THEO 43 HINH THUC DAU TU 2. Dau tu cua Nhat Ban 43 2. Dau tu cua Dai Loan 46 2. Dau tu cua Singapore 48 2. Dau tu c cu Phap 5I 2. SO SANH HIEU QUA KINH TE - XA HOI CUA CAC HINH 53 THUC dAu TU TRUC TIEP NUOC NGOAI TAI VIET NAM 2. So sanh tren mot so chi tieu dinh luong 53 2. So sanh hai hinh thu’c doanh nghiep lien doanh va doanh 54 nghiep 100% von nu'dc ngoai tren phuong dien loi ich cua Nha nudc Viet Nam 2. TINH HINH CHUYEN DOi HINH THUC DAU TU THOl GIAN 56 QUA 2. Tinh hinh chuyen dOi hinh thu’c dUu tu cua cac du an FDI 56 2. Nguyen nhan chuyen dOi doanh nghiep lien doanh thanh 58 doanh nghiep 100% von nu’dc ngoai 2. Tinh hinh cac doanh nghiep sau khi chuyen dOi hinh thu’c 64 duu tu TOM TAT CHUONG II 65 CHU'ONG ill: MOT SO GIAI PHAP LUA CHON HINH THUC 67 DAU TU NHAM THU HUT VA sU DUNG HIEU QUA NGUON VON FDI TRONG HOAN CANH VIET NAM 3. KHA NANG THU HUT VON DAU TU TRUC TIEP NUOC 67 XX ZS X . z, ' z? •> z NGOAI VAO VIET NAM VA Xu HUONG PHAT TRIEN CUA CAC HINH THUG DAU TU. NIiu cuu von FDI trong phat trien kinh te Viet Nam tho’i ky 67 2001-2010 3. Cac nhan to tac dong tdi kha nang thu hut FDI cua Viet 68 Nam trong giai doan mdi , Z, >X S' X Z Z? 7 z x —it 3. XU HUONG VAN DONG VA PHAT TRIEN CUA CAC HINH 71 THUG FDI TAI VIET NAM 3. Nhung dieu chinh mdi ve chinh sach doi xu vdi cac hinh 71 thu’c duu tu truc tiep nudc ngoai cua Nha nudc 3. Xu hudng van dong va phat trien cua cac hinh thu’c duu tu' 74 truc tiep nudc ngoai tai Viet Nam 3. MOT SO GIAI PHAP LUA CHON HINH THUG DAU TU NHAM 77 THU HUT VA SIT DUNG CO PIIEU QUA NGUON VON FD1 TRONG HOAN CANH VIET NAM 3. Hoan thien quy hoach pliat trien va dinh hudng dau tu 77 3. Xir ly chuyen doi doanh nghiep lien doanh thanh doanh 79 nghiep 100% von nude ngoai 3.3 Hoan thien hanh lang phap ly nham dinh htrdng sir van dong 84 va phat trien cua cac hinh thdc dau tir 3. Co phan hoa doanh nghiep co von dau tu’ nude ngoai 87 TOM TAT CHUONG III 90 KETLUAN 91 Danh muc tai lieutham khao 94 Phu luc 97 M (J DAU Theo Luat dau tu' nudc ngoai tai Viet Nam, cac nha dau tir nude ngoai dupe dau tu' vao Viet Nam du'di 3 hinh thu’c: doanh nghiep lien doanh, doanh nghiep 100% von nude ngoai va hop tac kinh doanh tren co so hop ddng hop tac kinh doanh. Hinh thu’c dfiu tu cua moi du' an FDI lien quail chat che tdi co die dieu hanh va quan ly doanh nghiep, thong qua do anil hu'dng trite tiep tdi liieu qua san xual kinh doanh cua doanh nghiep va loi (ch cua nudc tiep nhan dau tu'. Thu’c lien boat dong dau tu' true tiep nude ngoai tai Viet Nam thdi gian qua cho tliay: cung vdi su' phat trien ve so lu'png du an va von dau tu, cac hinh thii'c FDI cung Trong cuoc canh tranh thu hut von FDI, hinh thu’c dau tu la mot yen to dupe cac nu'de tiep nhan dau tu' quan tarn nhidu trong viec cai thien moi tru'dng dau tu' de thu hut ngudn von quan trong nay. Ngoai nhung iru dai mdi vc tliue. dal dai, lao dong., cac nude tiep nhan dfiu tu' bat dau chu y den nguyen vong cua cac nha dau tu nude ngoai trong viec lu'a chon hinh thii'c dau tu'. Thai Lan, Indonesia va ca Trung Quoc da ban hanh nhung chinh sacli mdi dieu chinh thai dp doi xit vdi cac hinh thu’c FDI nhu: thu hep cac linh vu'e han die doi vdi dau tu' nudc ngoai, da dang boa cac hinh thu’c dau tu, khong han che ty le gop von cua ben nude ngoai trong cac doanh nghiep lien doanh va dac biet la cho phep dfiu tu' du'di hinh thu’c doanh nghiep 100% von nude ngoai trong nhieu linh vu'e ma tru'dc day chi cho phep dfiu tu'du'di hinh thii'c doanh nghiep lien doanh. d Viet Nam, dau nam 1998 Chinh phu da ban hanh Nglii dinh 10/1998/ND-CP vc cac bien phap khuyen khlch va dam bao boat dong dfiu tu true tiep nude ngoai tai Viet Nam, trong do quy dinh ro nhung linh vu'e dfiu tu cd dieu kien pliai lien doanh, hoac hop ddng hop tac kinh doanh, nhung Hull virc con lai nha dfiu tu duo'c lu'a chon hinh thu’c dfiu tu'. Dac biet, lliang 6 nam 2000 Quoc hoi da thong qua Luat su'a doi bo sung mol so didu cua Luat dau tu nude ngoai tai Viet Nam, theo do, cac doanh nghiep co von dau tu nude ngoai, cac ben tham gia hop dong hop tac kinh doanh trong qua trinh boat dong dupe phep chuyen doi hinh thuc dau tu', chia, tach, sap nhap, hop nhat doanh nghiep. Chihli phu cung da ban hanh Nghi dinh 24/2000/ND-CP ngay 31 lhang 7 iiam 2000, thu hep linh vuc dau tu' cd dieu kien phai lien doanh vdi nude ngoai va md long cac linh vuc cho phep nha dau tu nude ngoai dupe lua chon hinh thuc dau tu. Tuy vay, cac nha dau tu nude ngoai vSn danh gia moi trudng kinh doanh b Viet Nam con nliidu rui ro, ma mdt trong nhung yeu to rui ro do la cac doanh nghiep khong dupe tu do chuyen doi hinh thuc dau tu', thu tuc chuyen doi qua pliidn ha. Thdi gian qua da xuat hien nhieu trudng hop doanh nghiep lien doanh xin chuyen doi hinh thuc dau tu thanh doanh nghiep 100% voii nude ngoai. Van de nay dang dupe du' luan quan lain, Iren thuc te vide xu ly con lung tiing va con nhieu y kien khac nhau. Trude day da cd nliidu cong trinh nghien cuu vd dau tir true tiep nude ngoai lai Viet Nam, dien hinh la cong trinh luan an tidii sy cua Nguydn Thudng Lang, Hoang van Huan, Vu Huy Hoang, Tran Thi Thu, Nguydn Chi Dung. Tuy nhidn cho ddii nay, vSn chua cd cong trinh nao nghien cun chi tiet ve thuc trang va xu hudng phat trien cua cac hinh thu'e FDI, nham dd xuat giai phap xu ly van de thuc tien dang dat ra trong hoat dong thu hut FDI va quail ly dir an FDI 6 Viet Nam hien nay. Vi vay, dd tai nghien cuu “Thuc trang va xu hudng phat trien cua cac hinh thuc dau tu true tiep nude ngoai tai Viet Nam” dupe lua chon lam de tai luan an lhac sy quan tri kinh doanh. Muc dich nghien cuu cua de tai la: - Fie thoiig hoa cac vaii de ly luan chu yeii ve cac hinh thu'e FDI va kinh nghiem quoc te've chfnh sacli doi xu' vdi cac hinh thu'e FDI cua cac mrdc trong khu vuc. 2 - Phan tfch thuc trang hoat dong cua cac du’ an FDI tai Viet Nam thong qua cac hinh thuc dau tu khac nhau, tit do danh gia hieu qua cua cac dir an FDI lheo hinh thiic dau tu, trong hoan canh Viet Nam. - De xuat mot so giai phap chu yeu lien quan den hinh thuc dfiu tu, nham nang cao hieu qua cua cac du an FDI va cai thien moi trudng dau tu' cua Viet Nam. Gidi han pham vi va doi tuong nghien cu’u: Luan an nghien cu’u cac hinh thuc FDI gan vdi thuc tidn hoat dong dau tu tru'c tiep nude ngoai tai Viet Nam trong giai doan 1988-1999, trong do, tap trung mo ta va phan tfch mot so van dd lien quan den hoat dong cua cac du an FDI tai Viet Nam theo cac hinh thuc: Doanh nghiep lien doanh, doanh nghiep 100% von nude ngoai, hop lac kinh doanh tren co sd hop ddng hop tac kinh doanh.