Thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định, hiện trạng và giải pháp phát triển.

• Tác giả: Ngô Anh Phước
• Người hướng dẫn: TS. Lương Thị Thu Hằng
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định hiện nay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. Chính sách xây dựng NTM
• 1.2. Quá trình thực hiện chính sách xây dựng NTM
• 1.3. Các yếu tố tác động đến việc thực hiện hiệu quả chính sách xây dựng NTM
• 1.4. Bài học kinh nghiệm thực hiện chính sách xây dựng NTM tại các địa phương khác
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN HOÀI NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. Bối cảnh phát triển kinh tế, xã hội huyện Hoài Nhơn khi thực hiện chính sách xây dựng NTM
• 2.2. Tổng quan các chính sách về xây dựng NTM do tỉnh Bình Định ban hành
• 2.3. Thực trạng tổ chức thực hiện chính sách xây dựng NTM huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.4. Kết quả thực hiện và đánh giá thực hiện về xây dựng NTM, giai đoạn từ năm 2011 – 2018
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN HOÀI NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Quan điểm và Mục tiêu xây dựng NTM
• 3.2. Đề xuất giải pháp và những kiến nghị nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách xây dựng NTM
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới Hoài Nhơn

Chính sách xây dựng nông thôn mới là một chương trình mục tiêu quốc gia, cụ thể hóa Nghị quyết 26-NQ/TW của BCH Trung ương Đảng (Khóa X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Đây là chương trình tổng thể, toàn diện, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển bền vững khu vực nông thôn, hướng đến mục tiêu "Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh". Chính sách này được triển khai dựa trên hệ thống văn bản chính sách về kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường từ Trung ương đến địa phương, nhằm xây dựng và phát triển các vùng nông thôn theo các tiêu chí mới, hướng đến phát triển bền vững. Chính sách xây dựng nông thôn mới Hoài Nhơn là một phần trong bức tranh chung đó, với những đặc thù riêng biệt.

1.1. Định Nghĩa Nông Thôn và Nông Thôn Mới Hiện Nay

Theo Thông tư 41/2013/TT-BNNPTNT, nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị, được quản lý bởi UBND xã. Nông thôn mới là khu vực có hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, gắn nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ, xã hội dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa, môi trường sinh thái được bảo vệ, đời sống vật chất tinh thần của người dân được nâng cao. Các tiêu chí cụ thể được quy định tại Quyết định 1980/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

1.2. Mục Tiêu Của Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới

Chính sách xây dựng nông thôn mới hướng đến các mục tiêu chính: xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, phát triển công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn, xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân, đổi mới hình thức tổ chức sản xuất, phát triển khoa học công nghệ, và huy động mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế nông thôn. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một nông thôn mới phát triển toàn diện và bền vững.

II. Thực Trạng Thực Hiện Chính Sách Nông Thôn Mới Hoài Nhơn

Huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định đã đạt được những thành tựu quan trọng trong thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới, góp phần thay đổi bộ mặt nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức đặt ra cần phải tiếp tục giải quyết. Nhiệm vụ quan trọng là tiếp tục triển khai các mục tiêu của Chương trình, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân, xây dựng nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phù hợp, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn phát triển nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ, gắn phát triển nông thôn với đô thị, xã hội nông thôn dân chủ, bình đẳng, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ, quốc phòng và an ninh, trật tự được giữ vững.

2.1. Bối Cảnh Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Huyện Hoài Nhơn

Hoài Nhơn là một huyện ven biển của tỉnh Bình Định, có tiềm năng lớn về nông nghiệp, thủy sản và du lịch. Trong những năm qua, kinh tế huyện có sự tăng trưởng khá, đời sống người dân được cải thiện. Tuy nhiên, Hoài Nhơn vẫn còn là một huyện nghèo, cơ sở hạ tầng còn yếu kém, trình độ dân trí còn thấp. Việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới là một cơ hội để Hoài Nhơn phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân.

2.2. Kết Quả Đạt Được Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới

Sau nhiều năm triển khai, Chương trình xây dựng nông thôn mới đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận tại Hoài Nhơn. Hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế được đầu tư xây dựng, nâng cấp. Sản xuất nông nghiệp có sự chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học kỹ thuật. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao. An ninh trật tự được giữ vững. Theo tài liệu gốc, chương trình đã góp phần thay đổi toàn diện bộ mặt nông thôn, tạo cơ sở vững chắc tiếp tục nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân.

2.3. Những Tồn Tại Hạn Chế và Thách Thức

Bên cạnh những thành tựu, việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở Hoài Nhơn vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế. Nguồn lực đầu tư còn hạn hẹp, chưa đáp ứng được yêu cầu. Trình độ dân trí còn thấp, nhận thức của người dân về nông thôn mới còn hạn chế. Biến đổi khí hậu, thiên tai gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp. Theo luận văn gốc, việc xây dựng NTM hiện nay còn rất nhiều vấn đề khó khăn đặt ra cần phải tiếp tục giải quyết.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chính Sách Nông Thôn Mới

Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Hoài Nhơn, cần có những giải pháp đồng bộ, toàn diện. Các giải pháp này cần tập trung vào việc huy động nguồn lực, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường sự tham gia của người dân, phát triển sản xuất, bảo vệ môi trường, và giữ vững an ninh trật tự. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, và sự đồng thuận của toàn xã hội.

3.1. Huy Động và Sử Dụng Hiệu Quả Nguồn Lực

Cần đa dạng hóa các nguồn vốn đầu tư cho xây dựng nông thôn mới, bao gồm vốn ngân sách nhà nước, vốn tín dụng, vốn doanh nghiệp, và vốn đóng góp của cộng đồng. Cần sử dụng hiệu quả các nguồn vốn, tránh lãng phí, thất thoát. Cần có cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ và Tuyên Truyền

Cần đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là cán bộ cấp xã. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để nâng cao nhận thức của người dân về nông thôn mới, tạo sự đồng thuận và tham gia tích cực của người dân.

3.3. Phát Triển Sản Xuất Nông Nghiệp Bền Vững

Cần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học kỹ thuật. Cần xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản. Cần phát triển các ngành nghề nông thôn, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Cần chú trọng bảo vệ môi trường, phát triển nông nghiệp xanh, sạch, bền vững.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Đánh Giá Chính Sách Nông Thôn Mới

Việc đánh giá chính sách xây dựng nông thôn mới cần dựa trên các tiêu chí cụ thể, khách quan, và toàn diện. Cần đánh giá cả về kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế, và nguyên nhân. Cần đánh giá tác động của chính sách đến đời sống kinh tế, xã hội, môi trường của người dân. Kết quả đánh giá là cơ sở để điều chỉnh, bổ sung chính sách, nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện.

4.1. Tiêu Chí Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách Nông Thôn Mới

Các tiêu chí đánh giá hiệu quả chính sách xây dựng nông thôn mới bao gồm: mức độ đạt được các tiêu chí nông thôn mới, sự thay đổi về kinh tế, xã hội, môi trường, mức độ hài lòng của người dân, và tính bền vững của kết quả. Cần có hệ thống chỉ số đánh giá cụ thể, định lượng để đảm bảo tính khách quan.

4.2. Phân Tích SWOT về Chính Sách Nông Thôn Mới Hoài Nhơn

Phân tích SWOT (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức) về chính sách xây dựng nông thôn mới ở Hoài Nhơn giúp nhận diện rõ hơn các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện. Điểm mạnh là sự quan tâm của chính quyền, sự đồng thuận của người dân. Điểm yếu là nguồn lực hạn hẹp, trình độ dân trí còn thấp. Cơ hội là tiềm năng phát triển nông nghiệp, du lịch. Thách thức là biến đổi khí hậu, thiên tai.

V. Kết Luận và Tầm Nhìn Phát Triển Nông Thôn Mới Hoài Nhơn

Thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới là một quá trình lâu dài, liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực, quyết tâm cao của toàn Đảng, toàn dân. Cần có tầm nhìn chiến lược, quy hoạch bài bản, và giải pháp đồng bộ để xây dựng nông thôn mới Hoài Nhơn ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại. Cần chú trọng phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

5.1. Bài Học Kinh Nghiệm và Khuyến Nghị Chính Sách

Từ thực tiễn thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở Hoài Nhơn, có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm: cần có sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của cấp ủy, chính quyền; cần phát huy vai trò chủ thể của người dân; cần có cơ chế, chính sách phù hợp; cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành. Khuyến nghị chính sách là cần tăng cường đầu tư, nâng cao năng lực cán bộ, và phát triển sản xuất bền vững.

5.2. Tầm Nhìn Phát Triển Nông Thôn Mới Hoài Nhơn Đến 2030

Đến năm 2030, nông thôn mới Hoài Nhơn sẽ là khu vực có kinh tế phát triển, đời sống người dân được nâng cao, hạ tầng hiện đại, môi trường xanh, sạch, đẹp, xã hội văn minh, an ninh trật tự được giữ vững. Hoài Nhơn sẽ trở thành một điểm đến hấp dẫn về du lịch nông thôn, góp phần vào sự phát triển chung của tỉnh Bình Định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Hoài Nhơn là vùng đất giàu truyền thống cách mạng nằm ở phía Bắc tỉnh Bình Định, sở hữu quy mô dân số 211.340 người (chiếm 14,27% dân số toàn tỉnh) cùng diện tích tự nhiên rộng lớn, trong đó đất sản xuất nông nghiệp chiếm tới 83,8% (tương đương 35.287,51 ha). Trong bối cảnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước, việc tổ chức triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng Nông thôn mới theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X giữ vai trò chiến lược sống còn đối với sự phát triển bền vững của địa phương.

Vấn đề cốt lõi mà đề tài tập trung giải quyết là nhận diện rõ những điểm nghẽn, khoảng cách giữa mục tiêu chính sách và năng lực thực thi tại cơ sở, từ đó làm rõ bức tranh chuyển đổi toàn diện của vùng nông thôn duyên hải miền Trung. Mục tiêu cụ thể của luận văn hướng tới việc hệ thống hóa khung lý luận về thực thi chính sách công; phân tích, đánh giá khách quan thực trạng triển khai 19 tiêu chí nông thôn mới trên địa bàn 15 xã thuộc huyện Hoài Nhơn trong giai đoạn 2011 – 2018; đồng thời đúc kết các bài học kinh nghiệm và hoạch định hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả chính sách trong giai đoạn tiếp theo.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi phản ánh những kết quả ấn tượng: tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân của huyện giai đoạn 2013 – 2017 đạt 15,21%/năm, thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn năm 2017 chạm mốc 34 triệu đồng/người/năm, và 100% số xã hoàn thành đồ án quy hoạch nông thôn mới. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và bằng chứng thực tiễn vững chắc giúp các nhà hoạch định chính sách cấp huyện và tỉnh tối ưu hóa quy trình quản trị công, bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển nông thôn hài hòa, bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết chu trình chính sách công hiện đại, tập trung chuyên sâu vào giai đoạn tổ chức thực thi chính sách (Policy Implementation) – khâu trung tâm biến các quyết sách vĩ mô của Nhà nước thành hiện thực đời sống. Bên cạnh đó, nghiên cứu kết hợp mô hình quản trị phát triển nông thôn bền vững và lý thuyết phân công lao động xã hội của chủ nghĩa Mác – Lênin, chỉ rõ quy luật phát triển, phân tách và gắn kết mật thiết giữa không gian kinh tế đô thị và nông thôn.

Hệ thống khái niệm nền tảng được luận văn xác lập đồng bộ bao gồm:

• Nông thôn: Theo quy định tại Thông tư số 41/2013/TT-BNNPTNT, nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị của các thành phố, thị xã, thị trấn, được quản lý trực tiếp bởi chính quyền cấp xã.
• Nông thôn mới: Khu vực nông thôn phát triển toàn diện theo 5 nội dung chuẩn mực: hạ tầng hiện đại, sản xuất hàng hóa bền vững, đời sống vật chất – tinh thần nâng cao, bản sắc văn hóa được gìn giữ và trật tự an ninh xã hội ổn định theo Bộ tiêu chí quốc gia tại Quyết định số 1980/QĐ-TTg ngày 17/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ.
• Chính sách xây dựng nông thôn mới: Hệ thống các công cụ chính sách công tích hợp về kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường nhằm hiện đại hóa nông nghiệp và nâng cao chất lượng sống cho cư dân.
• Chủ thể thực thi và chủ thể thụ hưởng: Cơ chế phối hợp đa cấp giữa 4 tầng nấc hành chính (Trung ương, Tỉnh, Huyện, Xã) và quyền làm chủ trực tiếp của cộng đồng cư dân địa phương.

Căn cứ pháp lý xuyên suốt đề tài được thiết lập vững chắc từ Nghị quyết số 26-NQ/TW, Quyết định số 800/QĐ-TTg, Quyết định số 1600/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, cùng các văn bản chỉ đạo của Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định như Chỉ thị số 22-CT/TU và Quyết định số 1906/QĐ-UBND.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện thu thập từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2011 – 2018 của Ban Chỉ đạo Nông thôn mới huyện Hoài Nhơn, Phòng Kinh tế, Phòng Tài chính – Kế hoạch, Chi cục Thống kê huyện Hoài Nhơn và Ủy ban nhân dân 15 xã trên địa bàn.

Về phương pháp chọn mẫu và cỡ mẫu: Luận văn tiến hành khảo sát toàn diện 15/15 xã (đạt tỷ lệ 100% đơn vị hành chính nông thôn của huyện). Cỡ mẫu định tính bao gồm 45 cuộc phỏng vấn sâu cán bộ chủ chốt (3 cán bộ/xã thuộc Đảng ủy, Ủy ban nhân dân và Ban Quản lý nông thôn mới cấp xã), kết hợp với cỡ mẫu định lượng khảo sát 300 phiếu đối với các hộ dân nông thôn tại 15 xã đại diện cho cả 3 tiểu vùng địa hình (đồng bằng ven biển, trung du, bán sơn địa). Phương pháp chọn mẫu này bảo đảm tính đại diện tuyệt đối và bao quát toàn bộ đặc thù sinh kế địa phương.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Tác giả áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh định lượng – định tính và đối chuẩn chuẩn tắc (Benchmarking) theo 19 tiêu chí chuẩn quốc gia. Việc kết hợp này giúp lượng hóa chính xác tiến độ đạt chuẩn, phân tích sâu cơ cấu nguồn vốn đầu tư và đánh giá mức độ hài lòng của cộng đồng một cách khách quan, loại bỏ hoàn toàn các nhận định chủ quan, duy ý chí.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình tổ chức thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Hoài Nhơn giai đoạn 2011 – 2018 đã mang lại những bước chuyển biến vượt bậc trên nhiều phương diện cốt lõi:

Thứ nhất, bước đột phá về tiến độ hoàn thành các tiêu chí quốc gia. Tính đến cuối năm 2018, huyện đã có 10/15 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới chính thức (5 xã đạt chuẩn năm 2015 gồm Tam Quan Bắc, Hoài Châu, Hoài Tân, Hoài Hương, Hoài Châu Bắc; 5 xã đạt chuẩn năm 2017 gồm Hoài Hảo, Hoài Sơn, Tam Quan Nam, Hoài Thanh, Hoài Thanh Tây). Đáng chú ý, 5 xã còn lại (Hoài Xuân, Hoài Mỹ, Hoài Đức, Hoài Phú, Hoài Hải) đã xuất sắc hoàn thành 19/19 tiêu chí vào cuối năm 2018 và được Hội đồng thẩm định tỉnh Bình Định thông qua, đưa tỷ lệ hoàn thành mục tiêu cấp xã đạt 100%.

Thứ hai, hạ tầng giao thông nông thôn phát triển vượt bậc nhờ chính sách huy động vốn hiệu quả. Tổng kinh phí đầu tư nâng cấp, cải tạo đường giao thông toàn huyện trong giai đoạn nghiên cứu đạt 611,2 tỷ đồng. Kết quả ghi nhận 100% các tuyến đường xã và liên xã với tổng chiều dài 342,32 km được nhựa hóa hoặc bê tông hóa đạt chuẩn; 592,52 km đường trục thôn, liên thôn và 533,14 km đường ngõ xóm được cứng hóa sạch đẹp, giúp phương tiện cơ giới lưu thông thuận lợi quanh năm; 278,47 km đường trục chính nội đồng được kiên cố hóa phục vụ đắc lực cho vận chuyển nông sản.

Thứ ba, đồng bộ hóa hệ thống thủy lợi, điện lực và cơ sở vật chất văn hóa – giáo dục. Huyện đã kiên cố hóa được 297,8 km kênh mương nội đồng, sửa chữa nâng cấp 3 hồ chứa nước trọng điểm (Cây Khế, Hố Giang, Mỹ Bình) và 10 đập dâng, nâng tỷ lệ diện tích đất nông nghiệp được cấp thoát nước chủ động lên trên 85%. Hệ thống điện nông thôn tiếp nhận hơn 280 tỷ đồng đầu tư từ các dự án KfW, RD, RE2, vận hành 452 trạm biến áp và 662,26 km đường dây hạ thế, bảo đảm 99,7% hộ dân sử dụng điện an toàn thường xuyên. Cơ sở vật chất giáo dục được đầu tư trên 84,2 tỷ đồng, đưa 58/70 trường học đạt chuẩn quốc gia (đạt tỷ lệ 82,85%). 100% các thôn (135/135 thôn) đều xây dựng hoàn chỉnh nhà văn hóa và điểm sinh hoạt cộng đồng.

Thứ tư, chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn liền với nâng cao thu nhập và đời sống an sinh. Tốc độ tăng trưởng kinh tế của huyện duy trì ở mức cao, đạt 16,37% vào năm 2017. Thu nhập bình quân khu vực nông thôn tăng trưởng vượt bậc lên mức 34 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ lao động trong độ tuổi có việc làm thường xuyên đạt trên 90%, trong khi tỷ trọng lao động nông – lâm – ngư nghiệp giảm dần còn 47,63%, nhường chỗ cho công nghiệp – xây dựng (28,36%) và thương mại – dịch vụ (24,01%).

Thảo luận kết quả

Thành công nổi bật trong thực thi chính sách tại Hoài Nhơn xuất phát từ sự chỉ đạo tập trung, đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Huyện ủy Hoài Nhơn đã ban hành kịp thời Chương trình hành động số 19/CTr-HU và 16-CTr/HU, phân công từng đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Huyện ủy trực tiếp phụ trách địa bàn 15 xã. Công tác tuyên truyền được triển khai sâu rộng với trên 120 cuộc vận động, thu hút 6.000 lượt người tham dự và ngân sách truyền thông hơn 3,5 tỷ đồng, qua đó khơi dậy mạnh mẽ nội lực và tinh thần tự nguyện hiến đất, đóng góp ngày công của người dân.

Khi so sánh với kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới tại huyện Hải Hậu (Nam Định) và huyện Hòa Vang (Đà Nẵng), Hoài Nhơn đã vận dụng sáng tạo phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng", gắn xây dựng hạ tầng với phát triển kinh tế biển và dịch vụ hậu cần nghề cá tại cảng cá Tam Quan.

Dữ liệu nghiên cứu của luận văn có thể được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ cột chồng (stacked bar chart) minh họa tiến độ cán đích 19 tiêu chí của 15 xã theo 3 mốc thời gian 2015, 2017 và 2018. Bên cạnh đó, bảng phân tích cơ cấu vốn đầu tư hạ tầng đa nguồn (giao thông 611,2 tỷ đồng, điện lực trên 280 tỷ đồng, trường học 84,2 tỷ đồng, thương mại trên 30,2 tỷ đồng) thể hiện rõ nét mức độ ưu tiên ngân sách và khả năng điều phối tài chính công hiệu quả của địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng và tính bền vững của chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Hoài Nhơn trong giai đoạn tới, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo chuỗi giá trị và kinh tế biển: Ủy ban nhân dân huyện chỉ đạo Phòng Kinh tế và các Hợp tác xã đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, quy hoạch vùng chuyên canh dừa, nuôi tôm công nghệ cao và nâng cấp hạ tầng dịch vụ cảng cá Tam Quan, phấn đấu nâng thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt trên 50 triệu đồng/người/năm trong giai đoạn 2020 – 2025.

2. Thiết lập cơ chế phân bổ và quản lý nguồn vốn duy tu hạ tầng kỹ thuật: Phòng Tài chính – Kế hoạch phối hợp với Ban Quản lý nông thôn mới cấp xã xây dựng kế hoạch trích lập tối thiểu 15 – 20% nguồn ngân sách huyện hàng năm trong giai đoạn 2019 – 2023 để bảo trì định kỳ 1.746,45 km đường giao thông các loại và 297,8 km kênh mương đã được kiên cố hóa, kiên quyết ngăn ngừa tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản và xuống cấp công trình.

3. Tăng cường bảo vệ môi trường nông thôn và xử lý ô nhiễm làng nghề: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện cùng Hội Liên hiệp Phụ nữ và chính quyền 15 xã nhân rộng mô hình "Gia đình 5 không, 3 sạch", đẩy mạnh phân loại và xử lý rác hữu cơ tại nguồn, đặt mục tiêu đến năm 2023 đạt tỷ lệ 90% chất thải rắn sinh hoạt nông thôn được thu gom và xử lý hợp vệ sinh.

4. Nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ cơ sở và số hóa quản trị công: Ban Thường vụ Huyện ủy chỉ đạo Phòng Nội vụ chủ trì tổ chức 10 – 15 lớp tập huấn chuyên sâu hàng năm cho 100% cán bộ, công chức làm công tác nông thôn mới tại 15 xã; triển khai ứng dụng hệ sinh thái số và cổng thông tin điện tử trong giám sát chỉ số thực thi chính sách giai đoạn 2020 – 2024.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng sâu rộng cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Các nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý nhà nước: Lãnh đạo Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và các Sở, Phòng ban tại các địa phương đang triển khai xây dựng nông thôn mới tham khảo khung đánh giá thực chứng và các giải pháp điều phối nguồn lực thực thi chính sách ở cấp huyện.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh: Sinh viên, học viên chuyên ngành Chính sách công, Quản lý công, Kinh tế nông nghiệp và Phát triển nông thôn khai thác mô hình phân tích chu trình chính sách, phương pháp xử lý dữ liệu và hệ thống trích dẫn tham khảo chuẩn mực.
• Lãnh đạo Ủy ban nhân dân và Ban Quản lý nông thôn mới cấp xã: Đội ngũ cán bộ cơ sở học hỏi cẩm nang quản trị thực địa, kỹ năng dân vận khéo, cơ chế minh bạch hóa quy hoạch và phương thức huy động sự đồng thuận của nhân dân trong xây dựng công trình dân sinh.
• Các tổ chức chính trị – xã hội và hiệp hội kinh tế: Mặt trận Tổ quốc, Hội Nông dân và các hợp tác xã nông nghiệp tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu quả giám sát, phản biện xã hội và thúc đẩy liên kết bao tiêu nông – thủy sản cho 47,63% lực lượng lao động nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Huyện Hoài Nhơn đã đạt được những thành tựu nổi bật nào sau 8 năm thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới?
   Giai đoạn 2011 – 2018, huyện đã hoàn thành vượt bậc các mục tiêu đề ra với 10/15 xã đạt chuẩn chính thức và 5 xã còn lại hoàn thành 19/19 tiêu chí; tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 15,21%/năm và thu nhập người dân nông thôn đạt mức 34 triệu đồng/người/năm.

2. Nguồn lực tài chính đầu tư cho hệ thống hạ tầng nông thôn của huyện được huy động ra sao?
   Địa phương đã huy động hàng nghìn tỷ đồng từ nhiều nguồn vốn hợp pháp, trong đó tiêu biểu có 611,2 tỷ đồng dành cho nâng cấp 100% hệ thống giao thông, trên 280 tỷ đồng phát triển 452 trạm biến áp điện lực và trên 84,2 tỷ đồng hoàn thiện 58 trường chuẩn quốc gia.

3. Cách thức nào giúp chính quyền huyện Hoài Nhơn khơi dậy vai trò chủ thể của người dân?
   Huyện thực hiện nghiêm túc quy chế dân chủ cơ sở theo phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng", tổ chức trên 120 cuộc tuyên truyền với 6.000 lượt người tham dự và đầu tư hơn 3,5 tỷ đồng cho hoạt động truyền thông, tạo sự đồng thuận cao trong việc hiến đất và góp công.

4. Khung phương pháp nghiên cứu của luận văn bảo đảm tính khoa học như thế nào?
   Tác giả đã kết hợp lý thuyết chu trình chính sách công với điều tra toàn diện 15/15 xã, tiến hành 45 cuộc phỏng vấn sâu cán bộ quản lý và khảo sát 300 hộ dân, áp dụng phương pháp thống kê mô tả và đối chuẩn theo Quyết định số 1980/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

5. Thách thức lớn nhất của Hoài Nhơn khi bước sang giai đoạn nâng cao chất lượng nông thôn mới là gì?
   Thách thức then chốt nằm ở việc bảo đảm nguồn ngân sách bảo trì 297,8 km kênh mương và hàng nghìn kilomet đường giao thông, đồng thời giải quyết triệt để bài toán ô nhiễm môi trường làng nghề và nâng cao chất lượng việc làm cho 47,63% lao động nông nghiệp.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về thực thi chính sách công và quản trị xây dựng nông thôn mới ở cấp huyện.
• Đánh giá khách quan, chi tiết thực trạng hoàn thành 19 tiêu chí nông thôn mới tại 15 xã của huyện Hoài Nhơn giai đoạn 2011 – 2018 bằng hệ thống số liệu thực nghiệm chuẩn xác.
• Đúc kết 4 bài học kinh nghiệm sâu sắc về vai trò lãnh đạo của Đảng, năng lực quản lý của chính quyền, công tác tuyên truyền và sự tham gia chủ động của người dân.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá, có tính khả thi cao nhằm định hướng phát triển nông thôn mới nâng cao và bền vững giai đoạn 2020 – 2025.
• Cung cấp nguồn luận cứ khoa học và tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà quản lý, nghiên cứu sinh và các địa phương có điều kiện kinh tế – xã hội tương đồng.

Kế hoạch tiếp theo đòi hỏi chính quyền địa phương tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, rà soát nâng chuẩn các tiêu chí theo hướng đô thị văn minh và phát triển kinh tế biển bền vững. Các nhà quản lý, học viên và chuyên gia quan tâm có thể khai thác sâu các phân tích và dữ liệu thực chứng trong toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng hiệu quả vào công tác thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CÁC VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1.Chính sách xây dựng NTM 1. Khái niệm về nông thôn, NTM và chính sách xây dựng NTM 1. Nông thôn Khi thực hiện xây dựng lý luận về xã hội, Mác và Ăngghen đã nêu khái quát quy luật chung về sự hình thành đô thị, đó là kết quả của một quá trình phân công lao động trong xã hội quá khứ, quá đó mà xã hội loài người được tách thành: đô thị và nông thôn. Theo Mác, sự phân công lao động trong nội bộ của một dân tộc, một quốc gia trước hết là do sự tách rời giữa lao động nông nghiệp với lao động công nghiệp và do vậy gây ra sự tách rời giữa thành thị và nông thôn.

Sự hình thành đô thị cũng là quá trình làm cho xã hội nông thôn được khẳng định; vì vậy, giữa nông thôn và đô thị có những điểm khác biệt. Tuy nhiên, quan niệm về nông thôn có thể khác nhau ở mỗi quốc gia. Vùng nông thôn có thể định nghĩa bởi toàn bộ mật độ dân số, quy mô định cư khoảng cách đến những vùng thành thị, phân chia hành chính với tầm quan trọng của ngành công nghiệp. Hiện nay, khái niệm về Nông thôn được hiểu thống nhất chung theo quy định tại Thông tư số 41/2013/TT- BNNPTNT ngày 04 tháng 10 năm 2013 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là:“Nông thôn là phần lãnh thổ, không thuộc nội thành, nội thị của các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã”.

Nông thôn mới Trong các nghiên cứu về NTM hiện nay, khái niệm NTM chưa thực sự 8 được làm rõ. NTM là gì, vùng nông thôn phát triển đến mức độ nào thì được gọi là NTM, NTM tại các vùng miền có khác gì với nhau không, NTM tại các quốc gia, các vùng/miền có thể thay đổi tùy theo từng quốc gia, tùy theo từng thời điểm phát triển lịch sử khác nhau để đánh giá, nhìn nhận và nêu ra các đặc điểm, khái niệm về NTM khác nhau. Hội nghị lần thứ 7 BCH Trung ương Đảng (Khóa X) ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, đã xác định mục tiêu xây dựng NTM đến năm 2020. Tại Nghị quyết này, NTM được hiểu là khu vực vùng nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội được từng bước hiện đại về cơ cấu kinh tế và các hình thức sản xuất hợp lý hơn, gắn nông nghiệp với phát triển công nghiệp dịch vụ, gắn phát triển nông thôn với đô thị; là khu vực nông thôn với một xã hội dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, môi trường sinh thái luôn được bảo vệ, an ninh trật tự luôn được giữ vững, đời sống vật chất tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao, đảm bảo phát triển hài hoà, bền vững.

Hiện nay, để xác định địa phương đạt chuẩn NTM, Chính phủ ban hành Quyết định số 491/QĐ-TTg, ngày 16 tháng 4 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ, ban hành bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM. Quyết định số 800/QĐ- TTg ngày 4 tháng 6 năm 2010 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM (2010-2020) và Quyết định số 342/QĐ-TTg ngày 20 tháng 02 năm 2013 về sửa đổi một số tiêu chí của Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM. Đến năm 2016, Chính phủ ban hành Quyết định số 1980/QĐ-TTg, ngày 17/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ trong đó quy định cụ thể theo 19 tiêu chí bao gồm: 1.Quy hoạch và thực hiện về Quy hoạch, 2.Về Giao thông, 3.Về Thủy lợi, 4. Về Trường học, 6.Về Cơ sở vật chất văn hóa, 7.Về Chợ nông thôn, 8.

Về Nhà ở dân cư, 10.Về Thu nhập, 11.Về Tỷ lệ hộ nghèo, 12. Về Tỷ lệ lao động có việc làm thường xuyên, 13.Về Hình 9 thức tổ chức sản xuất, 14.Về Giáo dục, 15.Về Môi trường, 18.Về Hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh, 19.Về An ninh trật tự xã hội giữ vững ổn định. [35] Trong từng tiêu chí lại bao gồm các chỉ tiêu xác định cụ thể mức độ phát triển (lượng và chất) đảm bảo đạt tới các tiêu chí được đưa ra trong Bộ tiêu chí NTM quốc gia. Từ các phân tích trên, luận văn có thể đúc rút khái quát về NTM được hiểu theo 5 nội dung cơ bản gồm: NTM là làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; Sản xuất phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa; Đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn càng được nâng cao; Bản sắc văn hóa dân tộc được giữ vững và phát triển; Xã hội nông thôn an ninh được giữ vững ổn định.

Chính sách xây dựng NTM Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM là chương trình nhằm thực hiện cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 của BCH Trung ương Đảng (Khóa X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Đây là Chương trình mục tiêu quốc gia mang tính tổng thể toàn diện, vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển bền vững, lâu dài ở khu vực nông thôn, hướng đến mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.[1] Chính sách xây dựng NTM, là một dạng chính sách công được triển khai trên cơ sở hệ thống các văn bản chính sách về kinh tế, văn hoá, xã hội và môi trường từ Trung ương đến địa phương nhằm thực hiện xây dựng, phát triển các vùng nông thôn theo những tiêu chí mới bao gồm các chỉ tiêu về số lượng và chất lượng, hướng đến các mục tiêu để phát triển bền vững nông thôn gồm: + Xây dựng một nền nông nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại, đồng thời phát triển mạnh về công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn; + Xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn gắn với phát triển các đô thị; + Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn, nhất 10 là vùng khó khăn; + Đổi mới và xây dựng các hình thức tổ chức sản xuất, dịch vụ một cách có hiệu quả ở nông thôn; + Phát triển nhanh nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo đột phá để hiện đại hóa nông nghiệp, công nghiệp hóa nông thôn; + Đổi mới mạnh mẽ về cơ chế, chính sách để huy động cao mọi nguồn lực, phát triển nhanh kinh tế ở khu vực nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân; + Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, phát huy sức mạnh của các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội ở nông thôn, nhất là Hội nông dân. Mục tiêu và nội dung của chính sách xây dựng NTM 1. Mục tiêu của chính sách xây dựng NTM * Mục tiêu tổng quát:“Xây dựng NTM để nâng cao chất lượng đời sống vật chất và tinh thần cho người dân; có kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội phù hợp; cơ cấu kinh tế, các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý gắn phát triển nông nghiệp với công nghiệp và dịch vụ; gắn phát triển khu vực nông thôn với đô thị; môi trường sinh thái luôn được bảo vệ; xã hội nông thôn bình đẳng, dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; quốc phòng, an ninh luôn được giữ vững”.1] *Mục tiêu cụ thể: Một là, đến năm 2020 số xã đạt chuẩn về NTM khoảng 50%; khuyến khích ở mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phấn đấu có ít nhất được 01 huyện đạt được chuẩn NTM.

Hai là, bình quân trên cả nước đạt được 15 tiêu chí/xã; cả nước không còn xã nào dưới 05 tiêu chí. Ba là, hoàn thành cơ bản các công trình hạ tầng thiết yếu đáp ứng được 11 yêu cầu phát triển sản xuất, đời sống của cộng đồng dân cư khu vực nông thôn như: nước sinh hoạt, điện, trường học, giao thông, trạm y tế xã. Bốn là, nâng cao chất lượng cuộc sống của cư dân khu vực nông thôn; phát triển nhiều mô hình sản xuất gắn với việc làm ổn định cho người dân và thu nhập tăng ít nhất 1,8 lần so với năm 2015. Nội dung của chính sách xây dựng NTM Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM là một chương trình tổng thể phát triển về kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng và chính trị, Bộ tiêu chí trong chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM được cụ thể hóa với các tiêu chí, chỉ tiêu gồm có 11 nội dung chính sau: 1.

Quy hoạch về xây dựng NTM: Quy hoạch xây dựng vùng nhằm đáp ứng yêu cầu tiêu chí của Quyết định số 558/QĐ-TTg ngày 05/4/2016 của Thủ tướng Chính phủ; rà soát, điều chỉnh bổ sung quy hoạch sản xuất trong đồ án quy hoạch các xã NTM gắn với thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp cấp huyện, cấp vùng và cấp tỉnh; bảo đảm chất lượng, phù hợp vùng, miền; rà soát, điều chỉnh bổ sung quy hoạch phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội và môi trường nông thôn trong đồ án quy hoạch xã NTM đảm bảo phát triển hài hòa giữa nông thôn với phát triển đô thị. Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội:Hoàn thiện về hệ thống giao thông ở địa bàn từng thôn, xã. Đến năm 2020, có ít nhất 55% số xã đạt chuẩn tiêu chí số 02 về giao thông; hoàn thiện về hệ thống thủy lợi nội đồng. Đến năm 2020, có 77% số xã đạt chuẩn tiêu chí số 03 về thủy lợi; thực hiện mở rộng, cải tạo và nâng cấp hệ thống lưới điện nông thôn.