Đề tài: Thiết Kế Phân Xưởng Chế Biến Mủ Cao Su SVR10 Năng Suất 5000 Tấn/Năm

Thiết kế phân xưởng chế biến mủ cao su SVR10 năng suất 5000 tấn/năm. Luận văn, bản vẽ chi tiết, quy trình công nghệ sản xuất SVR10 chất lượng cao.

• Tác giả: Đặng Nguyên Chương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quang Khuyến
• Trường học: Đại học Tôn Đức Thắng
• Chuyên ngành: Công Nghệ Hóa Học
• Đề tài: Thiết Kế Phân Xưởng Chế Biến Mủ Cao Su SVR10 (20) Năng Suất 5000 Tấn/Năm
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• I. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN
• 1. GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ CAO SU
• 1. TRIỂN VỌNG SỬ DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN CÂY CAO SU Ở VIỆT NAM VÀ TOÀN THẾ GIỚI
• 1. Giá trị và công dụng cây cao su
• 1. THÀNH PHẦN VÀ TÍNH CHẤT CỦA LATEX
• 1. Thành phần của Latex
• 4. Sự đông tụ
• 9. Vấn đề thiết kế nhà máy sản xuất cao su
• II. CHƯƠNG II: LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN THIẾT KẾ
• 1. Quy trình công nghệ
• 2. Giới thiệu nguyên liệu và sản phẩm 10 – 20
• 3. Yêu cầu kỹ thuật và sản phẩm
• 4. Quy trình công nghệ chế biến SVR 10 - 20
• 5. Thuyết minh quy trình công nghệ
• III. CHƯƠNG III: CÂN BẰNG VẬT CHẤT
• 1. Cân bằng vật chất
• 2. Tính cân bằng vật chất
• IV. CHƯƠNG IV: TÍNH TOÁN XÂY DỰNG ĐIỆN NƯỚC NHÀ MÁY
• 1. Xây dựng nhà máy
• 2. Tính điện nước
• V. CHƯƠNG V: TÍNH VÀ CHỌN THIẾT BỊ DÂY CHUYỀN MỦ TẠP
• 1. Công đoạn tiếp nhận
• 2. Công đoạn gia công cơ học
• 3. Bể nước máy băm tinh tạo hạt cốm
• 4. Dàn phân ly
• 5. Băng tải cao su
• 6. Công đoạn gia công nhiệt
• 7. Côn đoạn hoàn thiện sản phẩm
• VI. CHƯƠNG VI: AN TOÀN LAO ĐỘNG
• 1. An toàn lao động
• 2. Xử lý nước thải
• VII. CHƯƠNG VII: TÍNH KINH TẾ
• 1. Sơ đồ tổ chức nhà máy
• 2. Tính nhân lực của nhà máy
• 3. Tính tiền lương của nhà máy
• 4. Tính vốn đầu tư
• 5. Tính giá thành
• 6. Hiệu quả kinh tế
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thiết Kế Phân Xưởng Chế Biến Mủ Cao Su SVR10

Ngành mủ cao su thiên nhiên ngày càng khẳng định vị thế quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Việc thiết kế phân xưởng chế biến mủ cao su SVR10 với năng suất cao đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng nhu cầu thị trường. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về các yếu tố cần xem xét khi thiết kế một phân xưởng hiệu quả, từ lựa chọn địa điểm, quy trình công nghệ, đến bố trí mặt bằng và tính toán kinh tế. Theo số liệu thống kê, Việt Nam hiện có gần 500 nghìn ha cao su, trong đó phần lớn diện tích tập trung ở khu vực Đông Nam Bộ và Duyên hải miền Trung. Sự phát triển của ngành công nghiệp chế biến mủ cao su không chỉ tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm mủ cao su, mà còn góp phần giải quyết công ăn việc làm cho người lao động và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Để đạt được hiệu quả cao nhất, việc thiết kế nhà máy chế biến cao su cần tuân thủ các tiêu chuẩn thiết kế phân xưởng hiện hành, đồng thời áp dụng các công nghệ chế biến mủ cao su tiên tiến nhất. Cần đặc biệt chú trọng đến việc tối ưu hóa năng suất phân xưởng, giảm thiểu chi phí sản xuất, và đảm bảo an toàn lao động trong phân xưởng.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Cây Cao Su Ở Việt Nam và Thế Giới

Cây cao su được du nhập vào Việt Nam từ cuối thế kỷ 19, ban đầu chỉ là các thử nghiệm trồng tại các vườn bách thảo. Đến những năm 1920, cây cao su bắt đầu phát triển mạnh mẽ, trở thành một trong những cây công nghiệp quan trọng nhất của đất nước. Trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, đến nay, Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu cao su hàng đầu thế giới. Giá trị và công dụng của cây cao su là vô cùng to lớn, từ việc cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp sản xuất lốp xe, đến các sản phẩm tiêu dùng hàng ngày như quần áo, giày dép, và đồ gia dụng. Cao su thiên nhiên và cao su nhân tạo là hai loại nguyên liệu quan trọng, mỗi loại có những ưu điểm và ứng dụng riêng. Cao su thiên nhiên được ưa chuộng bởi tính đàn hồi và độ bền cao, trong khi cao su nhân tạo có giá thành rẻ hơn và khả năng chống chịu hóa chất tốt hơn.

1.2. Tổng Quan Về Mủ Cao Su SVR và Tiêu Chuẩn SVR10

Mủ cao su SVR (Standard Vietnamese Rubber) là loại mủ cao su thiên nhiên được sản xuất theo tiêu chuẩn chất lượng Việt Nam. Tiêu chuẩn SVR10 quy định các chỉ tiêu kỹ thuật cụ thể mà sản phẩm phải đáp ứng, bao gồm hàm lượng tạp chất, độ ẩm, độ tro, và các tính chất cơ lý khác. Việc sản xuất mủ cao su SVR10 đòi hỏi quy trình công nghệ hiện đại và hệ thống kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Thành phần của Latex (mủ cao su tươi) bao gồm cao su (30-40%), nước (52-70%), protein, axit béo, glucid, khoáng chất và các chất ổn định. Các thành phần này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và tính chất của sản phẩm mủ cao su SVR cuối cùng. Sự đông tụ của Latex là một quá trình quan trọng trong sản xuất mủ cao su, thường được thực hiện bằng cách sử dụng axit acetic hoặc axit formic. Quá trình này cần được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

II. Thách Thức Thiết Kế Phân Xưởng Chế Biến Cao Su SVR10

Việc thiết kế phân xưởng chế biến mủ cao su SVR10 không phải là một nhiệm vụ đơn giản, mà đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về quy trình công nghệ, thiết bị máy móc, và các yếu tố kinh tế - kỹ thuật liên quan. Một trong những thách thức lớn nhất là làm sao để đảm bảo năng suất cao mà vẫn duy trì được chất lượng sản phẩm ổn định. Bên cạnh đó, việc lựa chọn máy móc thiết bị chế biến cao su phù hợp, bố trí mặt bằng nhà xưởng hợp lý, và xây dựng hệ thống xử lý nước thải cao su hiệu quả cũng là những vấn đề cần được giải quyết một cách triệt để. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc đảm bảo an toàn lao động trong phân xưởng, phòng chống cháy nổ, và tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường. Chi phí xây dựng phân xưởng cao su cũng là một yếu tố quan trọng cần được cân nhắc, đòi hỏi các nhà đầu tư phải có kế hoạch tài chính chi tiết và khả năng quản lý chi phí hiệu quả.

2.1. Vấn Đề Về Mặt Bằng và Bố Trí Thiết Bị Phân Xưởng

Một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của phân xưởng chế biến mủ cao su SVR10 là mặt bằng và cách bố trí thiết bị. Mặt bằng cần đủ rộng để đáp ứng nhu cầu sản xuất, đồng thời phải được thiết kế sao cho quy trình sản xuất diễn ra liên tục, không bị gián đoạn. Việc bố trí máy móc thiết bị chế biến cao su cần tuân thủ theo nguyên tắc một chiều, từ khâu tiếp nhận nguyên liệu đến khâu đóng gói sản phẩm. Khoảng cách giữa các thiết bị cần được tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo an toàn cho người lao động và thuận tiện cho việc vận chuyển nguyên vật liệu. Mật độ bố trí thiết bị quá dày có thể gây khó khăn cho việc bảo trì, sửa chữa, và làm tăng nguy cơ xảy ra tai nạn lao động. Ngược lại, mật độ bố trí thiết bị quá thưa có thể làm tăng chi phí xây dựng và vận hành.

2.2. Bài Toán Xử Lý Nước Thải và Bảo Vệ Môi Trường

Phân xưởng chế biến mủ cao su thường thải ra một lượng lớn nước thải, chứa nhiều chất ô nhiễm như BOD, COD, TSS, và amoni. Nếu không được xử lý đúng cách, nước thải này có thể gây ô nhiễm nghiêm trọng cho nguồn nước và môi trường xung quanh. Do đó, việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải cao su là một yêu cầu bắt buộc đối với mọi phân xưởng chế biến mủ cao su. Hệ thống xử lý nước thải cần được thiết kế sao cho có thể loại bỏ hiệu quả các chất ô nhiễm, đảm bảo nước thải sau xử lý đạt tiêu chuẩn xả thải theo quy định của pháp luật. Các công nghệ xử lý nước thải thường được sử dụng trong ngành cao su bao gồm xử lý cơ học, xử lý hóa học, và xử lý sinh học.

2.3. Yêu Cầu Về An Toàn Lao Động và Phòng Chống Cháy Nổ

An toàn lao động là một trong những ưu tiên hàng đầu trong phân xưởng chế biến mủ cao su. Do đặc thù của ngành, người lao động phải tiếp xúc với nhiều loại máy móc, thiết bị có nguy cơ gây tai nạn, cũng như các hóa chất độc hại. Do đó, cần trang bị đầy đủ các thiết bị bảo hộ cá nhân cho người lao động, đồng thời tổ chức các khóa đào tạo về an toàn lao động định kỳ. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến công tác phòng chống cháy nổ, do trong phân xưởng có nhiều vật liệu dễ cháy như mủ cao su, hóa chất, và nhiên liệu. Cần trang bị đầy đủ các thiết bị chữa cháy, hệ thống báo cháy tự động, và xây dựng các phương án ứng phó khi có sự cố xảy ra.

III. Phương Pháp Thiết Kế Phân Xưởng Chế Biến Cao Su SVR10 Năng Suất

Để đạt được năng suất cao trong phân xưởng chế biến mủ cao su SVR10, cần áp dụng các phương pháp thiết kế tiên tiến, tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình công nghệ, lựa chọn thiết bị phù hợp, và bố trí mặt bằng nhà xưởng hợp lý. Dưới đây là một số phương pháp thiết kế hiệu quả mà bạn có thể tham khảo:

3.1. Tối Ưu Hóa Quy Trình Sản Xuất SVR10

Quy trình sản xuất SVR10 đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định chất lượng và năng suất của phân xưởng. Cần phân tích kỹ lưỡng từng công đoạn, từ tiếp nhận nguyên liệu đến đóng gói sản phẩm, để xác định các điểm nghẽn và tìm ra giải pháp khắc phục. Việc áp dụng các công nghệ chế biến mủ cao su tiên tiến, như sử dụng máy móc tự động hóa, hệ thống điều khiển PLC, và các phương pháp sấy khô hiện đại, có thể giúp tăng năng suất và giảm thiểu chi phí sản xuất. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào, đảm bảo nguyên liệu đạt tiêu chuẩn và không bị lẫn tạp chất.

3.2. Lựa Chọn Máy Móc Thiết Bị Chế Biến Cao Su Phù Hợp

Việc lựa chọn máy móc thiết bị chế biến cao su phù hợp là một yếu tố then chốt để đảm bảo năng suất cao và chất lượng sản phẩm. Cần xem xét kỹ lưỡng các yếu tố như công suất thiết kế phân xưởng, độ bền, hiệu suất, và khả năng tiết kiệm năng lượng của thiết bị. Nên ưu tiên lựa chọn các thương hiệu uy tín, có chế độ bảo hành và bảo trì tốt. Bên cạnh đó, cần đảm bảo rằng các thiết bị được lựa chọn phù hợp với quy trình công nghệ và có thể dễ dàng tích hợp với các thiết bị khác trong phân xưởng. Các thiết bị quan trọng trong phân xưởng chế biến mủ cao su SVR10 bao gồm máy cắt, máy băm, máy cán, máy sấy, và máy ép.

3.3. Thiết Kế Mặt Bằng Phân Xưởng Hợp Lý

Mặt bằng phân xưởng cần được thiết kế sao cho quy trình sản xuất diễn ra liên tục, không bị gián đoạn. Các khu vực chức năng cần được bố trí khoa học, đảm bảo khoảng cách an toàn và thuận tiện cho việc di chuyển của người lao động và phương tiện vận chuyển. Nên sử dụng bản vẽ thiết kế phân xưởng 3D để mô phỏng quy trình sản xuất và phát hiện các vấn đề tiềm ẩn trước khi tiến hành xây dựng. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc thông gió, chiếu sáng tự nhiên, và các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và hiệu quả làm việc của người lao động.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Thiết Kế Phân Xưởng

Nhiều nghiên cứu và dự án thực tế đã chứng minh hiệu quả của việc áp dụng các phương pháp thiết kế khoa học vào xây dựng phân xưởng chế biến mủ cao su SVR10. Các phân xưởng được thiết kế theo tiêu chuẩn cao thường có năng suất cao hơn, chất lượng sản phẩm ổn định hơn, và chi phí sản xuất thấp hơn so với các phân xưởng truyền thống. Ngoài ra, các phân xưởng hiện đại còn chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và đảm bảo an toàn lao động, góp phần xây dựng một ngành công nghiệp cao su phát triển bền vững.

4.1. Case Study Phân Xưởng SVR10 Năng Suất 5000 Tấn Năm

Luận văn tốt nghiệp với đề tài “Thiết kế phân xưởng chế biến mủ cao su SVR10 (20) năng suất 5000 tấn/năm” đã đưa ra một ví dụ cụ thể về việc thiết kế một phân xưởng hiện đại, đáp ứng các tiêu chuẩn về năng suất, chất lượng, và an toàn. Phân xưởng được đặt tại Bình Long – Bình Phước, một trong những vùng trồng cao su trọng điểm của Việt Nam. Luận văn đã trình bày chi tiết về quy trình công nghệ, lựa chọn thiết bị, bố trí mặt bằng, và tính toán kinh tế của phân xưởng. Kết quả nghiên cứu cho thấy, phân xưởng có khả năng đạt năng suất 5000 tấn/năm, đồng thời đảm bảo chất lượng sản phẩm đạt tiêu chuẩn SVR10.

4.2. Kinh Nghiệm Xây Dựng và Vận Hành Phân Xưởng Thực Tế

Việc xây dựng và vận hành một phân xưởng chế biến mủ cao su đòi hỏi kinh nghiệm thực tế và khả năng giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình sản xuất. Các nhà quản lý và kỹ sư cần có kiến thức chuyên môn vững vàng, cũng như kỹ năng quản lý và điều hành phân xưởng hiệu quả. Bên cạnh đó, cần xây dựng mối quan hệ tốt với các nhà cung cấp nguyên liệu, khách hàng, và các cơ quan quản lý nhà nước. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các phân xưởng thành công khác cũng là một cách hiệu quả để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

V. Kết Luận Hướng Tới Phân Xưởng Chế Biến Cao Su SVR10 Hiện Đại

Thiết kế phân xưởng chế biến mủ cao su SVR10 với năng suất cao là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm thực tế, và sự sáng tạo. Bằng cách áp dụng các phương pháp thiết kế tiên tiến, lựa chọn thiết bị phù hợp, và bố trí mặt bằng nhà xưởng hợp lý, chúng ta có thể xây dựng các phân xưởng hiện đại, đáp ứng nhu cầu thị trường và góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp cao su Việt Nam.

5.1. Vai Trò Của Nghiên Cứu và Phát Triển trong Ngành Cao Su

Nghiên cứu và phát triển (R&D) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của ngành cao su. Các hoạt động R&D có thể tập trung vào việc cải tiến quy trình công nghệ, phát triển sản phẩm mới, và tìm kiếm các giải pháp thân thiện với môi trường. Việc đầu tư vào R&D là một chiến lược quan trọng để các doanh nghiệp cao su có thể đón đầu xu hướng thị trường và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

5.2. Tiềm Năng Phát Triển Ngành Chế Biến Cao Su SVR10

Ngành chế biến cao su SVR10 có tiềm năng phát triển rất lớn trong tương lai. Với nhu cầu ngày càng tăng về các sản phẩm cao su chất lượng cao, các doanh nghiệp có thể tận dụng cơ hội này để mở rộng sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh, và xâm nhập thị trường quốc tế. Tuy nhiên, để đạt được thành công, cần chú trọng đến việc đầu tư vào công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, và xây dựng thương hiệu uy tín.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: TS. Nguyeãn Quang Khuyeán CHÖÔNG I: TOÅNG QUAN 1. GIÔÙI THIEÄU SÔ LÖÔÏC VEÀ CAÂY CAO SU Lòch söû phaùt trieån caây cao su ôû nöôùc ta: Moät soá caây cao su ñaàu tieân ñaõ ñöôïc Pie (Pierre) nhaäp vaøo Vieät Nam 1877, caùc caây cao su naøy ñöôïc troàng ôû vöôøn baùch thaûo Saøi Goøn. Nhöng khoâng may, chuùng ñeàu cheát heát.

Maõi ñeán naêm 1897, Ra-un (Raul), moät döôïc só haûi quaân Phaùp môùi göûi ñöôïc haït gioáng ôû Gia-van (Indonesia) veà, thuoäc ñòa phaän Beán Caùt (Bình Döông) vaø taïi Suoái Daàu (Nha Trang). Sau ñoù, Bellan laïi ñem haït gioáng töø caùc nöôùc trung myõ veà öôm thöû taïi Thaûo Caàm Vieân Saøi Goøn. Lòch söû caây cao su phaùt trieån traûi qua caùc giai ñoaïn sau: Naêm 1879-1920 laø giai ñoaïn thöû nghieäm ngöôøi Phaùp chæ troàng ôû caùc vöôøn vuøng ngoaïi oâ Saøi Goøn, Thuû Daàu Moät, Bieân Hoøa, toác ñoä haøng naêm khoaûng 300 ha ñeán naêm 1920 dieän tích ñaït 700 ha, saûn löôïng 3. Töø 1921-1945 laø giai ñoaïn cao su phaùt trieån maïnh ôû Vieät Nam.

Toác ñoä phaùt trieån töø 1921-1932 laø 8200 ha haøng naêm. Töø 1933-1939 thôøi kyø khuûng hoaûng kinh teá theá giôùi dieän tích giaûm xuoáng 1.000 ha moãi naêm. Töø 1939-1945 toác ñoä laïi taêng leân 6000 ha moãi naêm ñeán naêm 1945 dieän tích ñaït 130. Giai ñoaïn 1955-1975 nöôùc ta bò chia caét thaønh hai mieàn Baéc Nam trong thôøi kyø naøy caây cao su taêng ñöôïc caû 2 mieàn.

ÔÛ mieàn Baéc: maëc duø khí haäu khoâng phuø hôïp vôùi caây cao su nhöng nhaø nöôùc ta vaãn chuù troïng vaøo loaïi caây coâng nghieäp naøy. Ñeán naêm 1958 ñaõ troàng thöû 2 ha taïi Phuû Quyø Ngheä An. Naêm 1962 chính phuû cho troàng ñaïi traø töø Ngheä An ñeán Vónh Phuùc vôùi dieän tích 6 nghìn ha naêng suaát ñaït 800-900kg/ha naêm 1975 caùc tænh mieàn Baéc troàng ñöôïc 4500 ha. ÔÛ mieàn Nam: naêm 1961 dieän tích cao nhaát laø 142.270 ha vaø saûn löôïng ñaït 83.

Giai ñoaïn 1963-1965 Vieät Nam ñöùng thöù 8 trong 18 quoác gia troàng cao su. SVTH: Đặng Nguyên Chương 2 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: TS. Nguyeãn Quang Khuyeán Naêm 1975 ta tieáp thu khoaûng 65-70 nghìn ha cao su chuû yeáu giaø coãi do ñieàu kieän chieán tranh taøn phaù. Tích cöïc phaùt trieån ngaønh cao su coi ñoù laø neàn kinh teá muõi nhoïn.

Nhaø nöôùc coù nhieàu bieän phaùp khai thaùc nguoàn muû troàng theâm vöôøn môùi vaø môû roäng dieän tích. Nhöõng caây cao su naøy toû ra phuø hôïp vôùi vuøng ñaát cuûa ta neân chuùng ñöôïc phaùt trieån roäng raõi ôû caùc tænh mieàn Ñoâng Nam Boä vaø Duyeân Haûi Mieàn Trung. Hieän nay taïi nöôùc ta cao su laø maët haøng xuaát khaåu ñöùng vaøo haøng thöù ba sau luùa vaø caø pheâ. Toång dieän tích cao su trong nöôùc ñaõ ñöôïc troàng gaàn 500 ngaøn ha.

Trong ñoù vöôøn cao su tö nhaân chieám khoaûng 20%, con soá naøy thaät ra chöa laøm chuùng ta thoûa maõn vì treân theá giôùi, dieän tích vöôøn cao su tö nhaân coù nôi leân tôùi 50% hay 60% vaø coù chieàu höôùng taêng leân. Taïi nöôùc ta, möùc 20% hieän coù chaéc chaén seõ bò phaù vôõ trong moät thôøi gian gaàn. Vì caøng ngaøy caøng coù ñoâng ñaûo noâng daân saün saøng nhaäp cuoäc bôûi ñaëc tính deã phaùt trieån cuûa caây cao su. TRIEÅN VOÏNG SÖÛ DUÏNG VAØ PHAÙT TRIEÅN CAÂY CAO SU ÔÛ VIEÄT NAM VAØ THEÁ GIÔÙI 1.

Giaù trò vaø coâng duïng cuûa caây cao su Ngaøy nay, cao su thieân nhieân (goïi taét laø NR: Natural Rubber) vaø cao su nhaân taïo (goïi taét laø SR: Synthetic Rubber) laø nguyeân lieäu thöù tö trong ngaønh coâng nghieäp sau gang theùp, than ñaù vaø daàu moû. Töông töï nhö tre nöùa ñoái vôùi nöôùc ta töø bao ñôøi nay, cao su ñaõ trôû thaønh moät nguoàn nguyeân lieäu khoâng theå thieáu ñöôïc. Cao su ñaõ ñi vaøo ngoõ ngaùch cuûa ñôøi soáng con ngöôøi: ñi laïi, laøm vieäc, giaûi trí… Coù theå chia laøm 5 nhoùm: a. Cao su duøng laøm voû ruoät baùnh xe: xe ñaïp, xe hôi, xe gaén maùy, xe taûi, maùy bay,… nhoùm naøy chieám 70% löôïng cao su ñöôïc söû duïng treân theá giôùi.

Cao su duøng trong coâng nghieäp: duøng laøm caùc oáng, baêng chuyeàn, baêng taûi, ñieäm choáng xoác,… c. Cao su duøng laøm quaàn aùo, giaøy deùp: aùo möa, quaàn aùo taém, muõ, giaøy, uûng,… d. Cao su xoáp: duøng laøm goái, neäm, thaûm… SVTH: Đặng Nguyên Chương 3 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: TS. Nguyeãn Quang Khuyeán e.

Nhoùm khaùc: duïng cuï y teá, giaûi phaãu, duïng cuï nhaø beáp; ñoà chôi treû em;… Caùc chuyeân gia ñaõ sô boä öôùc tính laø cao su ñaõ coù ñeán 50.000 coâng duïng vaø ngaøy caøng coù nhieàu hôn. Coâng duïng cuûa cao su: Baûng 1.1: Caùc daïng saûn phaåm cuûa cao su Daïng saûn phaåm Tyû leä Daïng saûn phaåm Tyû leä (%) (%) Voû ruoät baùnh xe 65,0 Duïng cuï y teá, giaûi phaãu 1,5 OÁng cao su 7,0 Trang bò cho xylanh 1,5 trong nhieàu maùy moùc Giaøy deùp, ñeá giaøy 8,0 Saûn phaåm choáng maøi 2,0 moøn Saûn phaåm ñuùc, saûn phaåm 9,0 Keo, nhöïa, hoà daùn 2,0 kyõ thuaät trong kyõ ngheä xe hôi Vaûi cao su 2,0 Voû boïc daây ñieän 2,0 Trong theá kyû XIX, nhu caàu veà cao su baét ñaàu phaùt trieån, nhöng môùi coù moät löôïng nhoû cao su thieân nhieân. Ñeå chuaån bò cho chieán tranh theá giôùi laàn thöù I, 1912 ngöôøi Ñöùc ñaõ saûn xuaát ñöôïc 2.500 taán cao su nhaân taïo. Sau ñoù, cao su phaùt trieån nhanh ôû caùc vuøng Ñoâng Nam AÙ.

Chieán tranh theá giôùi laàn thöù II buøng noå. Nhaät Baûn chieám cöù haàu heát caùc nöôùc saûn xuaát cao su ôû Ñoâng Nam AÙ, caùc nöôùc phöông taây ñaõ phaûi saûn xuaát cao su nhaân taïo töø daàu moû. Töø naêm 1932, Lieân Xoâ cuõng coù moät neàn cao su nhaân taïo ñaùng keå, sau chieán tranh theá giôùi laàn thöù II, cao su thieân nhieân laïi tieáp tuïc phaùt trieån (naêm 1952 coù khoaûng 2 trieäu taán so vôùi 1 trieäu taán cao su nhaân taïo). Trong töông lai, cao su thieân nhieân thaät laø röïc rôõ vaø hôn nöõa saûn xuaát cöù luoân khoâng thoûa maõn ñaày ñuû nhu caàu cuûa xaõ hoäi.

Saûn xuaát cao su thieân nhieân thì phaûi troàng vaø khai thaùc caây cao su, toán nhieàu coâng cuûa vaø giaù thaønh cao xaáp xæ giaù thaønh cao su nhaân taïo. Nhöng cao su thieân nhieân chæ phuï thuoäc vaøo naêng löôïng maët trôøi, khí haäu vaø ñaát ñai, khoâng phuï thuoäc vaøo daàu moû maø nguoàn naøy ngaøy caøng caïn kieät, phaûi daønh cho nhieàu vieäc quan troïng khaùc vaø thöôøng hay khuûng hoaûng treân thò tröôøng. Coâng ngheä toång hôïp SVTH: Đặng Nguyên Chương 4 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: TS. Nguyeãn Quang Khuyeán cao su nhaân taïo laïi gaây oâ nhieãm moâi tröôøng, coøn troàng cao su thì caûi thieän moâi tröôøng nhö moïi caây laâm nghieäp.

Maët khaùc, ngaønh cao su gaàn ñaây coù nhieàu tieán boä môùi raát quan troïng veà khoa hoïc kyõ thuaät troàng, khai thaùc vaø cheá bieán. Ñaëc bieät cao su thieân nhieân coù nhieàu tính chaát cô lyù toát hôn cao su nhaân taïo. Vì vaäy, cao su thieân nhieân vaãn ñöôïc öa chuoäng vaø nhieàu maët haøng vaãn phaûi laøm baèng cao su thieân nhieân hay cao su thieân nhieân pha troän vôùi cao su nhaân taïo.2: So saùnh ñaëctính cuûa cao su thieân nhieân vaø cao su nhaân taïo Loaïi T R R/R A% RD Mod D y Ab F AE PE S A CI IF (kg/ (kg/ (kg/ cm2) cm) cm2) NR a a 300 800 140 100 a c a c a + + a SBR c c 200 500 90 100 c + c c b + + + BR + + 220 500 90 100 a a a a c + + + IR c c 250 800 120 120 a d a c b + + + CR c a 250 500 100 100 c + d + + NBR c c 200 400 80 70- - c c c c c c 120 HR c + 200 700 80 80 + c + c b + + EP C C 180 600 80 80 C C + C + + C Chuù thích: NR : CS töï nhieân T : Tính sô luyeän deã A : Choáng acid SBR : CS styren butadien V : Khaû naêng löu hoùa IF : Deã chaùy BR : CS polybutadien R/R : Choáng ñöùt PE : Lan veát caét CR : CS cloropren S : Choáng dung moâi - : Taïm ñöôïc NBR : CS butadien nitrilacrylic RD : Choáng raùch + : Keùm yeáu IR : CS polyisopren Mod : Modul chòu xoaén a : Raát toát HR : CS iso butadien - isopren CI : Deã tính b : Toát EP : CS etylen - propylen Ab : Choáng xoùi moøn c : Khaù toát Dy : Tính naêng ñoäng F : Choáng laïnh d : Khaù A% : Ñoä giaõn baùch phaân AE : Coù veát caét SVTH: Đặng Nguyên Chương 5 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: TS. Nguyeãn Quang Khuyeán 1.

THAØNH PHAÀN VAØ TÍNH CHAÁT CUÛA LATEX (12): 1. Thaønh phaàn cuûa Latex: Latex laø muû cao su ôû traïng thaùi loûng chöùa caùc chaát phaân taùn naèm lô löõng trong dung dòch chöùa nhieàu chaát höõu cô vaø voâ cô. Ngoaøi hyñroâcacbon cao su ra, latex coøn chöùa nhieàu chaát caáu taïo cuõng coù trong moïi teá baøo soáng, ñoù laø proâteâin, axít beùo, sterol, glucid, heterosid enzyme, muoái khoaùng… Haøm löôïng nhöõng chaát caáu taïo neân latex thay ñoåi tuøy theo caùc ñieàu kieän veà khí haäu, hoaït tính sinh lyù vaø hieän traïng soáng cuûa caây. Caùc phaân töû maãu latex ñaõ ñöa ra thaønh phaàn nhö sau: • Cao su: 30-40% • Nöôùc: 52 - 70% • Protein: 2-3% • Acid beùo + daãn xuaát: 1 - 2% • Glucid + Heterosid: 1% • Khoaùng chaát: 0,3 - 0,7% • Chaát oån ñònh: laø thaønh phaàn protein coù trong latex.

Trong quaù trình baûo quaûn thöôøng boå sung NH 3 ñeå traùnh ñoâng tuï cao su. H 2 N − R − COOH → H+3 N − R − COO− (OH+) (H+) H 2 N − R − COO− H+3 N − R − COO− Latex aâm ñieän Latex döông ñieän Latex beàn baûn Trong latex coù nhieàu loaïi haït nhö phaân töû cao su, haït lutoid… chöùa trong dung dòch chaát loûng goïi laø "serum" töông töï nhö serum cuûa söõa. Serum coù caáu taïo goàm nöôùc coù hoøa tan nhieàu chaát muoái khoaùng, axit, ñöôøng, muoái höõu cô, kích thích toá, saéc toá, enzyme coù pH = 6,9 − 7 vaø coù ñieåm ñaúng ñieän thaáp (pH = 4,7). SVTH: Đặng Nguyên Chương 6 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: TS.

Nguyeãn Quang Khuyeán 1. Lyù tính Muû cao su bao goàm nhieàu haït hình quaû leâ mang ñieän tích aâm. Trong 1ml muû nöôùc coù chöùa 35% haøm löôïng cao su khoâ, coù khoaûng 200 trieäu haït naøy. Ñöôøng kính trung bình moãi haït laø 0,139-0,173µ.

Muû cao su mang tính kieàm yeáu nhöng sau khi moät thôøi gian, caùc vi sinh vaät phaùt trieån seõ tieát ra caùc loaïi acid laøm muû bò ñoâng. Khoái löôïng rieâng cuûa cao su khoâ laø 0,92 - 0,96 (g/cm3).