Chương 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu và cơ sở lý luận, thực tiễn về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển du lịch. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển du lịch Tỉnh Quảng Ninh Chương 4: Định hướng và giải pháp nhằm tăng cường việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển du lịch Tỉnh Quảng Ninh 4 z CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI (FDI) VÀO PHÁT TRIỂN DU LỊCH 1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một trong những vấn đề đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội, do vậy được nhiều chuyên gia kinh tế cũng như các nhà hoạch định chính sách nghiên cứu tìm hiểu. Trong quá trình nghiên cứu, căn cứ vào mục đích nghiên cứu của đề tài, học viên đã tiếp cận một số công trình nghiên cứu như sau: 1.
Một số nghiên cứu về đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) Nghiên cứu của De Mello (1999) lấy mẫu ở 16 nước phát triển và 17 nước đang phát triển, ông đã chỉ ra rằng: FDI ròng có hiệu quả tích cực và quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế thời kỳ 1970 - 1990. Song, đối với các nước đang phát triển thì FDI có tác động đến tăng trưởng kinh tế lớn hơn, còn đối với các nước phát triển thì nhỏ hơn. Nghiên cứu của các học giả Berthelemy và Demurger (2000); Graham và Wada (2001) và Buckey etal (2002), sử dụng số liệu FDI phân theo địa phương của Trung Quốc cho thấy, FDI đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của các Tỉnh. Các Tỉnh ven biển, nơi thu hút phần lớn FDI của Trung Quốc đã sử dụng FDI có hiệu quả hơn so với các Tỉnh khác Các công trình nghiên cứu về FDI ở Việt Nam rất phong phú và đa dạng từ những vấn đề về nguồn gốc của FDI, các nhân tố tác động đến lưu chuyển FDI, các hình thức FDI, hiệu quả thu hút và quản lý FDI, những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của FDI đối với tăng trưởng và phát triển kinh tế.
5 z Nghiên cứu của Trần Xuân Tùng (2001) về đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt Nam. Tác giả đã phân tích rõ vai trò và vị trí khách quan của FDI đối với sự phát triển của kinh tế - xã hội Việt Nam nêu bật những hạn chế trong thu hút và sử dụng vốn FDI trong tình hình hiện nay. Trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp nhằm thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn ngoại lực quan trọng này. [Trần Xuân Tùng, 2001.
Đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt Nam. NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội] Trong một đề tài cấp Bộ “Xây dựng một lộ trình thu hút vốn FDI vào Việt Nam giai đoạn 2003 - 2010” của trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh thực hiện, chủ nhiệm đề tài TS. Nguyễn Ngọc Định. Vấn đề cơ bản mà đề tài muốn giải quyết đó là nghiên cứu, phân tích các nguyên nhân gây ra sự sụt giảm vốn FDI tại Việt Nam trong thời gian qua, qua đó đề ra các giải pháp tăng cường nhằm xây dựng lộ trình thu hút vốn đầu tư FDI theo giai đoạn từ 2003 -2010.
Lộ trình này đã được thực hiện như sau: 2003 – 2005 giai đoạn xây dựng môi trường đầu tư, giai đoạn 2005 – 2008 định hướng đầu tư trực tiếp nước ngoài theo đúng chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam, giai đoạn 2008 – 2010 biến Việt Nam trở thành điểm nóng về thu hút FDI. Mỗi giai đoạn trong lộ trình tác giả đưa ra các giải pháp cụ thể. Bên cạnh những đề tài về định hướng thu hút thì cũng có một số đề tài tập trung vào khai thác, nghiên cứu giải pháp khả thi như: “Một số biện pháp thúc đẩy việc triển khai thực hiện các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam” (2006) của NCS Trần Huy Nhượng. Tác giả của luận án ngoài việc hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về đầu tư trực tiếp nước ngoài, đã có những đóng góp về mặt lý luận liên quan đến triển khai và thúc đẩy triển khai thực hiện dự án FDI, điều này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc quản lý nhà nước đối với các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài sau khi được cấp phép.
Luận án cũng phân tích và đánh giá khá toàn diện bức tranh 6 z tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam theo sự vận động của nguồn vốn này, từ việc thu hút đến triển khai thực hiện. Đây được coi là cơ sở quan trọng trong việc hoạch định các chính sách thu hút FDI trong thời gian tới. Nghiên cứu của Hoàng Thị Bích Loan và cộng sự (2008) về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của các công ty xuyên quốc gia vào Việt Nam. Nhóm tác giả đã phân tích, đánh giá các tác động tích cực của FDI của các công ty xuyên quốc gia (TNCs) đối với tiến trình CNH - HĐH đất nước như bổ sung nguồn vốn, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Bên cạnh đó, thì nhóm tác giả cũng chỉ ra các tác động tiêu cực của FDI đối với nước nhận đầu tư, từ đó chỉ ra một số giải pháp phát huy tối đa và tận dụng có hiệu quả nguồn vốn: cải thiện môi trường đầu tư, tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, tạo lập đối tác đầu tư trong nước… [Hoàng Thị Bích Loan và cộng sự, 2008. Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của các công ty xuyên quốc gia vào Việt Nam. NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội] Nghiên cứu của Phạm Thanh Tuyền (2012) với luận văn thạc sĩ "Thu hút FDI cho phát triển bền vững các ngành dịch vụ Việt Nam” trường đại học kinh tế, Đại học Quốc Gia Hà Nội đã nêu khái quát lý luận và thực tiễn về vấn đề thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) cho phát triển bền vững khu vực dịch vụ, từ đó hình thành khung nội dung nghiên cứu cho đề tài. Nghiên cứu tình hình thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào khu vực dịch vụ, chỉ ra những mặt thành công và hạn chế trong hoạt động thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào khu vực dịch vụ.
Đề xuất một số biện pháp nhằm tăng cường thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) để đáp ứng nhu cầu vốn và phát triển bền vững khu vực dịch vụ Việt Nam Nghiên cứu của Phùng Xuân Nhạ (2013) về lý luận và thực tiễn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam. Tác giả có đề cập tới khái niệm và các hình 7 z thức đầu tư trực tiếp nước ngoài bao gồm các lý thuyết truyền thống và các lý thuyết mới về quốc tế hóa sản xuất, phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới FDI, các chính sách biện pháp thu hút vốn FDI tại Việt Nam. Qua phân tích thực trạng thu hút FDI của Việt Nam giai đoạn 1988 - 2011. Tác giả đã chỉ rõ những tác động của FDI tới sự phát triển của Việt Nam, biểu hiện thông qua những tác động tích cực tới tăng trưởng kinh tế, bổ sung vốn đầu tư và cán cân thanh toán quốc tế, chuyển giao và phát triển công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, tăng cường xuất khẩu… [Phùng Xuân Nhạ, 2013.
Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam: Lý luận và thực tiễn. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội] 1. Một số nghiên cứu về sự tác động của FDI đến ngành du lịch Trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế, FDI càng chứng tỏ vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế của các nước đang phát triển chuyển động tích cực thông qua việc tận dụng nguồn vốn ngoại dồi dào để tiếp cận cách thức quản lý hiện đại, công nghệ tiên tiến đến từ các nước phát triển. Tuy nhiên, muốn phát huy được những ưu điểm của nguồn vốn FDI thì các nước nhận đầu tư cũng cần có các bước chuẩn bị về môi trường đầu tư, chính sách hỗ trợ, thủ tục hành chính, cách thức quản lý, các hoạt động xúc tiến đầu tư.
Đặc biệt đối với ngành du lịch của Việt Nam – một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp rất lớn vào ngân sách quốc gia do vậy mà có rất nhiều đề tài nghiên cứu liên quan đến tác động của nguồn vốn đầu tư nước ngoài đến ngành này. Nghiên cứu của Võ Hồng Quân (2011), luận văn thạc sĩ “Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành du lịch Việt Nam” của trường Đại học Kinh tế - ĐH Quốc gia Hà Nội. Tác giả đã hệ thống hoá những vấn đề cơ bản về đầu tư trực tiếp nước ngoài, tầm quan trọng của đầu tư trực tiếp nước ngoài vào việc phát triển du lịch ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Tác giả đã phân tích thực trạng đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành du lịch, đặc 8 z biệt là đối với dịch vụ lưu trú và dịch vụ vui chơi giải trí, chỉ ra những hạn chế, bất cập trong việc thu hút đầu tư nước ngoài và nguyên nhân của những hạn chế đó.
Đề xuất hệ thống các giải pháp nhằm thu hút hiệu quả nguồn vốn FDI, góp phần phát triển ngành kinh tế du lịch ở Việt Nam. Với luận văn thạc sĩ “Thu hút vốn FDI vào phát triển du lịch Việt Nam” của tác giả Lê Tiến Đạt (2015), trường Đại học kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, Thông qua phân tích thực trạng phát triển của ngành du lịch Việt Nam dưới tác động của nguồn vốn FDI. Đề tài kiến nghị định hướng và giải pháp nhằm tăng cường thu hút và nâng cao hiệu quả thu hút FDI vào phát triển ngành du lịch Việt Nam đưa du lịch Việt Nam phát triển ngang tầm với tiềm năng và lợi thế vốn có. Một trong những Tỉnh nổi tiếng với ngành du lịch phát triển của miền Trung nước ta là Khánh Hòa.
Trong những năm qua Tỉnh cũng đã rất thành công trong việc tích cực thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài phục vụ sự phát triển của ngành du lịch. Trong nghiên cứu của tác giả Nguyễn Tăng Huy (2011), luận văn thạc sĩ “Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) để phát triển ngành du lịch Tỉnh Khánh Hòa” của trường Đại học Đà Nẵng.