CHƯƠNG I SƠ LƯỢC QUA VỀ TRUYỀN HÌNH ĐEN TRẮNG Trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay, vô tuyến truyền hình là bộ phận đóng vai trò quan trọng trong đời sống mới cá nhân trên thế giới. Truyền hình đã và đang đáp ứng được rất nhiều nhu cầu thiết yếu của con người. Cùng với sự phát triển khoa học kĩ thuật, truyền hình đã liên tục được cải tiến từ những hệ thống truyền hình sơ khai, truyền hình đen trắng, truyền hình màu và cùng với sự phát triển kỹ thuật số, truyền hình kỹ thuật số cũng đã được phổ biến rộng rãi trên nhiều nước, nhiều vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam. Để có được cái nhìn tổng quan về truyền hình màu, trước tiên chúng ta nghiên cứu sơ lược về kỹ thuật truyền hình mà đầu tiên hay nền móng của sự phát triển đó là truyền hình căn bản -truyền hình đen trắng.
Truyền hình đen trắng. Để truyền đi được một hình ảnh từ nơi này qua nơi khác, người ta phải chuyển đổi hình ảnh cần truyền ở đầu phát từ tín hiệu ảnh thành tín hiệu điện. Ở phía thu phải chuyển đổi tín hiệu điện đó thành tín hiệu của từng chi tiết của bức hình. Việc truyền hình ảnh thành tín hiệu điện thường được dùng đèn Vidicon, Supeorticon hoặc CCD.
Nguyễn Ngọc Khoa 3 Lớp: Điện tử - Viễn Thông Đồ án tốt nghiệp Thiết kế nguồn ổn áp dải rộng kiểu xung Hình 1: Cấu tạo ống vidicon Sau khi xử lý hình ảnh qua ống Vidicon ta có được tín hiệu video. Tín hiệu video này qua máy móc ở đài phát đã được xử lý thành sóng vô tuyến phát đi tới các máy thu truyền hình. Ở phía máy thu sau khi nhận được tín hiệu vô tuyến qua các khối xử lý các máy thu được chuyển đổi thành tín hiệu video. Từ tín hiệu Video này người ta lại dùng một thiết bị gọi là đèn hình chuyển đổi tín hiệu điện video thành hình ảnh hiện lên màn hình.
Lớp phosphor phát quang Video Tia e Điểm sáng Cuộn lệch Hình 2: Vẽ đèn hình Đồ án tốt nghiệp Thiết kế nguồn ổn áp dải rộng kiểu xung Ta có hình mô tả nguyên tắc truyền hình đen trắng. Hình 3 : Kỹ thuật phát sóng truyền hình đen trắng Ta thấy có các tin tức dồn tin tức sáng, tối, tin tức đồng bộ dọc, tin tức đồng bộ ngang, các tin tức này gọi chung là Ey (tin tức chói). Tin tức thứ 4 là âm thanh được điều tần với sóng 4,5 MHz sau đó nhập chung với các tin tức trên. Tất cả các tín hiệu nói trên nằm chung trong một tín hiệu gọi là tín hiệu hình đen trắng được đưa vào mạch điều biên với sóng mang 187,25MHz (ở đây ta lấy ví dụ đang là kênh 9 FCC).
Đồ án tốt nghiệp Thiết kế nguồn ổn áp dải rộng kiểu xung CHƯƠNG II GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT VỀ TRUYỀN HÌNH MÀU 1. Các vấn đề liên quan : Tiêu chuẩn quét, đồng bộ dải tần Video. Tần số quét dòng = số dòng quét/giây. Hệ PAL/SECAM : fH = 625 x 25 = 15625Hz.
Hệ NTSC : fH = 525 x 30 = 15750Hz. Với tốc độ ảnh là 25 ảnh/giây (30 ảnh/ giây) nếu thực hiện quét từ trên xuống dưới 1 lần hết cả ảnh 625 đòng (525 dòng) thì mỗi điểm trên màn hình sẽ sáng và tắt chu kì 1/25 giây (1/30 giây) và mắt người sẽ thấy màn hình lúc sáng lúc tối lập loè. Để giải quyết vấn đề đó trong kĩ thuật đã thực hiện việc quét xen kẽ. được quét trước, sau đó đến các mành chẵn 2,4,6,8,10.
Như vậy với 2 điểm một ở trên, một ở dưới thuộc 2 dòng quét kề nhau, điểm ở trên sẽ phát sóng khi quét mành lẻ, điểm ở dưới sẽ phát sóng khi quét mành chẵn. Đối với mắt người do không phân biệt được nên đây chỉ là một điểm phát sáng 2 lần trong 1 ảnh, tức là 50(60) lần trong một giây. Và như vậy toàn màn hình sẽ không bị nhấp nháy. Tần số quét mành sẽ là: fH Hệ PAL/SECAM : f 50Hz v 625 / 2 fH Hệ NTSC: f 60Hz v 525 / 2 Nguyễn Ngọc Khoa 6 Lớp: Điện tử - Viễn Thông Đồ án tốt nghiệp Thiết kế nguồn ổn áp dải rộng kiểu xung Do ảnh chia ra số dòng là lẻ, 625 dòng hệ PAL hoặc 525 dòng hệ NTSC khi quét đến nửa đòng lẻ cuối cùng, tia điện tử bị quét ngược lên phía trên cùng của màn hình để tiếp tục quét các dòng chẵn.
Điểm xuất phát quét trên cùng là khác nhau nên các dòng lẻ và dòng chẵn đã được quét xen kẽ với nhau. Đồng bộ, sự cần thiết phải có xung đồng bộ - Hình dạng và quy cách của xung đồng bộ. Tương kĩ thuật truyền hình, phía máy phát phải đùng một hệ thống quét gìôm quét theo chiều ngang gợi là quét dòng cớ tần số fH = 15625Hz và quét theo chiều dọc gọi là quét mành có tần số fv = 50Hz để phân chia ảnh ra nhiều phần tử ảnh rồi lấn lướt theo thời gian, nhặt từng phần tử ảnh chuyển thành ám hiệu điện gửi sang phía thu với qui luật từ trái sang phải, từ trên xung dưới, ở phía thu cũng phải dùng một hệ thống quét hoàn toàn như phía máy phát, bao gồm xung răng cưa quét dòng có fH = 15625Hz và xung răng cưa quét mành có fv = 50Hz để đưa đến cuộn lái tia tạo từ trường lái tia điện tử quét chạy theo chiều ngang và dọc màn hình, để mọi điểm trên màn hình đều được điện tử bắn vào, trả lại từng điểm ảnh trên màn hình, Về mặt kĩ thuật yêu cầu 2 hệ thống quét của phía phát và phía thu phải đồng bộ với nhau, có nghĩa là cùng tần số cùng pha. Nếu sai tần số quét dòng, sai pha thì ảnh bị chia làm hai phần theo chiều ngang, có một sọc đen ở giữa, nữa bên phải lật sang bên trái, nửa bên trái lùi về phía bên phải.
Nếu sai tần số quét mành thì ảnh bị trôi theo chiều dọc. Nếu đúng tần số mành mà bị sai pha thì ảnh bị trôi theo chiều dọc. Nếu đúng tần số mành mà bị sai pha thì ảnh bị chia làm 2 phần theo chiều dọc, từ trên xuống cớ một băng đen ở giữa ngăn cách, nửa trên đầu chuyển xuống dưới chân, nửa dưới chân bộ lên đầu. Để thực hiện được việc đồng bộ thì phía đài phát đồng thời với việc gửi hình ảnh đi thì phải gửi theo các xung đồng bộ để giữ nhịp quét.
Xung đồng bộ là xung có đang hình chữ nhật, chiếm độ cao bằng 25% tổng chiều cao tín hiệu truyền hình Nguyễn Ngọc Khoa 7 Lớp: Điện tử - Viễn Thông Đồ án tốt nghiệp Thiết kế nguồn ổn áp dải rộng kiểu xung đầy đủ và được đặt trên đỉnh của xung hoá, vào giữa thời gian quét ngược tín hiệu truyền hình đầy đủ và được đặt trên đỉnh của xung hoá, vào giữa thời gian quét ngược của một chu kỳ quét. Giữa xung đổng bộ có độ rộng 7s xung đồng bộ mành có độ rộng bằng 2,5TH. Giải tần Video. Ảnh có tần số cao nhất là ảnh có các sọc đen trắng xen kẽ nhau.
Mỗi dòng quét sẽ lần lượt qua các điểm trắng - đen - trắng, cứ qua 2 điểm hoàn thành một chu kì tín hiệu, đo đó: 4 625.25 Hệ PAL/SECAM : = 6,5MHz.30 Hệ NTSC: f 3 = 5,5 MHz. max 2 Đồ án tốt nghiệp Thiết kế nguồn ổn áp dải rộng kiểu xung Ảnh có tần số thấp nhất là ảnh nữa trên trắng, nữa dưới đen, cứ quét hết một mành thì hoàn thành một chu kì tín hiệu hình, do đó: Hệ PAL/SECAM : fmin = fv = 50Hz Hệ NTSC: fmin = fv = 60Hz. Dải phổ của tín hiệu hình màu ở hệ PAL là: Tín hiệu hình là tín hiệu đơn cực tính và có phổ gián đoạn. Tín hiệu video truyền hình đầy đủ.
Điện áp dương cực tính âm. Tín hiệu truyền hình đầy đủ trong một chu kỳ quét dòng 1. Giới thiệu tổng quát về truyền hình màu. Nguyên lý hoạt động của máy thu hình màu Đồ án tốt nghiệp Thiết kế nguồn ổn áp dải rộng kiểu xung Từ Anten, tín hiệu vào mạch và sau khi đổi tần được đưa vào tầng khuếch đại trung tần.
Khuếch đại trung tần ngoài nhiệm vụ khuếch đại còn đảm nhận các nhiệm vụ khác như hạn chế biên độ, lọc v. Từ đầu ra của mạch tách sóng hình, thành phần chứa các tín hiệu EY và các tín hiệu mày được chia về hai phía: + Tín hiệu EY được đưa vào khuếch đại ánh sáng và sau đó vào mạch tự điều chỉnh hệ số khuếch đại AGC và mạch ma trận R, G, B. + Tín hiệu màu đến đầu vào mạch giải mã, mà ở đó được tách ra thành các thành phần EB - EY và EB - EY; các tín hiệu này được đưa đến mạch ma trận. Nhiệm vụ của mạch ma trận là từ các tín hiệu EY, ER - EY, EB - EY dùng phương trình.
Tạo các tín hiệu R, G, B các tín hiệu này được khuếch đại ở tầng cuối đến khoảng 80 100V và được đưa vào các katốt của đèn hình. Phần tách sóng toàn bộ tín hiệu màu toàn phần của bộ khuếch đại ánh sáng, sau khi được chọn riêng, các tín hiệu này dùng để điều chỉnh các mạch dao động sóng quét mành và quét dòng. Bộ tạo dao động quét dòng điều khiển tầng cao áp cuối và tầng khuếch đại công suất quét dòng. Các bộ tạo dao động và mạch còn tham gia điều chỉnh hội tụ và cung cấp các tín hiệu chỉnh mành.
Tín hiệu trung tần tiếng được tiếp nhận từ bộ tách sóng Video, qua khuếch đại và bộ tách sóng điều tần đến loa. ÁNH SÁNG VÀ MÀU SẮC. Ánh sáng là sóng điện từ có sóng điện từ khoảng 3,8.1014Hz Bước sóng sáng nằm trong dải phổ từ 380. Nếu xét dải phổ của ánh sáng mắt người sẽ cảm nhận được 7 màu sắc khác nhau đó là: Đỏ, Cam, Vàng, Lục lam, Chàm, Tím.
Bẩy màu này khi trộn với nhau sẽ cho ta màu trắng. Nguyễn Ngọc Khoa 10 Lớp: Điện tử - Viễn Thông Đồ án tốt nghiệp Thiết kế nguồn ổn áp dải rộng kiểu xung Sóng vô tuyến cũng như sóng điện từ truyền trong không gian với vận tốc 300. Nguyễn Ngọc Khoa 11 Lớp: Điện tử - Viễn Thông Đồ án tốt nghiệp Thiết kế nguồn ổn áp dải rộng kiểu xung CHƯƠNG III NGUYÊN LÝ TRUYỀN HÌNH MÀU 1. NGUYÊN TẮC TRUYỀN 3 MÀU CHÍNH.
Quốc tế đã quyết định chọn 3 màu cơ bản là: Màu đỏ (Red) R = 700nm. Màu lục (Green) G = 546 nm. Màu lam (Blue) B = 435 nm.