CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KIA MORNING 1.25MT 2016 VÀ HỆ THỐNG LY HỢP TRÊN XE ÔTÔ 1.1 KIA MORNING VÀ NHỮNG GÌ CHÚNG TA CẦN BIẾT Kia Morning được nhà sản xuất ô tô xứ sở kim chi cho ra mắt thế hệ đầu tiên tại triễn lãm ô tô Frankfurt từ cuối năm 2003 để lấp đầy phân khúc xe hạng A-phân khúc xe cỡ nhỏ đi trong thành phố, ngoài cái tên Morning mẫu xe này còn có nhiều tên gọi khác nhau như Picanto hay EuroStart tùy thuộc vào từng thị trường mà Kia bán ra. Kể từ khi ra mắt công chúng Kia Morning đã tạo ra tiếng vang lớn, bởi vốn là một mẫu xe nhỏ, giá rẻ nhắm đến khách hàng thường xuyên di chuyển trong phố hay những khách hàng có tài chính không quá dư giả nhưng Kia lại rất chăm chút cho Morning từ động cơ, hộp số cho đến tiện nghi, an toàn mọi thứ đều rất chất lượng. Và đặc biệt là thiết kế của mẫu xe này theo ý kiến của rất nhiều người sử dụng thì quả thực thiết kế của Kia Morning khó lòng nào mà chê được và nếu so sánh với các đối thủ trong cùng phân khúc ở thời điểm đó điển hình như Daewoo Matiz (Chevrolet Spark) thì Kia Morning phải được gọi là “chiếu trên” về mọi mặt. Hiện tại Kia Morning đã trải qua 3 thế hệ và những ưu điểm vượt trội nêu trên vẫn được Kia duy trì phát triển.
Ở Việt Nam từ 2004 những chiếc Kia Morning đầu tiên đã được nhập khẩu từ Hàn Quốc và phân phối ra thị trường. Kia Morning luôn là ước mơ của rất nhiều gia đình trẻ ở nước ta mong muốn một mẫu xe rẻ nhưng chất lượng phục vụ che mưa che nắng cho gia đình. Ở cái thời mà Daewoo Maztiz còn chạy đầy đường thì Kia Morning mang đến một làn gió mới cho thị trường, đó là một mẫu xe chất lượng hơn hẳn và cũng không lạ khi nó ngày càng chiếm được nhiều niềm tin hơn của mọi người và trở thành mẫu xe quen thuộc và tin cậy của khách hàng Việt. Hiện tại Kia Morning mới nhất đang được THACO phân phối ở Việt Nam đã là thế hệ thứ 3 nhưng thế hệ để lại dấu ấn sâu sắc nhất cho người dùng chính là thế hệ thứ 2 ra mắt từ 2011, thế hệ này đã từng thống lĩnh thị trường xe Việt với thiết kế “không thể lỗi thời”, nhiều trang 1 bị và độ bền sử dụng tốt.
Dù tính đến nay mẫu xe này đã ra mắt được 12 năm nhưng thậm chí nó vẫn được THACO tiếp tục lắp ráp và phân phối song song với thế hệ mới nhất chứng tỏ nó vẫn còn mang một giá trị nhất định cho cả nhà phân phối và khách hàng. Kia Morning thế hệ thứ 2 (2011-hiện tại) cũng là mẫu xe mà chúng em lựa chọn để nghiên cứu hệ thống ly hợp ô tô, cụ thể là phiên bản Kia Morning 1.25 MT 2016 do tập đoàn THACO sản xuất trang bị động cơ 1,25 lít 4 xy lanh mang mã G4LA , công suất tối đa 86Hp và mô men xoắn cực đại 120Nm, sử dụng hệ dẫn động cầu trước (FF), hộp số tay 5 cấp, sử dụng ly hợp khô 1 đĩa ma sát. Trước khi đi sâu vào tìm hiểu hệ thống ly hợp trên Kia Morning 1.25 MT ta phải cùng tìm hiểu xem ly hợp có công dụng gì và lịch sử ra đời của hệ thống này như thế nào.2 CÔNG DỤNG VÀ LỊCH SỬ CỦA HỆ THỐNG LY HỢP Ly hợp là một trong những hệ thống chính trong hệ thống truyền lực của ô tô. Ly hợp trên ô tô là bộ phận liên kết giữa động cơ và hệ thống truyền lực.
Do đó nó có nhiệm vụ là truyền mômen quay một cách êm dịu và cắt truyền động đến hệ thống truyền lực được nhanh và dứt khoát trong trường hợp cần thiết như khi xe bắt đầu chuyển động, khi chuyển số. Ngoài ra, trong quá trình ôtô hoạt động sẽ xuất hiện những mômen quán tính tác động lên hệ thống truyền lực nên ly hợp còn đóng vai trò là bộ phận an toàn bảo vệ cho các chi tiết của hệ thống truyền lực khỏi bị quá tải. Lịch sử phát triển của ly hợp là một lịch sử khá phức tạp bởi đã có rất nhiều kỹ sư ô tô và thợ cơ khí tham gia vào nghiên cứu chế tạo trong cùng một khoảng thời gian. Nhưng phần lớn công lao cho việc phát minh ra bộ ly hợp thuộc về Karl Benz, người cũng đã thiết kế và cấp bằng sáng chế cho chiếc ô tô chạy bằng động cơ đốt trong đầu tiên trên thế giới vào năm 1885.
Karl Benz vốn là một thiên tài nhưng thử nghiệm bộ ly hợp đầu tiên của ông cũng không mấy thành công. Lấy cảm hứng từ bộ truyền động được sử dụng trong máy móc nhà máy trong Cách mạng Công nghiệp, Benz đã phát triển một hệ thống ly hợp sử dụng dây đai da, hoạt động của ly hợp này dựa vào mức độ ma sát trượt của dây đai. Thế nên không mất nhiều thời gian để ông nhận ra rằng vật liệu này sẽ không chịu được ma sát và nhiệt được lâu. Bộ ly hợp nguyên bản mà Karl Benz thiết kế đã đưa vào những bước đột phá đầu tiên nhưng vẫn chưa đủ và nó phải được cải tiến.
Sau bộ ly hợp của Karl Benz rất nhiều kỹ sư đến từ khắp châu Âu đã nhúng tay vào tạo ra 2 nhiều thiết kế mới và áp dụng nhiều vật liệu tốt hơn vào ly hợp. Điển hình có ly hợp ướt nhiều đĩa do Hele-Shaw chế tạo vào năm 1905, không giống như tất cả các bộ ly hợp trước đó, bộ ly hợp Hele-Shaw không sử dụng ma sát. Đó là hệ thống ly hợp đầu tiên hoạt động dựa vào chất lỏng và áp suất. Và chúng ta cần phải gửi một sự biết ơn to lớn đến Charles W.
Borg và Marshall Beck vì vào năm 1910 công ty của họ đã phát minh và cấp bằng sáng chế cho ly hợp khô một đĩa – loại ly hợp phổ biến nhất trên các ô tô sử dụng hộp số tay đang chạy trên đường ngày nay, cũng là loại ly hợp mà nhóm chúng em nghiên cứu tính toán trong dự án lần này. Mặc dù đã chứng minh rằng Karl Benz được ghi nhận là người đã phát minh ra bộ ly hợp nhưng bốn người đã phát minh ra bộ ly hợp nêu trên thực sự là cha đẻ của những cải tiến về bộ ly hợp vẫn còn gây tiếng vang cho đến ngày nay.3 PHÂN LOẠI LY HỢP Ngày nay có rất nhiều loại ly hợp, tuỳ theo cách phân loại chúng ta sẽ có những loại ly hợp khác nhau và đối với mỗi loại phương tiện khác nhau thì cũng sẽ có những hệ thống ly hợp có cấu tạo khác nhau.1 THEO CÁCH TRUYỀN MÔ MEN XOẮN 1.1 Ly hợp ma sát Đây là loại ly hợp cơ bản được sử dụng phổ biến trên ô tô ngày này. Cấu tạo của nó gồm đĩa ma sát, đĩa ép, vỏ, lò xo,… Ly hợp ma sát sử dụng lực ma sát từ các đĩa ma sát ép lên bề mặt bánh đà để truyền mô men từ động cơ đến trục sơ cấp của hộp số.2 Ly hợp thủy lực Ly hợp thủy lực truyền năng lượng bằng chất lỏng – dầu thủy lực. Về cơ bản thì có hai loại: Ly hợp thủy tĩnh (truyền năng lượng nhờ áp suất chất lỏng) – loại này có lẽ là chưa có ô tô hay phương tiện nào sử dụng cho việc truyền mô men từ động cơ đến hộp số; Ly hợp thủy động (truyền năng lượng nhờ động năng của chất lỏng).3 Ly hợp điện tử Bản chất của ly hợp điện từ cũng là ly hợp ma sát, nhưng ở đây nó sử dụng lực điện từ từ cuộn dây để kéo phần ứng ma sát ép vào rotor để truyền mô men.
Ly hợp điện từ được áp dụng chủ yếu trong việc điều khiển máy nén điều hòa, quạt tản nhiệt, phanh điện từ.4 Ly hợp liên hợp Thường là kết hợp 2 trong các loại trên: phổ biến ly hợp thủy lực kết hợp ly hợp ma sát.2 THEO PHƯƠNG PHÁP TẠO LỰC ÉP 1.1 Ly hợp ép bằng lò xo Đây là ly hợp sử dụng phổ biến nhất trên ô tô hiện nay. Ly hợp sử dụng lò xo (lò xo trụ, lò xo đĩa, côn,…) để ép lên đĩa ma sát ép vào mặt bích bánh đà. Tạo lực ma sát gắn kết để truyền mô men từ động cơ đến trục sơ cấp hộp số. Đây cũng chính là loại ly hợp ma sát ở phần trên.2 Ly hợp ép bằng điện từ Cũng chính là loại ly hợp điện từ.
Nó sử dụng lực điện từ để tác động ép chặt phần ứng với đĩa ma sát vào rotor để truyền mô men.3 Ly hợp ly tâm Ly hợp này sử dụng lực ly tâm của đối trọng để ép các đĩa hay tấm ma sát, tạo lực ma sát gắn kết và truyền mô men. Ly hợp ly tâm được sử dụng chủ yếu trên xe máy côn tự động.3 THEO PHƯƠNG PHÁP DẪN ĐỘNG ĐIỀU KHIỂN 1.1 Ly hợp dẫn động điều khiển thủy lực Đây là phương pháp dẫn động điều khiển ly hợp phổ biến trên ô tô ngày nay. Ly hợp sử dụng hệ thống dẫn động thủy lực bao gồm xilanh chính, xilanh cắt ly hợp, đường ống dẫn dầu thủy lực để đóng ngắt ly hợp. Dầu ly hợp là loại dầu thủy lực tương tự dầu phanh, được coi là không nén được, giúp cho việc truyền lực và phản ứng nhanh từ bàn đạp ly hợp đến cơ cấu cắt ly hợp.
Dưới tác dụng của người lái, đạp bàn đạp ly hợp, cơ cấu cụm piston – xilanh chính sẽ ép dầu thủy lực thông qua đường dẫn dầu đến xilanh cắt ly hợp, piston cắt sẽ đẩy càng cắt tác dụng vào vòng bi cắt, ép cơ cấu mở ly hợp, ngắt kết nối đường truyền năng lượng từ động cơ đến hộp số. Khi thôi tác dụng lên bàn đạp, lúc này lực đàn hồi của lò xo ép ly hợp và lực đàn hồi của lò xo hồi vị sẽ đẩy dòng thủy lực ngược lại để đưa bàn đạp về vị trí ban đầu, đóng ly hợp kết nối đường truyền năng lượng. Ưu điểm: Vận hành đóng và ngắt ly hợp êm hơn, độ phản hồi thủy lực nhanh. Dễ dàng thiết kế cơ cấu bù động mòn đĩa ma sát, giúp cho ly hợp luôn hoạt động tốt và ổn định theo thời gian.
Dễ dàng thiết kế tỷ số truyền, tạo lực đạp nhẹ nhàng, vận hành tin cậy. 6 Nhược điểm: Cơ cấu phức tạp hơn loại cơ khí, dẫn đến chi phí cao. Hệ thống dầu thủy lực theo thời gian có thể bị lọt khí hoặc nước, dẫn đến hoạt động không chính xác. Sửa chữa phức tạp hơn.