ĐẶT VẤN ĐỀ Hiện nay hệ thống khám chữa bệnh bảo hiểm y tế(BHYT) được bao phủ rộng khắp từ tuyến trung ương cho đến tuyến cơ sở, từ các đơn vị y tế công lập cho đến các bệnh viện, phòng khám tư nhân, tạo điều kiện cho người tham gia BHYT dễ dàng tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe (CSSK), ít tốn kém chi phí phát sinh trong thời gian điều trị. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, vấn đề quá tải ở các bệnh viện (BV) tuyến trên là chủ đề nóng của xã hội, được thảo luận nhiều giữa các cơ quan y tế, chính phủ và người dân. Nguyên nhân chủ yếudotuyến dưới thủ tục hành chính rườm rà, cách bố trí khoa phòng chưa hợp lý, tinh thần thái độ phục vụ của nhân viên y tế (NVYT) chưa cao, nên chưa thu hút được bệnh nhân (BN) đến khám điều trị bệnh tại tuyến y tế cơ sở[11]. Trước thực trạng này, ngày 22/4/2013 Bộ Y tế (BYT) đã ban hành Quyết định 1313/QĐ-BYT về việc hướng dẫn Quy trình khám bệnh tại khoa Khám bệnh nhằm cải tiến quy trình trong khám bệnh, rút ngắn thời gian chờ, tránh gây phiền hà và gia tăng sự hài lòng của BN BHYT.Hơn nữa, quy trình này còn bảo đảm tính hợp lý và công bằng giữangười bệnh (NB) có BHYT và NB không có BHYT.
Quy trình còn nhằm đơn giản hóa thủ tục liên quan đến chi trả và đồng chi trả viện phí, tránh nộp viện phí nhiều lần [4].Cùng với mục đích này, trước đó,ngày 18/6/2009 BYT đã xây dựng Chương trình hành động nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh của các cơ sở y tế. Mục tiêu của chương trình là đáp ứng sự hài lòng của người bệnh có BHYT; nâng cao tinh thần, thái độ phục vụ NB; cải cách thủ tục hành chính, giảm phiền hà trong tiếp đón, khám, chữa bệnh và thanh toán viện phí đối với NB, nâng cao chất lượng các dịch vụ y tế (DVYT) trong BV đảm bảo quyền lợi của người bệnh có BHYT [5]. Trung tâm Y tế (TTYT) huyện Tân Phước thuộc tỉnh Tiền Giang là một đơn vị sự nghiệp công lập, thực hiện 2 chức năng khám chữa bệnh và phòng bệnh. Trong các năm qua, TTYT đã có nhiều cố gắng về cải cách thủ tục hành chính nhằm đem đến sự hài lòng cho người bệnh.
Năm 2015, tỉ lệ khám chữa bệnh ngoại trú đạt 106% so với chỉ tiêu, tuy nhiên số lượt BN đến khám BHYT chỉ đạt 45% so 2 với tổng số lượtkhám [24] và tần suất BN BHYT đến khám bệnh đạt 2,2 lần trong năm, thấp hơn so với TTYT các huyện lân cận như Châu Thành đạt 2,27, Chợ Gạo 2,55 và Gò Công Tây 2,61[6]. Mặt khác, theo Luật BHYT mới sửa đổi và bổ sung cho phép thông tuyến khám BHYT trong tỉnh [20], nguy cơ BN BHYT sẽ sang khám ở các cơ sở y tế khác.Các yếu tố ảnh hưởng đếnviệc thu hút BN BHYT đến khám chữa bệnh: trang thiết bị máy móc hiện đại;thầy thuốc tay nghề giỏi; quy trình khám bệnh ngắn gọn, thủ tục hành chính đơn giản.Việc cải tiến Quy trình khám bệnh là giải pháp tốt nhất và dễ dàng thực hiện ở tuyến y tế cơ sở.Từ vấn đề này câu hỏi nghiên cứu được đặt ra: Quy trình khám bệnh ngoại trú BHYT đã triển khai thực hiện tại TTYT như thế nào? Sự hài lòng của BN khám ngoại trú BHYT đối với quy trình khám bệnh ở mức độ nào? Để trả lời các câu hỏi này, chúng tôi tiến hành nghiên cứu “Thực trạng Quy trình khám bệnh ngoại trú Bảo hiểm Y tếvà sự hài lòng của người bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Tân Phước tỉnh Tiền Giang năm 2016”. Chúng tôi hy vọng kết quả nghiên cứu sẽ giúp các nhà quản lý có thêm thông tin tham khảo trong việc nâng cao chất lượng cung cấp DVYT để người dân có BHYT hài lòng khi chọn khám bệnh tại TTYT huyện – một đơn vị y tế tuyến cơ sở,góp phần giải quyết tình trạng quá tải ở tuyến tỉnh và trung ương. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.
Mô tả thực trạng thực hiện quy trình Khám bệnh ngoại trú Bảo hiểm y tế của nhân viên y tế tại Trung tâm Y tế huyện Tân Phước năm 2016. Mô tả sự hài lòng của người bệnh ngoại trú Bảo hiểm y tế đối với quy trình khám bệnh ngoại trú bảo hiểm y tếtại Trung tâm Y tế huyện Tân Phước năm 2016. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.Tổng quan về khám chữa bệnh Bảo hiểm Y tế: 1. Một số khái niệm liên quan Khám bệnh: là việc hỏi bệnh, khai thác tiền sử bệnh, thăm khám thực thể, khi cần thiết thì chỉ định làm cận lâm sàng (CLS), thăm dò chức năng (TDCN) để chẩn đoán và chỉ định phương pháp điều trị phù hợp đã được công nhận [18].
Khám bệnh là một khâu quan trọng, chủ yếu của Bác sĩ (BS) điều trị, quyết định khá nhiều cho sự thành công hay thất bại của công tác điều trị. Đây là một công tác bao gồm đầy đủ các đặc tính khoa học, kỹ thuật và chính trị [28] Chữa bệnh:là việc sử dụng phương pháp chuyên môn kỹ thuật đã được công nhận và thuốc đã được phép lưu hành để cấp cứu, điều trị, chăm sóc, phục hồi chức năng cho NB. Người bệnh: là người sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh (KCB). Người hành nghề KCB:là người đã được cấp chứng chỉ hành nghề và thực hiện KCB.
Cơ sở KCB:là cơ sở cố định hoặc lưu động đã được cấp giấy phép hoạt động và cung cấp dịch vụ KCB. Cập nhật kiến thức y khoa liên tục: là việc người hành nghề tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng ngắn hạn, hội nghị, hội thảo về y khoa thuộc lĩnh vực hành nghề theo chương trình do Bộ Y tế (BYT) phê duyệt hoặc công nhận và được cấp giấy chứng nhận theo quy định của Bộ trưởng BYT. Hội chẩn: là hình thức thảo luận giữa những người hành nghề về tình trạng bệnh của NB để chẩn đoán và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp, kịp thời. Tai biến trong KCB: là hậu quả gây tổn hại đến sức khỏe, tính mạng của NB do sai sót chuyên môn kỹ thuật hoặc rủi ro xảy ra ngoài ý muốn trong KCB mặc dù người hành nghề đã tuân thủ các quy định chuyên môn kỹ thuật[18] Bảo hiểm y tế, theo Từ điển bách khoa Việt Nam, “là loại bảo hiểm do Nhà nước tổ chức, quản lý nhằm huy động sự đóng góp của cá nhân, tập thể và cộng đồng xã hội để chăm lo sức khỏe, khám bệnh và chữa bệnh cho nhân dân" 5 [22].BHYT là một trong những chính sách an sinh xã hội quan trọng, nhằm đảm bảo chi phí y tế cho người tham gia khi gặp rủi ro, ốm đau, bệnh tật.
Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế bao gồm: Trạm y tế xã và tương đương, nhà hộ sinh; Phòng khám đa khoa, chuyên khoa; Bệnh viện đa khoa (BVĐK), chuyên khoa[19]. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh BHYT có trách nhiệmtổ chức khám bệnh, chữa bệnh bảo đảm chất lượng với thủ tục đơn giản,thuận tiện cho người tham gia bảo hiểm y tế [19]. Dịch vụ KCB BHYT:Dịch vụ KCB BHYT được hiểu là các dịch vụ chăm sóc sức khỏe đơn lẻ hoặc gói dịch vụ CSSK do các cơ sở y tế cung cấp cho các đối tượng tham gia BHYT thuộc phạm vi, quyền lợi được hưởng của người có thẻ BHYT [1]. Tình hình khám chữa bệnh Bảo hiểm y tế: 1.
Khám chữa bệnh chung: Năm 2010 các bệnh viện trên cả nước đã khám và điều trị ngoại trú cho khoảng 111 triệu lượt người[3]. Tại các phòng khám của BV tuyến trung ương, mỗi bác sĩ phải khám trung bình 70 – 133 NB/ngày, thời gian khám trung bình cho mỗi NB là 9,6 phút kể cả thời gian làm các thủ tục hành chính liên quan. Riêng tại BV Chợ Rẫy và BV Nhi Trung ương thời gian khám trung bình từ 4-6 phút/bệnh nhân[16].Nghiên cứu này tập trung mô tả về quy trình khám bệnh nên chưa phân tích sâu về chất lượng khám bệnh. BYT đã chỉ đạo các đơn vị, địa phương thực hiện nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng DVYT, đáp ứng sự hài lòng và giảm nằm ghépmột cách tích cực, đồng bộ và quyết liệt, như: Với mục tiêu giảm thủ tục hành chính, giảm thời gian chờ đợi khám, chữa bệnh của người dân, các BV đã tích cực, triển khai ngay, quyết liệt Quyết định 1313 của BYT về quy trình khám bệnh, đầu tư thêm và sử dụng 15% số tiền khám bệnh thu được để cải tạo khu vực khám bệnh, lắp đặt hệ thống phát số tự động, trang bị thêm ghế chờ, bàn khám, các máy móc xét nghiệm, tăng cường nhân lực, kéo dài thời gian làm việc (nhiều BV đón BN đến khám từ 5-6 giờ sáng, đặt mục tiêu khám hết BN trong ngày mới nghỉ), cải tiến quy trình thu viện phí và thanh toán BHYT, 6 giảm từ 6 còn 4 chữ ký trong bản kê thanh toán chi phí KCB BHYT nên đã từng bước giảm bớt thời gian chờ đợi của NB, đơn giản thủ tục hành chính, giảm từ 12- 14 bước trong quy trình khám bệnh xuống còn 4-8 bước, trung bình giảm được 48,5 phút một lượt khám bệnh, tại nhiều BV, nếu chỉ đi khám thông thường, không phải làm các chiếu, chụp, xét nghiệm (XN) thì thời gian chỉ mất 20-30 phút.
Các đơn vị, địa phương tiếp tục duy trì và đẩy mạnh hoạt động của đường dây nóng để ghi nhận những ý kiến phản ánh của người dân, giám sát thực hiện quy tắc ứng xử của cán bộ công chức, viên chức, tổ chức khen thưởng, động viên kịp thời những tấm gương tốt, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, cần thiết phải chuyển công tác hoặc cho ra ngoài ngành đối với các trường hợp vi phạm nặng hoặc vi phạm nhiều lần.807 trường hợp bị nhắc nhở, 137 bị khiển trách, 116 bị cắt thi đua, 18 bị điều chuyển vị trí công tác sang bộ phận khác, 6 bị cách chức và 4 bị nghỉ việc [2] 1. Khám chữa bệnh BHYT Trong những năm gần đây, số lượt BN BHYT tăng nhanh cả về số lượng và tần suất tại tất cả các tuyến y tế. Năm 2012, ước tính có 121 triệu lượt người có thẻ BHYT đi khám chữa bệnh, tăng gần 2,6 triệu lượt so với năm 2011. Tần suất khám chữa bệnh tăng hàng năm, đặc biệt là ở tuyến y tế cơ sở, đạt 2,1 lần/người/năm.
Bên cạnh đó, quyền lợi của người tham gia BHYT được bảo đảm và ngày càng mở rộng theo đúng quy định. Tham gia BHYT, mỗi người dân đã được hưởng những quyền lợi tiếp cận DVYT từ nội trú, ngoại trú, phục hồi chức năng, dự phòng, dịch vụ kỹ thuật cao [7].