Đặt vấn đề Quá trình đô thị hóa và lối sống đô thị đang là nguyên nhân dẫn đến căng thẳng và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của con người (Godfrey, R. Cảnh quan hữu hình được cho là có ảnh hưởng đến con người theo nhiều cách, bao gồm giá trị thẩm mỹ, sức khỏe và hạnh phúc (Velarde & et al. Ngày càng có nhiều nhận thức về nhu cầu sử dụng vườn để giảm căng thẳng và chữa bệnh (Ulrich & R. “Thiết kế sân vườn” là một thuật ngữ không còn xa lạ trong cuộc sống hiện đại và những xu hướng thiết kế sân vườn đang ngày càng trở nên phổ biến với đa dạng các phong cách sân vườn, nơi mà mang con người gần gũi hơn với thiên nhiên, mang đến không khí trong lành, hài hòa với cảnh quan và kiến trúc của ngôi nhà.
Trong thiết kế cảnh quan có rất nhiều các phong cách thiết kế sân vườn, mỗi phong cách lại mang những đặc trưng khác nhau phù hợp với từng sở thích, mong muốn của khách hàng cũng như kiến trúc của căn nhà đó. Tuy nhiên, phong cách sân vườn Nhật Bản luôn được xem là nguồn cảm hứng cho những người làm vườn, kiến trúc sư cảnh quan và nhà thiết kế trên khắp thế giới (David & Michiko Young, 2007). Sân vườn phong cách Nhật Bản là loại sân vườn phổ biến nhất đang được nhiều khách hàng lựa chọn nhất hiện nay bởi tính đa dạng, đa sắc và phù hợp với tất cả mọi diện tích. Trong khi các khu vườn châu Âu trang trọng có xu hướng hình học và đối xứng.
Trái ngược với điều này, trong kiến trúc Nhật Bản thể hiện sự tinh tế qua xu hướng chủ đạo là hướng về tự nhiên. Mối quan hệ giữa ngôi nhà và môi trường cụ thể nhất là vườn là khía cạnh quan trọng trong phong cách thiết kế truyền thống của người Nhật. Hiểu được tầm quan trọng của các thiết kế cảnh quan gắn liền với vườn phong cách Nhật Bản phục vụ cho nhu cầu ngày càng cao của xã hội, nên tôi đã lựa chọn cho mình chủ đề 1 thực tập tốt nghiệp là: “Nghiên cứu nhu cầu và thiết kế cảnh quan sân vườn biệt thự theo phong cách vườn Nhật Bản”, đề tài được thực hiện tại Công Ty TNHH Kiến trúc và Cảnh quan Không Gian Xanh – Green Space. Mục đích và yêu cầu 1.Mục đích Tìm hiểu rõ về các phong cách sân vườn Nhật Bản đang được ưa chuộng hiện nay.
Thông qua quá trình điều tra thu thập các nguồn thông tin làm cơ sở để xác định xu hướng, kiểu mẫu, vật liệu,… được sử dụng trong thiết kế sân vườn Nhật Bản phổ biến hiện nay. Tìm hiểu và đánh giá nhu cầu, mong muốn của khách hàng đối với cảnh quan sân vườn theo phong cách Nhật Bản. Từ đó dựa trên kết quả điều tra được làm cơ sở để lên ý tưởng thiết kế cho công trình cảnh quan.Yêu cầu của đề tài. - Điều tra nhu cầu, đánh giá thực trạng sử dụng và các xu hướng được áp dụng trong thiết kế sân vườn của các hộ gia đình có sân vườn phong cách vườn Nhật Bản tại Hà Nội.
- Khảo sát nhu cầu và mong muốn của khách hàng đối với thiết kế cảnh quan sân vườn theo phong cách vườn Nhật Bản. - Tìm hiểu được vị trí, các yếu tố liên quan về điều kiện tự nhiên - xã hội ảnh hưởng đến công trình. - Phân tích, đánh giá hiện trạng công trình: xác định vị trí địa lý, diện tích, xác định hướng nhà, hướng nắng, hướng gió,… - Xây dựng ý tưởng thiết kế dựa trên yêu cầu của khách hàng và hiện trạng công trình. Thiết kế khu vườn mang phong cách sân vườn Nhật Bản có giá trị sử dụng lâu dài, có tính khả thi cao, hợp thời, đảm bảo yếu tố về mặt thẩm mỹ và mang những giá trị công năng đáp ứng được những nhu cầu, mong muốn của khách hàng như đã điều tra trước đó.
2 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Tổng quan tình hình nghiên cứu về sân vườn Nhật Bản trong và ngoài nước 2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước Các khu vườn Nhật Bản được người phương Tây ưa thích hơn các khu vườn phương Tây trong nghiên cứu của Yang & Byoung-E (1988), được thực hiện ở Hàn Quốc cho thấy những người được khảo sát là khách du lịch phương Tây và người Hàn Quốc. Họ được yêu cầu xếp hạng tầm ảnh hưởng của các khu vườn, các danh mục như sau: thứ nhất là phong cảnh kiểu Hàn Quốc, thứ hai là phong cảnh trang trọng phương Tây, thứ ba là phong cảnh kiểu Nhật Bản, thứ tư là thảm thực vật phong cách không chính thức (bao gồm cả cảnh quan phương Tây và phong cảnh không chính thức của Nhật Bản).
Kết quả cho thấy khu vườn Nhật Bản có thứ hạng cao nhất là 3,94; sau đó là phong cách không chính thức xếp hạng 3,25 và phong cách trang trọng phương Tây thậm chí còn xếp hạng thấp hơn với 3,13. Điều quan trọng là các khu vườn Nhật Bản được người phương Tây ưa thích hơn phong cách trang trọng và không chính thống của họ (Yang & Byoung-E, 1988). Bằng cách tuân thủ các nguyên tắc thiết kế sân vườn Nhật Bản, cảnh quan sẽ trở nên quen thuộc ở bất cứ nơi nào nó được xây dựng, vì nó sẽ phản ánh những giá trị địa phương trong hình thức và vật liệu của nó. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng kiểu vườn Nhật Bản có tính tương thích cao, vì vậy không có gì ngạc nhiên khi đây là kiểu vườn ưa thích của người phương Tây (Yang & Brown T.
Việc ngắm nhìn khu vườn giúp duy trì nhịp đập của tim, gợi lên những ký ức ngắn hạn và dài hạn, và cải thiện các triệu chứng, hành vi (Seiko Goto, 2016). Mục tiêu của những khu vườn là mang một phần nhỏ văn hóa Nhật Bản bằng cách sử dụng các nguyên tắc thiết kế vườn trà để tô điểm môi trường xung quanh và tạo ra một nơi để thư giãn và chiêm nghiệm (G. Balaianu, Victoria Balan & Valerica Tudor, 2010). Trong nghiên cứu về “Các yếu tố biểu tượng và giá trị thẩm mỹ của khu vườn Nhật Bản truyền thống phức tạp” của Pânzaru, O.
(2007) đã đưa ra các nguyên tắc thiết kế vườn được trình 3 bày trong Sakuteiki, cái mà được chọn trong năm từ khóa theo thuyết Fungsu. Năm từ khóa của thuyết Fungsu là “ nơi hòa hợp của bốn vị thần hộ mệnh ” (四神相應地), "trồng cây ở bốn hướng chính", "dòng chảy” (氣) , "đường cong và sự bất đối xứng " và" núi là vua, nước là dân". Các nguyên tắc thiết kế vườn về "nơi hòa hợp của bốn vị thần hộ mệnh (四神相應地)" và "trồng cây ở bốn hướng chính" tương ứng với "Myeongdang-ron (明堂論, Thuyết thiên hòa địa lợi)". Nơi hòa hợp của bốn vị thần hộ mệnh được đề cập trong Sakuteiki là một vùng đất được bao quanh bởi dòng nước chảy về phía đông, con đường lớn ở phía tây, ao ở phía nam và đồi ở phía bắc.
Sakuteiki giải thích cách thay thế bốn vị thần bằng cách trồng cây ở bốn hướng chính khi chúng không được thiên nhiên ban tặng. Và các nguyên tắc thiết kế vườn về "dòng chảy (氣)", "đường cong và sự không đối xứng" được kết nối với "thuyết Saenggi (生氣, thuyết về sức sống)". Nghệ thuật và kiến trúc đương đại bị chi phối bởi chủ nghĩa chức năng và sự đơn giản, tránh trang trí quá mức. Đối với vườn tự nhiên, sân vườn cũng tạo nên cảnh núi non giao hòa với thiên nhiên, và nếu có thể nó thể hiện những đặc điểm khác nhau theo mùa, như cây cỏ đặc trưng của mùa hè, những chiếc lá nhiều sắc màu khi vào thu, tuyết phủ trên những chiếc đèn lồng lúc đông về và hoa lá xanh tươi khi xuân tới (David & Michiko Young, 2007).
Các khu vườn Nhật Bản có sự tương thích hơn nữa vì tỷ lệ các khu vườn dựa trên tỷ lệ của con người và diễn giải cảnh quan tự nhiên của địa phương, do đó tạo ra một môi trường lý tưởng cho con người cảm thấy thoải mái và yên bình (Slawson, 1987). Một nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng, ngắm nhìn khu vườn Nhật Bản giúp cải thiện tâm trạng đáng kể và duy trì nhịp đập ổn định của tim (Seiko Goto & Yuki Morota, 2020). Sân vườn cảnh quan là một phương tiện động sử dụng các vật liệu tự nhiên, phát triển, thay đổi liên tục. Tình hình nghiên cứu trong nước Theo Hoài Đức (1996), vườn Nhật là sự mô phỏng sống động vũ trụ, thiên nhiên trong đó có cả chính con người của mỗi chúng ta.
Vườn Nhật cổ là vườn 4 để ngồi ngắm, có sự hài hòa giữa không gian vườn và không gian trong nhà. Bố cục vườn chặt chẽ với sự hài hòa về tỷ lệ giữ mọi yếu tố trong vườn. Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên của nghệ thuật vườn Nhật trở thành một điểm độc đáo. Mối quan hệ đó không dựa trên sự chế ngự thiên nhiên mà thể hiện ước mơ muốn được hài hòa với thiên nhiên của con người.
Mối quan hệ đó trong mỗi thời đại đã tạo thành một ý niệm thống nhất làm cơ sở cho sự hình thành của cái đẹp. Hướng về tự nhiên là xu hướng chủ đạo trong kiến trúc Nhật Bản suốt chiều dài lịch sử. Vì vậy, nên vườn có vị trí rất quan trọng trong kiến trúc Nhật Bản. “Trong bất kỳ điều kiện nào, dù khó khăn về thiên nhiên hoặc chật hẹp về không gian và diện tích… người Nhật luôn cố gắng tạo ra một khoảng nhỏ có hoa, có lá …” (Đỗ Lộc Diệp, 2003).
Khu vườn lý tưởng với người Nhật là phải nằm ở vị trí mà khi đứng ở khu vực quan trọng (như phòng khách) có thể quan sát được toàn cảnh. Để có được một hình ảnh thực của thiên nhiên, người Nhật còn dùng thủ pháp hãm cành: hãm cây bé lại có dáng đại thụ, có thể dùng trang trí trong nhà, hay rêu phủ lên vách đá, phủ lên cây gây cảm giác về bề dày thời gian của cây (Hàn Tất Ngạn, 1999). Thiết kế cảnh quan sân vườn theo phong cách vườn Nhật Bản 2.1 Đặc điểm chung về cảnh quan sân vườn biệt thự ❖ Khái niệm chung về biệt thự Trong các từ điển tiếng Việt, "biệt thự" có nghĩa là nhà rộng có vườn riêng biệt. Về cơ bản thì Biệt thự là loại hình nhà ở được thiết kế và xây dựng trên một không gian tương đối hoàn thiện và biệt lập tương đối với không gian xây dựng chung.
Thông thường, biệt thự được hiểu là nhà ở riêng lẻ có sân vườn (cây xanh, thảm cỏ, vườn hoa, …), có tường rào và lối ra vào riêng biệt. Việc thiết kế biệt thự đòi hỏi phải có nghệ thuật và thẩm mỹ cao.