BỘ TƯ PHÁP TRUONG ĐẠI HỌC LUAT HÀ NOI HỘI THẢO KHOA HỌC “THỰC TRẠNG THỰC HIỆN HA NỘI - NGÀY 30 THANG 10 NAM 2020 MỤC LỤC STT TEN BAI VIET TRANG Thực trang pháp luật về đăng ký khai sinh cho con trong trường hop cha mẹ có hôn nhân hợp pháp và thực tiễn thực hiện TS. Bùi Minh Hong — Giảng viên Khoa Pháp luật Dân sự Thực trạng pháp luật về khai sinh và đăng ký nhận cha, mẹ, con khi cha mẹ không có hôn nhân hợp pháp và thực tiễn thực hiện 10 PGS. Ngô Thị Huong — Truong Đại học Luật Hà Nội Thực trạng pháp luật về đăng ký khai sinh và đăng ký nhận cha, mẹ, con trong trường hợp sinh con theo phương pháp khoa học và thực tiễn 23 thực hiện 1S. Bùi Thị Mừng — Trường Đại học Luật Hà Nội Thực trạng pháp luật vê đăng ký việc nuôi con nuôi có yêu tô nước ngoài và thực tiễn thực hiện 35 TS.
Nguyễn Phương Lan — Trường Đại học Luật Hà Nội Thực trạng pháp luật về đăng ký nhận nuôi con nuôi trong nước va thực tiễn thực hiện 51 PGS. Nguyễn Thị Lan — Trường Đại học Luật Hà Nội Đăng ky khai sinh điện tử va những van dé phát sinh trong thực tiễn thực hiện 66 ThS. Bế Hoài Anh — Trường Đại học Luật Hà Nội Thực tiễn thực hiện các việc về hôn nhân và gia đình trên địa bàn phường Chiéng Sinh, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La 77 Phùng Thị Lệ Giang — UBND P. Chiêng Sinh, TP.
Sơn La Thực tiễn thực hiện các việc về hộ tịch, hôn nhân va gia đình trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng 88 Nguyễn Thị Vân Anh — Khoa Luật học — Trường Đại học Đà Lạt Thực tiễn thực hiện việc hôn nhân và gia đình trên địa bàn huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang 100 ThS. Nguyễn Thi Đà — Phòng Tư pháp huyện Tân yên, tỉnh Bắc Giang THUC TRẠNG PHAP LUẬT VE ĐĂNG KY KHAI SINH CHO CON TRONG TRƯỜNG HỢP CHA MẸ CÓ HÔN NHÂN HỢP PHÁP VÀ THUC TIEN THUC HIỆN TS. Bui Minh Hong Giang viên khoa Pháp luật dân sự Tóm tat: Đăng ký khai sinh là việc co quan nhà nước có thâm quyền xác nhận, công nhận sự kiện một cá nhân được sinh ra và ghi vào Số hộ tịch và Giấy khai sinh các thông tin cơ bản của người đó. Một trong các thông tin cơ bản của cá nhân là thông tin về cha, mẹ.
Đối với trường hợp con sinh ra mà cha mẹ có hôn nhân hợp pháp thì việc xác định thông tin về cha mẹ của người được đăng ký khai sinh được thực hiện một cách đương nhiên theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình. Tuy nhiên, việc thực hiện, áp dụng quy định về đăng ký khai sinh và xác định thông tin về cha, mẹ của người được đăng ký khai sinh nảy sinh một số khó khăn, cần có quy định rõ ràng dé giải quyết. Bài viết này phân tích các quy định về đăng ký khai sinh và ghi thông tin về cha, mẹ của người được đăng ký khai sinh và nêu ra một số van dé phát sinh. Trong phạm vi bài viết này, tác giả không dé cập đến van dé đăng ký khai sinh có yêu tổ nước ngoài.
Từ khóa: Đăng ký khai sinh; Thông tin về cha mẹ của người đăng ký khai sinh; Thâm quyền, thủ tục đăng ký khai sinh; con sinh ra mà cha me có hôn nhân hợp pháp. Thực trạng pháp luật về đăng ký khai sinh cho con trong trường hợp cha mẹ có hôn nhân hợp pháp Quyền được đăng ký khai sinh là một trong những quyền cơ bản của cá nhân được Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị ghi nhận: “Moi tré em déu phải được đăng ký khai sinh ngay sau khi ra đời và phải có tên gọi”!. Tiếp theo, Công ước quốc tế về quyền trẻ em cũng quy định: “Tré em phải được đăng kỷ ngay lập tức sau khi được sinh ra và có quyên có họ tên, có quốc tịch ngay từ khi chao doi”. Là thành viên của các Công ước quốc tế này từ rất sớm, Việt Nam đã ghi nhận quyền của trẻ em được đăng ký khai sinh và quy định cụ thê về thủ tục đăng ký khai sinh.
Phát triển quy định của Bộ luật dân sự năm 2005, Bộ luật dân sự năm 2015 xác định quyền được đăng ký khai sinh là quyền nhân thân của cá nhân và quy định: “Cá nhân từ khi sinh ra có quyền được khai sinh. Trẻ em sinh ra mà song được từ 24 giờ trở lên mới chết thì phải đăng ký khai sinh"°. Như vay, quyền được khai sinh của cá nhân được ghi nhận một cách rât rộng rãi, được thực hiện ngay cả trong ! Khoản 2 Điều 24 Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị. ? Khoản 1 Điêu 7 Công ước quốc tê về quyên trẻ em.
3 Điêu 30 Bộ luật dân sự năm 2015. trường hợp cá nhân đã chết, nếu sinh ra và sống được từ 24 giờ trở lên. Hiện nay, vấn đề đăng ký khai sinh được quy định cụ thé trong Luật hộ tịch và các văn bản quy định chỉ tiết thi hành. Theo quy định của pháp luật, khi người phụ nữ sinh con tại cơ sở khám chữa bệnh hoặc ngoài cơ sở khám, chữa bệnh, sự kiện sinh con này được xác nhận bởi cơ sở y tế có thâm quyền thông qua Giấy chứng sinh".
Tuy nhiên, Giấy chứng sinh chi đơn thuần xác nhận về sự kiện sinh đẻ của người phụ nữ mà không xác định được những thông tin cơ bản của cá nhân được sinh ra. Để có nhữn thông tin cơ bản của cá nhân, làm cơ sở cho việc thực hiện quan hệ giữa Nhà nước với cá nhân, giữa các cá nhân với nhau, sự kiện cá nhân sinh ra cần phải được cơ quan nhà nước có thâm quyền công nhận thông qua một thủ tục đăng ký về hộ tịch, đó là đăng ký khai sinh. Về vấn đề này, Luật hộ tịch năm 2014 quy định: “Đăng ký hộ tịch là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận hoặc ghi vào Số hộ tịch các sự kiện hộ tịch của cá nhân, tạo cơ sở pháp lý dé Nhà nước bảo vệ quyên, lợi ích hợp pháp cdu cá nhân, thực hiện quan lý về dân cư "5. Từ các quy định của pháp luật về đăng ký hộ tịch nói chung và đăng ký khai sinh nói riêng, có thể hiểu đăng ký khai sinh là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyên xác nhận, công nhận sự kiện một ca nhân được sinh ra và ghỉ vào Số hộ tịch và Giấy khai sinh các thông tin ơ bản của người do.
Các thông tin trong Giấy khai sinh, Số hộ tịch của người được đăng ký khai sinh gồm: họ, chữ đệm, tên; giới tính; ngày, tháng, năm sinh; nơi sinh; quê quán; dân tộc; quốc tịch; thông tin về cha, mẹ (nếu xác định được vào thời điểm đăng ký khai sinh). Khác với trường hợp đăng ký khai sinh cho trẻ em sinh ra mà cha mẹ không phải là vợ chồng, việc đăng ký khai sinh và ghi thông tin của cha mẹ của con cho con sinh ra mà cha mẹ có hôn nhân hợp pháp được thực hiện theo các quy định thông thường mà không phụ thuộc vào thủ tục xác định cha, mẹ, con. Tham quyền đăng ký khai sinh Trước đây, Nghị định số 158/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 của Chính phủ về đăng ký và quan lý hộ tịch quy định thâm quyền đăng ký khai sinh cụ thé như sau” “1. Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây gọi là Ủy ban nhân dân cấp xã) nơi cu tru của người mẹ thực hiện việc đăng ky khai sinh; nếu không xác định được nơi cu trú của người mẹ thì Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người cha thực hiện việc đăng kỷ khai sinh.
k Thông tư số 17/2012/TT- BYT ngày 24/10/2012 của Bộ Y tế quy định về cấp và sử dụng giấy chứng sinh, được sửa đổi, bố sung bởi Thông tư số 27/2019/TT-BYT ngày 27/9/2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế. 5 Khoản 2 Điều 2 Luật hộ tịch năm 2014. Trong trường hợp không xác định được nơi cư tru của người mẹ và người cha, thì Ủy ban nhân dân cấp xã, nơi trẻ em đang sinh sống trên thực tế thực hiện việc đăng ký khai sinh. Việc dang ký khai sinh cho trẻ em bị bỏ rơi được thực hiện tại Ủy ban nhân dán cấp xã, nơi cư trú của người dang tam thời nuôi dưỡng hoặc nơi có trụ sở của tổ chức dang tam thời nuôi dưỡng trẻ em đó »Š.
Để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người đăng ký khai sinh, Luật hộ tịch quy định : « Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người cha hoặc người mẹ thực hiện đăng ký khai sinh””. Như vậy, thâm quyền đăng ký khai sinh cho trẻ em đã có sự thay đổi, cha me của trẻ em có quyền lựa chọn đăng ký khai sinh cho con của minh tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người cha hoặc nơi cư trú của người mẹ. Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày 15/11/2015 của Chính phủ quy định chi tiét một số điều và biện pháp thi hành Luật hộ tịch (sau đây gọi là Nghị định số 123/2015/NĐ-CP) quy định việc đăng ký khai sinh trong một số trường hợp đặc biệt. Theo đó, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi phát hiện ra trẻ em bị bỏ rơi thực hiện việc đăng ký khai sinh’; đối với trẻ em chưa xác định được cha, mẹ thì Ủy ban nhân dân cấp xã nơi trẻ em cư trú thực hiện việc đăng ký khai sinh’.
Người có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con Dé thực hiện được việc đăng ký khai sinh một cách day đủ, kịp thời cho mọi cá nhân, Luật hộ tịch quy định trong thời hạn 60 ngày ké từ ngày sinh con, cha, mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con; trường hợp cha, mẹ không thé đăng ký khai sinh cho con thì ông, bà hoặc người thân thích khác hoặc tô chức, cá nhân đang nuôi dưỡng trẻ em có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ em!°. Ngoài ra, pháp luật còn quy định trong trường hợp trẻ em chưa được xác định cha và mẹ thì Ủy ban nhân dân cấp xã có trwch nhiệm làm thủ tục đăng ký khai cho trẻ em. Như vậy, pháp luật đã dự liệu các trường hợp khác nhau, những cá nhân, tổ chức có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ em. Hồ sơ, thủ tục đăng ký khai sinh 1.