Thực Trạng Sản Xuất và Tiêu Thụ Lúa Hữu Cơ Của Các Hộ Gia Đình Tại Quang Huy, Phù Yên, Sơn La

Bài viết phân tích thực trạng sản xuất và tiêu thụ lúa hữu cơ tại xã Quang Huy, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La, cung cấp thông tin hữu ích cho nông dân.

• Tác giả: Đinh Thị Nhật Minh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Diễn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Thực Trạng Sản Xuất Và Tiêu Thụ Lúa Theo Hướng Hữu Cơ Của Các Hộ Gia Đình (Nghiên Cứu Trường Hợp Tại Xã Quang Huy, Huyện Phù Yên, Tỉnh Sơn La)
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Mục tiêu chung
• 1.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2. ĐỐI TƯỢNG, KHÁCH THỂ, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.2.2. Khách thể nghiên cứu
• 1.2.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.3.1. Các lý thuyết nền cho đề tài nghiên cứu
• 1.3.2. Lý thuyết hành động xã hội của Max Weber
• 1.3.3. Các nghiên cứu về thực trạng sản xuất lúa của các hộ gia đình tại Việt Nam
• 1.3.4. Các nghiên cứu về sản xuất lúa hữu cơ
• 1.3.5. Các nghiên cứu về thuận lợi và khó khăn trong sản xuất lúa
• 1.3.6. Các khái niệm liên quan
• 1.3.6.1. Khái niệm về sản xuất
• 1.3.6.2. Khái niệm sản xuất lúa
• 1.3.6.3. Khái niệm lúa hữu cơ
• 1.3.6.4. Khái niệm hộ, gia đình và hộ gia đình
• 1.3.6.5. Khái niệm về tiêu thụ
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Chọn địa điểm nghiên cứu
• 1.4.2. Phương pháp thu thập thông tin
• 1.4.2.1. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp
• 1.4.2.2. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp
• 1.4.3. Phương pháp phân tích xử lý thông tin
• 1.4.3.1. Khung phân tích
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm nhân khẩu xã hội của các hộ gia đình sản xuất lúa theo hướng hữu cơ
• 4.1.1. Đặc điểm của người tham gia sản xuất lúa
• 4.2. Thực trạng sản xuất lúa theo hướng hữu cơ của các hộ gia đình
• 4.2.1. Tổng diện tích đất trồng lúa theo hướng hữu cơ của các hộ gia đình
• 4.2.2. Chọn giống lúa khi sản xuất lúa theo hướng hữu cơ
• 4.2.3. Sử dụng phân bón cho lúa hữu cơ
• 4.2.4. Các loại bệnh của lúa hữu cơ
• 4.2.5. Sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc BVTV cho lúa hữu cơ
• 4.2.6. Thời gian giữa việc phun thuốc, bón phân đạm và thu hoạch
• 4.2.7. Sử dụng máy móc cơ giới hóa vào sản xuất lúa theo hướng hữu cơ
• 4.3. Thực trạng tiêu thụ lúa theo hướng hữu cơ của các hộ gia đình
• 4.3.1. Mục đích sản xuất lúa hữu cơ
• 4.3.2. Các kênh tiêu thụ lúa hữu cơ
• 4.3.3. Các hộ gia đình sản xuất lúa bán bao nhiêu và để lại bao nhiêu
• 4.3.4. Địa hình sản xuất lúa hữu cơ
• 4.4. Thuận lợi và khó khăn trong sản xuất lúa hữu cơ của các hộ gia đình
• 4.4.1. Thuận lợi trong sản xuất lúa của các hộ gia đình
• 4.4.2. Khó khăn trong sản xuất lúa theo hướng hữu cơ của các hộ gia đình
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Sản Xuất và Tiêu Thụ Lúa Hữu Cơ Quang Huy

Lúa gạo là cây lương thực chủ yếu, cung cấp lương thực cho hơn 65% dân số thế giới. Việt Nam, với nền nông nghiệp lúa nước lâu đời, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên, việc lạm dụng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu đang gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe người tiêu dùng. Xu hướng sản xuất và tiêu dùng các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ đang trở thành xu thế toàn cầu, hướng đến sử dụng bền vững đất nông nghiệp và bảo vệ sức khỏe. Nông nghiệp hữu cơ ngày càng được chú trọng ở Việt Nam, đặc biệt là sản xuất lúa hữu cơ. Huyện Phù Yên bắt đầu triển khai lúa hữu cơ từ năm 2019, với các giống lúa chất lượng cao như Đài Thơm 8, J02, Séng Cù. Điều này khẳng định tiềm năng kinh tế cao của gạo hữu cơ, góp phần tái thiết ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới ở Phù Yên và Sơn La.

1.1. Vai trò của lúa gạo trong nền kinh tế Việt Nam

Sản xuất kinh doanh lúa gạo đóng vai trò quan trọng trong nền phát triển kinh tế nông nghiệp và nông thôn Việt Nam. Sản xuất lúa gạo là nguồn thu nhập và cung cấp lương thực chính của các hộ nông dân nên chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp nông dân và nông thôn gắn liền với phát triển ngành hàng lúa gạo. Trong gần ba thập kỷ qua nhờ đổi mới cơ chế quản lý, Việt Nam đã đạt được những thành tựu lớn trong sản xuất lúa gạo, không những góp phần đảm bảo An ninh lương thực trong nước mà hàng năm còn tham gia xuất khẩu với kim ngạch đáng kể và đóng góp không nhỏ cho ngân sách quốc gia.

1.2. Xu hướng sản xuất nông nghiệp hữu cơ trên thế giới

Sản xuất và tiêu dùng các sản phẩm nông nghiệp có nguồn gốc hữu cơ trở thành xu hướng toàn cầu, nhằm mang đến một kết quả tích cực trong việc sử dụng bền vững đất nông nghiệp, bảo vệ sức khoẻ người sản xuất và người tiêu dùng. Đến năm 2019, tổng diện tích nông nghiệp hữu cơ trên thế giới chiếm gần 70 triệu ha và tiềm năng thị trường trị giá khoảng 97 tỷ USD.

II. Thách Thức Trong Sản Xuất Lúa Hữu Cơ Tại Phù Yên Sơn La

Mặc dù có tiềm năng lớn, sản xuất lúa hữu cơ Phù Yên vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Thời tiết diễn biến phức tạp, biến đổi khí hậu gây ra khô hạn, ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây lúa. Sâu bệnh hại xuất hiện nhiều, công tác tuyên truyền và hướng dẫn phun thuốc chưa kịp thời. Sản xuất còn mang tính tự phát, nhỏ lẻ, thiếu liên kết giữa doanh nghiệp, HTX và người sản xuất. Lực lượng lao động tham gia sản xuất nông nghiệp giảm do di cư lao động. Một số hộ sử dụng phân bón hữu cơ chưa đủ định mức. Việc thăm đồng chưa thường xuyên dẫn đến phòng trừ sâu bệnh không kịp thời. Khâu tiêu thụ gặp khó khăn do diện tích manh mún, sản xuất chủ yếu phục vụ nhu cầu gia đình. Định hướng sản xuất hàng hóa gặp nhiều trở ngại, sản phẩm chưa đảm bảo chất lượng và thiếu đồng đều.

2.1. Ảnh hưởng của thời tiết và biến đổi khí hậu

Do thời tiết diễn biến phức tạp, biến đổi khí hậu dẫn đến khí hậu khô hạn kéo dài ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây lúa. Sâu bệnh hại xuất hiện nhiều công tác tuyên truyền phun thuốc ở số ít hộ chưa được kịp thời và đầy đủ như hướng dẫn.

2.2. Thiếu liên kết và sản xuất nhỏ lẻ

Về khâu sản xuất vẫn còn mang tính tự phát, sản xuất nhỏ lẻ, thiếu sự liên kết giữa các doanh nghiệp, HTX với người sản xuất, lực lượng lao động đi làm trong các công ty, doanh nghiệp ở ngoài huyện lớn (hơn 14 nghìn lao động) và do diễn biến tình hình dịch bệnh Covid-19 vì vậy việc tập trung nhân lực cho sản xuất lúa chưa nhiều, chưa thường xuyên.

2.3. Khó khăn trong khâu tiêu thụ sản phẩm

Về khâu tiêu thụ do diện tích manh mún, nhỏ lẻ số diện tích sản xuất tuy lớn nhưng số hộ tham gia nhiều 150 ha/1.264 hộ, do vậy sản xuất lúa chỉ mang tính chất để gia đình sử dụng. Định hướng sản xuất hàng hoá gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện; số hộ có nhu cầu bán thóc tươi ít khoảng 5% tổng số hộ, chưa đủ sản lượng nên Công ty Cổ phần chế biến nông sản Bảo Minh không tổ chức thu mua được theo hợp đồng đã ký kết trong vòng 10 năm.

III. Phương Pháp Sản Xuất Lúa Hữu Cơ Hiệu Quả Tại Quang Huy

Để nâng cao hiệu quả sản xuất lúa hữu cơ Quang Huy, cần áp dụng các phương pháp canh tác tiên tiến. Việc chọn giống lúa phù hợp, sử dụng phân bón hữu cơ đúng cách, và quản lý dịch hại tổng hợp là rất quan trọng. Cần tăng cường tập huấn kỹ thuật cho người dân, hỗ trợ về vốn và kỹ thuật, đồng thời xây dựng các mô hình sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, trung tâm dịch vụ nông nghiệp và HTX là yếu tố then chốt để thúc đẩy sản xuất lúa hữu cơ bền vững.

3.1. Lựa chọn giống lúa phù hợp và chất lượng

Việc lựa chọn giống lúa phù hợp với điều kiện địa phương và có khả năng kháng bệnh tốt là yếu tố quan trọng để đảm bảo năng suất và chất lượng lúa hữu cơ. Các giống lúa như Đài Thơm 8, J02, Séng Cù đã được chứng minh là phù hợp với điều kiện canh tác tại Phù Yên.

3.2. Sử dụng phân bón hữu cơ và quản lý dinh dưỡng

Sử dụng phân bón hữu cơ như phân chuồng, phân xanh, và các loại phân bón vi sinh giúp cải tạo đất, cung cấp dinh dưỡng cho cây lúa một cách tự nhiên và bền vững. Quản lý dinh dưỡng hợp lý giúp cây lúa phát triển khỏe mạnh và tăng khả năng chống chịu sâu bệnh.

3.3. Quản lý dịch hại tổng hợp IPM

Áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) như sử dụng thiên địch, bẫy côn trùng, và các loại thuốc trừ sâu sinh học giúp kiểm soát sâu bệnh hại một cách hiệu quả mà không gây hại cho môi trường và sức khỏe con người.

IV. Kênh Tiêu Thụ và Thị Trường Lúa Gạo Hữu Cơ Sơn La

Việc xây dựng các kênh tiêu thụ lúa hữu cơ Sơn La hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo đầu ra cho sản phẩm. Cần phát triển các kênh phân phối trực tiếp đến người tiêu dùng, liên kết với các siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch, và tham gia các hội chợ triển lãm nông sản. Xây dựng thương hiệu và chứng nhận chất lượng cho sản phẩm lúa hữu cơ giúp tăng cường niềm tin của người tiêu dùng. Nghiên cứu thị trường và nắm bắt xu hướng tiêu dùng giúp định hướng sản xuất và tiêu thụ hiệu quả.

4.1. Phát triển kênh phân phối trực tiếp đến người tiêu dùng

Xây dựng các cửa hàng bán lẻ, trang web bán hàng trực tuyến, và tổ chức các phiên chợ nông sản giúp người sản xuất tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng, giảm bớt khâu trung gian và tăng lợi nhuận.

4.2. Liên kết với siêu thị và cửa hàng thực phẩm sạch

Hợp tác với các siêu thị và cửa hàng thực phẩm sạch giúp mở rộng kênh phân phối và tiếp cận với đối tượng khách hàng có thu nhập cao và quan tâm đến sức khỏe.

4.3. Xây dựng thương hiệu và chứng nhận chất lượng

Xây dựng thương hiệu và chứng nhận chất lượng cho sản phẩm lúa hữu cơ giúp tăng cường niềm tin của người tiêu dùng và tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Các chứng nhận như VietGAP, PGS, và Organic là những yếu tố quan trọng để khẳng định chất lượng sản phẩm.

V. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Lúa Hữu Cơ Tại Phù Yên

Để thúc đẩy phát triển lúa hữu cơ tại Phù Yên, cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước và địa phương. Các chính sách này bao gồm hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, giống, phân bón, và xúc tiến thương mại. Cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp và HTX tham gia vào chuỗi giá trị lúa hữu cơ. Tăng cường công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của sản xuất và tiêu dùng lúa hữu cơ.

5.1. Hỗ trợ về vốn và kỹ thuật cho người sản xuất

Cung cấp các khoản vay ưu đãi, trợ cấp về giống, phân bón, và hỗ trợ kỹ thuật canh tác giúp người sản xuất giảm bớt chi phí đầu tư và nâng cao năng lực sản xuất.

5.2. Tạo điều kiện cho doanh nghiệp và HTX tham gia chuỗi giá trị

Khuyến khích các doanh nghiệp và HTX đầu tư vào sản xuất, chế biến, và tiêu thụ lúa hữu cơ thông qua các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, và tín dụng.

5.3. Tăng cường công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức

Tổ chức các hội thảo, tập huấn, và chiến dịch truyền thông giúp người dân hiểu rõ hơn về lợi ích của sản xuất và tiêu dùng lúa hữu cơ, từ đó thay đổi thói quen canh tác và tiêu dùng.

VI. Tương Lai và Phát Triển Bền Vững Lúa Hữu Cơ Sơn La

Phát triển lúa hữu cơ là hướng đi tất yếu để xây dựng nền nông nghiệp bền vững tại Sơn La. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Xây dựng các mô hình sản xuất lúa hữu cơ gắn với du lịch nông nghiệp giúp tăng thêm giá trị gia tăng cho sản phẩm. Tăng cường hợp tác quốc tế và học hỏi kinh nghiệm từ các nước có nền nông nghiệp hữu cơ phát triển.

6.1. Nghiên cứu và áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật

Nghiên cứu và phát triển các giống lúa mới có năng suất cao, kháng bệnh tốt, và phù hợp với điều kiện canh tác hữu cơ. Áp dụng các công nghệ tiên tiến trong quản lý dinh dưỡng, phòng trừ sâu bệnh, và thu hoạch giúp nâng cao hiệu quả sản xuất.

6.2. Xây dựng mô hình sản xuất lúa hữu cơ gắn với du lịch nông nghiệp

Phát triển các tour du lịch tham quan các vùng trồng lúa hữu cơ, trải nghiệm các hoạt động sản xuất nông nghiệp, và thưởng thức các món ăn đặc sản từ lúa gạo hữu cơ giúp tăng thêm giá trị gia tăng cho sản phẩm và thu hút khách du lịch.

6.3. Tăng cường hợp tác quốc tế và học hỏi kinh nghiệm

Hợp tác với các tổ chức quốc tế và các nước có nền nông nghiệp hữu cơ phát triển giúp học hỏi kinh nghiệm, tiếp cận công nghệ mới, và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sản xuất lúa gạo giữ vai trò trụ cột trong việc bảo đảm an ninh lương thực và phát triển kinh tế nông thôn tại Việt Nam. Tuy nhiên, tập quán canh tác lạm dụng phân bón vô cơ, thuốc trừ sâu hóa học và chất bảo vệ thực vật quá liều lượng trong thời gian dài đã gây suy thoái tài nguyên đất, ô nhiễm nguồn nước, giảm chất lượng hạt gạo và đe dọa trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng cũng như hệ sinh thái nông nghiệp. Trước xu thế phát triển nông nghiệp hữu cơ toàn cầu, việc chuyển đổi sang phương thức sản xuất lúa theo hướng hữu cơ là yêu cầu cấp thiết nhằm hướng đến sự phát triển bền vững.

Tại huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La, mô hình sản xuất lúa theo hướng hữu cơ được triển khai từ năm 2019 thông qua Quyết định số 2141/QĐ-UBND ngày 23/9/2019 của Ủy ban nhân dân huyện Phù Yên về việc phê duyệt thuyết minh dự án hỗ trợ phát triển sản xuất sản phẩm gạo hữu cơ liên kết theo chuỗi giá trị. Các giống lúa chất lượng cao như Đài Thơm 8, J02 và Séng Cù đã được đưa vào gieo trồng tại xã Quang Huy. Dù đạt được một số kết quả ban đầu, thực tiễn canh tác tại địa bàn đối mặt với nhiều rào cản: điều kiện thời tiết khô hạn kéo dài, sâu bệnh hại diễn biến phức tạp, sản xuất còn mang tính tự phát và manh mún (toàn dự án có quy mô 150 ha nhưng phân tán ở 1.264 hộ gia đình). Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt lao động nông nghiệp diễn ra nghiêm trọng do hơn 14.000 lao động của huyện chuyển dịch sang làm việc tại các khu công nghiệp bên ngoài, cùng với sự đứt gãy chuỗi liên kết tiêu thụ khi tỷ lệ hộ có nhu cầu bán thóc tươi chỉ đạt khoảng 5%, không đủ sản lượng để Công ty Cổ phần Chế biến Nông sản Bảo Minh thu mua theo thỏa thuận liên kết 10 năm.

Để làm rõ thực trạng này, tác giả Đinh Thị Nhật Minh thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Xã hội học nhằm phân tích toàn diện hoạt động sản xuất, tiêu thụ và các yếu tố nhân khẩu tác động đến nông hộ tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

1. Mục tiêu chung: Tìm hiểu thực trạng sản xuất và tiêu thụ lúa theo hướng hữu cơ của các hộ gia đình trên địa bàn xã Quang Huy, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Tìm hiểu đặc điểm nhân khẩu - xã hội của các hộ gia đình tham gia sản xuất lúa theo hướng hữu cơ.
   • Làm rõ thực trạng các khâu trong quy trình sản xuất và phương thức tiêu thụ lúa theo hướng hữu cơ của nông hộ.
   • Nhận diện những thuận lợi và khó khăn của các hộ gia đình trong tiến trình canh tác và tiêu thụ sản phẩm.

Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng sản xuất và tiêu thụ lúa theo hướng hữu cơ của các hộ gia đình.
• Khách thể nghiên cứu: Nông hộ sản xuất và tiêu thụ lúa theo hướng hữu cơ tại xã Quang Huy.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Quang Huy, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La (tập trung khảo sát tại 3 bản: Chiềng Hạ, Chiềng Thượng và Bản Búc).
• Phạm vi thời gian: Đề tài phân tích tiến trình thực hiện từ khi triển khai mô hình năm 2019; số liệu thứ cấp được thu thập từ năm 2000 đến thời điểm nghiên cứu; số liệu sơ cấp được tiến hành điều tra thực địa từ tháng 1/2022 đến tháng 3/2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hai khung lý thuyết xã hội học chuyên ngành làm nền tảng phân tích hành vi của nông hộ:

• Lý thuyết hành động xã hội của Max Weber: Tác giả sử dụng ba loại hình hành động chính gồm hành động hợp lý về mục đích, hành động hợp lý về giá trị và hành động truyền thống. Khung lý thuyết này giải thích cách người nông dân cân nhắc các điều kiện tự nhiên, chi phí đầu vào, thị trường đầu ra để lựa chọn phương thức canh tác hữu cơ nhằm tối ưu hóa năng suất và thu nhập, đồng thời chỉ ra sự đan xen giữa kinh nghiệm tích lũy truyền thống và việc tiếp thu tiến bộ kỹ thuật.
• Lý thuyết trao đổi xã hội của George Homans: Dựa trên định đề phần thưởng và chi phí (Hành vi = Phần thưởng - Chi phí), lý thuyết được áp dụng để phân tích động lực chuyển đổi của người dân. Nông hộ duy trì canh tác lúa hữu cơ khi nhận thấy lợi ích tổng thể (bảo vệ sức khỏe, môi trường trong lành, giảm chi phí hóa chất độc hại, chất lượng gạo thơm ngon) vượt trội hơn so với các tổn phí và rủi ro phát sinh.

Hệ thống khái niệm công cụ được xác lập dựa trên các căn cứ pháp lý và học thuật: khái niệm sản xuất và tiêu thụ (theo Dương Văn Hiểu, 2010), khái niệm lúa hữu cơ, định nghĩa về hộ (theo MC Gê, 1989), định nghĩa gia đình (Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Điều 3) và định nghĩa hộ gia đình (Bộ luật Dân sự năm 2005, Điều 106).

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Chọn địa bàn nghiên cứu: Xã Quang Huy có cánh đồng lúa 1.300 ha liền vùng, địa hình tương đối bằng phẳng thuận lợi cho cơ giới hóa, sở hữu hệ thống cấp nước sạch từ hồ Suối Chiếu (xã Mường Thải) chảy về Suối Tấc và có truyền thống canh tác lúa nước lâu đời (đã tiếp cận kỹ thuật cấy lúa SRI, hiệu ứng hàng biên).
• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập văn bản chỉ đạo, báo cáo kinh tế - xã hội, số liệu diện tích và sản lượng từ Ủy ban nhân dân xã Quang Huy và Ủy ban nhân dân huyện Phù Yên.
• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp:
  • Điều tra bảng hỏi: Chọn mẫu ngẫu nhiên gồm 60 hộ gia đình tại 3 bản (Chiềng Hạ, Chiềng Thượng, Bản Búc), chia đều thành 30 hộ có sản xuất lúa theo hướng hữu cơ và 30 hộ sản xuất lúa thông thường (vô cơ) để tạo đối chứng so sánh về chi phí, kỹ thuật và hiệu quả.
  • Phỏng vấn sâu (PVS): Thực hiện 10 cuộc phỏng vấn sâu chất lượng, bao gồm: 01 Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Quang Huy (tìm hiểu công tác chỉ đạo, chính sách, tập huấn), 01 Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Quang Huy (tìm hiểu quy trình cung ứng giống, phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật) và 08 chủ hộ nông dân (04 hộ trồng lúa hữu cơ, 04 hộ trồng lúa thông thường).
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Dữ liệu định lượng từ bảng hỏi được mã hóa và xử lý thống kê mô tả bằng phần mềm SPSS; kết hợp phương pháp phân tích định tính đối với dữ liệu phỏng vấn sâu để làm rõ các khía cạnh tâm lý, động cơ và rào cản xã hội.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Giới thiệu

Chương mở đầu tập trung trình bày bối cảnh chung của ngành hàng lúa gạo Việt Nam và thế giới, tính cấp thiết của việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng sang hướng hữu cơ, thực trạng triển khai đề án sản xuất lúa hữu cơ tại huyện Phù Yên. Chương này xác định rõ mục tiêu chung, 3 mục tiêu cụ thể, đối tượng, khách thể, giới hạn phạm vi nghiên cứu không gian, thời gian và ý nghĩa thực tiễn của đề tài.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tác giả hệ thống hóa các công trình nghiên cứu liên quan trong nước và quốc tế theo 3 nhóm chủ đề: thực trạng sản xuất lúa của nông hộ tại Việt Nam, các mô hình sản xuất lúa hữu cơ (như mô hình lúa - rươi, mô hình cánh đồng lớn), và các nghiên cứu về yếu tố ảnh hưởng, khó khăn, rào cản trong chuỗi giá trị lúa gạo. Phần này phân tích sâu hai khung lý thuyết nền tảng (Hành động xã hội của Max Weber và Trao đổi xã hội của George Homans), đồng thời làm rõ các khái niệm công cụ làm chuẩn mực đánh giá cho nghiên cứu.

Phần 3: Phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương mô tả điều kiện tự nhiên, tài nguyên nước và lợi thế canh tác của xã Quang Huy; chi tiết hóa thiết kế nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng; quy trình chọn mẫu điều tra 60 bảng hỏi và thực hiện 10 cuộc phỏng vấn sâu; cấu trúc khung phân tích đi từ đặc điểm nhân khẩu - xã hội đến quy trình kỹ thuật sản xuất, kênh tiêu thụ và các yếu tố thuận lợi, khó khăn.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nội dung trọng tâm của khóa luận công bố và phân tích toàn diện dữ liệu khảo sát thực tế qua các khía cạnh:

1. Đặc điểm nhân khẩu - xã hội của hộ gia đình: Quy mô nhân khẩu trung bình đạt từ 5 người/hộ, trong đó số lao động bình quân khoảng 3 người và số người phụ thuộc dao động từ 2 đến 3 người (chủ yếu là trẻ em đi học và người cao tuổi hoặc ốm đau).

Tiêu chí nhân khẩu	Nhóm hộ sản xuất hữu cơ (N=30)	Nhóm hộ không sản xuất hữu cơ (N=30)
Độ tuổi người sản xuất chính
- Từ 25 - 35 tuổi	13,3%	13,3%
- Từ 36 - 45 tuổi	20,0%	23,3%
- Từ 46 - 55 tuổi	56,6%	53,3%
- Trên 55 tuổi	10,0%	10,0%
Trình độ học vấn
- Tiểu học	30,0%	26,6%
- Trung học cơ sở (THCS)	36,6%	43,3%
- Trung học phổ thông (THPT)	23,3%	20,0%
- Cao đẳng / Đại học	10,0%	10,0%
Cơ cấu nghề nghiệp chính
- Chuyên làm nông / trồng lúa	56,6%	63,3%
- Cán bộ, công chức, viên chức	20,0%	10,0%
- Lao động tự do, buôn bán nhỏ	23,3%	26,7%

Về phân công lao động theo giới, biểu đồ nghiên cứu chỉ ra tỷ lệ phụ nữ trực tiếp đảm nhiệm vai trò sản xuất lúa chính chiếm tới 63,3%, trong khi nam giới chỉ tham gia vào các khâu nặng nhọc như cày bừa, làm đất hoặc vận chuyển nông sản sau thu hoạch.

2. Thực trạng quy mô đất đai và kỹ thuật canh tác: Quy mô diện tích canh tác của các hộ gia đình tại địa bàn nhìn chung nhỏ lẻ, phân tán.

Phân khoảng diện tích canh tác	Nhóm hộ sản xuất hữu cơ (N=30)	Nhóm hộ không sản xuất hữu cơ (N=30)	Tổng số mẫu (N=60)	Tỷ lệ (%)
Từ 500 m² đến dưới 1.000 m²	3 hộ	3 hộ	6 hộ	10,0%
Từ 1.001 m² đến dưới 1.500 m²	7 hộ	7 hộ	14 hộ	23,3%
Từ 1.501 m² đến dưới 2.000 m²	10 hộ	10 hộ	20 hộ	33,3%
Từ 2.001 m² đến dưới 3.000 m²	4 hộ	4 hộ	8 hộ	13,3%
Từ 3.001 m² đến dưới 5.000 m²	6 hộ	6 hộ	12 hộ	20,0%

Về quy trình kỹ thuật, các hộ sản xuất hữu cơ sử dụng các giống thuần chất lượng cao (Đài Thơm 8, J02, Séng Cù) do Hợp tác xã Nông nghiệp Quang Huy cung ứng. Khâu bón phân sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh có hỗ trợ từ nguồn vốn nông thôn mới kết hợp vốn đối ứng của hộ. Tuy nhiên, một số hộ vẫn bón chưa đủ định mức khuyến cáo do khó khăn về tài chính. Về quản lý sâu bệnh, các hộ hạn chế tối đa thuốc bảo vệ thực vật hóa học, tuân thủ thời gian cách ly nghiêm ngặt hơn so với phương thức canh tác truyền thống. Hoạt động cơ giới hóa chủ yếu áp dụng ở khâu làm đất và gặt đập liên hợp thông qua hình thức thuê dịch vụ máy móc.

3. Thực trạng tiêu thụ và liên kết chuỗi: Mục đích sản xuất lúa của phần lớn nông hộ tại xã Quang Huy là phục vụ an ninh lương thực nội bộ gia đình, phần phụ phẩm hoặc lúa phẩm cấp thấp dùng để chăn nuôi gia cầm và nấu rượu. Chỉ những hộ có diện tích từ 1.500 m² đến trên 3.000 m² mới có sản phẩm dư thừa để bán lẻ cho người dân địa phương hoặc thương lái nhỏ. Đề án liên kết chuỗi giá trị với Công ty Cổ phần Chế biến Nông sản Bảo Minh gặp trở ngại lớn do tỷ lệ hộ bán thóc tươi tập trung chỉ đạt khoảng 5%, không đủ khối lượng vận chuyển công nghiệp, dẫn đến tình trạng nông dân chủ yếu tự tích trữ lúa khô tại nhà.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Đặc điểm lực lượng lao động: Khóa luận phản ánh rõ nét hiện tượng già hóa và nữ hóa lao động nông nghiệp tại xã Quang Huy. Lao động chính làm lúa tập trung ở độ tuổi 46 - 55 (chiếm 56,6%), nữ giới chiếm 63,3%, trình độ học vấn chủ yếu ở mức THCS (36,6%) và tiểu học (30,0%). Sự chuyển dịch hơn 14.000 lao động trẻ của huyện Phù Yên sang các khu công nghiệp tạo ra tình trạng thiếu hụt nhân lực thời vụ nghiêm trọng trong các đợt cấy và thu hoạch.
• Thực trạng đất đai và canh tác: Phần lớn các hộ sở hữu diện tích canh tác từ 1.000 m² đến dưới 2.000 m² (chiếm 56,6% mẫu khảo sát). Đất đai manh mún cản trở việc áp dụng quy trình đồng bộ quy mô lớn. Dù 100% người dân tham gia tập huấn đều áp dụng kỹ thuật vào sản xuất, việc đối ứng vốn mua phân hữu cơ vi sinh vẫn còn thiếu hụt ở một số hộ.
• Thực trạng chuỗi liên kết: Sản xuất lúa hữu cơ chưa chuyển hóa thành công sang mô hình sản xuất hàng hóa tập trung do mục tiêu tự cấp tự túc vẫn chiếm ưu thế, dẫn đến việc không thể duy trì hợp đồng bao tiêu sản phẩm dài hạn với doanh nghiệp chế biến.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Về phía chính quyền và Hợp tác xã: Tiếp tục hoàn thiện hệ thống thủy lợi dẫn nước từ hồ Suối Chiếu về Suối Tấc nhằm khắc phục tình trạng khô hạn; tăng cường hỗ trợ nguồn vốn đối ứng phân bón hữu cơ; đổi mới công tác tập huấn kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh sinh học.
• Về khâu tổ chức sản xuất và tiêu thụ: Thúc đẩy dồn điền đổi thửa hoặc tổ chức sản xuất liền vùng, liền khoảnh theo quy mô hợp tác xã; xây dựng lại cơ chế thu mua linh hoạt giữa doanh nghiệp và nông hộ để khuyến khích người dân bán thóc tươi theo chuỗi giá trị; đẩy mạnh xây dựng thương hiệu hạt gạo Phù Yên trên thị trường.

Đóng góp của khóa luận

Khóa luận cung cấp bức tranh thực nghiệm chi tiết về sự chuyển đổi nông nghiệp hữu cơ tại một vùng miền núi phía Bắc dưới lăng kính xã hội học nông thôn. Nghiên cứu chỉ ra mối liên hệ tương tác giữa các yếu tố nhân khẩu (tuổi tác, giới tính, di cư lao động) với khả năng tiếp nhận quy trình kỹ thuật mới và tính khả thi của chuỗi liên kết nông nghiệp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Khóa luận được triển khai trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, thời gian khảo sát thực địa ngắn (từ tháng 1/2022 đến tháng 3/2022) và quy mô mẫu giới hạn ở 60 hộ gia đình tại một xã duy nhất (xã Quang Huy). Do đó, khả năng khái quát hóa số liệu cho toàn bộ vùng Tây Bắc còn hạn chế.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng phạm vi khảo sát ra các xã lân cận trong huyện Phù Yên; nghiên cứu sâu hơn về hiệu quả tài chính so sánh chi tiết giữa lúa hữu cơ và lúa vô cơ; đánh giá tác động dài hạn của các chính sách hỗ trợ nông thôn mới đến sự duy trì vùng nguyên liệu sau giai đoạn dịch bệnh.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Xã hội học, Xã hội học Nông thôn, Phát triển Nông thôn và Kinh tế Nông nghiệp trong việc tham khảo khung phân tích hành vi nông hộ dựa trên lý thuyết Weber và Homans.
• Người thực hiện đề tài nghiên cứu về chuỗi giá trị nông sản, nông nghiệp hữu cơ tại khu vực trung du và miền núi phía Bắc.
• Cán bộ quản lý nông nghiệp địa phương, ban quản lý hợp tác xã trong việc hoạch định chính sách hỗ trợ lao động, chuyển dịch đất đai và kết nối doanh nghiệp thu mua.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng những lý thuyết xã hội học nào để giải thích hành vi sản xuất của người dân?
Tác giả vận dụng Lý thuyết hành động xã hội của Max Weber (tập trung vào hành động hợp lý về mục đích, hợp lý về giá trị và hành động truyền thống) và Lý thuyết trao đổi xã hội của George Homans (nguyên lý chi phí - lợi ích, phần thưởng - trừng phạt) để lý giải các quyết định canh tác và ứng xử kinh tế của nông hộ.

2. Vì sao phụ nữ chiếm tỷ lệ cao (63,3%) trong lực lượng sản xuất lúa chính tại xã Quang Huy?
Do tác động của quá trình công nghiệp hóa, lực lượng lao động nam giới và lao động trẻ có xu hướng đi làm ăn xa hoặc làm công nhân tại các nhà máy, xí nghiệp ngoại huyện (hơn 14.000 lao động của huyện Phù Yên đi làm xa). Phụ nữ ở lại địa phương vừa quán xuyến gia đình vừa đảm nhiệm chính công việc đồng áng theo tập quán truyền thống.

3. Quy mô diện tích đất trồng lúa phổ biến nhất của các hộ được khảo sát là bao nhiêu?
Khoảng diện tích phổ biến nhất là từ 1.501 m² đến dưới 2.000 m² (chiếm 33,3% tổng số hộ khảo sát), tiếp theo là nhóm từ 1.001 m² đến dưới 1.500 m² (chiếm 23,3%). Phần lớn các hộ sở hữu từ 3 đến dưới 10 sào đất trồng lúa, phản ánh tình trạng đất canh tác nhỏ lẻ, manh mún.

4. Vì sao hợp đồng liên kết thu mua 10 năm với Công ty Cổ phần Chế biến Nông sản Bảo Minh không thực hiện được?
Do quy mô canh tác manh mún và mục đích sản xuất của người dân chủ yếu là để ăn và tự bảo đảm an ninh lương thực gia đình. Tỷ lệ hộ có nhu cầu bán thóc tươi chỉ đạt khoảng 5%, không tạo đủ sản lượng tập trung để doanh nghiệp tổ chức phương tiện và dây chuyền thu mua theo hợp đồng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đinh Thị Nhật Minh đã phản ánh toàn diện thực trạng sản xuất và tiêu thụ lúa theo hướng hữu cơ của các hộ gia đình tại xã Quang Huy, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La. Nghiên cứu làm sáng tỏ bức tranh nông thôn miền núi với đặc trưng lao động già hóa, nữ hóa, đất đai manh mún và mục đích sản xuất tự cung tự cấp là chủ đạo. Những phát hiện thực nghiệm và phân tích lý thuyết trong đề tài cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng để địa phương hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển vùng lúa hữu cơ bền vững và tháo gỡ các nút thắt trong chuỗi liên kết giá trị nông sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Lúa gạo là một trong những cây lương thực chính ,cung cấp lương thực cho hơn 65% dân số trên thế giới, sản lượng gạo tiêu thụ cao nhất. Hiện nay hơn 100 nước trên thế giới sản xuất lúa. Châu Á là vùng sản xuất lúa gạo chủ yếu chiếm 90% về sản lượng cũng như về diện tích. Là nơi có nền nông nghiệp cổ xưa nhất gắn với canh tác lúa nước.

Cây lúa có khả năng thích ứng rộng với 11 loại đất canh tác. Việt Nam cũng là nước có nghề lúa nước từ cổ xưa ,với dân số hơn 80 triệu dân và 100% dân số sử dụng lúa gạo là lương thực chính, kim ngạch xuất khẩu hàng năm đạt hơn 6 triệu tấn. Điều đó cho thấy nghề sản xuất lúa nước đóng vai trò rất lớn trong nền kinh tế quốc dân. Sản xuất kinh doanh lúa gạo đóng vai trò quan trọng trong nền phát triển kinh tế nông nghiệp và nông thôn Việt Nam.

Sản xuất lúa gạo là nguồn thu nhập và cung cấp lương thực chính của các hộ nông dân nên chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp nông dân và nông thôn gắn liền với phát triển ngành hàng lúa gạo. Trong gần ba thập kỷ qua nhờ đổi mới cơ chế quản lý, Việt Nam đã đạt được những thành tựu lớn trong sản xuất lúa gạo, không những góp phần đảm bảo An ninh lương thực trong nước mà hàng năm còn tham gia xuất khẩu với kim ngạch đáng kể và đóng góp không nhỏ cho ngân sách quốc gia. Sản xuất cây lương thực hiện nay nói chung và sản xuất lúa, gạo nói riêng tại Việt Nam hiện đang có xu thế ngày càng dùng nhiều phân hóa học, thuốc trừ sâu bệnh hóa học, thuốc trừ cỏ, thậm chí nhiều loại thuốc hóa học không rõ nguồn gốc nhưng người dân vẫn sử dụng, dùng thuốc và phân hóa học quá liều lượng khuyến cáo và chưa đúng thời điểm. Do vậy, sản xuất này cho năng suất cao nhưng đang làm suy thoái môi trường đất, nước, chất lượng sản phẩm bị ảnh hưởng, mất an toàn trong tiêu thụ sản phẩm.

1 Sản xuất và tiêu dùng các sản phẩm nông nghiệp có nguồn gốc hữu cơ trở thành xu hướng toàn cầu, nhằm mang đến một kết quả tích cực trong việc sử dụng bền vững đất nông nghiệp, bảo vệ sức khoẻ người sản xuất và người tiêu dùng. Đến năm 2019, tổng diện tích nông nghiệp hữu cơ trên thế giới chiếm gần 70 triệu ha và tiềm năng thị trường trị giá khoảng 97 tỷ USD. Mặc dù là cây lương thực hàng đầu chiếm 35,9% diện tích đất sản xuất nông nghiệp và giúp Việt Nam trở thành một trong những những cường quốc xuất khẩu gạo của thế giới nhưng phương thức canh tác lạm dụng phân bón hoá học và thuốc bảo vệ thực vật không chỉ làm giảm giá trị xuất khẩu của lúa gạo mà còn làm tổn hại đến sức khoẻ người sản xuất, người tiêu dùng và đe doạ môi trường sinh thái nông nghiệp. Điều này dẫn đến nông nghiệp hữu cơ đã được chú trọng nhiều hơn ở Việt Nam trong thời gian gần đây, điển hình là việc thành lập Hiệp hội nông nghiệp hữu cơ Việt Nam vào năm 2012, cùng với đó là các tiêu chuẩn liên quan đến nông nghiệp hữu cơ được Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành vào các năm 2015 và 2017.

Trồng lúa tại hữu cơ tại huyện Phù Yên bắt đầu triển khai từ năm 2019. Trong những năm gần đây đã bắt đầu phát triển các dòng lúa chất lượng cao như Đài Thơm 8, J02, Séng Cù sản xuất theo hướng hữu cơ ngày càng khẳng định thêm tiềm năng mang lại hiệu quả kinh tế cao của gạo cho công cuộc tái thiết ngành nông nghiệp cũng như công cuộc xây dựng nông thôn mới của huyện Phù Yên nói riêng và tỉnh Sơn La nói chung. Tuy nhiên, sản xuất lúa theo hướng hữu cơ ở Phù Yên hiện vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Do thời tiết diễn biến phức tạp, biến đổi khí hậu dẫn đến khí hậu khô hạn kéo dài ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây lúa.

Sâu bệnh hại xuất hiện nhiều công tác tuyên truyền phun thuốc ở số ít hộ chưa được kịp thời và đầy đủ như hướng dẫn. Về khâu sản xuất vẫn còn mang tính tự phát, sản xuất nhỏ lẻ, thiếu sự liên kết giữa các doanh nghiệp, HTX với người sản xuất, lực lượng lao động đi làm trong các công ty, doanh nghiệp ở 2 ngoài huyện lớn (hơn 14 nghìn lao động) và do diễn biến tình hình dịch bệnh Covid-19 vì vậy việc tập trung nhân lực cho sản xuất lúa chưa nhiều, chưa thường xuyên. Một số hộ sử dụng phân bón hữu cơ chưa đủ định mức theo khuyến cáo, mặc dù có hỗ trợ ngân sách nhà nước từ nguồn vốn chương trình NTM, tuy nhiên một số hộ đối ứng mua phân bón chưa đầy đủ. Một số hộ tổ chức thăm đồng chưa thường xuyên nên khi phát hiện sâu bệnh phòng trừ chưa kịp thời.

Về khâu tiêu thụ do diện tích manh mún, nhỏ lẻ số diện tích sản xuất tuy lớn nhưng số hộ tham gia nhiều 150 ha/1.264 hộ, do vậy sản xuất lúa chỉ mang tính chất để gia đình sử dụng. Định hướng sản xuất hàng hoá gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện; số hộ có nhu cầu bán thóc tươi ít khoảng 5% tổng số hộ, chưa đủ sản lượng nên Công ty Cổ phần chế biến nông sản Bảo Minh không tổ chức thu mua được theo hợp đồng đã ký kết trong vòng 10 năm. Dẫn đến sản phẩm sản xuất chưa thực sự đảm bảo chất lượng, thiếu sự đồng đều, năng suất chưa ổn định và hệ quả là hiệu quả kinh tế mang lại chưa cao, chưa khai thác được tiềm năng mà loại cây lương thực này có thể mang lại cho người dân. Được sự quan tâm của UBND huyện Phù Yên, UBND xã Quang Huy.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung tâm dịch vụ nông nghiệp với các cấp chính quyền xã Quang Huy và HTX Nông nghiệp Quang Huy trong công tác chỉ đạo sản xuất đã tiếp tục thúc đẩy người dân chú trọng đầu tư sản xuất lúa hữu cơ, chỉ đạo bà con nhân dân tiếp tục thực hiện dự án. Để nâng cao hiệu quả sản xuất lúa, góp phần thúc đẩy quá trình tiêu thụ sản phẩm, nâng cao lợi nhuận kinh tế của nông hộ, cần làm rõ được thực trạng sản xuất và tiêu thụ lúa của các hộ gia đình tại xã Quang Huy, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La. Đặc điểm nhân khẩu xã hội của hộ gia đình trồng lúa của hộ bao gồm những gì? Thực trạng trồng lúa và tiêu thụ theo hướng hữu cơ của các hộ gia đình đang diễn ra như thế nào? Các hộ gia đình gặp những thuận lợi và khó khăn gì trong quá trình sản xuất lúa? Để làm rõ những câu hỏi trên, tôi tiến hành 3 nghiên cứu đề tài “Thực trạng sản xuất và tiêu thụ lúa theo hướng hữu cơ của các hộ gia đình tại xã Quang Huy, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La” và triển khai nghiên cứu tại xã Quang Huy, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.

Mục tiêu chung Tìm hiểu thực trạng sản xuất và tiêu thụ lúa theo hướng hữu cơ của các hộ gia đình trên địa bàn xã Quang Huy, Huyện Phù Yên, Tỉnh Sơn La. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu về đặc điểm nhân khẩu của các hộ gia đình sản xuất lúa theo hướng hữu cơ. - Tìm hiểu thực trạng sản xuất và tiêu thụ lúa theo hướng hữu cơ của các hộ gia đình. - Tìm hiểu thuận lợi và khó khăn trong quá trình sản xuất lúa theo hướng hữu cơ.

ĐỐI TƯỢNG, KHÁCH THỂ, PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1. Đối tượng nghiên cứu - Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng sản xuất và tiêu thụ lúa theo hướng hữu cơ của các hộ gia đình tại xã Quang Huy, Huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La. Khách thể nghiên cứu - Các hộ gia đình sản xuất và tiêu thụ lúa theo hướng hữu cơ tại xã Quang Huy, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung phân tích thực trạng hoạt động trồng lúa của các hộ gia đình theo hướng hữu cơ tại xã Quang Huy, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La.

Các đặc điểm nhân khẩu xã hội, và những thuận lợi khó khăn trong sản xuất lúa của các hộ gia đình. - Phạm vi không gian: Đề tài thực hiện tại xã Quang Huy, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La. 4 - Phạm vi thời gian: + Các hộ gia đình lựa chọn nghiên cứu sản xuất lúa theo hướng hữu cơ từ năm 2019. UBND huyện ban hành quyết định số 2141/QĐ-UBND ngày 23/9/2019 phê duyệt thuyết minh và đơn vị chủ trì thực hiện “Dự án hỗ trợ phát triển sản xuất sản phẩm gạo theo hướng hữu cơ liên kết theo chuỗi giá trị, gắn với tiêu thụ sản phẩm".

+ Thông tin thứ cấp được thu thập từ năm 2000 trở lại đây; + Thông tin sơ cấp được thu thập từ tháng 1/2022 – tháng 3/2022. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Các lý thuyết nền cho đề tài nghiên cứu 2. Lý thuyết hành động xã hội của Max Weber Lý luận về hành động xã hội của Max Weber là một trong những lý luận quan trọng nhất trong xã hội học hiện đại của Max Weber.

Theo Max Weber: Xã hội học chính là khoa học về hành động xã hội. Mọi hiện tượng và sự kiện xã hội dều có thể giải thích bằng lý luận hành động xã hội, vì suy cho cùng xã hội thống nhất bởi các quan hệ xã hội mà quan hệ xã hội lại do con người tạo ra. Tóm lại, con người tạo ra xã hội và xã hội không phải tổng cộng số học của những cá thể mà là tổng hòa của các hành động xã hội. Theo Max Weber hành động xã hội là hành động được chủ thế gắn cho nó một ý nghĩa chủ quan nào đó, là hành động khi nó tương quan và định hướng vào hành động của người khác theo ý đã được nhận thức bởi chủ thể hành động, Max Weber đã chia hành động xã hội ra làm 4 loại: Hành động hợp lý về mục đích, hành động hợp lý về mặt giá trị, hành động truyền thống, hành động tình cảm.

Trong đề tài, chúng ta chủ yếu vận dụng hành động hợp lý về mục đích, hành động hợp lý về mặt giá trị và hành động truyền thống. Hành động hợp lý về mặt mục đích cho ta thấy nỗ lực của cá nhân trên cơ sở phân tích, định hướng vào điều kiện, hoàn cảnh để xác định sự hợp lý về mục đích hành động của mình.