CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU 1. Khái niệm chung về xuất khẩu Xuất khẩu là một hoạt động trong trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia nhằm đem lại lợi ích cho các bên tham gia hay con gọi là hoạt động thương mại quốc tế. Hoạt động xuất khẩu là một phần quan trọng không thể thiếu trong giao dịch ngoại thương nó được hình thành từ rất lâu trong lịch sử con người và phát triển mạnh mẽ hơn trong thời đại công nghệ phát triển vượt bậc. Xuất khẩu có thể được hiểu như sau: Việc giao dịch các loại hình dịch vụ và hàng hóa trên thị trường nhằm khai thác tiềm năng của các nước tham gia để đổi lấy lợi ích.
Hoạt động này lấy đơn vị tiền tệ làm phương thức thanh toán. Đơn vị tiền tệ này có thể là đồng ngoại tệ đối với một bên giao dịch hoặc các bên giao dịch. Để giúp hoạt động này được công bằng và minh bạch có rất nhiều điều luật đã đề ra nhằm bảo vệ các bên tham gia, thúc đẩy sự tích cự và sự phát triển lâu dài cho hoạt động xuất khẩu. Luật pháp thương mại quốc tế ngày càng được hoàn thiện hơn trên mọi lĩnh vực từ các mặt hàng cơ bản như dệt may, giày, nông sản, công nghệ,.
cho đến các mặt hàng vô hình như sở hữu trí tuệ, dịch vụ, đầu tư,. Tất cả các hoạt động đều có một mục tiêu duy nhất là đem lại lợi ích cũng như lợi nhuận vi mô và vĩ mô cho sự phát triển quốc gia. Bản chất và vai trò của hoạt động xuất khẩu 1. Bản chất Trong nền kinh tế thị trường với xu thế hội nhập nền kinh tế của nước ta nói riêng và toàn cầu nói chung việc tạo nên mối quan hệ thân thiết và phụ thuộc giữa các nước là điều quan trọng cần có.
Trong hoạt động kinh tế thế giới, một quốc gia không thể đáp ứng được toàn bộ nhu cầu của con người và sẽ phải bỏ ra một chi phí rất lớn để làm việc này. Vì thế cần phải có sự tham gia của các quốc gia khác vào các hoạt động sản xuất và xuất khẩu những lợi thế mà một quốc gia có cho một quốc gia khác nâng cao mối quan 5 hệ giữa các nước làm giảm các tình trạng, giáo dục, thất nghiệp, tệ nạn xã hội, y tế, giao thông, cơ sở hạ tầng,. Thúc đẩy nền kinh tế góp phần vào phát triển chuyển dịch cơ cấu ngành xây dựng nên một thế giới công nghệ hóa, công nghiệp hóa. Giúp cho các nước chưa phát triển đi lên đang phát triển và đã phát triển 1.
Vai trò Xuất khẩu thể hiện sự gắn bó mật thiết nền kinh tế của quốc gia với các nền kinh tế thế giới. Chúng ta cần có đồng ngoại tệ phương thức thanh toán cho mọi hoạt động nhập khẩu và xuất khẩu là hoạt động đem lại nguồn ngoại tệ tốt nhất. Là con đường tất yếu giúp phất triển đất nước đưa đất nước đi lên công nghiệp hóa hiện đại hóa giúp khắc phục những điểm yếu của đất nước ta. Để đất nước ta phát triển công nghiệp hóa trong thời gian ngắn chúng ta phải nhập khẩu các loại máy móc thiết bị kỹ thuật, công nghệ, và một số loại khác tân tiến hơn.
Tìm kiếm, so sánh và khai thác tốt tiềm năng về mọi lĩnh vực của từng quốc gia có thế mạnh về các khía cạnh mà nước ta đang yếu. Có thể nói rằng ngoài hoạt động viện trợ từ các tổ chức xuất khẩu là hoạt động mang tính quyết định cho nhập khẩu về quy mô và tốc độ phát triển. Xuất khẩu thúc đẩy sản xuất từ đó đưa nền kinh tế đi lên, nó đem lại nguồn ngoại tệ lớn cho đất nước lấy thế mạnh của thị trường thế giới về nước mình, đem nhu cầu của thị trường thế giới trở thành thế mạnh không ngừng cải thiện các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ tốt để thu hút nguồn đầu tư nước ngoài. Chuyển dịch từ nền kinh tế tự cung tự cấp sang nền kinh tế hướng ngoại.
Một đất nước không có sự thích nghi sẽ bị lãng quên và triệt để biến mất. Hoạt động xuất khẩu yêu cầu chung ta phải tiếp thu về mọi mặt của thế giới từ ngôn ngữ, văn hóa- tín ngưỡng, tập quán, chính sách, luật pháp,. Từ những sự khác biệt này sẽ mở ra những cơ hội tốt cho các doanh nghiệp trong nước giúp các doanh nghiệp tồn tại và phát triển lớn hơn, lâu dài hơn. Xuất khẩu mang tính sống còn cho một doanh nghiệp khi doanh nghiệp.
Doanh nghiệp phải luôn theo kịp những nhu cầu của khách hàng trên thế giới từ đó giúp doanh nghiệp, quay vòng vốn, đẩy mạnh tiêu thụ, mở rộng quy mô tiêu thụ, tahm gia cạnh tranh với các doanh nghiệp khác trên thế giới,. Chúng ta phải luôn nâng cao hoàn 6 thiện, cải tiến và đổi mới mọi mặt và mọi lĩnh vực để đáp ứng nhu cầu thế giới, sản xuất không chỉ cải thiện việc làm cho người lao động, nó còn nâng cao nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, khoa học công nghệ, cầu đường, tiêu dùng. từ việc phát triển kinh tế đến việc công bằng xã hội. Chức năng và nhiệm vụ của xuất khẩu 1.
Chức năng Hoạt động xuất khẩu có các chức năng cơ bản sau: • Tạo vốn và kỹ thuật bên ngoài cho quá trình sản xuất trong nước. • Thay đổi cơ cấu vật chất sản phẩm có lợi cho quá trình sản xuất trong nước. • Tăng hiệu quả sản xuất. Nhiệm vụ Từ những chức năng trên, hoạt động xuất khẩu tự đặt ra cho mình một số nhiệm vụ sau: • Nghiên cứu chiến lược, chính sách và công cụ nhằm phát triển thương mại quốc tế nói chung, hoạt động xuất khẩu nói riêng.
Ra sức khai thác có hiệu quả mọi nguồn lực của đất nước như, nhân lực, tài nguyên thiên nhiên, cơ sở vật chất kỹ thuật – công nghệ. • Tạo ra những mặt hàng, nhóm hàng xuất khẩu các mặt hàng chủ lực có giá trị lớn đáp ứng những nhu cầu của khách hàng ở thị trường thế giới và mở rộng thị trường và đa phương hóa đối tác. Tạo tiền đề để phát triển những mặt hàng nhiều chất xám, công nghệ và kỹ thuật và những sản phẩm đang là thế mạnh và chưa là thế mạnh để đẩy mạnh kim gạch xuất khẩu. Việc xuất khẩu hàng hóa giúp tận dụng tốt nhất nguồn lao động và tài nguyên đất nước, tăng mức sông người lao động, tăng thu nhập bình quân đầu người.
Các hình thức xuất khẩu 1. Xuất khẩu trực tiếp Xuất khẩu trực tiếp là xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ của chính doanh nghiệp đó tạo ra hay gián tiếp từ một doanh nghiệp khác giao tới tay người tiêu dùng nước ngoài 7 thông qua doanh nghiệp đó. Khi doanh nghiệp không tự sản xuất sản phẩm thì sẽ xuất hiện 2 giai đoạn: • Thu mua tạo nguồn hàng xuất khẩu với các đơn vị, địa phương hay các doanh nghiệp khác trong nước. • Đám phán đưa đến ký kết với doanh nghiệp nước ngoài, giao hàng và thanh toán tiền hàng với đơn vị đó.
Ưu điểm: - Tăng lợi nhuận, giảm chi phí cho đối tác sản xuất của doanh nghiệp. - Doanh nghiệp đủ điều kiện đáp ứng nhu cầu, kích thích mua sắm, chủ động thâm nhập sâu vào thị trường nhằm hiểu rõ nhu cầu, thị hiếu, nghiệp vụ, quy trình kinh doanh của nước ngoài làm cho doanh nghiệp có nhiều kinh nghiệm xuất nhập khẩu hơn. Nhược điểm: - Khó khăn trong việc nắm bắt được các nhu cầu, sự thay đổi thị hiếu của khách hàng trên thị trường thế giới và đối thủ cạnh tranh. - Doanh nghiệp cần có 1 nhân viên hoặc đối tác xuất nhập khẩu giàu kinh nghiệm để tránh mắc phải lỗi sai khi ký kết hợp đồng gây bất lợi cho doanh nghiệp.
- Cần nhiều nguồn vốn thu mua khối lượng hàng lớn để đáp ứng kịp nhu cầu thế giới và khi doanh nghiệp phải đảm bảo hoạt động quy trình sẽ tốn nhiều thời gian và chi phí. - Doanh nghiệp cần phân bố rộng nguồn lực trên thị trường lớn và phức tạp đối mặt với thị trường khốc liệt với nhiều rủi ro khi doanh nghiệp thâm nhập thị trường ngoại quốc. Xuất khẩu ủy thác Đây là hình thức kinh doanh trong đó đơn vị xuất nhập khẩu đóng vai trò là người trung gian thay cho đơn vị sản xuất tiến hành ký kết hợp đồng xuất khẩu, tiến hành làm các thủ tục cần thiết để xuất khẩu cho nhà sản xuất và qua đó được hưởng một số tiền nhất địnhgọi là phí ủy thác.Hình thức xuất khẩu này bao gồm các bước sau: 8 • Ký kết hợp đồng xuất khẩu ủy thác với đơn vị doanh nghiệp trong nước. • Ký hợp đồng xuất khẩu, giao hàng và thanh toán tiền hàng với bên nước ngoài.
• Nhận phí ủy thác từ đơn vị doanh nghiệp sản xuất trong nước. Ưu điểm: - Những người nhận ủy thác hiểu rõ tình hình thị trường pháp luật và tập quán địa phương, do đó họ có khả năng đẩy mạnh việc buôn bán. - Người nhận ủy thác không cần bỏ vốn vào kinh doanh, tạo ra công ăn việc làm cho nhân viên đồng thời cũng thu được lợi nhuận từ khoản tiền hoa hồng trong xuất khẩu. - Bên nhận ủy thác có sự hiểu biết chuyên sâu trong nghiệp vụ kinh doanh xuất khẩu từ khâu đóng gói, vận chuyển, thuê tàu, mua bảo hiểm, sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm được thời gian, chi phí so với khi tự thực hiện các nghiệp vụ xuất khẩu, giảm các công việc liên quan đến tiêu thụ hàng hóa, các chi phí trong quá trình giao dịch và chịu rủi ro thấp.
- Giúp doanh nghiệp có thể mở rộng thị trường tìm nguồn đầu ra cho sản phẩm của mình, hàng hóa của doanh nghiệp có thể dễ dàng thâm nhập vào thị trường mà mình chưa kinh doanh, tránh được rủi ro khi kinh doanh trên thị trường đó. Nhược điểm: - Doanh nghiệp sản xuất sẽ mất đi sự liên kết trực tiếp với thị trường, thường phải đáp ứng những yêu cầu của người trung gian. - Doanh nghiệp phải chia sẻ lợi nhuận cho bên trung gian, nhiều khi đầu ra phụ thuộc vào phía ủy thác trung gian làm ảnh hưởng đến sản xuất. - Lợi nhuận bị chia sẻ do phải chia hoa hồng cho bên ủy thác hoặc phát sinh thêm những chi phí trung gian.
- Khi sử dụng loại hình xuất khẩu ủy thác, doanh nghiệp sẽ không biết được kịp thờinhu cầu biến động của thị trường nước ngoài cũng như tâm lý thị hiếu của khách hàng khi tiêu dùng sản phẩm.